Երևան քաղաքի և հարակից տարածքների երկրաբանական միջավայրի փոփոխությունները տեխնածին գործոնների ազդեցության տակ

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Law

Այս գիտատեսական և իրավական հետազոտությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դատական իշխանության զարգացման պատմական, տեսական և մեթոդաբանական հիմնախնդիրների համակողմանի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են դատական իշխանության ձևավորման ու կայացման փուլերը՝ սկսած պետականության վերականգնման և սահմանադրական համակարգի ձևավորման գործընթացներից, մինչև ժամանակակից դատաիրավական բարեփոխումները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է դատական իշխանության անկախության սահմանադրական հիմքերը, դատավորների կարգավիճակը, դատարանների համակարգային կառուցվածքը և դրանց փոխհարաբերությունները գործադիր ու օրենսդիր իշխանությունների հետ՝ իրավական պետության սկզբունքների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դատական իշխանության արդյունավետության բարձրացման մեխանիզմներին, արդար դատաքննության երաշխիքներին, դատական պրակտիկայի միասնականացման խնդիրներին և եվրոպական իրավական չափանիշների ներդրման գործընթացին։ Աշխատության մեջ կիրառվում է պատմատեսական և համեմատական իրավական վերլուծություն, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դատական համակարգի զարգացման օրինաչափությունները և առկա համակարգային մարտահրավերները։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև դատական բարեփոխումների հեռանկարային ուղղություններ՝ ուղղված դատական անկախության ամրապնդմանը, արդարադատության մատչելիության բարձրացմանը և իրավական պետության ինստիտուտների զարգացմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, դատական համակարգի աշխատակիցների, հետազոտողների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար։

Biology

Կենդանաբանական և կենսաաշխարհագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Սիրիայի Արաբական Հանրապետության ցերեկային թիթեռների ֆաունաների համեմատական ուսումնասիրմանը։ Քննության են առնվում ուսումնասիրվող տարածքներում տարածված թիթեռների տեսակային կազմը, կարգաբանական կառուցվածքը և աշխարհագրական տարածման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկու երկրների ֆաունաների ընդհանրություններին և տարբերություններին, առանձին ընտանիքների ու տեսակների ներկայացվածությանը և դրանց տարածման կենսաաշխարհագրական օրինաչափություններին։ Վերլուծվում են բնական պայմանների, աշխարհագրական դիրքի, կլիմայական առանձնահատկությունների և կենսամիջավայրերի բազմազանության հնարավոր ազդեցությունները թիթեռների տեսակային կազմի ձևավորման վրա։ Քննարկվում են նաև ֆաունիստական նմանության գնահատման, տեսակների տարածման և տարածաշրջանային կենսաբազմազանության ուսումնասիրման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի և Սիրիայի ցերեկային թիթեռների ֆաունաների ձևավորման ու կենսաաշխարհագրական կապերի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջատաբանության, կենդանաբանության, կենսաաշխարհագրության, էկոլոգիայի և կենսաբազմազանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է հայ քաղաքական և իրավական մտքի ձևավորման ու զարգացման ուսումնասիրությանը վաղ ֆեոդալիզմի ժամանակաշրջանում՝ III–IX դարերում՝ ընդգծելով պետականության, իրավական համակարգերի և հասարակական-քաղաքական հարաբերությունների էվոլյուցիան։ Հեղինակը վերլուծում է հայ պետական կառավարման ավանդույթների ձևավորման գործընթացը՝ սկսած ուշ անտիկ շրջանից մինչև վաղ միջնադարի ֆեոդալական հարաբերությունների հաստատումը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը իրավական մտածողության զարգացման վրա։ Գրքում դիտարկվում են իրավական նորմերի ձևավորման աղբյուրները՝ սովորութային իրավունք, եկեղեցական կանոններ և թագավորական օրենսդրություն, և դրանց փոխազդեցությունը սոցիալական կառուցվածքի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետականության գաղափարի զարգացմանը, իշխանության լեգիտիմացման մեխանիզմներին և իշխան-ազնվականություն հարաբերությունների իրավական կարգավորմանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև քրիստոնեության ընդունման ազդեցությունը իրավական համակարգի վրա՝ ընդգծելով եկեղեցու դերը նորմատիվ համակարգի ձևավորման