Գետնանուշի պատիճահանման տեխնոլոգիայի բարելավումը՝ բանող օրգանի մշակումով

Geography

Աշխատությունը նվիրված է ուրբանիզացված տարածքների սեյսմիկ միկրոշրջանացման մեթոդաբանական հիմունքների և կիրառվող երկրաֆիզիկական հետազոտությունների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Երևանի քաղաքի օրինակով։ Վերլուծվում են քաղաքային տարածքների սեյսմիկ վտանգի գնահատման սկզբունքները, երկրաբանական և ինժեներաերկրաբանական պայմանների ազդեցությունը սեյսմիկ ալիքների տարածման վրա, ինչպես նաև տեղային երկրաբանական առանձնահատկությունների դերը երկրաշարժերի ժամանակ հնարավոր ազդեցությունների ձևավորման գործում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են սեյսմիկ միկրոշրջանացման ժամանակ կիրառվող երկրաֆիզիկական մեթոդները, դրանց արդյունավետությունը, չափումների և տվյալների մշակման մոտեցումները, ինչպես նաև տարածքների սեյսմիկ կայունության գնահատման եղանակները։ Քննարկվում են քաղաքաշինական պլանավորման, շենքերի և ենթակառուցվածքների անվտանգության ապահովման, սեյսմիկ ռիսկերի նվազեցման և աղետների կանխարգելման խնդիրները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Երևանի և այլ սեյսմավտանգ քաղաքային տարածքների կայուն զարգացման, շինարարական նախագծման կատարելագործման և բնակչության անվտանգության բարձրացման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով սեյսմոլոգների, երկրաբանների, քաղաքաշինարարների, ինժեներների և աղետների կառավարման մասնագետների համար։

Other Subjects

Աշխատությունը մատենագիտական բնույթի պատմական հրատարակություն է, որը ներկայացնում է Երևանի գիմնազիայի գրադարանի հիմնական գրացուցակի առաջին լրացումը՝ արձանագրելով գրադարանային ֆոնդի համալրման արդյունքում ավելացված գրականությունը։ Նման հրատարակությունները կազմվում էին արդեն գոյություն ունեցող գրացուցակը նոր ձեռքբերումներով լրացնելու և ընթերցողներին ու գրադարանի աշխատակիցներին ֆոնդի ընթացիկ կազմի վերաբերյալ համակարգված տեղեկություն տրամադրելու նպատակով։ Նյութում ընդգրկված մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ կրթական հաստատության գրադարանի համալրման ուղղությունների, ուսումնական և գիտական գրականության թեմատիկ շրջանակի, լեզվական կազմի և ընթերցողական պահանջների մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հրատարակությունը կրթության պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ գիմնազիական գրադարանի ֆոնդը կարող էր անմիջականորեն կապված լինել ուսումնական ծրագրերի, դասավանդվող առարկաների և աշակերտների ու ուսուցիչների կրթական պահանջների հետ։ Գրացուցակի լրացման միջոցով հնարավոր է հետևել, թե ժամանակի ընթացքում ինչ նոր գրքեր և հրատարակություններ էին ներգրավվում գրադարանի հավաքածուում և ինչպես էր փոփոխվում դրա թեմատիկ կառուցվածքը։ Նման աղբյուրներում կարող էին ներկայացվել գիտության, պատմության, աշխարհագրության, լեզուների, գրականության և այլ ուսումնական բնագավառների վերաբերյալ հրատարակություններ՝ ըստ տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական պահանջների։ Մատենագիտական տեսանկյունից նյութը կարևոր է նաև առանձին հրատարակությունների նույնականացման, դրանց տարածման պատմության և Երևանի կրթական միջավայրում շրջանառության ուսումնասիրման համար։ Գրացուցակի հիմնական և լրացուցիչ մասերի համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ֆոնդի զարգացման դինամիկան, բացահայտելու համալրման առաջնահերթությունները և գնահատելու գրադարանի դերը կրթական գործընթացում։ Միաժամանակ նման փաստաթղթերը պատմական աղբյուր են Երևանի գրադարանային մշակույթի ձևավորման և կրթական հաստատություններում գրքի տարածման պատմության համար։ Դրանց միջոցով կարելի է ուսումնասիրել ոչ միայն կոնկրետ գրադարանի հավաքածուն, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի ընթերցանության մշակույթը, գիտելիքի տարածման ուղիները և կրթական հաստատությունների տեղեկատվական հնարավորությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրադարանագիտության, մատենագիտության և կրթության պատմության աղբյուրագիտական նշանակությունը՝ պահպանելով կարևոր տեղեկություններ Երևանի գիմնազիայի գրադարանային ֆոնդի զարգացման և համալրման վերաբերյալ։

