Գենետիկա սելեկցիայի հիմունքներով

Other Subjects

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի գլխավոր գրադարանային հաստատության 2019 թվականի համար նախատեսված աշխատանքների կազմակերպված ծրագիրը՝ ընդգրկելով գրադարանային հավաքածուների հաշվառման, պահպանության, մշակման, սպասարկման, մատենագիտական գործունեության, թվայնացման և մշակութային ծրագրերի հիմնական ուղղությունները։ Այն գործնական և կազմակերպչական նշանակություն ունեցող փաստաթուղթ է, որի միջոցով համակարգվում են տարվա ընթացքում իրականացվելիք աշխատանքները, սահմանվում են առաջնահերթ խնդիրները և համապատասխան ստորաբաժանումների գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում գրադարանային ֆոնդերի հաշվառման և վերակազմակերպման աշխատանքներին, այդ թվում՝ ռուսերեն գրքային հավաքածուի վերահաշվառմանը և գրադարանին միացված Գրապալատի հավաքածուի վերագրանցման ու վերահաշվառման գործընթացին։ Ծրագրային աշխատանքների շրջանակում կարևորվում են ազգային տպագիր ժառանգության հավաքագրումը, պահպանությունը և հանրությանը հասանելի դարձնելը, ինչպես նաև գրադարանային տեղեկատվական ռեսուրսների շարունակական զարգացումը։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու գրադարանի տարբեր բաժինների գործառույթների, ընթերցողների սպասարկման կազմակերպման, տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի և գրադարանային հավաքածուների կառավարման վերաբերյալ։ Կարևոր ուղղություններից են նաև մշակութային և գիտական միջոցառումների կազմակերպումը, գրքի և ընթերցանության հանրահռչակումը, ցուցահանդեսային գործունեությունը և մասնագիտական համագործակցության զարգացումը։ Տարվա ծրագրային գործունեությունն առանձնահատուկ նշանակություն ուներ նաև հաստատության պատմության տեսանկյունից, քանի որ 2019 թվականին նշվում էր պետական գրադարանային կարգավիճակի ձևավորման հետ կապված պատմական իրադարձության 100-ամյակը։ Այդ հանգամանքը հնարավորություն էր տալիս գրադարանի ընթացիկ աշխատանքները համադրել նրա պատմական ժառանգության ներկայացման և հանրահռչակման նախաձեռնությունների հետ։ Ծրագիրը կարևոր սկզբնաղբյուր է գրադարանագիտության և մշակութային կառավարման ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է կոնկրետ ժամանակաշրջանում ազգային գրադարանի առջև դրված կազմակերպչական, մասնագիտական և մշակութային խնդիրները։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս հետագա տարիների ծրագրերի ու հաշվետվությունների հետ համադրությամբ ուսումնասիրելու գրադարանի գործունեության առաջնահերթությունների փոփոխությունները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներգրավումը և ազգային գրադարանային համակարգի զարգացման միտումները։

Pedagogy

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կրտսեր դպրոցականների ինքնագնահատման կարողության ձևավորման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով երեխայի անձնային զարգացման և կրթական գործընթացի փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ինքնագնահատման էությունը, կառուցվածքը, զարգացման առանձնահատկությունները և դրա նշանակությունը կրտսեր դպրոցականների ինքնագիտակցության, ինքնավստահության ու ուսումնական գործունեության արդյունավետության ձևավորման գործում։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են ուսուցչի դերը, կրթական միջավայրի ազդեցությունը, գնահատման մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն մանկավարժական պայմանները, որոնք նպաստում են երեխայի կողմից սեփական հնարավորությունների, հաջողությունների և դժվարությունների օբյեկտիվ ընկալմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է ինքնագնահատման կարողության զարգացման մեթոդներ և գործնական մոտեցումներ՝ ներառելով համագործակցային ուսուցման, ինքնավերլուծության, հետադարձ կապի և խրախուսման արդյունավետ ձևեր։ Հետազոտությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ ճիշտ ձևավորված ինքնագնահատումը նպաստում է ոչ միայն ուսումնական առաջադիմությանը, այլև երեխայի սոցիալական հարմարվողականությանը, պատասխանատվության զգացմանը և ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու կարողությանը։ Աշխատությունը նախատեսված է տարրական դպրոցի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, հոգեբանների, բուհերի դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր այն մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են երեխայի անձնային զարգացման և կրթական գործընթացի կատարելագործման հարցերով։

Economics

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության ագրոպարենային համակարգում փոքր և միջին ձեռնարկությունների (ՓՄՁ) սեփական կապիտալի կազմավորման և դրա արդյունավետության գնահատման ուղիներին՝ ընդգծելով ֆինանսական կառավարման, ագրոբիզնեսի զարգացման և ներդրումային քաղաքականության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել ՓՄՁ-ների սեփական կապիտալի ձևավորման աղբյուրները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության ու մրցունակության վրա։ Ուսումնասիրվում են սեփական կապիտալի ձևավորման հիմնական ուղիները՝ հիմնադիրների ներդրումներ, վերաներդրված շահույթ, պետական աջակցման ծրագրեր, սուբսիդիաներ և միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների միջոցներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ագրոպարենային ոլորտի առանձնահատկություններին՝ սեզոնայնություն, բարձր ռիսկայնություն, արտադրական ցիկլերի երկարություն և շուկաների տատանումներ, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն կապիտալի ձևավորման և օգտագործման արդյունավետության վրա։

