Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionGeography
Մետաղական հանքավայրերի շահագործման բաց եղանակից ստորգետնյա եղանակին անցման տեխնոլոգա-կազմակերպչական արդյունավետ լուծումների մշակումը
Լեռնային գործի և հանքարդյունաբերության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մետաղական հանքավայրերի շահագործման բաց եղանակից ստորգետնյա եղանակին անցնելու գործընթացում տեխնոլոգիական և կազմակերպչական արդյունավետ լուծումների մշակմանը։ Քննության են առնվում հանքավայրի երկրաբանական ու լեռնատեխնիկական պայմանները, պաշարների տեղաբաշխման առանձնահատկությունները և շահագործման տարբեր փուլերի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բացահանքի աշխատանքների ավարտական փուլի և ստորգետնյա արդյունահանման սկզբնական փուլի համաձայնեցմանը, համապատասխան հանքային փորվածքների ու արտադրական ենթակառուցվածքների կազմակերպմանը։ Վերլուծվում են արդյունահանման տեխնոլոգիաների ընտրության, արտադրական հզորությունների պահպանման, հանքաքարի կորուստների նվազեցման և աշխատանքների անվտանգության ապահովման խնդիրները։ Քննարկվում են նաև տեխնիկական միջոցների արդյունավետ օգտագործման, աշխատանքային գործընթացների հաջորդականության և անցումային ժամանակահատվածում արտադրության կառավարման կատարելագործման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու հանքավայրի շարունակական և արդյունավետ շահագործման համար նպատակահարմար տեխնոլոգիական ու կազմակերպչական լուծումների ընտրությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանքարդյունաբերության, ստորգետնյա հանքերի նախագծման, լեռնային աշխատանքների կազմակերպման և հանքավայրերի շահագործման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-07
Sociology
ՀՀ երիտասարդների սոցիալական հարմարման պրակտիկաները հետպատերազմյան Հայաստանում
Սոցիոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հետպատերազմյան պայմաններում Հայաստանի երիտասարդների սոցիալական հարմարման գործընթացների և կիրառվող պրակտիկաների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում փոփոխվող հասարակական միջավայրին, սոցիալ-տնտեսական պայմաններին և նոր կենսական իրավիճակներին երիտասարդների հարմարվելու առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթության, զբաղվածության, ընտանիքի, միջանձնային հարաբերությունների, համայնքային կապերի և հասարակական մասնակցության նշանակությանը սոցիալական հարմարման գործընթացում։ Վերլուծվում են երիտասարդների վարքային ռազմավարությունները, արժեքային կողմնորոշումների փոփոխությունները, ապագայի վերաբերյալ պատկերացումները և սոցիալական աջակցության տարբեր ձևերի դերը։ Քննարկվում են նաև երիտասարդների առջև առաջացող սոցիալական դժվարությունները, դրանց հաղթահարման միջոցները և պետական, հասարակական ու համայնքային կառույցների հնարավոր մասնակցությունը հարմարման գործընթացներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու հետպատերազմյան հասարակական փոփոխությունների պայմաններում երիտասարդների սոցիալական փորձառությունների և հարմարվողական վարքագծի առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երիտասարդության սոցիոլոգիայի, սոցիալական աշխատանքի, սոցիալական քաղաքականության և ժամանակակից հասարակական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-06
Religion
1825 թվականի օրացույց՝ ըստ հին տոմարի և հայոց ՌՄՀԴ թվականի
Հրատարակությունը ներկայացնում է 1825 թվականի օրացուցային տվյալները՝ հիմնված հին տոմարի վրա և զուգահեռ նշելով Քրիստոսի ծննդյան ու հայոց թվականությունները։ Հին տոմարի կիրառությունը կարևոր առանձնահատկություն է, քանի որ այն արտացոլում է ժամանակի հաշվարկման այն ավանդույթը, որը պահպանվել էր հայկական եկեղեցական և հասարակական միջավայրում։ Երկու թվականությունների համադրումը հնարավորություն էր տալիս ընթերցողին կողմնորոշվելու տարբեր ժամանակագրական համակարգերում և համեմատելու ամսաթվերը։ Օրացույցի գործնական նշանակությունը կապված էր տարվա ամիսների, օրերի և ամսաթվերի հերթականությանը հետևելու, առօրյա գործերը կազմակերպելու և կարևոր իրադարձությունները հիշելու հետ։ Հայ եկեղեցական կյանքում օրացուցային համակարգը կարևոր դեր ուներ նաև տոների, սրբերի հիշատակության օրերի և ծիսական արարողությունների ժամանակը որոշելու գործում։ Հին տոմարի նշումը հատկապես արժեքավոր է ժամանակագրական ավանդույթների փոփոխությունն ու շարունակականությունն ուսումնասիրելու համար։ Այսպիսի հրատարակությունները ոչ միայն ժամանակի հաշվարկման գործիքներ էին, այլև ազգային ու հոգևոր մշակույթի պահպանման միջոցներ։ Դրանք հետաքրքրություն են ներկայացնում հայ տոմարագիտության, եկեղեցական պատմության, ժամանակագրության և 19-րդ դարի հայկական գրատպության ուսումնասիրության տեսանկյունից։
