Դիզայնի ձևավորման գեղարվեստակիրառական և հասարակական նախադրյալները Հայաստանում 1960-80-ական թվականներին

History

Աշխատությունը նվիրված է Թանահատ-Գլաձոր պատմամշակութային համալիրին՝ դրա տեղադրությանը, հնագիտական պեղումների արդյունքներին և տարածքում պահպանված վիմագիր արձանագրությունների ուսումնասիրությանը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել միջնադարյան Հայաստանի կարևոր հոգևոր և մշակութային կենտրոններից մեկի պատմական զարգացման, կառուցապատման և հասարակական նշանակության մասին։ Հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված ճարտարապետական մնացորդները, շինարարական տարրերը, կենցաղային նյութերը և այլ գտածոները կարևոր աղբյուր են բնակավայրի ու վանական համալիրի գործունեության տարբեր փուլերը վերականգնելու համար։ Հատկապես արժեքավոր են վիմագիր արձանագրությունները, որոնք պատմական տեղեկություններ են հաղորդում կառույցների հիմնադրման, վերանորոգման, նվիրատվությունների, հողային սեփականության և տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ։ Դրանք միաժամանակ կարևոր սկզբնաղբյուր են միջնադարյան հայոց լեզվի, անձնանունների, տեղանունների և գրային մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Աշխատության մեջ համալիրի տեղադրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու դրա ընտրության աշխարհագրական և պատմական պայմանները, ինչպես նաև կապը շրջակա բնակավայրերի և տարածաշրջանի այլ մշակութային կենտրոնների հետ։ Պեղումների և վիմագրական նյութերի համադրումը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հուշարձանի կառուցապատման ժամանակագրության, գործառույթի և պատմական նշանակության մասին։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է նաև հուշարձանի մշակութային ժառանգության պահպանության խնդիրը, քանի որ նման համալիրները ոչ միայն հնագիտական արժեք ունեն, այլև հանդիսանում են Հայաստանի միջնադարյան հոգևոր, կրթական և մշակութային կյանքի կարևոր վկայություններ։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել պատմաբանների, հնագետների, ճարտարապետության պատմությամբ և վիմագրությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև հայկական միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գործազրկության նվազեցման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ աշխատաշուկայի ձևավորման, զբաղվածության պետական քաղաքականության և սոցիալ-տնտեսական զարգացման փոխկապակցվածության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում գործազրկության մակարդակի վրա ազդող տնտեսական, ժողովրդագրական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ գործոնների բացահայտումն է, ինչպես նաև դրա կրճատման արդյունավետ մեխանիզմների մշակումը։ ՀՀ աշխատաշուկայի կարևոր խնդիրներից են աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի անհամապատասխանությունը, տարածքային տարբերությունները, երիտասարդների և որոշ սոցիալական խմբերի աշխատանքի տեղավորման դժվարությունները, ինչպես նաև աշխատատեղերի վերաբերյալ տեղեկատվության հասանելիության խնդիրները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել գործազրկության կառուցվածքն ու դինամիկան, դրա պատճառները, գործազուրկների սոցիալ-ժողովրդագրական կազմը, մասնագիտական որակավորման և աշխատաշուկայի պահանջների անհամապատասխանությունը, ինչպես նաև երկարատև գործազրկության և աշխատանքային միգրացիայի հետ կապված երևույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառուցվածքային գործազրկությանը, երբ աշխատուժի առկա հմտությունները չեն համապատասխանում տնտեսության կողմից առաջարկվող աշխատատեղերի պահանջներին։ Այս խնդրի լուծման համար կարևոր նշանակություն ունեն մասնագիտական վերապատրաստումը, վերաորակավորումը, կրթության և աշխատաշուկայի կապի ամրապնդումը և գործատուների պահանջներին համապատասխան մարդկային կապիտալի զարգացումը։ ՀՀ զբաղվածության 2025–2031 թվականների ռազմավարական ծրագիրը նույնպես առաջնահերթ է համարում մրցունակ և զբաղունակ աշխատուժի ձևավորումը, բարձր արտադրողականությամբ աշխատատեղերի ընդլայնումը և աշխատուժի առաջարկի ու պահանջարկի անհամապատասխանությունների կրճատումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գործազրկության տարածքային առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով Երևան քաղաքի և մարզերի միջև տնտեսական ակտիվության, աշխատատեղերի քանակի, մասնագիտական հնարավորությունների և ենթակառուցվածքների տարբերությունները։ Կարևոր ուղղություն է երիտասարդների, կանանց, երկար ժամանակ աշխատանք չունեցող անձանց, հաշմանդամություն ունեցող անձանց և աշխատաշուկայում այլ առումով խոցելի խմբերի զբաղվածության խթանումը։ Ժամանակակից պետական քաղաքականության շրջանակում նախատեսվում են նաև նպատակային միջոցառումներ, օրինակ՝ 63 տարեկանից բարձր անձանց և հաշմանդամություն ունեցող անձանց աշխատանքի տեղավորման դեպքում գործատուների համար աջակցության մեխանիզմներ։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել նաև փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման, ներդրումների խթանման և մարզային տնտեսական ակտիվության բարձրացման հնարավորությունները՝ որպես գործազրկության նվազեցման անուղղակի, բայց երկարաժամկետ արդյունավետ միջոցներ։ Միաժամանակ կարևոր է պետական զբաղվածության ծառայությունների արդյունավետության բարձրացումը՝ աշխատանքի որոնողների և գործատուների միջև կապի բարելավման, թափուր աշխատատեղերի վերաբերյալ տեղեկատվության հասանելիության և անհատականացված խորհրդատվության միջոցով։ ՀՀ օրենսդրությամբ զբաղվածության պետական քաղաքականության նպատակներից է կայուն զբաղվածության ապահովման պայմանների ստեղծումը, ինչպես նաև աշխատուժի պահանջարկի և առաջարկի արդյունավետ համադրումը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ գործազրկության նվազեցման արդյունավետ քաղաքականությունը կարող է միաժամանակ նպաստել բնակչության եկամուտների աճին, աղքատության կրճատմանը, մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործմանը, սոցիալական ներառմանը և երկրի տնտեսական ներուժի ընդլայնմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը գործազրկությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես աշխատատեղերի պակասի, այլև աշխատաշուկայի կառուցվածքային անհավասարակշռությունների հետևանք՝ ընդգծելով կրթության և աշխատանքի շուկայի համապատասխանեցման, նոր և բարձր արտադրողականությամբ աշխատատեղերի ստեղծման, մասնագիտական վերապատրաստման, ձեռնարկատիրության խթանման և զբաղվածության պետական աջակցության համակարգի կատարելագործման անհրաժեշտությունը։

