Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловЛитература
Վիկտոր Համբարձումյան
Վիկտոր Համբարձումյանը հայ և համաշխարհային գիտության ամենանշանավոր աստղագետներից և աստղաֆիզիկոսներից մեկն է, ով մեծ դեր է ունեցել 20-րդ դարի աստղաֆիզիկայի զարգացման մեջ։ Նա ծնվել է Թիֆլիսում և կրթություն ստացել Լենինգրադում, որտեղ էլ սկսել է իր գիտական գործունեությունը։ Համբարձումյանի հիմնական գիտական ներդրումը կապված է աստղերի և գալակտիկաների ծագման ու զարգացման ուսումնասիրության հետ։ Նա հիմնադրել է աստղաֆիզիկայի նոր ուղղություններ և մեծ ուշադրություն է դարձրել տիեզերական օբյեկտների դինամիկայի և կառուցվածքի ուսումնասիրությանը։ Նրա առաջ քաշած գաղափարները, մասնավորապես ոչ կայուն աստղային համակարգերի և աստղային ասոցիացիաների տեսությունը, հեղափոխական նշանակություն են ունեցել աստղագիտության զարգացման մեջ։ Համբարձումյանը նաև եղել է գիտական կազմակերպիչ և երկար տարիներ ղեկավարել է Բյուրականի աստղադիտարանը, որը դարձել է միջազգային կարևոր գիտական կենտրոններից մեկը։ Նրա ղեկավարությամբ Հայաստանում զարգացել է աստղաֆիզիկական դպրոցը, որը ճանաչում է ստացել ամբողջ աշխարհում։ Վիկտոր Համբարձումյանը զբաղեցրել է նաև բարձր գիտական և պետական պաշտոններ, եղել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի նախագահներից մեկը և մեծ ներդրում ունեցել գիտության կազմակերպման գործում։ Նա արժանացել է բազմաթիվ միջազգային մրցանակների և պարգևների՝ գիտության մեջ կատարած նշանակալի ավանդի համար։ Համբարձումյանի գիտական ժառանգությունը մինչ օրս շարունակում է մնալ արդիական և մեծ ազդեցություն ունի ժամանակակից աստղաֆիզիկայի զարգացման վրա, իսկ նրա անունը համարվում է հայկական գիտության խորհրդանիշներից մեկը։
Обновлено. 2026-09-19
Экология
Environment as cultural heritage
Աշխատությունը նվիրված է շրջակա միջավայրի և մշակութային ժառանգության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ բնության, հասարակության և մշակույթի միջև ձևավորված հարաբերությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում շրջակա միջավայրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բնական ռեսուրսների և էկոհամակարգերի ամբողջություն, այլև որպես պատմական հիշողության, մշակութային ինքնության և հասարակական արժեքների ձևավորման կարևոր միջավայր։ Ուսումնասիրվում են բնական և մշակութային ժառանգության փոխազդեցությունները, բնապատկերների պատմամշակութային նշանակությունը, մարդու գործունեության ազդեցությունը բնական միջավայրի վրա և շրջակա միջավայրի պահպանության դերը մշակութային արժեքների պահպանման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժառանգության պահպանության ժամանակակից մոտեցումներին, կայուն զարգացման սկզբունքներին, բնական և մշակութային տարածքների կառավարմանը և դրանց ապագա սերունդներին փոխանցման խնդիրներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող են բնապահպանական և մշակութային պահպանության քաղաքականությունները լրացնել միմյանց և նպաստել տարածքների ամբողջական ու պատասխանատու կառավարմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, ճարտարապետների, ժառանգության կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և շրջակա միջավայրի ու մշակութային ժառանգության պահպանությամբ հետաքրքրվող ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-09-15
Сельское хозяйство
Գիտատեխնիկական տեղեկատվության դերը գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման գործում
Այս գիտատնտեսագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է գիտատեխնիկական տեղեկատվության դերի վերլուծությանը գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման գործընթացում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տեղեկատվական համակարգերի, գիտական հետազոտությունների և տեխնոլոգիական նորարարությունների ազդեցությունը ագրարային ոլորտի զարգացման վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է գիտելիքի փոխանցման մեխանիզմները՝ ներառյալ գյուղատնտեսական խորհրդատվական ծառայությունները, թվային հարթակները, տվյալների բազաները և նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրման ուղիները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրողականության բարձրացման վրա տեղեկատվության հասանելիության, ագրոտեխնիկական գիտելիքների կիրառման և որոշումների ընդունման գիտական հիմնավորվածության ազդեցությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների՝ արհեստական բանականության, հեռահար մոնիթորինգի և ճշգրիտ գյուղատնտեսության գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Հեղինակը առաջարկում է գիտատեխնիկական տեղեկատվության համակարգի կատարելագործման ուղիներ՝ ուղղված գիտելիքահեն գյուղատնտեսության զարգացմանը, նորարարությունների արագ տարածմանը և արտադրական արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է ագրարային ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-08-25
Психология