և հասարակական արժեքների ամրապնդման գործում։ Աշխատությունը ներկայացնում է համեմատական վերլուծություններ հարևան քաղաքակրթությունների իրավական համակարգերի հետ՝ բացահայտելով հայ քաղաքական և իրավական մտքի առանձնահատկությունները և զարգացման օրինաչափությունները։ Այն կարևոր է պատմաբանների, իրավաբանների և հայագիտության ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով վաղ միջնադարյան հայ պետականության և իրավական մշակույթի խորացված ուսումնասիրությանը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական մասնակցությամբ առևտրային կազմակերպությունների սնանկացման գործընթացների իրավական, տնտեսական և կազմակերպական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են պետության բաժնեմասնակցությամբ գործող առևտրային կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական կայունության ապահովման, վճարունակության վերականգնման, պարտավորությունների կատարման և սնանկության ընթացակարգերի արդյունավետ կիրառման հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական սեփականության կառավարման առանձնահատկություններին, պետական և մասնավոր շահերի փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև այն իրավական մեխանիզմներին, որոնք կարգավորում են պետական մասնակցությամբ ընկերությունների գործունեությունը ֆինանսական դժվարությունների և անվճարունակության պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են սնանկության առաջացման հիմնական տնտեսական և կառավարչական պատճառները, այդ թվում՝ ֆինանսական ռեսուրսների ոչ արդյունավետ օգտագործումը, պարտքային պարտավորությունների կուտակումը, կառավարման համակարգի թերությունները, մրցակցային միջավայրի փոփոխությունները և կազմակերպությունների տնտեսական գործունեության վրա ազդող արտաքին ու ներքին գործոնները։ Քննարկվում են Հայաստանի Հանրապետության սնանկության օրենսդրության կիրառման առանձնահատկությունները, պարտապան կազմակերպությունների և պարտատերերի իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմները, սնանկության վարույթի մասնակիցների իրավասությունները, ինչպես նաև դատական և արտադատական գործընթացների կազմակերպման հիմնահարցերը։ Կարևորվում է պետության՝ որպես բաժնետիրոջ կամ մասնակցի, իրավական կարգավիճակի ուսումնասիրությունը, նրա պատասխանատվության սահմանների, կառավարչական լիազորությունների և ֆինանսական պարտավորությունների առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Անդրադարձ է կատարվում պետական մասնակցությամբ կազմակերպությունների վերակազմակերպման, ֆինանսական առողջացման, պարտքերի վերակառուցման, գույքի իրացման և լուծարման հնարավորություններին՝ դրանք դիտարկելով տնտեսական արդյունավետության և հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում սնանկացման գործընթացների ազդեցությունը պետական բյուջեի, հանրային ֆինանսների, աշխատողների սոցիալական իրավունքների, պարտատերերի պահանջների բավարարման և երկրի տնտեսական միջավայրի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են նաև պետական մասնակցությամբ առևտրային կազմակերպությունների գործունեության նկատմամբ վերահսկողության, ֆինանսական հաշվետվողականության, կորպորատիվ կառավարման և ռիսկերի կանխարգելման համակարգերի կատարելագործման հնարավորությունները։ Կարևորվում է միջազգային փորձի և իրավական կարգավորման տարբեր մոտեցումների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ Հայաստանի Հանրապետությունում գործող մեխանիզմների արդյունավետության գնահատման և դրանց բարելավման հնարավոր ուղղությունների բացահայտման նպատակով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու պետական մասնակցությամբ առևտրային կազմակերպությունների սնանկության իրավական բնույթը, տնտեսական հետևանքները և պետության մասնակցությամբ ձեռնարկատիրական գործունեության կառավարման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության թեմատիկան կարևոր նշանակություն ունի սնանկության իրավունքի, կորպորատիվ կառավարման, պետական գույքի կառավարման և տնտեսական քաղաքականության փոխկապակցված հիմնախնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, սնանկության գործերով կառավարիչների, դատական համակարգի ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական ու իրավական համակարգի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

