Վահան Տերյանի նամականին

Աշխարհագրություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի ջրաբանական բնութագրիչների երկրատեղեկատվական մոդելավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և ժամանակակից գեոինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների կիրառմանը ջրային ռեսուրսների վերլուծության ու կառավարման ոլորտում։ Գրքում ներկայացվում են ջրաբանական տվյալների հավաքագրման, մշակման, տարածական վերլուծության և մոդելավորման մեթոդները՝ գնահատելով դրանց կիրառելիությունը գետային ավազանների, մակերևութային ջրերի և ջրային համակարգերի ուսումնասիրման համար։ Հեղինակը վերլուծում է թվային քարտեզագրման, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և մոդելավորման գործիքների հնարավորությունները՝ ջրաբանական գործընթացների օրինաչափությունների բացահայտման, կանխատեսումների ճշգրտության բարձրացման և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման նպատակով։ Աշխատությունն ընդգրկում է փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, մոդելավորման օրինակներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են կիրառվել բնապահպանական գնահատումների, տարածքային պլանավորման, ջրատնտեսության և գիտահետազոտական ծրագրերի իրականացման ընթացքում։ Գիրքը նախատեսված է ջրաբանների, գեոինֆորմատիկայի և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի մասնագետների, բնապահպանների, երկրագետների, գիտաշխատողների, ճարտարագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Երևանյան 2-րդ միջազգային երաժշտական փառատոնը երաժշտական խոշոր մշակութային միջոցառում է, որը կազմակերպվել է Երևանում՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել դասական և ժամանակակից երաժշտության բազմազան ծրագիր, համախմբել տարբեր երկրների ճանաչված կատարողների և դիրիժորների, ինչպես նաև զարգացնել Հայաստանի երաժշտական կյանքը միջազգային համագործակցության միջոցով։ Փառատոնը ընդգրկել է սիմֆոնիկ և կամերային համերգներ, մենակատարային ելույթներ և համատեղ նախագծեր հայկական և արտասահմանյան երաժիշտների մասնակցությամբ՝ ստեղծելով բարձր մակարդակի արվեստագիտական միջավայր։ Հիմնական համերգային հարթակներից մեկը եղել է Aram Khachaturian Concert Hall-ը, որտեղ հնչել են տարբեր դարաշրջանների կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ՝ դասական երաժշտության մեծ վարպետներից մինչև 20-րդ դարի հեղինակներ, ինչը նպաստել է ծրագրի բազմաշերտ և կրթական բնույթին։ Փառատոնի ընթացքում հատուկ ուշադրություն է դարձվել նաև երիտասարդ երաժիշտների ներգրավմանը և փորձի փոխանցմանը՝ վարպետության դասերի և համատեղ փորձերի միջոցով, ինչը նպաստել է տեղական երաժշտական կրթության զարգացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, այս փառատոնը կարևոր դեր է խաղացել Երևանը որպես տարածաշրջանային երաժշտական կենտրոն ներկայացնելու և միջազգային մշակութային կապերի ամրապնդման գործում։

Բժշկություն

Գիրքը նվիրված է հղիների շրջանում զարկերակային ճնշման և սրտի կծկումների հաճախության շուրջօրյա ռիթմերի ուսումնասիրությանը՝ հիպերտենզիայի պայմաններում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հղիության ընթացքում սրտանոթային համակարգի ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, զարկերակային ճնշման տատանումների առանձնահատկությունները և դրանց կապը հղի կանանց առողջական վիճակի հետ։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է 24-ժամյա մոնիթորինգի մեթոդների կիրառմանը, սրտանոթային ցուցանիշների օրական փոփոխությունների գնահատմանը և հիպերտենզիվ վիճակների ախտորոշման ու վերահսկման ժամանակակից մոտեցումներին։ Վերլուծվում են այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել զարկերակային ճնշման և սրտի աշխատանքի ռիթմերի վրա, ինչպես նաև ներկայացվում են հղիների բուժման և բժշկական հսկողության կատարելագործման հնարավոր ուղիները։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի մայրական և պերինատալ բժշկության, սրտաբանության ու մանկաբարձության ոլորտների համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է բժիշկների, մանկաբարձ-գինեկոլոգների, սրտաբանների, բժշկական հետազոտողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հղիության ընթացքում սրտանոթային համակարգի փոփոխությունների և հիպերտենզիայի խնդիրների ուսումնասիրությամբ։

Կենսաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է լիգանդների ԴՆԹ-ի վրա ադսորբցիայի գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ արտաքին կամ ներքին աղմուկի առկայության պայմաններում։ Հետազոտության հիմքում ընկած է լիգանդների և ԴՆԹ-ի փոխազդեցության մոդելավորումն ու վերլուծությունը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ կենսաբանական մոլեկուլային համակարգերը սովորաբար գործում են ոչ իդեալական, տատանումներով և պատահական ազդեցություններով բնութագրվող միջավայրում։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են լիգանդների կապումը ԴՆԹ-ի հետ, կապման հավանականությունը, փոխազդեցության էներգետիկ և կինետիկ բնութագրերը, ինչպես նաև աղմուկի ազդեցությունը համակարգի դինամիկ վարքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարող են պատահական տատանումները փոխել լիգանդների տարածական տեղաբաշխումը, կապման և անջատման գործընթացների հավասարակշռությունը և ԴՆԹ-ի մոլեկուլի հետ փոխազդեցության ընդհանուր արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հիմնվել վիճակագրական ֆիզիկայի, կենսաֆիզիկայի և ստոխաստիկ գործընթացների մեթոդների վրա՝ հնարավորություն տալով կառուցել համապատասխան մաթեմատիկական մոդելներ և բացահայտել համակարգի վարքի հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև տարբեր տեսակի աղմուկների ազդեցության համեմատական ուսումնասիրությունը և այն պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում պատահական ազդեցությունները ոչ միայն խանգարում են, այլև կարող են որոշակիորեն նպաստել մոլեկուլային փոխազդեցությունների արդյունավետությանը։ Նման երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է, քանի որ իրական կենսաբանական համակարգերում ջերմային տատանումները, միջավայրի փոփոխականությունը և այլ պատահական գործոններ անխուսափելիորեն ուղեկցում են մոլեկուլների շարժն ու փոխազդեցությունը։ ԴՆԹ-ի և լիգանդների փոխազդեցության խորացված ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ գենետիկական նյութի հետ փոխազդող միացությունների հատկությունների բացահայտման, դեղաբանական մոլեկուլների ուսումնասիրության և կենսաբանական գործընթացների մոլեկուլային մեխանիզմների ըմբռնման համար։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել ԴՆԹ-ի հետ մոլեկուլների կապման տեսական մոդելների կատարելագործմանը և աղմկոտ միջավայրերում մոլեկուլային համակարգերի վարքի ավելի ամբողջական նկարագրությանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկոսների, ֆիզիկոսների, մոլեկուլային կենսաբանների, քիմիկոսների, մաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս ռեֆերատը վերաբերում է մաքսատուրքերի տեսակներին, որոնք պետության կողմից սահմանվող պարտադիր վճարներ են և գանձվում են երկրի սահմանով ապրանքների ներմուծման, արտահանման կամ տարանցման ժամանակ՝ նպատակ ունենալով կարգավորել արտաքին առևտուրը, պաշտպանել ներքին արտադրողներին և ապահովել պետական բյուջեի եկամուտներ։ Մաքսատուրքերը կարող են լինել տարբեր տեսակների՝ կախված հաշվարկման ձևից, կիրառման նպատակներից և տնտեսական ազդեցությունից։ Ըստ հաշվարկման ձևի՝ առանձնացվում են արժեքային (ad valorem) մաքսատուրքեր, որոնք հաշվարկվում են ապրանքի արժեքի տոկոսով, հատուկ մաքսատուրքեր, որոնք սահմանվում են կոնկրետ չափով յուրաքանչյուր միավորի համար, և համակցված մաքսատուրքեր, որոնք միավորում են երկու մոտեցումները։ Ըստ տնտեսական նպատակների՝ կան պաշտպանիչ մաքսատուրքեր, որոնք ուղղված են տեղական արտադրողների պաշտպանությանը արտաքին մրցակցությունից, ֆիսկալ մաքսատուրքեր, որոնք հիմնականում ծառայում են պետական բյուջեի համալրմանը, և հակադեմպինգային մաքսատուրքեր, որոնք կիրառվում են այն դեպքերում, երբ արտասահմանյան ապրանքները վաճառվում են անարդար ցածր գներով՝ վնասելով ներքին շուկան։ Բացի այդ, մաքսատուրքերը կարող են լինել ներմուծման, արտահանման և տարանցման՝ կախված նրանից, թե որ փուլում է իրականացվում ապրանքների տեղափոխությունը։ Այս համակարգը կարևոր դեր ունի միջազգային առևտրի կարգավորման մեջ, քանի որ այն ազդում է ապրանքների գների, մրցակցության մակարդակի և տնտեսական հարաբերությունների վրա տարբեր երկրների միջև, ինչպես նաև թույլ է տալիս պետություններին վարել արդյունավետ տնտեսական քաղաքականություն՝ պաշտպանելով ազգային շահերը։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հիպոթերմիայի և հիպերթերմիայի պայմաններում առնետների օրգանիզմի հյուսվածքներում առաջացող օքսիդատիվ վնասման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է ջերմաստիճանային ծայրահեղ պայմանների ազդեցության վրա բջջային և հյուսվածքային մակարդակներում, մասնավորապես՝ ազատ ռադիկալների առաջացման, օքսիդատիվ սթրեսի զարգացման և հակաօքսիդանտային պաշտպանության համակարգերի փոփոխությունների վրա։ Աշխատությունը դիտարկում է այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով չափազանց ցածր կամ բարձր ջերմաստիճանը կարող է խախտել օրգանիզմի բնականոն նյութափոխանակային հավասարակշռությունը և հանգեցնել բջջային կառուցվածքների վնասման։ Կարող են ուսումնասիրվել լիպիդների, սպիտակուցների և այլ կենսաբանական մոլեկուլների օքսիդացման գործընթացները, ինչպես նաև հակաօքսիդանտային ֆերմենտների և պաշտպանական համակարգերի գործունեության փոփոխությունները տարբեր ջերմաստիճանային ազդեցությունների պայմաններում։ Երկու հակադիր ջերմային վիճակների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել օքսիդատիվ վնասման ընդհանուր օրինաչափություններն ու առանձնահատկությունները և հասկանալ, թե ինչպես է հյուսվածքային արձագանքը կախված ջերմային սթրեսի բնույթից և ինտենսիվությունից։ Փորձարարական կենդանիների օգտագործմամբ ստացված տվյալները կարող են արժեքավոր լինել ջերմային սթրեսի կենսաքիմիական մեխանիզմների, հյուսվածքների վնասման և օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքների ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, փորձարարական բժշկության, բջջաբանության և պաթոֆիզիոլոգիայի ոլորտների մասնագետներին ու ուսանողներին՝ հատկապես ջերմակարգավորման, օքսիդատիվ սթրեսի և բջջային վնասման մեխանիզմներով զբաղվողներին։