Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionBiology
Взаимодействие ДНК с металлсодержащими лигандами, на примере двухвалентных ионов, соединений платины и порфиринов
Աշխատությունը նվիրված է ԴՆԹ-ի և մետաղ պարունակող լիգանդների փոխազդեցության ֆիզիկաքիմիական ու մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական մոդելային համակարգեր դիտարկելով երկարժեք մետաղական իոնները, պլատինի միացությունները և պորֆիրինները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե տարբեր կառուցվածք և քիմիական հատկություններ ունեցող մետաղ պարունակող նյութերն ինչպես են կապվում ԴՆԹ-ի հետ և ինչ փոփոխություններ կարող են առաջացնել դրա տարածական կառուցվածքում, կայունության, լիցքային բաշխման և կենսաբանական հատկությունների մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մետաղական իոնների և նուկլեինաթթվի ֆոսֆատային խմբերի ու ազոտական հիմքերի միջև առաջացող փոխազդեցություններին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը ԴՆԹ-ի կրկնակի պարույրի կառուցվածքային կազմակերպման վրա։ Քննության են առնվում պլատինի միացությունների կապման առանձնահատկությունները, այդ թվում՝ ԴՆԹ-ի առանձին հատվածների միջև կամ նույն շղթայի ներսում կապերի ձևավորման հնարավորությունը և դրա հետևանքով մոլեկուլի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ փոփոխությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև պորֆիրինային համակարգերը, որոնք իրենց կառուցվածքային առանձնահատկությունների շնորհիվ կարող են տարբեր եղանակներով փոխազդել նուկլեինաթթուների հետ՝ կախված մոլեկուլի լիցքից, մետաղական կենտրոնից, տարածական կառուցվածքից և միջավայրի պայմաններից։ Վերլուծվում է լիգանդների կոնցենտրացիայի, մետաղական իոնի բնույթի, լուծույթի իոնային ուժի, թթվայնության և ջերմաստիճանի ազդեցությունը կապման արդյունավետության ու ԴՆԹ-ի կառուցվածքային փոփոխությունների վրա։ Ֆիզիկաքիմիական մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատել համալիրների առաջացման առանձնահատկությունները, դրանց կայունությունը և տարբեր լիգանդների նկատմամբ ԴՆԹ-ի կապման ընտրողականությունը։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև կենսաբժշկական տեսանկյունից, քանի որ ԴՆԹ-ի հետ փոխազդող մետաղ պարունակող միացությունների մի մասը կարող է ազդել գենետիկական տեղեկատվության կրկնապատկման և արտահայտման գործընթացների վրա։ Նման համակարգերի ուսումնասիրությունը նպաստում է մետաղական իոնների կենսաբանական դերի, նուկլեինաթթուների կառուցվածքային կազմակերպման և կենսաակտիվ միացությունների գործողության մոլեկուլային հիմքերի առավել խորքային ըմբռնմանը՝ միաժամանակ կարևոր հիմք ստեղծելով դեղագործական, կենսաֆիզիկական և մոլեկուլային հետազոտությունների զարգացման համար։
Updated: 2026-09-29Economics
Ներքին աուդիտի կատարելագործումը ՀՀ հանրային կառավարման ոլորտում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հանրային կառավարման ոլորտում ներքին աուդիտի համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կառավարման արդյունավետության, հաշվետվողականության, թափանցիկության և պետական միջոցների նպատակային օգտագործման ապահովման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ներքին աուդիտի էությունը, նպատակները, գործառույթները և հանրային կառավարման համակարգում դրա դերը, ինչպես նաև պետական կառավարման մարմիններում ռիսկերի բացահայտման, գնահատման և կառավարման գործընթացների հետ դրա փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներքին աուդիտի կազմակերպման և իրականացման գործող մեխանիզմներին, աուդիտի անկախությանն ու օբյեկտիվությանը, մասնագիտական կարողություններին, ներքին վերահսկողության համակարգերի