Geography

Գիրքը հայ աշխարհագրական բառարանագրության և տեղագրական ուսումնասիրությունների նշանակալի աշխատություններից է, որը կազմել է Մխիթարյան միաբանության անդամ, վարդապետ Սուքիաս Էփրիկյանը (1873–1952)։ Այն նվիրված է հայկական բնակավայրերի, պատմական գավառների, քաղաքների, գյուղերի, աշխարհագրական վայրերի և դրանց հետ կապված պատմամշակութային տեղեկությունների ներկայացմանը։ Բառարանային հոդվածներում տեղանունները ներկայացվում են նկարագրական տեղեկություններով, որոնք կարող են ընդգրկել բնակավայրերի աշխարհագրական դիրքը, պատմական անցյալը, բնակչության վերաբերյալ տվյալները, եկեղեցիները, վանքերը, հնավայրերն ու այլ հիշարժան վայրերը։ Աշխատության առաջին հատորը ներառում է Ա–Ը տառերով սկսվող տեղանունները և հարակից տեղեկությունները։ Հրատարակությունը հարուստ է նկարներով, լուսանկարներով, դիմանկարներով և աղյուսակներով, որոնք լրացնում են տեքստային նյութը և նպաստում պատմական ու աշխարհագրական տվյալների ընկալմանը։ Գիրքը լույս է տեսել Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում՝ Մխիթարյան միաբանության տպարանում. առաջին հրատարակությունը թվագրվում է 1902 թվականով, իսկ երկրորդ տպագրությունը՝ 1903 թվականով։ Այն կարևոր աղբյուր է Հայաստանի և պատմական հայկական բնակավայրերի տեղագրության, պատմական աշխարհագրության, հայագիտության, տեղանունների ուսումնասիրության և հայկական մշակութային ժառանգության հետազոտության համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է հեռահաղորդակցական ցանցերում փոխանցվող ազդանշանների մոդուլացման տեսակների ավտոմատ կամ կիսաավտոմատ նույնականացման մեթոդի մշակմանը և դրա արդյունավետության հետազոտմանը։ Հետազոտության հիմքում հաղորդակցության համակարգերում օգտագործվող մոդուլացման եղանակների տարբերակման խնդիրն է, որը կարևոր նշանակություն ունի ազդանշանների ընդունման, վերլուծության, կապի որակի վերահսկման և ռադիոհաճախական սպեկտրի արդյունավետ օգտագործման համար։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են անալոգային և թվային մոդուլացման հիմնական տեսակները, դրանց ազդանշանային առանձնահատկությունները և միմյանցից տարբերակելու համար կիրառելի բնութագրիչները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազդանշանի ժամանակային, հաճախականային, փուլային և ամպլիտուդային պարամետրերի վերլուծությանը, ինչպես նաև այն տեղեկատվության առանձնացմանը, որը կարող է օգտագործվել մոդուլացման տեսակը որոշելու համար։ Մեթոդի մշակումը ենթադրում է ազդանշանի նախնական մշակում, աղմուկի և խանգարումների ազդեցության նվազեցում, համապատասխան հատկանիշների առանձնացում և դրանց հիման վրա ազդանշանի դասակարգում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչը տարբեր պայմաններում մշակված մեթոդի փորձարկումն է՝ գնահատելու դրա ճշգրտությունը, կայունությունը, արագագործությունը և սխալների նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Կարող են ուսումնասիրվել ազդանշան-աղմուկ հարաբերակցության, կապուղու խանգարումների, ազդանշանի տևողության և այլ գործոնների ազդեցությունը նույնականացման արդյունքների վրա։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև համակարգչային մոդելավորման և ալգորիթմական լուծումների կիրառություն՝ առաջարկվող մեթոդի աշխատանքի արդյունքները տարբեր մոդուլացման տեսակների և հաղորդակցության պայմանների դեպքում համեմատելու համար։ Նման մոտեցումը կարող է օգտակար լինել կապի համակարգերի մոնիթորինգի, ազդանշանների ավտոմատ ճանաչման, սպեկտրի կառավարման և հեռահաղորդակցական սարքավորումների կատարելագործման խնդիրներում։ Հետազոտությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում կապի ինժեներների, ռադիոտեխնիկների, ազդանշանների թվային մշակմամբ զբաղվող մասնագետների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և հեռահաղորդակցության ոլորտի հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ հատկապես ազդանշանների դասակարգման և հաղորդակցության համակարգերի ինտելեկտուալացման ուղղությամբ։

Technology

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Որոտան-Արփա-Սևան հիդրոտեխնիկական համակարգի շահագործման առանձնահատկություններին և դրա բարելավման ուղիներին՝ ընդգծելով Հայաստանի ջրային ռեսուրսների կառավարման ռազմավարական նշանակությունը։ Աշխատությունում դիտարկվում է համակարգը որպես բարդ ինժեներական համալիր, որի նպատակն է Սյունիքի և Վայոց ձորի ջրային պաշարների մի մասի տեղափոխումը դեպի Սևանա լիճ՝ լճի ջրային հաշվեկշռի կարգավորման և էկոլոգիական կայունության ապահովման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրատար թունելների, պոմպակայանների և կարգավորիչ կառույցների շահագործման տեխնիկական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև համակարգի հուսալիության վրա ազդող գործոններին՝ ներառյալ ջրաքանակի տատանումները, էներգետիկ ծախսերը և տեխնիկական մաշվածությունը։ Քննարկվում են նաև համակարգի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները՝ ավտոմատ կառավարման համակարգերի ներդրում, կորուստների նվազեցում, տեխնիկական վերազինում և մշտադիտարկման ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառություն։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ համակարգի կայուն և արդյունավետ շահագործումը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն ջրային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման, այլև Սևանա լճի էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման համար։