Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловИстория
Ведомость о распределении временно-проживающего населения Карсской области по вероисповеданиям и национальностям к 1-му января 1900 года
Պատմաժողովրդագրական և վիճակագրական բնույթի այս փաստաթուղթը նվիրված է Ռուսական կայսրության կազմում գտնվող Կարսի մարզի ժամանակավորապես բնակվող բնակչության ազգային և կրոնական կազմի ներկայացմանը՝ 1900 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ։ Այն պաշտոնական վիճակագրական տեղեկագիր է, որում բնակչության վերաբերյալ տվյալները համակարգված են ըստ ազգությունների և կրոնական պատկանելության։ Փաստաթուղթն արտացոլում է XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի Կարսի մարզի բազմազգ ու բազմակրոն ժողովրդագրական միջավայրը՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու տարածաշրջանում բնակվող տարբեր ազգային և կրոնական համայնքների թվաքանակն ու հարաբերակցությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն հայերի, ռուսների, հույների, թուրքերի, քրդերի և այլ բնակչական խմբերի վերաբերյալ վիճակագրական տեղեկությունները, ինչպես նաև քրիստոնեական տարբեր դավանանքների և մահմեդական բնակչության ներկայացվածությունը։ Տեղեկագրի տվյալները կարող են օգտագործվել բնակչության ժամանակավոր տեղաշարժերի, տարածաշրջանային ժողովրդագրական փոփոխությունների և բնակչության ազգային ու դավանական կառուցվածքի պատմական ուսումնասիրության համար։ Փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է նաև Կարսի մարզի վարչատարածքային պատմության, Ռուսական կայսրության վիճակագրական հաշվառման համակարգի և Հարավային Կովկասի ժողովրդագրական գործընթացների հետազոտության տեսանկյունից։ Դրա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու տվյալ ժամանակաշրջանի պաշտոնական վիճակագրությունը մարդահամարների, վարչական հաշվետվությունների և այլ պատմական աղբյուրների հետ՝ հաշվի առնելով մշտական ու ժամանակավոր բնակչության հաշվառման տարբերությունները։ Տեղեկագիրը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, պատմական ժողովրդագրության, ազգագրության, Կովկասագիտության և պատմական վիճակագրության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-10-08
Химия
Исследование физико-химических особенностей известковой активации местных диатомитов и получение на их основе адсорбирующих и фильтрующих порошков
Քիմիական տեխնոլոգիայի և նյութագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տեղական դիատոմիտների կրային ակտիվացման ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց հիման վրա ներծծող ու զտող փոշենյութերի ստացման հնարավորություններին։ Քննության են առնվում դիատոմիտային հումքի կառուցվածքը, բաղադրությունը, մակերևութային հատկությունները և ակտիվացման ընթացքում տեղի ունեցող ֆիզիկաքիմիական փոխակերպումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրային մշակման պայմանների ազդեցությանը նյութի ծակոտկենության, տեսակարար մակերեսի, ներծծման կարողության և զտման արդյունավետության վրա։ Վերլուծվում են հումքի նախապատրաստման, մշակման և ստացված նյութերի հատկությունների գնահատման տեխնոլոգիական մոտեցումները։ Քննարկվում են ակտիվացված դիատոմիտների հիմքով փոշենյութերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ բնութագրերը, ինչպես նաև հեղուկ և գազային միջավայրերի մաքրման գործընթացներում դրանց կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տեղական հանքային հումքի արդյունավետ վերամշակման և պահանջվող հատկություններով ներծծող ու զտող նյութերի ստացման հեռանկարները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քիմիական տեխնոլոգիայի, նյութագիտության, հանքային հումքի վերամշակման և արդյունաբերական զտման գործընթացների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-10-03
Религия
Հայոց սուրբ և ուղղափառ եկեղեցու հոգևոր երգերի շարականներ
Ժողովածուն նվիրված է Հայ Առաքելական եկեղեցու հոգևոր երգեցողության ավանդույթին և ներառում է եկեղեցական պաշտամունքի ընթացքում կատարվող շարականներ՝ նախատեսված տոնական արարողությունների, ժամերգությունների, սրբերի հիշատակության օրերի և եկեղեցական տարվա տարբեր շրջանների համար։ Դրանց միջոցով արտահայտվում են քրիստոնեական հավատի հիմնարար դրույթները, Աստծո փառաբանությունը, Քրիստոսի փրկագործության խորհուրդը, Սուրբ Աստվածածնի մեծարումը, առաքյալների ու սրբերի հիշատակի ոգեկոչումը։ Շարականների թեմատիկ շրջանակը ներառում է նաև ապաշխարության, ողորմության հայցման, հոգևոր մաքրության, հավատարմության, հույսի և երախտագիտության գաղափարները։ Գեղարվեստական առումով դրանք առանձնանում են հանդիսավոր լեզվով, խորհրդանշական պատկերներով, աստվածաշնչյան ակնարկներով և բանաստեղծական կառուցվածքով, որոնք