Mathematics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է դիֆերենցիալ խաղերի և կառավարման այն խնդիրների տեսական ուսումնասիրությանը, որոնցում ներգրավված են մի քանի կառավարող կողմեր՝ տարբեր, երբեմն հակասական կամ փոխկապակցված նպատակներով։ Աշխատության հիմքում ընկած է այնպիսի դինամիկ համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորումը, որոնց զարգացումը կախված է միաժամանակ մի քանի սուբյեկտների կողմից ընդունվող կառավարման որոշումներից։ Այսպիսի համակարգերում յուրաքանչյուր կողմ ձգտում է ընտրել իր նպատակներին համապատասխան ռազմավարություն՝ հաշվի առնելով մյուս մասնակիցների գործողությունները և համակարգի ընդհանուր դինամիկան։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են բազմակողմանի կառավարման գործընթացների մաթեմատիկական ձևակերպումները, հնարավոր ռազմավարությունները, նպատակային ֆունկցիաները և խաղային փոխազդեցության տարբեր մոդելներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն խնդիրներին, որոնց դեպքում կառավարող կողմերի շահերը կարող են լինել հակադիր, մասնակիորեն համընկնող կամ միմյանցից կախված։ Քննարկվում են օպտիմալ կառավարման և խաղային լուծումների գոյության, կառուցման ու հատկությունների հետ կապված հարցեր, ինչպես նաև տարբեր ռազմավարությունների ընտրության պայմանները։ Աշխատության տեսական ապարատը հնարավորություն է տալիս վերլուծելու բազմակողմանի կառավարման իրավիճակներ, որտեղ որոշումների ընդունումը չի կարող իրականացվել մեկ մասնակցի գործողությունների մեկուսացված դիտարկմամբ։ Դիֆերենցիալ խաղերի մոտեցումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել ժամանակի ընթացքում զարգացող համակարգերում ռազմավարական փոխազդեցությունը և գնահատել տարբեր մասնակիցների որոշումների ազդեցությունը համակարգի վերջնական վիճակի վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել բարդ դինամիկ համակարգերի կառավարման, տնտեսական գործընթացների մոդելավորման, ռեսուրսների բաշխման, մրցակցային միջավայրերի վերլուծության, տեխնիկական համակարգերի և այլ բազմասուբյեկտ կառավարման խնդիրների ուսումնասիրության ժամանակ։ Աշխատությունը հիմնականում ունի տեսական և մեթոդաբանական ուղղվածություն և կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկոսներին, կառավարման տեսության մասնագետներին, կիրառական մաթեմատիկայի և օպտիմալ կառավարման ոլորտների հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ասպիրանտներին և ուսանողներին։

Economics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ձեռնարկատիրական գործունեության և գործունակության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց ազդեցությունը անհատների և կազմակերպությունների հաջողության վրա՝ Պաղեստինի տարածքների օրինակով։ Գրքում վերլուծվում են ձեռնարկատիրական մտածողության, առաջնորդության, նախաձեռնողականության, նորարարության և կազմակերպչական կարողությունների դերը տնտեսական գործունեության արդյունավետության ապահովման գործում։ Հեղինակը քննարկում է այն սոցիալական, տնտեսական, մշակութային և ինստիտուցիոնալ գործոնները, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են ձեռնարկատիրության զարգացմանը, ինչպես նաև գնահատում է դրանց ազդեցությունը բիզնեսի կայունության, մրցունակության և աճի հնարավորությունների վրա։ Աշխատությունն ընդգրկում է տեսական մոտեցումներ, վիճակագրական և համեմատական վերլուծություններ, ինչպես նաև հետազոտության արդյունքներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու անհատական կարողությունների և կազմակերպական միջավայրի փոխազդեցությունը հաջող գործունեության ձևավորման գործընթացում։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ձեռնարկատերերի, բիզնես խորհրդատուների, գիտաշխատողների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Management