Medicine

Այս աշխատությունը վերաբերում է մարդկային վերարտադրության բնական հիմքերի և սկզբունքների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով մարդու սերնդագործության հետ կապված կենսաբանական երևույթների վերաբերյալ գիտելիքներ։ Վերնագրում ընդգծված «բնության գաղտնիքը» արտահայտությունը մատնանշում է մարդու կյանքի շարունակության և բնության վերարտադրողական գործընթացների ճանաչման ձգտումը։ Նման բնույթի գրականությունը կարևոր տեղ է զբաղեցրել բնագիտական և բժշկական գիտելիքների տարածման գործում՝ անդրադառնալով մարդու մարմնի գործառույթներին, սերնդի շարունակության կենսաբանական հիմքերին և վերարտադրության բնական օրինաչափություններին։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես մարդու ֆիզիոլոգիայի և վերարտադրողական կենսաբանության վերաբերյալ վաղ շրջանի հայերեն գիտահանրամատչելի գրականության օրինակ։ Այն արժեքավոր է նաև գիտության պատմության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին 19-րդ դարի հայերեն հրատարակություններում ներկայացվում մարդու կենսաբանական բնույթին և սերնդագործությանը վերաբերող հարցերը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում կենսաբանության, բժշկագիտության, բնագիտության պատմության և հայերեն գիտական ու հանրամատչելի գրականության զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։

Technology

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի հրաբխային ապարների կիրառմամբ բետոնի և երկաթբետոնի արտադրության հումքաէներգախնայողական տեխնոլոգիայի մշակմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է տեղական բնական հումքի՝ հատկապես հրաբխային ծագման ապարների արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը՝ շինարարական նյութերի արտադրության տեխնոլոգիական և էներգետիկ ցուցանիշները բարելավելու նպատակով։ Հայաստանի երկրաբանական առանձնահատկությունները պայմանավորում են հրաբխային ապարների լայն տարածվածությունը, ինչի շնորհիվ դրանք կարող են դիտարկվել որպես բետոնի արտադրության համար հասանելի տեղական հանքային հումքի կարևոր աղբյուր։ Ուսումնասիրության հիմնական խնդիրներից է այդ ապարների ֆիզիկամեխանիկական և տեխնոլոգիական հատկությունների գնահատումը և դրանց համապատասխանությունը բետոնի ու երկաթբետոնի արտադրության պահանջներին։ Հրաբխային ապարների օգտագործման արդյունավետությունը կարող է պայմանավորված լինել դրանց ամրությամբ, խտությամբ, ծակոտկենությամբ, ջրակլանմամբ, հանքաբանական կազմով և ջերմային մշակման նկատմամբ վարքով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է նաև բետոնի բաղադրության օպտիմալացումը՝ տեղական հումքի կիրառման դեպքում անհրաժեշտ ամրության, երկարակեցության և շահագործական հատկությունների ապահովմամբ։ Հումքաէներգախնայողական մոտեցումը ենթադրում է ոչ միայն տեղական և մատչելի նյութերի օգտագործում, այլև արտադրական գործընթացներում էներգիայի սպառման նվազեցում։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել հումքի նախապատրաստման, մանրացման, ջերմային մշակման, կապակցանյութերի օգտագործման և բետոնի կարծրացման ռեժիմների օպտիմալացման հնարավորությունները։ Հատկապես կարևոր է էներգատար տեխնոլոգիական փուլերի նվազեցումը կամ դրանց արդյունավետության բարձրացումը, քանի որ շինարարական նյութերի արտադրության ինքնարժեքի և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության զգալի մասը կապված է էներգիայի սպառման հետ։ Աշխատանքը կարող է ներառել Հայաստանի տարբեր հրաբխային ապարների համեմատական ուսումնասիրություն՝ դրանցից ստացվող հանքային բաղադրիչների և լցանյութերի հատկությունները որոշելու համար։ Դրանց կիրառումը բետոնի կազմում հնարավորություն է տալիս միաժամանակ լուծել տեղական հումքի օգտագործման և բնական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման խնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր է նաև պատրաստված բետոնի և երկաթբետոնի հիմնական հատկությունների գնահատումը՝ սեղմման ամրությունը, խտությունը, ջրակայունությունը, ցրտադիմացկունությունը, ջերմային վարքը և երկարաժամկետ շահագործման կայունությունը։ Նման ցուցանիշների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս պարզել, թե մշակված տեխնոլոգիան ինչ ոլորտներում կարող է առավել արդյունավետ կիրառվել՝ բնակելի, արդյունաբերական, ճանապարհաշինական կամ այլ շինարարական կառույցների համար։ Հայաստանի պայմաններում տեղական հրաբխային ապարների կիրառումը կարող է ունենալ նաև տնտեսական նշանակություն, քանի որ տեղական հումքի օգտագործումը կարող է նվազեցնել որոշ ներմուծվող նյութերի նկատմամբ կախվածությունը, կրճատել հումքի տեղափոխման հեռավորությունները և նպաստել շինարարական նյութերի արտադրության տեղայնացմանը։ Միաժամանակ հումքի տեղական աղբյուրների օգտագործումը կարող է նպաստել արտադրական գործընթացների ավելի ռացիոնալ կազմակերպմանը և նյութական ռեսուրսների խնայողությանը։ Աշխատանքի բնապահպանական նշանակությունը ևս էական է․ էներգիայի սպառման նվազեցումը և տեղական հանքային հումքի նպատակային օգտագործումը կարող են նվազեցնել արտադրության ընդհանուր ռեսուրսատարությունը և դրա հետ կապված շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել Հայաստանի հրաբխային ապարների հիման վրա բետոնի և երկաթբետոնի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման, նոր բաղադրությունների մշակման և արտադրության էներգետիկ արդյունավետության բարձրացման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է շինարարական նյութագիտության, բետոնի տեխնոլոգիայի, տեղական հանքային հումքի ուսումնասիրության և էներգախնայող արտադրության խնդիրները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել Հայաստանի բնական ռեսուրսներին համապատասխան, տեխնիկապես արդյունավետ և տնտեսապես ու էներգետիկ առումով առավել խնայողական տեխնոլոգիական լուծում։