գնահատմանը և աուդիտորական առաջարկությունների արդյունավետ իրականացմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել ՀՀ հանրային հատվածում ներքին աուդիտի ինստիտուցիոնալ և իրավական հիմքերը, պետական կառավարման մարմինների առանձնահատկությունները և գործող համակարգի հիմնական խնդիրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ռիսկերի վրա հիմնված աուդիտի կիրառմանը, որը հնարավորություն է տալիս սահմանափակ ռեսուրսներն ուղղել առավել նշանակալի ռիսկերի և կառավարման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ներքին աուդիտի և արտաքին վերահսկողության փոխհարաբերություններին, տեղեկատվական համակարգերի կիրառմանը, աուդիտորական ընթացակարգերի թվայնացմանը և տվյալների վերլուծության ժամանակակից մեթոդների օգտագործմանը։ ՀՀ հանրային կառավարման ոլորտի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ներքին աուդիտի արդյունավետությանը խոչընդոտող կազմակերպական, մասնագիտական և մեթոդաբանական գործոնները և առաջարկելու դրանց հաղթահարման ուղիներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունն ու դրա համադրումը ՀՀ պայմանների հետ՝ ներքին աուդիտի ժամանակակից չափանիշներին համապատասխան զարգացման հնարավորությունները գնահատելու նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ներքին վերահսկողության համակարգերի ամրապնդմանը, պետական կառավարման մարմինների գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը, ֆինանսական և գործառնական ռիսկերի նվազեցմանը, ինչպես նաև հանրային ռեսուրսների ավելի արդյունավետ կառավարմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պետական կառավարման մասնագետներին, ներքին և արտաքին աուդիտորներին, ֆինանսիստներին, տնտեսագետներին, վերահսկողության ոլորտի մասնագետներին, հանրային ֆինանսների հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։
Updated: 2026-09-21Medicine
Անախտանիշ բակտերիուրիայով հղիների սուր պիելոնեֆրիտների կանխորոշումը
Աշխատությունը նվիրված է հղիության ընթացքում անախտանիշ բակտերիուրիայի և դրա ֆոնին սուր պիելոնեֆրիտի զարգացման միջև կապի ուսումնասիրությանը։ Ուշադրության կենտրոնում կարող են լինել անախտանիշ բակտերիուրիա ունեցող հղիների կլինիկական և լաբորատոր ցուցանիշները, միզուղիների վարակների առաջացման ռիսկի գործոնները, հիվանդության զարգացման հավանականությունը և հնարավոր կանխատեսիչ չափանիշների բացահայտումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել մեզի մանրէաբանական հետազոտության, հարուցիչների և դրանց զգայունության, բորբոքային և ընդհանուր լաբորատոր ցուցանիշների, հղիության ժամկետի ու հիվանդների կլինիկական տվյալների համադրական վերլուծություն։ Առանձին նշանակություն ունի այն ցուցանիշների որոշումը, որոնք կարող են օգնել վաղ փուլում առանձնացնել սուր պիելոնեֆրիտի զարգացման բարձր ռիսկ ունեցող հղիներին և ժամանակին կազմակերպել բժշկական հսկողություն ու համապատասխան բուժում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հղիների միզուղիների վարակների կանխարգելման, բարդությունների վաղ հայտնաբերման և մայրական ու պտղի անվտանգությանն ուղղված կլինիկական մոտեցումների կատարելագործման համար։
Updated: 2026-09-09Medicine
Компьютеризированное моделирование в пренатальной ультразвуковой диагностике
