Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionCulture
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1983, Մարտ, թիվ 6)
Այս տեղեկատու-մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության համակարգված ներկայացմանը և ընթերցողին ու մասնագետին անհրաժեշտ մատենագիտական տեղեկատվության տրամադրմանը։ Այն ունի ընթացիկ տեղեկատու բնույթ և նպատակ ունի պարբերաբար ամփոփել ու ներկայացնել մշակույթի և արվեստի տարբեր ոլորտներին վերաբերող նոր գրքերը, հոդվածները, ժողովածուները և այլ հրատարակչական նյութերը՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած մասնագիտական գրականության մեջ։ Նյութը կարևոր գործիք է հատկապես գրադարանների, մշակութային հաստատությունների, գիտական և կրթական կազմակերպությունների համար, քանի որ մշակույթի և արվեստի ոլորտում նոր հրապարակումների հետևողական հաշվառումն ու համակարգումը նպաստում է տեղեկատվության հասանելիությանը և մասնագիտական աշխատանքների արդյունավետ կազմակերպմանը։ Մատենագիտական տեղեկությունները կարող են ընդգրկել հայկական գրականության, արվեստի պատմության, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի, մշակութային ժառանգության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ հրատարակություններ։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունը նյութի համակարգված ներկայացումն է, որի շնորհիվ ընթերցողը կարող է ոչ միայն տեղեկանալ նոր լույս տեսած գրականության մասին, այլև գտնել անհրաժեշտ աղբյուրները ըստ թեմատիկ ուղղության կամ մշակույթի և արվեստի առանձին բնագավառների։ Մատենագիտական նկարագրությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև հետազոտական աշխատանքի համար, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ճշգրիտ նույնականացնել հրատարակությունները, կողմնորոշվել դրանց բովանդակային ուղղվածության մեջ և անհրաժեշտության դեպքում հետագայում որոնել համապատասխան գրականությունը գրադարանային ֆոնդերում կամ մատենագիտական շտեմարաններում։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես ընթացիկ մատենագիտության օրինակ, որը արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և գիտական տեղեկատվական միջավայրը և միաժամանակ պահպանում է այդ շրջանի հրատարակչական կյանքի մասին կարևոր փաստագրական տեղեկություններ։ Այն արժեքավոր է նաև մշակույթի պատմության ուսումնասիրման համար, քանի որ մատենագիտական ցանկերի միջոցով հնարավոր է վերականգնել, թե տվյալ ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի որ թեմաներն էին առավել ակտիվորեն ուսումնասիրվում, ինչ հեղինակներ և ստեղծագործություններ էին հրատարակվում, և ինչ ուղղություններով էր զարգանում մասնագիտական գրականությունը։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, պատմաբաններին, հետազոտողներին, ուսանողներին և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականություն փնտրող ընթերցողներին։ Որպես ընթացիկ տեղեկատու՝ այն հատկապես օգտակար է արագ տեղեկատվական որոնման և մասնագիտական գրականության ընտրության համար, իսկ հետագա ուսումնասիրությունների տեսանկյունից կարող է ծառայել որպես արժեքավոր աղբյուր խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային և արվեստագիտական հրատարակչական ժառանգության ուսումնասիրման համար։
Updated: 2026-11-02
Biology
Трансформация энергии и производство молекулярного водорода у Escherichia coli
Աշխատությունը նվիրված է Escherichia coli բակտերիայում էներգիայի փոխակերպման գործընթացների և մոլեկուլային ջրածնի արտադրության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով միկրոօրգանիզմների կենսաէներգետիկ ներուժը և դրանց կիրառական նշանակությունը կենսավառելիքների ստացման ոլորտում։ Հեղինակը վերլուծում է բջջային էներգետիկ շղթաների աշխատանքը՝ ներառյալ գլիկոլիզը, էլեկտրոնների տեղափոխման համակարգերը և հիդրոգենազ ֆերմենտների դերը ջրածնի առաջացման գործընթացում։ Գրքում դիտարկվում են anaerobic և facultative պայմաններում E. coli-ի նյութափոխանակային ուղիների փոփոխությունները, որոնք ազդում են ջրածնի արտադրողականության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆերմենտային ակտիվության կարգավորմանը, գենետիկական մոդիֆիկացիաների կիրառմանը և միջավայրային գործոնների ազդեցությանը՝ pH, ջերմաստիճան և սննդանյութերի կազմ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև կենսառեակտորային համակարգերում ջրածնի արտադրության օպտիմալացման հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ելքը և գործընթացի արդյունավետությունը։ Աշխատությունը ընդգծում է միկրոօրգանիզմների կիրառման կարևորությունը կայուն էներգետիկ տեխնոլոգիաների զարգացման մեջ և կենսավառելիքների արտադրության նոր մոտեցումների ձևավորման գործում։ Այն օգտակար է միկրոբիոլոգների, կենսաքիմիկների և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտի մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-17