նպաստում են աղոթքի ու երգեցողության միասնությանը։ Ժողովածուն կարևոր դեր ունի եկեղեցական ծիսակարգի պահպանման գործում, քանի որ հոգևոր երգերի ընտրությունն ու կիրառությունը կապված են տոնացույցի և պաշտամունքային արարողությունների հաջորդականության հետ։ Այն նաև արտացոլում է հայ հոգևոր երաժշտության բազմադարյան զարգացումը՝ պահպանելով երգերի գրական հիմքը և դրանց հետ կապված ծիսական ավանդույթները։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է հայ եկեղեցական երաժշտության, միջնադարյան հոգևոր բանաստեղծության, աստվածաբանության և ազգային մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար՝ միաժամանակ ներկայացնելով հոգևոր երգեցողության դերը համայնքային կյանքի և հավատացյալների հոգևոր դաստիարակության մեջ։
Обновлено. 2026-11-09
Литература
«Սասնա ծռեր» էպոսի պատումների քննական համեմատություն
Ուսումնասիրությունը նվիրված է հայկական ժողովրդական հերոսական էպոսի՝ «Սասնա ծռերի» տարբեր պատումների քննական և համեմատական վերլուծությանը։ Այն դիտարկում է էպոսի բանավոր փոխանցման ընթացքում ձևավորված տարբերակները՝ բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները, սյուժետային կառուցվածքի, կերպարային համակարգի, պատումային հաջորդականության և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների առանձնահատկությունները։ Տարբեր պատումների համադրումը կարևոր հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու էպոսի ձևավորման ու զարգացման ընթացքը, բանավոր ավանդույթի ազդեցությունը ստեղծագործության բովանդակային և կառուցվածքային փոփոխությունների վրա, ինչպես նաև տեղական տարբերակների պահպանած ինքնատիպ գծերը։ Քննական մոտեցումը նպաստում է պատումների միջև առկա կապերի, տարբերությունների և կրկնվող մոտիվների բացահայտմանը՝ միաժամանակ ուշադրություն դարձնելով յուրաքանչյուր տարբերակի պատմական, լեզվական և բանահյուսական արժեքին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի «Սասնա ծռեր» էպոսի գիտական ուսումնասիրության, դրա տարբերակների համակարգման և հայկական հերոսական բանահյուսության առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում էպոսագիտության, բանագիտության, համեմատական գրականագիտության և բանավոր ավանդույթի հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին ու ընթերցողներին։
Обновлено. 2026-11-02
Сельское хозяйство
Գյուղատնտեսական միկրոբիոլոգիա
Գիրքը ներկայացնում է միկրոօրգանիզմների հիմնական խմբերը՝ բակտերիաներ, սնկեր, ակտինոմիցետներ և վիրուսներ, ինչպես նաև դրանց կենսաքիմիական ակտիվությունը և փոխազդեցությունը հողի, բույսերի և շրջակա միջավայրի հետ։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է ազոտի, ֆոսֆորի և այլ կենսական տարրերի շրջապտույտներում միկրոօրգանիզմների մասնակցությունը, հողի միկրոֆլորայի դերը բերրիության բարձրացման գործում, ինչպես նաև կենսապարարտանյութերի և բիոպաշտպանական միջոցների կիրառման գիտական հիմքերը։ Աշխատությունում ընդգծվում են նաև գյուղատնտեսական արտադրության մեջ միկրոբիոլոգիական գործընթացների կառավարման մեթոդները, հիվանդությունների հարուցիչների կենսաբանական վերահսկման հնարավորությունները և էկոլոգիապես անվտանգ տեխնոլոգիաների կիրառման նշանակությունը։ Գիրքը նախատեսված է ագրոնոմիայի, կենսաբանության, էկոլոգիայի և գյուղատնտեսական մասնագիտությունների ուսանողների և մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես հիմնարար գիտական և գործնական ուղեցույց գյուղատնտեսական միկրոբիոլոգիայի ոլորտում։
Обновлено. 2026-09-18
Литература
Հայրենի երկրի ճամփաներով: Գրականության հանձնարարական ցանկ
Այս աշխատանքը ներկայացնում է հայրենի երկրի ուսումնասիրությանն ու ճանաչողական ճանապարհորդությանը նվիրված գրականության հանձնարարական մատենագիտական ցանկ, որի նպատակն է ընթերցողին ուղղորդել դեպի Հայաստանի պատմության, աշխարհագրության, մշակույթի և բնության մասին լավագույն հրատարակությունները։ Նյութում ընդգրկված են գիտահանրամատչելի, պատմական, ազգագրական և ուղեցույց բնույթի գրքեր, որոնք հնարավորություն են տալիս խորապես ճանաչել Հայաստանի տարբեր շրջանների բնական և մշակութային առանձնահատկությունները, պատմական հուշարձանները, ավանդույթները և բնակչության կենցաղը։ Աշխատությունը հատուկ ուշադրություն է դարձնում նաև հայրենաճանաչության կրթական նշանակությանը՝ ընդգծելով, որ նման գրականությունը նպաստում է ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը, հայրենասիրական դաստիարակությանը և մշակութային արժեքների պահպանմանը։ Ցանկը նախատեսված է ուսուցիչների, ուսանողների, դպրոցականների և լայն ընթերցող հանրության համար՝ որպես ուղեցույց հայրենի երկրի մասին գիտելիքների ընդլայնման և զբոսաշրջային-ճանաչողական հետաքրքրությունների խթանման համար։
Обновлено. 2026-09-14