Եղիշեի պատմությունը Վարդանանց պատերազմի մասին

History

Աշխատությունը նվիրված է բոշաների պատմական և ազգագրական ուսումնասիրությանը՝ ուշադրությունը կենտրոնացնելով նրանց ծագման, պատմական զարգացման, բնակության վայրերի, կենցաղի, մշակույթի, սոցիալական հարաբերությունների և ավանդական զբաղմունքների վրա։ Հետազոտության շրջանակում բոշաները դիտարկվում են որպես պատմականորեն ձևավորված սոցիալական և մշակութային համայնք, որի ինքնության ու կենսակերպի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների բազմազան էթնոմշակութային միջավայրի մասին։ Աշխատանքում կարող են քննության առնվել համայնքի պատմական տեղաշարժերը, բնակավայրերի ձևավորումն ու տարածքային բաշխվածությունը, ինչպես նաև տեղական բնակչության հետ նրանց փոխհարաբերությունները։ Ազգագրական տեսանկյունից կարևոր տեղ են զբաղեցնում ընտանիքի և համայնքի կառուցվածքը, ամուսնական ու բարեկամական հարաբերությունները, կենցաղը, բնակարանային պայմանները, հագուստը, սննդակարգը, ավանդական արհեստներն ու զբաղմունքները։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև հոգևոր և նյութական մշակույթի քննությունը՝ ժողովրդական սովորույթները, ծեսերը, հավատալիքները, բանահյուսությունը, երաժշտական և այլ մշակութային դրսևորումները։ Առանձին ուշադրության են արժանի լեզվական առանձնահատկությունները և ինքնության պահպանման կամ փոփոխության գործընթացները, քանի որ դրանք կարող են կարևոր տեղեկություններ հաղորդել համայնքի մշակութային զարգացման և տարբեր հասարակական միջավայրերի հետ փոխազդեցության մասին։ Պատմական և ազգագրական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն համայնքի անցյալը, այլև տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած սոցիալական և մշակութային փոփոխությունները։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել Հայաստանի ազգագրության, էթնոլոգիայի և պատմական ժողովրդագրության ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև նպաստել քիչ ուսումնասիրված կամ հասարակության լայն շրջանակներում ոչ բավարար ներկայացված համայնքների մշակութային ժառանգության ճանաչմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, սոցիոլոգներին, ժողովրդագրությամբ զբաղվող հետազոտողներին և տարածաշրջանի պատմամշակութային բազմազանությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Law

Աշխատությունը նվիրված է սահմանադրության իրավական բնույթի, իրավաբանական ուժի և նորմատիվ իրավական ակտերի համակարգում զբաղեցրած տեղի տեսական ու սահմանադրաիրավական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սահմանադրության՝ որպես պետության հիմնարար իրավական ակտի առանձնահատկություններն են, դրա հարաբերակցությունը օրենքների, ենթաօրենսդրական ակտերի և իրավական կարգավորման այլ աղբյուրների հետ, ինչպես նաև իրավական ակտերի աստիճանակարգության ձևավորման սկզբունքները։ Քննության են առնվում սահմանադրության գերակայության և անմիջական գործողության գաղափարները, սահմանադրական նորմերի առանձնահատուկ բնույթը և դրանց նշանակությունը ամբողջ իրավական համակարգի միասնականության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրավական ակտերի սահմանադրականության խնդրին, քանի որ պետական մարմինների ընդունած նորմատիվ կարգավորումները պետք է համապատասխանեն սահմանադրական կարգի հիմքերին և չհակասեն բարձրագույն իրավաբանական ուժ ունեցող նորմերին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել սահմանադրության և սովորական օրենքների ընդունման ու փոփոխման ընթացակարգերի տարբերությունների, սահմանադրական նորմերի կայունության և դրանց իրավական պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սահմանադրական վերահսկողության ինստիտուտը, որի միջոցով գնահատվում է իրավական ակտերի համապատասխանությունը սահմանադրությանը և ապահովվում սահմանադրական օրինականության պահպանումը։ Ուսումնասիրվում է նաև միջազգային իրավական նորմերի և ներպետական իրավական համակարգի հարաբերակցության խնդիրը՝ այն սահմաններում, որոնցում տվյալ հարաբերակցությունը սահմանվում է համապատասխան սահմանադրական կարգավորումներով։ Իրավական ակտերի աստիճանակարգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր իրավաստեղծ մարմինների իրավասությունների սահմանները և իրավական հակասությունների լուծման ընդհանուր սկզբունքները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել սահմանադրական