Updated: 2026-11-06
Culture
Հայ-իտալական ճարտարապետական առնչություններ
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հայ և իտալական ճարտարապետական ավանդույթների փոխազդեցության, պատմական կապերի և գեղարվեստական առնչությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են երկու մշակույթների ճարտարապետական ժառանգության ընդհանրություններն ու տարբերությունները, շինարարական մտածողության առանձնահատկությունները, ոճական ազդեցությունները և պատմական փոխհարաբերությունները։ Հեղինակը անդրադառնում է տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված ճարտարապետական կապերին, ճարտարապետների գործունեությանը, շինությունների գեղարվեստական լուծումներին և այն փոխանակումներին, որոնք նպաստել են հայկական ու իտալական ճարտարապետական փորձի զարգացմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են եկեղեցական, քաղաքացիական և այլ նշանակության կառույցներ՝ բացահայտելով դրանցում արտահայտված մշակութային ընդհանրություններն ու ստեղծագործական ազդեցությունները։ Ներկայացված նյութը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ եվրոպական և հայկական ճարտարապետական ժառանգությունների փոխկապակցվածությունը և դրանց դերը համաշխարհային մշակույթի պատմության մեջ։ Գիրքը նախատեսված է ճարտարապետների, արվեստաբանների, մշակույթի պատմաբանների, հետազոտողների, ուսանողների և հայկական ու իտալական ճարտարապետական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-12
Linguistics
Ռուսերեն-հայերեն բառարան
Հրատարակությունը ռուսերենից հայերեն թարգմանական բառարան է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին տրամադրել ռուսերեն բառերի հայերեն համարժեքներն ու դրանց իմաստային համապատասխանությունները։ Այն նախատեսված է երկու լեզուների միջև բառապաշարային կապը հեշտացնելու, բառերի նշանակությունը հասկանալու և տարբեր լեզվական միջավայրերում հաղորդակցությունը դյուրացնելու համար։ Բառարանի ընդգրկուն ծավալը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկել որպես գործնական լեզվական տեղեկատու, որը կարող էր օգտակար լինել ինչպես ռուսերեն սովորող հայախոսներին, այնպես էլ հայերենով աշխատող այն անձանց, որոնք առնչվում էին ռուսալեզու գրականության, փաստաթղթերի և առօրյա հաղորդակցության հետ։ Նման բառարանները կարևոր դեր են ունեցել հայերեն և ռուսերեն լեզուների փոխազդեցության, թարգմանական աշխատանքի զարգացման և կրթական գործընթացի ապահովման գործում։ Դրանք նպաստել են բառապաշարի հարստացմանը, տարբեր հասկացությունների հայերեն արտահայտման հնարավորությունների ընդլայնմանը և լեզուների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև XIX դարի վերջի հայ բառարանագրության պատմության տեսանկյունից՝ որպես հայերեն լեզվական գիտելիքի համակարգման և տարածման օրինակ։ Այն կարող է ծառայել լեզվաբաններին, թարգմանիչներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և ռուսերեն ու հայերեն լեզուների բառապաշարով հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-11-04
Linguistics
Նոր գրքեր օտար լեզուներով: (Ինֆորմացիոն ցանկ) (1982, Դեկտեմբեր, թիվ 12)
Այս աշխատությունը ներկայացնում է «Նոր գրքեր օտար լեզուներով» բնույթի տեղեկատվական մատենագիտական ցանկ, որը նպատակ ունի համակարգված կերպով ամփոփել տարբեր օտար լեզուներով (անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ) նոր հրատարակված գրքերը՝ որոշակի ժամանակահատվածի շրջանակում։ Այն հանդիսանում է գրադարանային-տեղեկատվական ծառայության կարևոր աղբյուր, որը ծառայում է գիտական, կրթական և մշակութային համայնքներին՝ ապահովելով նոր հրատարակությունների վերաբերյալ արագ և վստահելի տեղեկություն։ Ցանկում սովորաբար ներառվում են տարբեր գիտաճյուղերի գրքեր՝ հասարակական և բնական գիտություններ, տեխնիկական ոլորտներ, բժշկություն, արվեստ, լեզվաբանություն և գրականություն, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին կողմնորոշվել միջազգային գրքային հոսքերում։ Յուրաքանչյուր գրքի վերաբերյալ տրվում են հիմնական մատենագիտական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության լեզու, հրատարակման վայր, տարեթիվ և այլ անհրաժեշտ գրադարանային բնութագրիչներ, իսկ որոշ դեպքերում նաև համառոտ բովանդակային նշումներ։ Այսպիսի տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն գիտական տեղեկատվության տարածման, միջազգային գիտական կապերի զարգացման և գրադարանային ֆոնդերի համալրման գործընթացում։ Դրանք նաև օգնում են հետազոտողներին հետևել համաշխարհային գիտական և մշակութային նորություններին՝ ապահովելով օտարալեզու աղբյուրների հասանելիություն։ Այսպիսով, տվյալ մատենագիտական ցանկը ծառայում է որպես բազմալեզու գիտական տեղեկատվության համակարգված և կիրառական հղումային աղբյուր։
Updated: 2026-09-02