Informatics

Այս աշխատությունը նվիրված է ոչ ինքնավար մատրիցների բնութագրերի որոշման նոր մեթոդների մշակմանը և համապատասխան հաշվարկային գործընթացների ավտոմատացմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է տեսական և կիրառական մոտեցումներ, որոնք ուղղված են բարդ մատրիցային համակարգերի հատկությունների ճշգրիտ գնահատմանը, հաշվարկների արդյունավետության բարձրացմանը և մաթեմատիկական մոդելավորման հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Աշխատությունում քննարկվում են թվային վերլուծության, գծային հանրահաշվի և ալգորիթմական լուծումների արդիական խնդիրները, ներկայացվում են հաշվարկային ալգորիթմների կառուցման սկզբունքները, դրանց ծրագրային իրագործման առանձնահատկությունները և ավտոմատացված հաշվարկային համակարգերում կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվարկների ճշգրտության, արագագործության և հուսալիության բարձրացմանը, ինչպես նաև գիտական և ինժեներական խնդիրների լուծման ընթացքում մշակված մեթոդների գործնական կիրառությանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել կիրառական մաթեմատիկայի, համակարգչային գիտության և ինժեներական ոլորտի մասնագետներին, գիտաշխատողներին, ծրագրավորողներին, ասպիրանտներին և բուհերի ուսանողներին, որոնք զբաղվում են մաթեմատիկական մոդելավորմամբ, թվային հաշվարկներով և ալգորիթմների մշակմամբ։

Geography

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության ժամանակակից միգրացիոն գործընթացների աշխարհագրական վերլուծությանը։ Այն ուսումնասիրում է բնակչության տեղաշարժերի հիմնական ուղղությունները, պատճառները, տարածքային առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը երկրի ժողովրդագրական ու սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի վրա։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են ներքին և արտաքին միգրացիայի դրսևորումները, բնակչության շարժունակության վրա ազդող գործոնները, միգրացիոն հոսքերի ձևավորման առանձնահատկությունները և դրանց տարածքային տարբերությունները։ Աշխատանքում վերլուծվում են միգրացիոն գործընթացների հետևանքները՝ կապված բնակչության թվաքանակի փոփոխության, աշխատուժի տեղաշարժի, քաղաքային և գյուղական տարածքների զարգացման, ինչպես նաև տարածաշրջանային անհավասարակշռությունների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի ժամանակակից միգրացիոն իրավիճակի, դրա աշխարհագրական օրինաչափությունների և զարգացման հնարավոր միտումների վերաբերյալ։ Այն կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետների, ժողովրդագիրների, սոցիոլոգների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։