դրույթների մեկնաբանման նշանակությանը և այն հարցին, թե դրանց բովանդակությունն ինչպես է konkretացվում օրենսդրության ու իրավակիրառ պրակտիկայի միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սահմանադրական իրավունքի, պետության և իրավունքի տեսության ու իրավաստեղծ գործունեության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով սահմանադրության համակարգաստեղծ նշանակությունը և դրա դերը իրավական համակարգի ամբողջականության, հետևողականության ու կայունության ապահովման գործում։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ավազակության՝ որպես սեփականության և անձի անվտանգության դեմ ուղղված հանցավոր վարքագծի քրեաիրավական ու կրիմինալոգիական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են տվյալ արարքի իրավական բնույթը, հանցակազմի կառուցվածքը, քրեական պատասխանատվության հիմքերը և իրավական որակման ընթացքում առաջացող տեսական ու գործնական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հանցագործության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշների մեկնաբանությանը, մեղքի ձևին, նպատակին, հանցագործության սուբյեկտին և պատասխանատվության տարբերակման սկզբունքներին։ Քննվում են նաև հարակից հանցակազմերից սահմանազատման խնդիրները, քանի որ իրավակիրառ պրակտիկայում կարևոր է տարբեր իրավական բնույթ ունեցող սեփականության դեմ ուղղված արարքների հստակ տարբերակումը։ Հետազոտության քրեաիրավական հատվածում կարող են դիտարկվել պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների նշանակությունը, հանցակցության առանձնահատկությունները, հանցագործության փուլերի իրավական գնահատումը և պատժի անհատականացման սկզբունքները։ Կրիմինալոգիական տեսանկյունից ուսումնասիրվում են նման հանցավոր վարքագծի տարածվածության, կառուցվածքի և փոփոխությունների ընդհանուր միտումները, ինչպես նաև դրանց վրա ազդող սոցիալական, տնտեսական, ընտանեկան և անհատական գործոնները։ Կարևորվում է հանցագործություն կատարող անձանց սոցիալ-ժողովրդագրական և վարքային բնութագրերի ուսումնասիրությունը՝ ոչ թե մեկ միասնական «հանցագործի կերպար» ձևավորելու, այլ տարբեր ռիսկային գործոնների և օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կրկնահանցավորության, խմբային հանցավոր վարքագծի և սոցիալական միջավայրի ազդեցության խնդիրներին։ Հետազոտվում են նաև կանխարգելման ընդհանուր ուղղությունները՝ ներառելով իրավական, սոցիալական և կազմակերպական միջոցների փոխկապակցվածությունը, իրավապահ մարմինների կանխարգելիչ գործունեության նշանակությունը և հանցավոր վարքագծի պատճառների ու պայմանների նվազեցման հնարավորությունները։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է օրենսդրության և իրավակիրառ պրակտիկայի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու իրավական կարգավորման հնարավոր հակասությունները և քրեական պատասխանատվության կիրառման ընթացքում առաջացող խնդիրները։ Քրեաիրավական ու կրիմինալոգիական մոտեցումների համադրումը հնարավորություն է տալիս խնդիրը դիտարկել ոչ միայն որպես քրեական օրենքով նախատեսված արարք, այլև որպես սոցիալական երևույթ՝ ուսումնասիրելով դրա պատճառները, դրսևորումների առանձնահատկությունները և կանխարգելման մեխանիզմները։ Այսպիսի համալիր ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել քրեական օրենսդրության գիտական վերլուծությանը, իրավակիրառ մոտեցումների կատարելագործմանը և հանցավորության կանխարգելման քաղաքականության տեսական հիմքերի զարգացմանը։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է թվային սխեմաների ավտոմատացված նախագծման ընթացքում առաջացող լեզվական և ալգորիթմական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում թվային սարքերի և սխեմաների նախագծման գործընթացի ավտոմատացման մեթոդներն են, որոնց կիրառմամբ հնարավոր է նվազեցնել նախագծման ժամանակը, բարձրացնել սխեմաների հուսալիությունն ու արդյունավետությունը և պարզեցնել բարդ կառուցվածքների մշակումը։ Ուսումնասիրվում են թվային սխեմաների նկարագրման համար կիրառվող լեզվական միջոցները, դրանց կառուցվածքը, ձևականացման սկզբունքները և նախագծման գործընթացում դրանց դերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ալգորիթմական խնդիրներին՝ ներառյալ սխեմաների կառուցվածքային սինթեզը, տրամաբանական արտահայտությունների վերափոխումը, օպտիմալացումը, տարրերի փոխկապակցման որոշումը և նախագծային լուծումների