Դատասերներ

Religion

Կրոնական և վարքագրական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է սրբերի կյանքին, հոգևոր ուղուն, հավատարմության օրինակներին և քրիստոնեական ավանդության մեջ պահպանված սրբազան հիշատակներին։ Թուրքալեզու վերնագիրը՝ «Էօմրիւ Էվլիյա», համապատասխանում է «Սրբերի վարքը» կամ «Սրբերի կյանքը» իմաստին և մատնանշում է երկի հիմնական ուղղվածությունը՝ սրբերի կենսագրությունների, նրանց հոգևոր գործունեության և քրիստոնեական հավատքի պատմության հետ կապված նյութերի ներկայացումը։ Հեղինակ Սերովբե վարդապետ Տերվիշ Օղլուի աշխատությունը պատկանում է վարքագրական գրականության այն ավանդույթին, որի նպատակն է սրբերի կյանքի օրինակների միջոցով ընթերցողին ծանոթացնել քրիստոնեական հավատի սկզբունքներին, հոգևոր առաքինություններին և կրոնական ժառանգության կարևոր դրվագներին։ Վարքագրությունը քրիստոնեական գրականության հնագույն ու նշանակալի ժանրերից է, որի շրջանակում ներկայացվում են սրբերի կենսագրությունները, նրանց հավատքի դրսևորումները, հոգևոր գործունեությունը, փորձությունները և եկեղեցական հիշատակության հետ կապված պատմությունները։ Այսպիսի երկերում կենսագրական պատմությունը զուգակցվում է բարոյական ու հոգևոր մեկնաբանության հետ՝ սրբերի օրինակները ներկայացնելով որպես հավատարմության, համբերության, խոնարհության, բարեգործության և նվիրումի արտահայտություններ։ Սրբերի կյանքի մասին պատմությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում քրիստոնեական դաստիարակության մեջ, քանի որ հնարավորություն են տալիս կրոնական գաղափարներն ընկալելու ոչ միայն վերացական ուսմունքների, այլև մարդկային կյանքի օրինակների միջոցով։ Սրբերի վարքերը պատմական հիշողության պահպանման միջոց են նաև այն առումով, որ արտացոլում են տարբեր ժամանակաշրջանների եկեղեցական ավանդույթները, հավատացյալ համայնքների հոգևոր պատկերացումները և սրբերի հիշատակի հետ կապված ծիսական սովորույթները։ Նման ժողովածուների կարևոր առանձնահատկություններից է նյութի կապը եկեղեցական տոնացույցի և սրբերի հիշատակության օրերի հետ։ Քրիստոնեական ավանդության մեջ սրբերի հիշատակությունը կազմակերպվել է տարվա ընթացքում՝ ըստ եկեղեցական օրացույցի, ինչի շնորհիվ նրանց կյանքի պատմությունները ներառվել են ամենօրյա հոգևոր ընթերցանության և կրոնական դաստիարակության մեջ։ Սերովբե վարդապետ Տերվիշ Օղլուի աշխատությունը կապված է հատկապես հայատառ թուրքերեն կրոնական գրականության պատմության հետ։ Հայատառ թուրքերենը պատմականորեն գործածվել է օսմանյան կայսրության հայախոս և թուրքախոս միջավայրերի փոխազդեցության պայմաններում՝ ծառայելով տարբեր համայնքների ընթերցողական և հոգևոր պահանջներին։ Այդ գրականության մեջ թուրքերեն լեզուն ներկայացվել է հայկական այբուբենով, ինչի շնորհիվ այն հասանելի է եղել այն ընթերցողներին, որոնք կարողացել են կարդալ հայերեն տառերը, բայց առօրյա հաղորդակցության մեջ օգտագործել են թուրքերենը։ Այս լեզվական առանձնահատկությունը հրատարակությանը հաղորդում է լրացուցիչ պատմամշակութային արժեք՝ այն դարձնելով հայերեն տառերով տպագրված թուրքերեն գրականության և բազմալեզու կրոնական մշակույթի ուսումնասիրության կարևոր նյութ։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանությունը 19-րդ դարում նշանակալի դեր է ունեցել հայ տպագրության, կրթության, թարգմանական գործունեության և կրոնական գրականության տարածման գործում։ Միաբանության տպագրական գործունեության շրջանակում հրատարակվել են տարբեր լեզուներով գրքեր, որոնք ծառայել են ինչպես հայ համայնքների հոգևոր կյանքին, այնպես էլ լեզվական ու մշակութային տարբեր միջավայրերում գիտելիքի տարածմանը։ Այս աշխատությունը կարևոր է նաև վարքագրական ավանդույթի և հայատառ թուրքերեն տպագրության փոխկապակցվածությունը դիտարկելու համար, քանի որ սրբերի կյանքի մասին նյութերի հրատարակումը միաժամանակ նպաստել է քրիստոնեական ժառանգության փոխանցմանը և կրոնական ընթերցանության տարածմանը։ Երկի ընթերցողական նշանակությունը պայմանավորված է հոգևոր դաստիարակության, քրիստոնեական սրբերի հիշատակի պահպանման և եկեղեցական ավանդույթների ճանաչման հնարավորությամբ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական գրականության, սրբախոսության, կրոնական պատմագրության, հայատառ թուրքերենի և 19-րդ դարի Մխիթարյան տպագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Որպես կրոնական վարքագրական աշխատություն՝ այն ներկայացնում է սրբերի կյանքի պատմությունները որպես հոգևոր հիշողության և քրիստոնեական արժեքների փոխանցման միջոց՝ միաժամանակ վկայելով հայ գրավոր մշակույթի բազմալեզու բնույթի, տպագրական ավանդույթների ընդարձակման և տարբեր լեզվական միջավայրերում կրոնական գրականության տարածման մասին։

