Ճան Թէֆթիշի եանի էրմէնիճէ ճրագ հոգւոյ տէնիլէն րէսալէնին թերճիւմէսի

Economics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի ռազմավարական կառավարման արդի գերակայությունների ուսումնասիրությանը՝ հարկային քաղաքականության, պետական ֆինանսների կառավարման և տնտեսական զարգացման փոխկապակցվածության համատեքստում։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են հարկային համակարգի կառուցվածքը, դրա հիմնական գործառույթները և պետական եկամուտների ձևավորման գործում ունեցած նշանակությունը, ինչպես նաև հարկային կառավարման արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական, իրավական և ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային քաղաքականության ռազմավարական նպատակներին, հարկային եկամուտների կայունության ապահովմանը, հարկային բեռի արդյունավետ բաշխմանը և պետության ու հարկ վճարողների շահերի հավասարակշռմանը։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են հարկային վարչարարության կատարելագործման, թվայնացման, տվյալների արդյունավետ օգտագործման, հարկային կարգապահության բարձրացման և ստվերային տնտեսության կրճատման հնարավորությունները։ Քննության են առնվում նաև հարկային ռիսկերի կառավարման, հարկային պարտավորությունների կատարման նկատմամբ վերահսկողության և հարկ վճարողների կամավոր համապատասխանության խթանման ժամանակակից մոտեցումները։ Կարևորվում է հարկային համակարգի կանխատեսելիության, թափանցիկության և արդարության ապահովումը, քանի որ դրանք էական նշանակություն ունեն ինչպես պետական բյուջեի եկամուտների կայունության, այնպես էլ գործարար միջավայրի զարգացման համար։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև հարկային համակարգի ռազմավարական կառավարման և մակրոտնտեսական քաղաքականության փոխկապակցվածությանը՝ ուսումնասիրելով հարկային գործիքների ազդեցությունը տնտեսական ակտիվության, ներդրումների, զբաղվածության և սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության արդյունքում հնարավոր է բացահայտել հարկային կառավարման առկա խնդիրները և դրանց հաղթահարման ուղղությունները՝ հիմնվելով արդյունավետության, թվայնացման, ռիսկերի կառավարման և հարկային մշակույթի զարգացման սկզբունքների վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսների և հարկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, հետազոտողների, բիզնեսի ներկայացուցիչների, տնտեսագիտության ուսանողների և հարկային քաղաքականության ու հանրային ֆինանսների կառավարմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Economics