արդյունավետության գնահատումը։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև այն խնդիրները, որոնք առաջանում են մեքենայական մշակման համար նախագծային պահանջների ձևակերպման, դրանց ձևական ներկայացման և ավտոմատ նախագծման համակարգերի կողմից մեկնաբանման ընթացքում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ալգորիթմների բարդության, հաշվարկային արդյունավետության և նախագծվող սխեմաների օպտիմալության հարցերին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ավտոմատացված նախագծման համակարգերի կատարելագործման, դրանց լեզվական և ալգորիթմական բաղադրիչների փոխկապակցվածության ու նոր մեթոդների կիրառման հնարավորություններին։ Աշխատությունը կարևոր է թվային համակարգերի նախագծման գործընթացները համակարգչային եղանակով կազմակերպելու և արդյունավետացնելու տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել համակարգչային գիտության, էլեկտրոնիկայի, ավտոմատացված նախագծման, ալգորիթմների և թվային տեխնիկայի ոլորտների մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Literature

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Միխայիլ Յուրևիչ Լերմոնտովի ստեղծագործության հայ գրականության մեջ ունեցած արձագանքին՝ հատկապես նրա երկերի հայերեն թարգմանություններին, գրական ավանդույթների ձևավորմանը և հայ քննադատական մտքի կողմից ռուս մեծ բանաստեղծի ստեղծագործության ընկալմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ռուս-հայ գրական և մշակութային կապերի պատմության տեսանկյունից, քանի որ Լերմոնտովի ստեղծագործությունը հայ ընթերցողին հասանելի է դարձել ոչ միայն թարգմանությունների միջոցով, այլև հայ գրականության և գրականագիտության վրա թողած բազմաշերտ ազդեցությամբ։ Աշխատության առանցքում թարգմանության խնդիրն է՝ ինչպես է Լերմոնտովի գեղարվեստական աշխարհը փոխանցվել հայերեն, ինչպիսի լեզվական, ոճական և չափածո դժվարությունների են հանդիպել թարգմանիչները և ինչ եղանակներով են փորձել պահպանել բնագրի իմաստային ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Լերմոնտովի պոեզիան առանձնանում է բարձր հուզականությամբ, փիլիսոփայական ենթատեքստով, բնության և անհատի փոխհարաբերության յուրահատուկ պատկերավորմամբ, ներքին հակասությունների արտահայտմամբ և երաժշտական բանաստեղծական խոսքով, ուստի նրա ստեղծագործությունների թարգմանությունը հայերեն պահանջել է ոչ միայն լեզվական, այլև գեղարվեստական բարձր վարպետություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր է տարբեր ժամանակաշրջաններում կատարված թարգմանությունների համեմատական դիտարկումը։ Թարգմանական տարբերակները կարող են արտացոլել տվյալ ժամանակի հայ գրական լեզվի զարգացումը, գեղագիտական նախասիրությունները և ռուս գրականության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Միևնույն ստեղծագործության տարբեր թարգմանությունները հնարավորություն են տալիս տեսնելու, թե ինչպես են փոխվել բառապաշարի, շարահյուսության, հանգավորման, չափածոյի և պատկերավորման նկատմամբ մոտեցումները։ Այս առումով թարգմանությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես օտարալեզու ստեղծագործության փոխանցում, այլև որպես հայ գրական մշակույթի զարգացման գործընթացի մաս։ Լերմոնտովի ստեղծագործության ազդեցությունը հայ գրականության վրա ուսումնասիրելիս առանձնահատուկ նշանակություն ունի գրական ավանդույթների հարցը։ Նրա պոեզիայի որոշ թեմաներ՝ ազատության ձգտումը, անհատի և հասարակության հակադրությունը, միայնության զգացումը, ներքին ընդվզումը, հայրենի բնության նկատմամբ վերաբերմունքը և հերոսական կերպարի որոնումը, տարբեր ձևերով արձագանք են գտել հայ գրականության մեջ։ Այդ ազդեցությունը պարտադիր չէ հասկանալ որպես ուղղակի ընդօրինակում․ ավելի ճիշտ այն կարելի է դիտարկել որպես գեղարվեստական մտածողության և թեմատիկ մոտիվների փոխազդեցություն, որի միջոցով հայ գրողները յուրացրել կամ վերաիմաստավորել են ռուսական ռոմանտիկական գրականության որոշ առանձնահատկություններ։ Հատուկ ուշադրության է արժանի Լերմոնտովի ստեղծագործության հայ քննադատական ընկալումը։ Հայ գրականագետներն ու քննադատները տարբեր ժամանակաշրջաններում անդրադարձել են նրա պոեզիայի գաղափարական բովանդակությանը, գեղարվեստական արժեքին, ռոմանտիկական աշխարհայացքին և կերպարների հոգեբանական խորությանը։ Քննադատական անդրադարձների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է փոփոխվել Լերմոնտովի գրական