Mathematics

Մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է իդեմպոտենտ հանրահաշվական համակարգերում բազմանդամների կառուցվածքային հատկությունների բնութագրմանը, ինչպես նաև Դե Մորգանի երկկիսախմբերի և եռակիսախմբերի տեսական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում իդեմպոտենտ գործողություններով հանրահաշիվների հիմնական հատկությունները, դրանց վրա սահմանված բազմանդամային գործողությունները և համապատասխան նույնությունների կառուցվածքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմանդամների դասակարգման, համարժեքության և հանրահաշվական համակարգերի հատկությունների միջոցով դրանց բնութագրման խնդիրներին։ Վերլուծվում են Դե Մորգանի օրենքների հետ կապված հանրահաշվական հարաբերությունները, երկտեղ և եռատեղ գործողությունների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև համապատասխան կառուցվածքների միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Քննարկվում են նաև հանրահաշվական նույնությունների, գործողությունների փակության և տարբեր կառուցվածքային պայմանների ազդեցությունները ուսումնասիրվող համակարգերի հատկությունների վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու իդեմպոտենտ հանրահաշիվների և բազմագործողությամբ հանրահաշվական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունների վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ընդհանուր հանրահաշվի, ունիվերսալ հանրահաշվի, հանրահաշվական տրամաբանության և դիսկրետ մաթեմատիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Pedagogy

Այս աշխատանքը նվիրված է օտարալեզու սովորողների համար հայոց լեզվի արագացված ուսուցման գործընթացի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն մեթոդական և մանկավարժական խնդիրներն են, որոնք առաջանում են այն դեպքում, երբ հայերենը որպես մայրենի լեզու չկրող սովորողին անհրաժեշտ է համեմատաբար կարճ ժամանակահատվածում ձևավորել հայերենով հաղորդակցվելու, հասկանալու, կարդալու, գրելու և խոսելու անհրաժեշտ կարողություններ։ Աշխատության մեջ արագացված ուսուցումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ուսումնական նյութի ավելի արագ մատուցում, այլև որպես նպատակային և համակարգված գործընթաց, որը պահանջում է ուսուցման բովանդակության, մեթոդների, նյութերի և ժամանակի արդյունավետ կազմակերպում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սովորողների նախնական լեզվական մակարդակի, տարիքային առանձնահատկությունների, կրթական փորձի, մայրենի լեզվի ազդեցության և հայերենի նկատմամբ ունեցած լեզվական կարիքների հաշվառմանը։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարող են սովորողի արդեն ձևավորված լեզվական գիտելիքներն ազդել հայերենի յուրացման վրա և ինչ դժվարություններ կարող են առաջանալ հայերենի հնչյունական, բառապաշարային, քերականական և շարահյուսական համակարգերի յուրացման ընթացքում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հաղորդակցական մոտեցմանը, որի դեպքում լեզվական կանոնների մեխանիկական յուրացումից առավել կարևոր է սովորողի՝ իրական հաղորդակցական իրավիճակներում հայերեն օգտագործելու կարողության զարգացումը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել երկխոսություններ, դերային խաղեր, իրավիճակային վարժություններ, լսողական և խոսքային առաջադրանքներ, տեսողական նյութեր և գործնական հաղորդակցական իրավիճակների մոդելավորում։ Աշխատության մեջ կարևոր է նաև բառապաշարի արագ և արդյունավետ ընդլայնման խնդիրը, քանի որ սահմանափակ ժամանակում լեզվի գործնական յուրացումը մեծապես կախված է առավել հաճախ գործածվող և հաղորդակցական առումով անհրաժեշտ բառերի ու արտահայտությունների ճիշտ ընտրությունից։ Ուսումնասիրվում են նաև քերականական նյութի մատուցման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ արագացված դասընթացում հնարավոր չէ հավասար խորությամբ ներկայացնել լեզվի բոլոր կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Այդ պատճառով կարևոր է առաջնահերթություն տալ այն քերականական երևույթներին, որոնք առավել անհրաժեշտ են առօրյա և մասնագիտական հաղորդակցության համար։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսուցման ինտենսիվացման միջոցներին, ժամանակակից տեղեկատվական և թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը, ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպմանը և ուսումնական արդյունքների շարունակական գնահատմանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև սխալների նկատմամբ մեթոդական ճիշտ մոտեցումը․ արագացված ուսուցման պայմաններում անհրաժեշտ է տարբերակել այն սխալները, որոնք խոչընդոտում են հաղորդակցությանը, և այնպիսի սխալները, որոնք կարող են աստիճանաբար շտկվել ուսուցման հետագա փուլերում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել օտարալեզու սովորողների համար հայերենի արագացված ուսուցման առավել արդյունավետ կազմակերպման սկզբունքները և ձևավորել ուսուցման այնպիսի մոդելներ, որոնք համադրում են լեզվական գիտելիքի, հաղորդակցական կարողության և գործնական կիրառության զարգացումը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզու դասավանդող ուսուցիչների, դասախոսների, մեթոդիստների, լեզվաբանների, ուսումնական ծրագրեր մշակողների, ինչպես նաև օտարալեզու սովորողների հետ աշխատող կրթական հաստատությունների մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևորում է սովորողի անհատական կարիքներին համապատասխանեցված, հաղորդակցական և ինտենսիվ ուսուցման կազմակերպումը՝ նպատակ ունենալով հնարավորինս արդյունավետ և կարճ ժամանակում ապահովել հայոց լեզվի գործնական յուրացումը։