Other Subjects
Երկրագործություն
Երկրագործություն աշխատությունը համապարփակ ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ժամանակակից երկրագործության տեսական հիմքերը և գործնական կիրառությունները՝ ուղղված գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետ կազմակերպմանը։ Հեղինակներ Ա. Ա. Գուլյանը և Ռ. Ռ. Մանուկյանը գրքում համակարգված կերպով ներկայացնում են հողի մշակման, բերրիության պահպանման և բարձրացման, ինչպես նաև մշակաբույսերի աճեցման հիմնական սկզբունքները՝ հիմնվելով ինչպես դասական, այնպես էլ ժամանակակից գիտական մոտեցումների վրա։ Աշխատությունը ընդգրկում է հողագիտության հիմունքները, հողի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական հատկությունների վերլուծությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը բույսերի զարգացման վրա՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է արդյունավետ կառավարել հողի ռեսուրսները։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են ցանքաշրջանառության կազմակերպման սկզբունքները, հողի մշակման տարբեր մեթոդները, պարարտանյութերի օգտագործման ձևերը և դրանց ազդեցությունը բերքատվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև ոռոգման համակարգերին, ջրի խնայողության տեխնոլոգիաներին և հողի էրոզիայի դեմ պայքարի միջոցներին, որոնք հատկապես կարևոր են տարբեր կլիմայական պայմաններում կայուն գյուղատնտեսություն վարելու համար։ Աշխատությունը ներառում է նաև տվյալներ մշակաբույսերի ընտրության, դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունների և արտադրական տեխնոլոգիաների վերաբերյալ՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին ձևավորել ամբողջական պատկեր երկրագործության ոլորտում։ Գիրքը նախատեսված է բուհերի ուսանողների, մասնագետների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները գյուղատնտեսության բնագավառում և կիրառել գիտականորեն հիմնավորված մեթոդներ գործնականում։
Updated: 2026-09-18
Mathematics
Нелинейные аппроксимации по общей и классической системе Хаара
Աշխատությունը նվիրված է ընդհանուր և դասական Հաարի համակարգերի հիման վրա ոչ գծային ապրոքսիմացիաների տեսության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով ժամանակակից մաթեմատիկական անալիզի կարևոր ուղղություններից մեկի տեսական հիմքերը և կիրառական նշանակությունը։ Գրքում քննարկվում են ֆունկցիաների մոտարկման մեթոդները, ոչ գծային ապրոքսիմացիաների կառուցման սկզբունքները, Հաարի համակարգերի հատկությունները և դրանց կիրառությունը տարբեր ֆունկցիոնալ տարածություններում։ Հեղինակը վերլուծում է մոտարկման ճշգրտության գնահատման մեթոդները, սեղմ ներկայացումների արդյունավետությունը, կոնվերգենցիայի պայմանները և օպտիմալ ընտրության ալգորիթմները՝ հիմնավորելով դրանց դերը բարդ մաթեմատիկական խնդիրների լուծման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընդհանուր և դասական Հաարի համակարգերի համեմատական վերլուծությանը, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկություններին, ինչպես նաև ոչ գծային մեթոդների առավելություններին՝ գծային մոտարկումների համեմատ։ Աշխատությունում ներկայացված տեսական արդյունքները կիրառելի են հարմոնիկ անալիզի, թվային մաթեմատիկայի, ազդանշանների մշակման, տվյալների սեղմման, հաշվարկային մեթոդների և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մի շարք խնդիրներում։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, ֆունկցիոնալ անալիզի և հաշվարկային գիտությունների ոլորտների ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են ապրոքսիմացիայի ժամանակակից տեսությամբ և դրա կիրառություններով։
Updated: 2026-09-10
History
Հովհան Իմաստասեր Օձնեցի (կյանքը և գործունեությունը)
Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր եկեղեցական, աստվածաբան և մտավորական Հովհան Իմաստասեր Օձնեցու կյանքի, հոգևոր գործունեության և հայ եկեղեցական մտքի զարգացման գործում ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են նրա ապրած ժամանակաշրջանի պատմաքաղաքական և կրոնական պայմանները՝ հնարավորություն տալով հասկանալ այն միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են նրա աստվածաբանական հայացքներն ու եկեղեցական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում նրա՝ Հայոց կաթողիկոսի պաշտոնում ծավալած գործունեությանը, եկեղեցական կառավարման ամրապնդմանն ուղղված քայլերին և Հայոց եկեղեցու ներքին կազմակերպման խնդիրներին։ Քննության են առնվում եկեղեցական կարգապահության, ծիսական կյանքի, դավանաբանական սկզբունքների և հոգևորականության գործունեության կարգավորման հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում է նրա մասնակցությունը ժամանակաշրջանի դավանական բանավեճերին և Հայոց եկեղեցու աստվածաբանական դիրքորոշումների հիմնավորմանն ու պաշտպանությանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քրիստոնեական տարբեր եկեղեցիների և դավանական ուղղությունների միջև գոյություն ունեցող հարաբերություններին՝ ցույց տալով, թե քաղաքական և կրոնական բարդ պայմաններում ինչ նշանակություն ուներ եկեղեցական ինքնուրույնության պահպանումը։ Ուսումնասիրվում է նրա գրական և աստվածաբանական ժառանգությունը, մեկնողական ու դավանաբանական մտածողությունը և եկեղեցական իրավունքի զարգացման գործում ունեցած ներդրումը։ Առանձին նշանակություն է տրվում կանոնական նյութերի համակարգմանն ու եկեղեցական կանոնների կիրառմանը, որոնք կարևոր դեր էին կատարում ոչ միայն հոգևոր կյանքի, այլև միջնադարյան հայ հասարակության մի շարք հարաբերությունների կարգավորման գործում։ Նրա գործունեությունը դիտարկվում է նաև կրթական և մշակութային տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով հոգևոր գիտելիքի տարածման, գրավոր մշակույթի պահպանման և եկեղեցական մտավոր ավանդույթի զարգացման նշանակությունը։ Քննության են առնվում նրա աշխատություններում արտահայտված գաղափարները մարդու բարոյական վարքի, հավատքի, եկեղեցու առաքելության և քրիստոնեական համայնքի կազմակերպման վերաբերյալ։ Կարևորվում է նաև եկեղեցական ու աշխարհիկ իշխանությունների փոխհարաբերությունների խնդիրը և այն քաղաքական միջավայրը, որտեղ Հայոց եկեղեցին ստիպված էր պահպանել իր կառույցներն ու ինքնությունը։ Պատմական աղբյուրների և մատենագրական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել հոգևոր առաջնորդի կենսագրության հիմնական փուլերը և գնահատել նրա գործունեության ազդեցությունը հետագա դարերի հայ եկեղեցական կյանքի վրա։ Նրա կերպարը ներկայացվում է որպես եկեղեցական առաջնորդի և գիտնական-մտավորականի համադրություն, որի գործունեությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջնադարյան հայկական աստվածաբանական և իրավական մտքի պատմության մեջ։ Աշխատությունը նպաստում է նաև VIII դարի Հայաստանի կրոնական, մշակութային և հասարակական կյանքի առավել ամբողջական ընկալմանը՝ անհատի գործունեությունը դիտարկելով ժամանակաշրջանի լայն պատմական գործընթացների համատեքստում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայոց եկեղեցու պատմության, միջնադարյան Հայաստանի պատմության, աստվածաբանության, եկեղեցական իրավունքի, հայ միջնադարյան մատենագրության և հայագիտության խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, հոգևորականների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-20
Literature
Գրոշոյի և կրակի շուրջը
«Գրոշոյի և կրակի շուրջը» վերնագրով հրատարակությունը գեղարվեստական բնույթի փոքրածավալ աշխատություն է, որի վերնագիրը հուշում է կրակի շուրջ հավաքվելու, զրույցի կամ իրադարձությունների որոշակի միջավայրի հետ կապված բովանդակության մասին։ Գրական ստեղծագործություններում կրակի շուրջը հավաքված մարդկանց տեսարանը հաճախ ծառայում է որպես պատմողական միջավայր՝ հնարավորություն տալով ներկայացնելու կերպարների փոխհարաբերությունները, նրանց զրույցները, ապրումները և առօրյա կյանքի դրվագները։ Այդպիսի միջավայրը կարող է ունենալ նաև խորհրդանշական նշանակություն՝ կապված ջերմության, համախմբման, հիշողության կամ փորձի փոխանցման հետ։ Վերնագրում հիշատակված Գրոշոյի կերպարի կամ անվան նշանակությունը կարող է առանց ամբողջական բնագրի հաստատվել միայն վերնագրի հիման վրա, ուստի ստեղծագործության կոնկրետ սյուժեն և գաղափարական ուղղվածությունը պետք է դիտարկել ըստ բուն տեքստի։ Հրատարակությունը, որպես առանձին գրական միավոր, հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայալեզու գրական միջավայրում տարածված փոքրածավալ ստեղծագործությունների և ընթերցանության նյութերի ուսումնասիրության համար։ Նման հրատարակությունները նպաստել են գրական նյութերի շրջանառությանը, ընթերցողական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը և տարբեր թեմաների ու պատմողական ձևերի տարածմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայ գրքի պատմությամբ, ժամանակաշրջանի գրական հրատարակություններով և հայալեզու ընթերցանության մշակույթի զարգացմամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-28