Black dog of fate

Pedagogy

Այս մանկավարժական-մեթոդական ուսումնասիրությունը նվիրված է տրամաբանական խնդիրների կիրառմանը որպես կրտսեր դպրոցականների էվրիստիկական գործունեության և մաթեմատիկական մտածողության զարգացման արդյունավետ միջոցի։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են էվրիստիկական ուսուցման տեսական հիմքերը, խնդիրահեն ուսուցման սկզբունքները և դրանց դերը երեխաների ճանաչողական կարողությունների ձևավորման գործընթացում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է տրամաբանական խնդիրների տարբեր տեսակներ՝ համադրության, վերլուծության, դասակարգման, հաջորդականության և պատճառահետևանքային կապերի բացահայտման խնդիրներ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը աշակերտների մտածողության ճկունության և ստեղծագործական մոտեցման զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման մեթոդաբանությանը՝ խաղային մեթոդների, իրավիճակային խնդիրների, խմբային աշխատանքի և ինտերակտիվ ուսուցման կիրառմամբ։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է նաև ուսուցչի դերը էվրիստիկական միջավայրի ձևավորման և աշակերտների ինքնուրույն որոնողական գործունեության խթանման գործընթացում։ Հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ տրամաբանական խնդիրների համակարգված կիրառումը նպաստում է կրտսեր դպրոցականների մաթեմատիկական մտածողության զարգացմանը, խնդիրների լուծման հմտությունների կատարելագործմանը և ուսման նկատմամբ հետաքրքրության բարձրացմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է տարրական դասարանների ուսուցիչների, մանկավարժների, մեթոդիստների և ուսանողների համար։

Mathematics

Фрактальная геометрия природы աշխատությունը գիտահանրամատչելի և մաթեմատիկական ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է բնության ձևերի և կառուցվածքների նկարագրման նոր մոտեցում՝ հիմնված ֆրակտալ երկրաչափության գաղափարների վրա, այն բացատրում է, թե ինչպես են բարդ բնական օբյեկտները՝ լեռների ռելիեֆը, գետային ցանցերը, ամպերը, ափագծերը, ծառերի ճյուղավորումը և կենսաբանական կառուցվածքները, հաճախ ունենում ինքնանմանություն և կրկնվող օրինաչափություններ տարբեր մասշտաբներում, գիրքը մանրամասն ներկայացնում է ֆրակտալների հիմնական հասկացությունները, Մանդելբրոտի կողմից ձևավորված տեսության հիմքերը, ֆրակտալ չափողականության գաղափարը և դրա կիրառությունները ֆիզիկայում, կենսաբանությունում, համակարգչային գրաֆիկայում և քաոսի տեսությունում, միաժամանակ ընդգծելով, որ դասական էվկլիդյան երկրաչափությունը հաճախ բավարար չէ բնության բարդ ձևերը նկարագրելու համար, և ֆրակտալ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ մոդելավորել բնական երևույթների կառուցվածքը և դինամիկան։