Mathematics

Այս գիրքը նվիրված է մաքուր և ներկանյութերով հարստացված խիրալ ֆոտոնիկ կառուցվածքների օպտիկական հատկությունների փորձարարական ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով ժամանակակից ֆոտոնիկայի և նյութագիտության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են խիրալ կառուցվածքների լույսի հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները, դրանց սպեկտրային և օպտիկական բնութագրերը, ինչպես նաև ներկանյութերի ազդեցությունը նյութերի ֆիզիկական հատկությունների վրա։ Գրքում ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների մեթոդներ, չափման մոտեցումներ և վերլուծություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս հասկանալ նման կառուցվածքների կիրառական ներուժը օպտիկական սարքերում, սենսորային համակարգերում և նորարարական ֆոտոնիկ տեխնոլոգիաներում։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, նյութագետների, օպտիկայի և ֆոտոնիկայի ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է ծակոտկեն և ճեղքավորված ապարների մեջ հատուկ լուծույթների ներարկման մեթոդների մշակմանը՝ հիմքերի և հիմնահողերի ամրության բարձրացման նպատակով։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ապարների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները և այն գործոնները, որոնք ազդում են շինարարական կառույցների հիմքերի կայունության վրա։ Հետազոտության շրջանակում մշակվում և գնահատվում են տարբեր ինժեկցիոն տեխնոլոգիաներ, որոնց միջոցով հնարավոր է լցնել ապարների ծակոտիներն ու ճեղքերը, նվազեցնել դրանց թափանցելիությունը և բարձրացնել կրողունակությունը։ Գրքում վերլուծվում են կիրառվող լուծույթների կազմը, ներթափանցման պայմանները, ամրացման գործընթացի արդյունավետությունը և ստացված արդյունքների ազդեցությունը հիմնահողերի ինժեներաերկրաբանական հատկությունների վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է տեսական հաշվարկների, լաբորատոր փորձարկումների և գործնական կիրառությունների արդյունքները՝ գնահատելով առաջարկվող մեթոդների տեխնիկական և տնտեսական արդյունավետությունը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի շինարարական և հիդրոտեխնիկական կառույցների նախագծման, սողանքային և անկայուն տարածքների ամրացման, ինչպես նաև բարդ երկրաբանական պայմաններում իրականացվող ինժեներական աշխատանքների համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է գեոտեխնիկայի, շինարարական ճարտարագիտության, երկրաբանության և ստորգետնյա կառույցների նախագծման ոլորտների մասնագետների և հետազոտողների համար։

Other Subjects

Հանրապետության սննդարդյունաբերության ոլորտում հումքային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրները՝ ընդգծելով տնտեսական, տեխնոլոգիական և կազմակերպչական գործոնների փոխկապակցվածությունը։ Այն ուղղված է տնտեսագիտության, սննդարդյունաբերության և ագրոարդյունաբերական համալիրի մասնագետներին, ինչպես նաև ոլորտի քաղաքականության մշակմամբ զբաղվողներին։ Նյութում մանրամասն վերլուծվում են տեղական հումքային բազայի կառուցվածքը, դրա օգտագործման ներկա վիճակը, կորուստների և անարդյունավետության պատճառները, ինչպես նաև արտադրական շղթայի տարբեր փուլերում առկա խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հումքի վերամշակման տեխնոլոգիական մակարդակին, պահեստավորման և տեղափոխման համակարգերին, որոնք էական ազդեցություն ունեն վերջնական արտադրանքի որակի և ինքնարժեքի վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ռեսուրսների խնայողաբար օգտագործման, երկրորդային հումքի վերամշակման և արտադրական թափոնների նվազեցման հնարավորությունները՝ որպես արդյունավետության բարձրացման հիմնական ուղիներ։ Ներկայացվում են նաև կառավարման և պլանավորման մեխանիզմներ, որոնք կարող են նպաստել սննդարդյունաբերության մրցունակության աճին ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին շուկաներում։