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական արտադրության զարգացման հիմնախնդիրներին, դրանց առաջացման պատճառներին և հաղթահարման հնարավոր ուղղություններին։ Աշխատության շրջանակում արդյունաբերությունը դիտարկվում է որպես ազգային տնտեսության կառուցվածքային զարգացման, արտադրողականության բարձրացման, զբաղվածության ընդլայնման և տնտեսական աճի կարևորագույն հիմքերից մեկը։ Քննարկվում են ՀՀ արդյունաբերության զարգացման հիմնական միտումները, ոլորտային կառուցվածքը, արտադրական ներուժը, տեխնոլոգիական մակարդակը և առկա ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական ձեռնարկությունների մրցունակության, արտադրանքի ինքնարժեքի, տեխնոլոգիական վերազինման, ներդրումների ներգրավման, նորարարությունների ներդրման և արտաքին շուկաներ դուրս գալու խնդիրներին։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են վերլուծվել նաև արդյունաբերության զարգացմանը խոչընդոտող ենթակառուցվածքային, ֆինանսական, կադրային և կազմակերպական գործոնները, ինչպես նաև փոքր և միջին արտադրական ձեռնարկությունների զարգացման հնարավորությունները։ Կարևորվում է արդյունաբերական արտադրության դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտությունը, քանի որ տնտեսության առանձին ճյուղերի նկատմամբ չափազանց մեծ կախվածությունը կարող է բարձրացնել արտաքին շուկաների և տնտեսական ցնցումների նկատմամբ խոցելիությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են արտադրության տեխնոլոգիական արդիականացման, բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի ստեղծման, արտահանման ներուժի ընդլայնման և տեղական հումքի առավել արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պետական արդյունաբերական քաղաքականության դերին՝ ներդրումային և հարկային խթանների, ենթակառուցվածքների զարգացման, գիտության և արտադրության համագործակցության ու մասնագիտական կադրերի պատրաստման միջոցով։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ՀՀ արդյունաբերության մրցունակության բարձրացման և կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ տնտեսական ու կառավարչական մեխանիզմների բացահայտմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, արդյունաբերության և պետական կառավարման մասնագետներին, ձեռնարկատերերին, տնտեսական քաղաքականություն մշակողներին, հետազոտողներին, ինչպես նաև տնտեսագիտության և կառավարման ոլորտների ուսանողներին ու ասպիրանտներին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է բարձրադիր գոտու բնական և ֆիզիոլոգիական պայմաններում օրգանիզմի վեգետատիվ գործառույթների կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ վերահսկվող շնչառության և հակաօքսիդանտային միջոցների կիրառման համատեքստում։ Քննարկվում են բարձրության ազդեցությամբ առաջացող ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, մթնոլորտային ճնշման և թթվածնի մասնակի ճնշման նվազման հետևանքները, ինչպես նաև օրգանիզմի հարմարվողական մեխանիզմների ձևավորման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեգետատիվ նյարդային համակարգի գործունեությանը, սրտանոթային և շնչառական համակարգերի փոխկապակցվածությանը, սրտի հաճախության, զարկերակային ճնշման և շնչառության ռիթմի կարգավորման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են վերահսկվող շնչառության տարբեր եղանակների հնարավոր ազդեցությունները օրգանիզմի թթվածնային ապահովման, վեգետատիվ հավասարակշռության, սրտանոթային ցուցանիշների և ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բարձրադիր պայմաններում օքսիդատիվ սթրեսի առաջացման մեխանիզմներին, ազատ ռադիկալային գործընթացների ակտիվացմանը և հակաօքսիդանտային պաշտպանական համակարգի նշանակությանը։ Կարևորվում են հակաօքսիդանտների հնարավոր ազդեցությունները բջջային նյութափոխանակության, օքսիդավերականգնման հավասարակշռության և օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի պահպանման գործընթացներում։ Դիտարկվում են նաև վերահսկվող շնչառության և հակաօքսիդանտների համակցված կիրառման հնարավորությունները, դրանց ազդեցության գնահատման ֆիզիոլոգիական ցուցանիշները և տարբեր բարձրությունների պայմաններում օրգանիզմի արձագանքման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել շնչառական, սրտանոթային և կենսաքիմիական ցուցանիշների գրանցման ու համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ վեգետատիվ կարգավորման փոփոխությունների օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բարձրադիր ֆիզիոլոգիայի, օրգանիզմի հարմարվողականության մեխանիզմների, շնչառության կարգավորման և հակաօքսիդանտային պաշտպանության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիոլոգների, կենսաբանների, բժշկագիտության մասնագետների, սպորտային ֆիզիոլոգների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ուղղանկյուն թիթեղների ճկման և կայունության խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տարբեր եզրային պայմանների ազդեցության հաշվառմամբ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հանգամանքի վրա, թե թիթեղի եզրերի ամրացման կամ հենման տարբեր եղանակներն ինչպես են փոխում արտաքին բեռնվածության ազդեցությամբ առաջացող դեֆորմացիաները, լարվածային վիճակը և կայունության կորստի պայմանները։ Քննության են առնվում կառուցվածքային մեխանիկայի և առաձգականության տեսության համապատասխան դրույթները, որոնց հիման վրա նկարագրվում է բարակ թիթեղների մեխանիկական վարքը։ Վերլուծվում են տարբեր եզրային պայմաններով համակարգեր, այդ թվում՝ ամրակցված, ազատ կամ հենված եզրերով կառուցվածքային տարբերակներ և դրանց հնարավոր համակցությունները։ Կարևորվում է արտաքին բեռների բնույթի, ինտենսիվության և բաշխման ազդեցությունը թիթեղի ճկվածքի, ներքին ուժերի և կրիտիկական վիճակի ձևավորման վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կայունության կորստի խնդրին, երբ սեղմող ազդեցությունների որոշակի մակարդակի դեպքում սկզբնական հավասարակշռության ձևը կարող է փոխվել և առաջացնել կառուցվածքի մեխանիկական վարքի էական փոփոխություն։ Ուսումնասիրվում է կրիտիկական բեռնվածության կախվածությունը թիթեղի երկրաչափական չափերից, հաստությունից, նյութի մեխանիկական հատկություններից և եզրերի ամրացման պայմաններից։ Տարբեր հաշվարկային դեպքերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել, թե որ գործոններն են առավել նշանակալի ճկման մեծության և կայունության սահմանների որոշման համար։ Տեսական վերլուծության շրջանակում կարող են կիրառվել դիֆերենցիալ հավասարումների, սահմանային խնդիրների և մոտավոր հաշվարկային մեթոդների վրա հիմնված մոտեցումներ, որոնց միջոցով որոշվում են թիթեղի տեղաշարժերը, լարվածությունները և կրիտիկական պարամետրերը։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են շինարարական և մեքենաշինական կոնստրուկցիաների հաշվարկման տեսանկյունից, քանի որ թիթեղային տարրերը լայնորեն կիրառվում են տարբեր ինժեներական համակարգերում, իսկ դրանց հուսալի աշխատանքը զգալիորեն կախված է ոչ միայն նյութից և չափերից, այլև ամրացման իրական պայմաններից։ Աշխատությունը նպաստում է բարակ պատերով կառուցվածքների հաշվարկային մոդելների կատարելագործմանը և տարբեր եզրային պայմաններում դրանց ամրության ու կայունության առավել ճշգրիտ գնահատմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կիրառական մեխանիկայի, առաձգականության տեսության, կառուցվածքային մեխանիկայի, շինարարական ճարտարագիտության և մեքենաշինության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Medicine