Կառավարման դեստրուկտիվ մոտիվացիայի դրսևորումները արժեհամակարգի վերափոխման համատեքստում
Աշխատությունը նվիրված է կառավարման գործընթացներում դեստրուկտիվ մոտիվացիայի ձևավորման և դրսևորման սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հասարակական և կազմակերպական արժեհամակարգերի փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում այն մոտիվացիոն գործոններն են, որոնք կառավարչական գործունեության ընթացքում կարող են նպաստել ոչ արդյունավետ վարքագծի, միջանձնային լարվածության, կազմակերպական նպատակների և անհատական շահերի հակասության, պատասխանատվության նվազման կամ կառավարման հարաբերությունների խաթարման առաջացմանը։ Դեստրուկտիվ մոտիվացիան դիտարկվում է որպես բազմագործոն երևույթ, որի ձևավորման վրա կարող են ազդեցություն ունենալ ինչպես անձնային առանձնահատկությունները, այնպես էլ կազմակերպության կառուցվածքը, կառավարման ոճը, սոցիալական միջավայրը և գերակշռող արժեքային կողմնորոշումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել արժեհամակարգի վերափոխման պայմաններում մասնագիտական, սոցիալական և անձնական արժեքների հարաբերակցության փոփոխությանը և դրա հնարավոր ազդեցությանը աշխատակիցների ու ղեկավարների վարքագծային շարժառիթների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել իշխանության, մասնագիտական հաջողության, նյութական շահագրգռվածության, ինքնաիրացման, պատասխանատվության, համագործակցության և կազմակերպական հավատարմության հետ կապված արժեքային կողմնորոշումները։ Կարևոր ուղղություն է կառուցողական և դեստրուկտիվ մոտիվացիոն միտումների տարբերակումը՝ պարզելու, թե ինչ պայմաններում անձի շարժառիթները նպաստում են կազմակերպության արդյունավետ գործունեությանը, իսկ ինչ իրավիճակներում կարող են հակասել ընդհանուր նպատակներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև կառավարման տարբեր մակարդակներում առաջացող դերային հակասություններին, աշխատակիցների միջև վստահության և համագործակցության խնդիրներին, կազմակերպական մշակույթի ազդեցությանը և սոցիալական փոփոխությունների պայմաններում կառավարչական վարքի վերափոխմանը։ Հոգեբանական և սոցիոլոգիական մոտեցումների համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու անհատական արժեքների և կազմակերպական նորմերի փոխազդեցությունը՝ դեստրուկտիվ վարքային միտումները դիտարկելով ավելի լայն սոցիալական միջավայրի շրջանակում։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կարող է կապված լինել կազմակերպություններում մոտիվացիոն համակարգերի կատարելագործման, առողջ կազմակերպական մշակույթի ձևավորման, կառավարման հարաբերություններում հակասությունների նվազեցման և աշխատակիցների կառուցողական ներգրավվածության խթանման հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կառավարման հոգեբանության, կազմակերպական վարքի, մոտիվացիայի տեսությունների և արժեքների սոցիալական հոգեբանության մոտեցումները՝ բացահայտելով կառավարչական գործունեության մոտիվացիոն հիմքերի փոփոխությունները հասարակական արժեհամակարգերի վերափոխման պայմաններում։
Обновлено. 2026-09-27
Культура
Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ (1975, թիվ 4)
Այս աշխատությունը ներկայացնում է նոր հրատարակված գրականության մատենագիտական ցանկ՝ կուլտուրայի և արվեստի ոլորտներում, նպատակ ունենալով համակարգված կերպով տրամադրել տեղեկատվություն ժամանակակից գիտական, տեսական և գեղարվեստական հրապարակումների մասին։ Նյութը ունի տեղեկատու բնույթ և ընդգրկում է արվեստագիտության, մշակութաբանության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի և ընդհանուր մշակութային ուսումնասիրությունների ուղղություններով լույս տեսած նոր գրքերը, հոդվածները և ժողովածուները։
Обновлено. 2026-08-23Религия
Կիլիկիո հայոց կաթողիկոս Անտոն Պետրոսի հովվական թուղթը՝ ուղղված հոգևորականներին և հավատացյալներին
Հրատարակությունը ներկայացնում է Կիլիկիո հայոց կաթողիկոս Անտոն Պետրոսի հովվական ուղերձը՝ ուղղված արքեպիսկոպոսներին, եպիսկոպոսներին, վարդապետներին, քահանաներին, վանականներին և կաթողիկոսական վիճակի հավատացյալներին։ Հովվական թղթերը եկեղեցական առաջնորդների կողմից կազմվող պաշտոնական ուղերձներ են, որոնց միջոցով հոգևորականությանը և հավատացյալ համայնքներին փոխանցվում են դավանաբանական, բարոյական ու եկեղեցական կյանքի կազմակերպմանն առնչվող հանձնարարություններ և պարզաբանումներ։ Նման փաստաթղթերում կարող են քննարկվել քրիստոնեական հավատքի սկզբունքները, եկեղեցական կարգապահությունը, հոգևոր ծառայության պարտականությունները, հավատացյալների կրոնական կյանքը և եկեղեցական միասնության պահպանման հարցերը։ Ուղերձի հասցեատերերի լայն շրջանակը ցույց է տալիս, որ այն նախատեսված է եղել ոչ միայն բարձրաստիճան հոգևորականների, այլև ամբողջ կաթողիկոսական համայնքի համար։ Հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է XIX դարի հայ կաթողիկե եկեղեցու կառավարման, հոգևոր առաջնորդության և եկեղեցական հաղորդակցության պատմության ուսումնասիրության համար։
Обновлено. 2026-10-25