Գիրքը ուսումնասիրում է կառավարման ապարատի բյուրոկրատացման գործընթացը՝ բացահայտելով պետական և կազմակերպական կառույցներում վարչական համակարգերի ձևավորման, զարգացման և արդյունավետության վրա դրանց ազդեցության հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են բյուրոկրատիայի էությունը, դրա պատմական ձևավորումը և Մաքս Վեբերի դասական մոտեցումները, ինչպես նաև ժամանակակից վարչական համակարգերում բյուրոկրատական մեխանիզմների դերը։ Հեղինակը քննարկում է կառավարման ապարատի աճի, որոշումների ընդունման բարդացման, վարչական ընթացակարգերի բազմացման և ձևականացման խնդիրները, որոնք կարող են ազդել կառավարման արդյունավետության և ճկունության վրա։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բյուրոկրատացման դրական և բացասական կողմերին՝ վերահսկողության ապահովում, կարգապահություն և կայունություն մի կողմից, իսկ մյուս կողմից՝ դանդաղություն, անարդյունավետություն և նորարարության սահմանափակում։ Ներկայացվում են նաև պետական կառավարման բարեփոխումների, ապակենտրոնացման, թվայնացման և կառավարման արդիականացման ուղիները՝ որպես բյուրոկրատական համակարգի կատարելագործման միջոցներ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս խորքային պատկերացում կազմել վարչական համակարգերի աշխատանքի և բյուրոկրատացման ազդեցության վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով պետական կառավարման, մենեջմենթի և սոցիալական գիտությունների ոլորտների մասնագետների համար։

Culture

Սա տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի պարբերական հրատարակություն է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, մասնագետներին, գիտնականներին, դասախոսներին, ուսանողներին, գրադարանների աշխատակիցներին և մշակույթի ու արվեստի ոլորտով հետաքրքրվող այլ անձանց ժամանակին տեղեկացնել նոր լույս տեսած գրականության մասին։ Հրատարակությունը կազմվել է Հայաստանի Ալ. Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանի մշակույթի և արվեստի գիտական ինֆորմացիայի բաժնի կողմից և նախատեսված է մշակույթի, մշակութային շինարարության, կուլտուր-լուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, մշակութային ժառանգության ու հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, ինչպես նաև գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Նյութերի ընդգրկումն ունի լայն աշխարհագրական և լեզվական շրջանակ․ ցանկում ներկայացվում են հանրապետությունում հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակված համապատասխան գրքերը, պարբերականների նյութերը և հոդվածները, իսկ որոշ թողարկումներում ներառվում են նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս ռուսերենով հրատարակված այն աշխատանքները, որոնք վերաբերում են հայկական մշակույթին և արվեստին։ Նյութերը դասավորված են գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման սկզբունքով, ինչի շնորհիվ ընթերցողը կարող է թեմատիկ բաժինների միջոցով ավելի հեշտ կողմնորոշվել անհրաժեշտ գրականության որոնման ընթացքում։ Յուրաքանչյուր բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվում են այբբենական կարգով՝ սկզբում հայերեն, ապա ռուսերեն լեզուներով։ Հրատարակության առանձնահատուկ օգտակար բաղադրիչներից է յուրաքանչյուր գրքի նկարագրությանը համապատասխան գրքային շիֆրի նշումը, որը հեշտացնում է տվյալ հրատարակության որոնումն ու գրադարանային ֆոնդում նույնականացումը։ Մատենագիտական համարակալումը շարունակական է թողարկումից թողարկում՝ ամբողջ տարվա ընթացքում, ինչը թույլ է տալիս հետևողականորեն կազմակերպել և հետագայում օգտագործել մատենագիտական տեղեկությունները։ Ըստ Հայաստանի ազգային գրադարանի տվյալների՝ ներկայացված 1978 թվականի թողարկումը Երևանում հրատարակվել է 25 էջ ծավալով և ընդգրկում է տվյալ ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության մատենագիտական տեղեկությունները։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային և արվեստագիտական տեղեկատվական միջավայրը, այդ ժամանակաշրջանում շրջանառվող գրականությունը և գրադարանային-մատենագիտական աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները ուսումնասիրելու համար։ Այն հատկապես արժեքավոր է հետազոտողների, գրադարանագետների, արվեստաբանների, մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների և հին հրատարակությունների մատենագիտական հետազոտություններ իրականացնող ընթերցողների համար, քանի որ մեկտեղում և համակարգված ձևով ներկայացնում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակույթի ու արվեստի ոլորտին վերաբերող գրական տեղեկատվությունը։