Other Subjects

Այս աշխատանքը նվիրված է «Թուրքական Հայաստանի» (պատմաաշխարհագրական անվանում, որը վերաբերում է Արևմտյան Հայաստանի տարածքներին Օսմանյան կայսրության կազմում) բուսաշխարհի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի ֆլորիստիկական կազմը, բուսատեսակների բազմազանությունը և դրանց տարածքային բաշխվածությունը։ Հեղինակը հավաքագրում և համակարգում է դաշտային դիտարկումների, բուսաբանական հավաքածուների և նախորդ գիտական աղբյուրների տվյալները՝ փորձելով ստեղծել այդ տարածքի բուսական աշխարհի համապարփակ պատկեր։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է տարածաշրջանի բուսաշխարհի բարձր բազմազանությունը, որը պայմանավորված է բարդ լեռնային ռելիեֆով, բարձրության գոտիականությամբ և կլիմայական հակադրություններով՝ սկսած խոնավ անտառային շրջաններից մինչև չոր լեռնատափաստանային և ալպյան գոտիներ։ Նկարագրվում են հիմնական բուսական համակեցությունները՝ անտառներ, մարգագետիններ, թփուտներ և քարքարոտ լանջերի բուսածածկույթ, ինչպես նաև դրանցում գերակշռող տեսակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էնդեմիկ և ռելիկտային բույսերին, որոնք պահպանվել են լեռնային մեկուսացված տարածքներում և ունեն կարևոր գիտական նշանակություն բուսաշխարհագրության և էվոլյուցիոն կենսաբանության համար։ Աշխատության մեջ քննարկվում է նաև մարդու տնտեսական գործունեության ազդեցությունը՝ անտառահատումները, արոտավայրերի ընդլայնումը և գյուղատնտեսական յուրացումը, որոնք որոշ շրջաններում հանգեցրել են բնական բուսածածկույթի փոփոխության։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ տարածաշրջանը հանդիսանում է Կովկասի և Միջերկրածովյան ֆլորիստիկական մարզերի սահմանային գոտի, ինչը պայմանավորում է նրա տեսակային հարստությունն ու էկոլոգիական առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Թուրքիայի Հայաստանի բուսաշխարհը որպես գիտականորեն արժեքավոր և բարդ կառուցվածք ունեցող համակարգ, որը կարևոր է ինչպես բուսաշխարհագրության, այնպես էլ բնապահպանական հետազոտությունների համար։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է հատուկ դասարաններում սովորող ուսանողների համար նախատեսված կանոնների և կարգապահական պահանջների ամբողջություն՝ կապված Լազարևյան արևելյան լեզուների ինստիտուտում ուսումնական գործընթացի կազմակերպման հետ։ Նյութը արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ արտացոլում է 19-րդ դարի կրթական միջավայրում գործող ներքին կարգապահության, ուսանողների վարքագծի, պարտականությունների և ուսումնական կյանքի նկատմամբ ներկայացվող պահանջները։ Կանոնները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն կրթական հաստատության առօրյայի, այլև այն ժամանակաշրջանի մանկավարժական մոտեցումների ու վարչական մշակույթի մասին։ Հրատարակության մեջ ուշադրություն է դարձվում սովորողների կարգապահությանը, դասերին մասնակցությանը, ուսումնական պարտականությունների կատարմանը, հաստատության ներքին կարգի պահպանմանը և ուսանողի պատշաճ վարքագծին։ Նման փաստաթղթերը կարևոր սկզբնաղբյուր են կրթության պատմության, արևելագիտության զարգացման և Մոսկվայի հայկական կրթական հաստատությունների գործունեության ուսումնասիրության համար։ Դրանք նաև օգնում են հասկանալու, թե ինչպիսի ակնկալիքներ էին ձևավորվում ուսանողների գիտելիքների, աշխատասիրության, պատասխանատվության և հասարակական վարքագծի նկատմամբ։ Հատուկ դասարանների կանոնակարգը կարելի է դիտարկել որպես տվյալ կրթական հաստատության կազմակերպական կառուցվածքն ու կրթական արժեքները բնութագրող պատմական վկայություն, որը միաժամանակ հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, այնպես էլ Լազարևյան ինստիտուտի և 19-րդ դարի արևելագիտական կրթության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Pedagogy