կերպարը հայ մշակութային միջավայրում և ինչպիսի մեկնաբանական շեշտադրումներ են գերակշռել տարբեր պատմական փուլերում։ Ռուս-հայ գրական կապերի համատեքստում Լերմոնտովի ընկալումը հատկապես կարևոր է նաև այն պատճառով, որ նրա ստեղծագործությունը կապված է Կովկասի թեմայի հետ։ Կովկասը նրա կենսագրության և գրական աշխարհի կարևոր բաղադրիչներից էր, իսկ կովկասյան բնությունը, ժողովուրդները և պատմական միջավայրը բազմիցս արտացոլվել են նրա ստեղծագործություններում։ Այդ հանգամանքը լրացուցիչ հետաքրքրություն է հաղորդում նրա ժառանգության հայերեն ընկալմանը, քանի որ հայկական մշակութային միջավայրը նույնպես անմիջականորեն կապված էր տարածաշրջանի պատմական և մշակութային իրականության հետ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր կարող է լինել նաև Լերմոնտովի արձակի և պոեզիայի տարբերակված ընկալումը։ Նրա չափածո ստեղծագործությունների թարգմանության դեպքում առաջնային խնդիրներից են ռիթմը, հանգը, բանաստեղծական պատկերները և հնչերանգը, մինչդեռ արձակի դեպքում ավելի մեծ նշանակություն են ստանում պատմողական ոճը, կերպարների խոսքը, հոգեբանական նրբությունները և շարադրանքի կառուցվածքը։ Այս տարբերությունները թարգմանական գործընթացը դարձնում են բազմաշերտ և հնարավորություն են տալիս գնահատելու հայ թարգմանիչների կիրառած տարբեր ռազմավարությունները։ Աշխատանքի արժեքավոր կողմերից մեկը կարող է լինել նաև Լերմոնտովի ստեղծագործության հայերեն հրատարակությունների և թարգմանական ժառանգության համակարգումը։ Այդպիսի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս հետևել, թե երբ և ինչ փուլերով է ռուս բանաստեղծի ժառանգությունը ներթափանցել հայ գրական շրջանառության մեջ, որ գործերն են առավել հաճախ թարգմանվել և վերահրատարակվել, և ինչպիսի տեղ է հատկացվել նրան հայ գրական-մշակութային կյանքում։ Այս գործընթացը միաժամանակ ցույց է տալիս հայ ընթերցողի հետաքրքրությունը ռուս դասական գրականության նկատմամբ և հայ թարգմանական մշակույթի զարգացման աստիճանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Լերմոնտովի հայ գրական ընկալումը ներկայացնում է երեք փոխկապակցված ուղղություններով՝ թարգմանական ժառանգություն, գրական ազդեցություն և քննադատական մեկնաբանություն։ Այդ երեք ոլորտների համադրումը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու այն մասին, թե ինչպես է ռուսական ռոմանտիզմի խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկի ստեղծագործությունը ներթափանցել հայ մշակութային տարածք և վերաիմաստավորվել հայ գրականության ու գրականագիտության շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուս-հայ գրական կապերով, թարգմանագիտությամբ, ռուսական և հայկական գրականության փոխազդեցությամբ, Լերմոնտովագիտությամբ և գրական քննադատության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

Economics

Գիրքը նվիրված է ոռոգման ծախսերի հաշվառման և վերահսկողության համակարգերի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Արմավիրի և Կոտայքի մարզերի ջուր օգտագործող ընկերությունների օրինակով։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ջրօգտագործման տնտեսական և կազմակերպչական առանձնահատկությունները, ոռոգման համակարգերի ֆինանսական կառավարման մեխանիզմները և ծախսերի ձևավորման վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ջրի բաշխման և օգտագործման հաշվառման ընթացակարգերը, չափիչ սարքավորումների կիրառման արդյունավետությունը, կորուստների նվազեցման հնարավորությունները և վերահսկողության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները։ Գրքում քննարկվում են նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման բարեփոխումները, սակագնային քաղաքականության ազդեցությունը, ինչպես նաև տեխնոլոգիական լուծումների ներդրման հնարավորությունները՝ ուղղված համակարգի թափանցիկության և արդյունավետության բարձրացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական պայմանների առանձնահատկություններին և ջրօգտագործողների համագործակցության մեխանիզմներին։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական վերլուծությունները՝ առաջարկելով ջրային տնտեսության կառավարման կատարելագործման ուղիներ։ Գիրքը նախատեսված է ագրոնոմների, ջրային տնտեսության մասնագետների, տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատողների, գիտահետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։