Աշխատանքը նվիրված է ծննդօգնության ստացիոնարում վարակների տարածման համաճարակաբանական առանձնահատկությունների, դրանց առաջացման ռիսկային գործոնների և կանխարգելման արդյունավետ միջոցառումների ուսումնասիրությանը։ Թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ ծննդատներում միաժամանակ առկա են վարակների նկատմամբ տարբեր աստիճանի զգայունությամբ պացիենտներ, նորածիններ և բուժանձնակազմ, իսկ բժշկական բազմաթիվ միջամտություններ կարող են ստեղծել վարակի փոխանցման լրացուցիչ ռիսկեր։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում վարակների աղբյուրներին, փոխանցման հնարավոր մեխանիզմներին և ուղիներին, վարակի տարածմանը նպաստող պայմաններին, ինչպես նաև ստացիոնարի տարբեր բաժանմունքներում համաճարակաբանական իրավիճակի ձևավորման օրինաչափություններին։ Հատուկ կարևորություն է տրվում մայրերի և նորածինների շրջանում վարակային բարդությունների կանխարգելմանը, քանի որ այս խմբերի համար վարակի հետևանքները կարող են լինել առավել ծանր։ Աշխատանքում վերլուծվում են վարակի հսկողության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները՝ հիվանդների և բուժանձնակազմի համաճարակաբանական հսկողությունը, վարակի դեպքերի վաղ հայտնաբերումը, անհրաժեշտ մեկուսացման միջոցառումները, ախտահանման և մանրէազերծման պատշաճ իրականացումը, ձեռքերի հիգիենան, բժշկական գործիքների անվտանգ կիրառումը և ստացիոնարի սանիտարահիգիենիկ ռեժիմի պահպանումը։ Այսպիսի միջոցառումները կարևոր բաղադրիչ են բուժօգնության հետ կապված վարակների կանխարգելման համակարգում, որի շրջանակում անհրաժեշտ է ոչ միայն արձագանքել արդեն առաջացած վարակային դեպքերին, այլև մշտապես գնահատել հնարավոր ռիսկերը և կանխել վարակի տարածումը։ Հայաստանի ազգային առողջապահական համակարգում նույնպես առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարակի հսկողությանը և բժշկական միջամտություններով պայմանավորված վարակների կանխարգելմանը։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ համաճարակաբանական տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել վարակի տարածման առավել վտանգավոր օղակները, գնահատել կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետությունը և մշակել ստացիոնարի պայմաններին համապատասխան կազմակերպչական ու հակահամաճարակային մոտեցումներ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել համաճարակաբանների, մանկաբարձ-գինեկոլոգների, բուժքույրերի, հիգիենիստների, վարակների հսկողության մասնագետների, բժշկական բուհերի ուսանողների և բուժհաստատությունների կազմակերպման ու վարակի կանխարգելման հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Աշխատանքը մատենագիտական աղբյուրներում ներկայացված է որպես Մ. Մ. Տեր-Ստեփանյանի դոկտորական ատենախոսություն՝ բժշկական գիտությունների բնագավառում, 2017 թվականին, 38 էջ ծավալով։

Other Subjects

Այս մեթոդական-տեղեկատվական ձեռնարկը նվիրված է ԽՄԿԿ Կենտկոմի 1989 թվականի մարտյան պլենումի որոշումների և նյութերի գրադարանային պայմաններում պրոպագանդայի կազմակերպման խնդիրներին։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են գրադարանների դերակատարությունը հասարակական-քաղաքական տեղեկատվության տարածման գործընթացում, ընթերցողների գաղափարական-լուսավորչական աշխատանքի ձևերը, ինչպես նաև փաստաթղթային նյութերի համակարգված մատուցման մեթոդները։ Հեղինակը անդրադառնում է գրադարանային ցուցահանդեսների, թեմատիկ զեկույցների, բանախոսությունների և տեղեկատվական քարտարանների կիրառմանը՝ որպես ընթերցողների ներգրավման և քաղաքական նյութերի ընկալման միջոցներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանավարի աշխատանքի կազմակերպչական կողմերին, տեղեկատվության մատչելիության ապահովմանը և մեթոդական աջակցությանը։ Աշխատությունը արտացոլում է ուշ խորհրդային շրջանի գրադարանային-գաղափարական աշխատանքի առանձնահատկությունները՝ որպես տեղեկատվության տարածման և հասարակական-քաղաքական կրթության համակարգի մաս։