Աշխատանքը նվիրված է օժանդակ դպրոցում հայերենի ուղղագրության ուսուցման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով սովորողների կրթական, ճանաչողական և լեզվական զարգացման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն մեթոդներն ու մանկավարժական պայմանները, որոնք կարող են նպաստել ուղղագրական գիտելիքների, հմտությունների և կարողությունների առավել արդյունավետ ձևավորմանը հատուկ կրթության պայմաններում։ Ուղղագրության ուսուցումը տվյալ միջավայրում պահանջում է առանձնահատուկ մոտեցում, քանի որ սովորողների կողմից լեզվական կանոնների յուրացումը կարող է ընթանալ ավելի դանդաղ, պահանջել բազմակի կրկնություն և հենվել ավելի տեսանելի ու գործնական միջոցների վրա։ Աշխատանքում դիտարկվում են հայերենի ուղղագրական նյութի ընտրության և աստիճանական մատուցման սկզբունքները, ուսումնական նյութի մատչելիության ապահովումը, կանոնների պարզեցված բացատրությունը և դրանց գործնական կիրառման կազմակերպումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուղղագրական հմտությունների ձևավորման հաջորդականությանը՝ բառի տեսողական ընկալումից և ճիշտ արտասանությունից մինչև դրա գրավոր վերարտադրություն և համապատասխան ուղղագրական կանոնի գիտակցված կիրառում։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում սովորողների բնորոշ դժվարությունների բացահայտումը։ Դրանք կարող են դրսևորվել տառերի բացթողումների կամ փոխարինումների, հնչյունների և տառերի անհամապատասխանության, բառերի մասնատման, ուղղագրական կանոնների ոչ կայուն կիրառման և գրավոր աշխատանքի ընթացքում սխալների ինքնուրույն չնկատելու ձևով։ Այդ խնդիրների հաղթահարման համար աշխատանքը կարևորում է նպատակային վարժությունների, կրկնության, տեսողական հենարանների, բառաքարտերի, աղյուսակների, պատկերների և այլ դիդակտիկ միջոցների կիրառումը։ Ուղղագրական կանոնների ուսուցումը ներկայացվում է ոչ թե որպես կանոնների մեխանիկական անգիր, այլ որպես գործնական գործունեություն, որի ընթացքում սովորողը աստիճանաբար սովորում է նկատել լեզվական օրինաչափությունը և կիրառել այն կոնկրետ բառերի ու նախադասությունների գրության ժամանակ։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև անհատական մոտեցումը, քանի որ նույն դասարանում սովորողների լեզվական և ճանաչողական հնարավորությունները կարող են էապես տարբեր լինել։ Ուսուցիչը պետք է կարողանա ընտրել առաջադրանքի բարդության համապատասխան մակարդակ, տրամադրել անհրաժեշտ աջակցություն և աստիճանաբար նվազեցնել արտաքին օգնության չափը՝ նպաստելով սովորողի ինքնուրույնության զարգացմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ուղղագրական թելադրությունների, արտագրությունների, բառային վարժությունների, բաց թողնված տառերի լրացման, բառերի խմբավորման, սխալների ուղղման և ստեղծագործական գրավոր աշխատանքների կիրառման արդյունավետությունը։ Այս մեթոդների համադրումը հնարավորություն է տալիս զարգացնել ոչ միայն ուղղագրական հիշողությունը, այլև լեզվական վերլուծության և ինքնավերահսկման կարողությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սխալների վերլուծությանը՝ որպես ուսուցման կարևոր գործիքի։ Սխալը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գնահատման հիմք, այլև որպես տեղեկատվություն սովորողի դժվարությունների մասին, որը հնարավորություն է տալիս ուսուցչին ճշգրտել հետագա աշխատանքը և ընտրել ավելի նպատակային վարժություններ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ուսուցման տեսողական, լսողական և շոշափելի միջոցների համակցմանը, քանի որ բազմազգայական մոտեցումը կարող է հեշտացնել ուղղագրական նյութի ընկալումը և ամրապնդումը։ Կարևոր է նաև սովորողների մոտ դրական վերաբերմունքի ձևավորումը գրավոր խոսքի նկատմամբ, քանի որ չափազանց մեծ շեշտադրումը սխալների վրա կարող է նվազեցնել ուսումնական մոտիվացիան։ Այդ պատճառով արդյունավետ մեթոդիկան պետք է համատեղի պահանջկոտությունը, հետևողականությունը և խրախուսումը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ դրա արդյունքների հիման վրա կարող են մշակվել դասերի կազմակերպման մեթոդական ցուցումներ, վարժությունների համակարգեր և ուսումնական նյութեր՝ ուղղված օժանդակ դպրոցի սովորողների ուղղագրական կարողությունների զարգացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դիտարկում է հայերենի ուղղագրության ուսուցումը որպես հատուկ մանկավարժական խնդիր, որը պահանջում է մատչելի բովանդակություն, համակարգված կրկնություն, անհատականացում, տեսողական և գործնական մեթոդների համադրում तथा սովորողի ձեռքբերումների շարունակական գնահատում։ Թեման կարևոր նշանակություն ունի օժանդակ դպրոցի սովորողների գրավոր խոսքի զարգացման, նրանց լեզվական ինքնուրույնության բարձրացման և առօրյա ու կրթական հաղորդակցության մեջ գրավոր հայերենի լիարժեք կիրառման հնարավորությունների ընդլայնման համար։

History

Այս աշխատությունը պատմական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ժամանակագրական սկզբունքով ներկայացնում և համակարգում է տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած կարևոր իրադարձությունները։ Նման աշխատությունների հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ պատմական գործընթացները դասավորվում են ժամանակային հաջորդականությամբ՝ հնարավորություն տալով հետևել քաղաքական, ռազմական, հասարակական և մշակութային իրադարձությունների զարգացման ընթացքին։ Նյութը կարող է ներառել տարբեր ժամանակաշրջանների վերաբերյալ տեղեկություններ՝ ներկայացնելով իշխանությունների փոփոխությունները, պատերազմները, հասարակական իրադարձությունները, պետական կառույցների զարգացումը և նշանավոր պատմական դեմքերի գործունեությունը։ Ժամանակագրական շարադրանքը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ հնարավորություն է տալիս իրադարձությունները դիտարկել ոչ թե առանձին և մեկուսացված, այլ դրանց հաջորդականության և փոխկապակցվածության մեջ։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նաև պատմական փաստերի պահպանման և համակարգման նշանակությամբ, քանի որ ժամանակագրական աղբյուրները հաճախ կարևոր նյութ են տրամադրում հետագա պատմագիտական ուսումնասիրությունների համար։ Նման աշխատությունը կարող է օգտակար լինել որոշակի ժամանակաշրջանի քաղաքական ու հասարակական զարգացումների ընդհանուր պատկերը վերականգնելու, պատմական իրադարձությունների ժամանակային հաջորդականությունը ճշտելու և տարբեր գործընթացների միջև պատճառահետևանքային կապերը բացահայտելու համար։ Այն հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել պատմաբանների, աղբյուրագետների, հայագետների և պատմական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ ուսումնասիրությունը ներառում է տվյալ ժամանակաշրջանի վերաբերյալ տարեգրական և պատմագրական տեղեկությունների համադրում։