History

Այս հրատարակությունը նվիրված է հայկական ձեռագրական ժառանգությանը՝ որպես հայ ժողովրդի պատմության, հոգևոր մշակույթի, գրականության, արվեստի և գիտական մտքի կարևորագույն սկզբնաղբյուրի։ Աշխատանքի հիմնական թեմատիկ շրջանակը վերաբերում է հայերեն ձեռագիր մատյանների ձևավորման, պահպանման, նկարազարդման, տարածման և ուսումնասիրման առանձնահատկություններին։ Հայկական ձեռագրերը դարերի ընթացքում ստեղծվել են տարբեր կրթական, հոգևոր և մշակութային կենտրոններում և ներառում են աստվածաբանական, պատմագրական, գրական, փիլիսոփայական, բժշկական, իրավական, աստղագիտական ու այլ բնույթի նյութեր։ Այդ պատճառով դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել ոչ միայն միջնադարյան հայ գրավոր մշակույթի, այլև ժամանակաշրջանի հասարակական, կրոնական և մտավոր կյանքի մասին։ Ձեռագրագիտական ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ձեռագրերի արտաքին և նյութական հատկանիշների վերլուծությունը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել ձեռագրի գրանյութը, էջերի կառուցվածքը, գրության տեսակը, զարդագրությունը, մանրանկարչությունը, կազմը, թանաքները և պահպանվածության վիճակը։ Այս տվյալները հնարավորություն են տալիս որոշելու ձեռագրի ստեղծման մոտավոր ժամանակաշրջանը, ծագման միջավայրը և մշակութային պատկանելությունը։ Հայկական ձեռագրական մշակույթի առանձնահատկություններից է գրչության և մանրանկարչության սերտ կապը։ Շատ մատյաններում գրավոր բովանդակությունը լրացվում է բարձրարվեստ զարդանկարներով, խորաններով, գլխագրերով և մանրանկարներով։ Դրանք ոչ միայն գեղարվեստական արժեք ունեն, այլև կարող են կարևոր տեղեկություններ հաղորդել տվյալ ժամանակաշրջանի հագուստի, կենցաղի, ճարտարապետության, զինատեսակների, ծիսական կյանքի և պատկերագրական ավանդույթների մասին։ Այդ պատճառով ձեռագրերը միաժամանակ ուսումնասիրվում են որպես գրական և արվեստաբանական հուշարձաններ։ Կարևոր է նաև ձեռագրերի ստեղծման և ընդօրինակման գործընթացի ուսումնասիրությունը։ Միջնադարյան գրիչները հաճախ աշխատել են վանքերում, կրթական կենտրոններում կամ հատուկ գրչատներում՝ ընդօրինակելով նախորդ դարերի գրքերը և պահպանելով գրավոր ավանդույթը։ Ձեռագրերի հիշատակարանները հատկապես արժեքավոր են այս առումով, քանի որ դրանցում կարող են պահպանված լինել գրիչների, պատվիրատուների, ձեռագրի ստեղծման վայրի ու ժամանակի, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Այդ նյութերը կարող են լրացնել պատմագիտական այլ աղբյուրների տվյալները և կարևոր նշանակություն ունենալ Հայաստանի և հայ համայնքների պատմության ուսումնասիրության համար։ Հայկական ձեռագրական ժառանգության առանձնահատուկ արժեքը պայմանավորված է նաև դրա աշխարհագրական տարածվածությամբ։ Ձեռագրեր ստեղծվել և պահպանվել են Հայաստանի տարբեր շրջաններում, Կիլիկիայում, ինչպես նաև հայկական սփյուռքի բազմաթիվ կենտրոններում։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել հայկական մշակույթի տարածումը տարբեր տարածաշրջաններում և տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Ձեռագրական ավանդույթը շարունակվել է նաև այն պայմաններում, երբ հայ ժողովուրդը հայտնվել է քաղաքական և մշակութային բարդ իրավիճակներում, ինչի շնորհիվ ձեռագրերը դարձել են ազգային հիշողության պահպանման կարևոր միջոց։ Հրատարակության կարևոր խնդիր կարող է լինել նաև ձեռագրերի դասակարգումը և նկարագրությունը։ Ձեռագրագիտական կատալոգների միջոցով յուրաքանչյուր մատյան կարող է ներկայացվել իր անվանմամբ կամ բովանդակությամբ, ստեղծման ժամանակով, գրչի կամ պատվիրատուի վերաբերյալ տվյալներով, էջերի քանակով, նկարազարդումների առանձնահատկություններով և պահպանման վայրով։ Նման համակարգված նկարագրությունը կարևոր է ինչպես գիտական հետազոտությունների, այնպես էլ մշակութային ժառանգության պահպանության և թվայնացման համար։ Ժամանակակից պայմաններում հայկական ձեռագրերի ուսումնասիրությունը ներառում է նաև դրանց թվայնացման և պահպանության խնդիրները։ Հնագույն մատյանները զգայուն են խոնավության, ջերմաստիճանի, լուսավորության և մեխանիկական ազդեցությունների նկատմամբ, ուստի դրանց պահպանությունը պահանջում է հատուկ պայմաններ։ Թվային վերարտադրումը հնարավորություն է տալիս հետազոտողներին ուսումնասիրել ձեռագրերը՝ նվազեցնելով բնօրինակների հաճախակի օգտագործման անհրաժեշտությունը և միաժամանակ ընդլայնելով դրանց հասանելիությունը միջազգային գիտական հանրությանը։ Հայկական ձեռագրերը կարևոր նշանակություն ունեն նաև հայ գրականության և լեզվի պատմության համար։ Դրանցում պահպանվել են բազմաթիվ ստեղծագործություններ, որոնց մի մասը հայտնի է միայն ձեռագրական ավանդության միջոցով կամ պահպանվել է տարբեր ընդօրինակություններով։ Ձեռագրերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել տեքստերի զարգացման պատմությունը, հայտնաբերել ընդօրինակման ընթացքում կատարված փոփոխությունները և ճշգրտել հեղինակային ու ժամանակագրական հարցերը։ Բացի դրանից, ձեռագրերը արժեքավոր աղբյուր են հայոց լեզվի պատմական զարգացման, ուղղագրական համակարգերի և բառապաշարի փոփոխությունների ուսումնասիրման համար։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը հայկական ձեռագրերը ներկայացնում է որպես բազմաշերտ մշակութային ժառանգություն, որի արժեքը չի սահմանափակվում միայն հին գրքերի պահպանմամբ։ Դրանք պատմական փաստաթղթեր են, գրական աղբյուրներ, արվեստի նմուշներ և ազգային հիշողության նյութական վկայություններ։ Դրանց ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայագետներին, պատմաբաններին, ձեռագրագետներին, արվեստաբաններին, բանասերներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, ինչպես նաև հայկական միջնադարյան մշակույթի և գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։