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է նախածննդյան ուլտրաձայնային ախտորոշման ոլորտում համակարգչային մոդելավորման կիրառություններին և զարգացման ժամանակակից միտումներին։ Գրքում ներկայացվում են պտղի զարգացման վիզուալիզացիայի ֆիզիկական և կենսաբժշկական հիմքերը, ուլտրաձայնային ազդանշանների մշակման մեթոդները և պատկերների վերակառուցման ալգորիթմները։ Հեղինակը վերլուծում է համակարգչային մոդելավորման դերը պտղի անատոմիական կառուցվածքների ճշգրիտ գնահատման, զարգացման շեղումների վաղ հայտնաբերման և ախտորոշման որակի բարձրացման գործընթացում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև 3D և 4D ուլտրաձայնային տեխնոլոգիաները, արհեստական բանականության կիրառությունները պատկերների վերլուծության մեջ, ինչպես նաև տվյալների թվային մշակման և ինտեգրման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդելավորման կլինիկական կիրառելիությանը, ախտորոշման ճշգրտության բարձրացմանը և ռիսկերի նվազեցմանը հղիության վերահսկման ընթացքում։ Գիրքը նախատեսված է ուլտրաձայնային ախտորոշման մասնագետների, գինեկոլոգների, պերինատոլոգների, կենսաբժշկական ինժեներների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ մոտեցում համակարգչային մոդելավորման կիրառմանը նախածննդյան բժշկության մեջ։
Updated: 2026-09-20Other Subjects
Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1969: Ապրիլ, մայիս, հունիս
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 1969 թվականի երկրորդ եռամսյակի՝ ապրիլ, մայիս և հունիս ամիսներին վերաբերող պատմական, քաղաքական, գիտական և մշակութային նշանակալի տարեթվերի համակարգված օրացույցային հավաքածու՝ ընդգծելով հիշարժան իրադարձությունների ժամանակագրական ամփոփումը։ Նյութում ընդգրկված են միջազգային և տարածաշրջանային մակարդակներում տեղի ունեցած կարևոր իրադարձություններ, գիտական հայտնագործություններ, մշակութային հոբելյաններ և հասարակական-քաղաքական գործընթացներ, որոնք ձևավորել են տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական պատկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրադարձությունների ընտրության և դասակարգման սկզբունքներին՝ ապահովելով տեղեկատվության մատչելի և թեմատիկ կազմակերպված ներկայացում։ Աշխատությունը նաև ծառայում է որպես հղումային նյութ պատմաբանների, լրագրողների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով ժամանակագրական վերլուծությունների և համեմատական ուսումնասիրությունների իրականացմանը։
Updated: 2026-09-03Religion
Քվաքերներ
Քվաքերները (անգլ.՝ Quakers) բողոքականության (Բողոքականություն) շրջանակում ձևավորված քրիստոնեական շարժում են, որը ծագել է 17-րդ դարում Անգլիայում՝ Ռեֆորմացիայի հետագա զարգացման փուլում։ Քվաքերական շարժման հիմնադիր համարվում է Ջորջ Ֆոքսը, ով ընդգծում էր անհատի անմիջական հոգևոր կապը Աստծո հետ՝ առանց եկեղեցական միջնորդության, ծիսական բարդ կառուցվածքի կամ հիերարխիկ իշխանության անհրաժեշտության։ Քվաքերների հիմնական գաղափարախոսությունը հիմնված է «ներքին լույսի» (Inner Light) ուսմունքի վրա, ըստ որի յուրաքանչյուր մարդ իր ներսում կրում է աստվածային ճշմարտության անմիջական ընկալման կարողություն։ Այդ պատճառով նրանք հրաժարվում են հոգևոր իշխանության կենտրոնացված ձևերից, բարդ ծեսերից և արտաքին արարողակարգերից՝ կարևորելով անձնական հավատքը, լռությունը և ներքին խորհրդածությունը որպես պաշտամունքի հիմնական ձևեր։ Քվաքերական համայնքները պատմականորեն առանձնացել են նաև իրենց խաղաղասիրական դիրքորոշմամբ՝ մերժելով բռնությունը և պատերազմը, ինչպես նաև ակտիվորեն մասնակցելով սոցիալական արդարության շարժումներին՝ ներառյալ ստրկության վերացման պայքարը, կրթության զարգացումը և մարդու իրավունքների պաշտպանությունը։ Նրանց հասարակական գործունեությունը հաճախ ուղեկցվել է բարեգործական նախաձեռնություններով և կրթական հաստատությունների ստեղծմամբ։ Քվաքերները չունեն ավանդական հոգևորականություն կամ պաշտոնական եկեղեցական կառուցվածք․ նրանց համայնքային կյանքը կազմակերպվում է հավասարության սկզբունքով, որտեղ յուրաքանչյուր անդամ կարող է մասնակցել քննարկումներին և հոգևոր հավաքներին։
Updated: 2026-09-20