Գործք առաքելոց

Linguistics

Գրականագիտական և լեզվաոճական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XX դարի 1980–1990-ական թվականների Արցախի բանաստեղծության լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ ժամանակաշրջանի արցախյան պոեզիայի զարգացման հիմնական միտումները, բանաստեղծական խոսքի կառուցվածքը, պատկերավորման միջոցները և հեղինակային անհատական ոճերի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծական բառապաշարի, փոխաբերությունների, մակդիրների, համեմատությունների, խորհրդանիշների և այլ արտահայտչամիջոցների կիրառությանը։ Վերլուծվում են բանաստեղծական տեքստերի հնչյունական կազմակերպումը, ռիթմական կառուցվածքը, շարահյուսական առանձնահատկությունները և խոսքի հուզական արտահայտչականության ձևավորման միջոցները։ Քննարկվում են նաև գրական հայերենի և արցախյան բարբառային տարրերի փոխառնչությունները, ժողովրդական խոսքի ազդեցությունը բանաստեղծական լեզվի վրա և ազգային մշակութային ավանդույթների արտացոլումը պոեզիայում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հայրենիքի, պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, բնաշխարհի և մարդկային ապրումների թեմատիկ դրսևորումները՝ ժամանակաշրջանի հասարակական ու մշակութային իրադարձությունների համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր հեղինակների ստեղծագործական մոտեցումների համեմատությանը, լեզվաոճական նորարարություններին և արցախյան բանաստեղծության տեղին ժամանակակից հայ գրականության զարգացման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, ոճագիտության, լեզվաբանության և արցախյան գրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Mathematics

Դասագրքում քննարկվում են գծային օբյեկտիվ ֆունկցիայի առավելագույնի կամ նվազագույնի որոնման խնդիրները՝ սահմանափակումների համակարգի պայմաններում։ Ներկայացվում են լուծման հիմնական մեթոդները, հատկապես սիմպլեքս մեթոդը, ինչպես նաև գրաֆիկական մոտեցումները և երկակիության (duality) տեսության հիմնական գաղափարները։ Բացի այդ, ընդգծվում են տնտեսական և ինժեներական խնդիրներում օպտիմալ լուծումների ընտրության սկզբունքները։ Նյութը կապում է մաթեմատիկական մոդելավորումը իրական կիրառությունների հետ՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է ռեսուրսների բաշխման, արտադրության պլանավորման և լոգիստիկ խնդիրները ձևակերպել և լուծել գծային ծրագրավորման միջոցով։ Այն միավորում է տեսական խստությունը և գործնական կիրառելիությունը։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանական համակարգի արդիականացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ազգային անվտանգության ապահովման համատեքստում։ Վերլուծվում են պաշտպանական քաղաքականության զարգացման հիմնական ուղղությունները, զինված ուժերի բարեփոխումների անհրաժեշտությունը, ռազմավարական պլանավորման սկզբունքները և ժամանակակից անվտանգության միջավայրի ազդեցությունը պետական պաշտպանական կարողությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմական կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը, պաշտպանական ռեսուրսների օպտիմալ օգտագործմանը, զինված ուժերի կառուցվածքային և ինստիտուցիոնալ վերափոխումներին, ինչպես նաև միջազգային համագործակցության և պաշտպանական ոլորտի կառավարման լավագույն փորձի կիրառման հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ քննարկվում են տարածաշրջանային և գլոբալ անվտանգության մարտահրավերները, դրանց ազդեցությունը երկրի պաշտպանական ռազմավարության ձևավորման վրա, ինչպես նաև ներկայացվում են պաշտպանության ոլորտի զարգացմանն ուղղված մոտեցումներ և առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել ազգային անվտանգության համակարգի ամրապնդմանը, ռազմական պատրաստվածության բարձրացմանը և պետական անվտանգության երկարաժամկետ ապահովմանը։

History

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Ելիզավետպոլի նահանգի համապարփակ պատմաաշխարհագրական և սոցիալ-տնտեսական նկարագիրը՝ որպես Ռուսական կայսրության կարևոր վարչատարածքային միավորներից մեկը Կովկասում, ընդգրկելով նրա ձևավորման պատմական նախադրյալները, վարչական կառուցվածքը, բնակչության էթնիկ կազմը և տնտեսական զարգացման հիմնական ուղղությունները։ Նահանգը ձևավորվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին և իր կենտրոնով՝ Ելիզավետպոլ քաղաքով (ներկայիս Գյանջա), դարձել է տարածաշրջանային կառավարման, առևտրի և մշակութային փոխազդեցությունների կարևոր հանգույց։ Աշխատության մեջ մանրամասնորեն ներկայացվում են նահանգի բնական պայմանները՝ լեռնային և հարթավայրային գոտիների համադրությամբ, կլիմայական առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսության զարգացման վրա, որտեղ հիմնական տեղ են զբաղեցրել հացահատիկային մշակաբույսերը, այգեգործությունը, խաղողագործությունը և անասնապահությունը։ Միաժամանակ վերլուծվում է նահանգի տնտեսական ենթակառուցվածքը՝ ներառյալ ճանապարհային ցանցի զարգացումը, շուկաների ձևավորումը և Կովկասյան երկաթուղու ազդեցությունը տարածաշրջանի ինտեգրման վրա համառուսական տնտեսական համակարգին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմազգ բնակչության կառուցվածքին, որտեղ համակեցել են տարբեր էթնիկ և կրոնական խմբեր, ինչը ձևավորել է բարդ սոցիալական հարաբերությունների համակարգ և երբեմն նաև հակասություններ։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև վարչական կառավարման մեխանիզմներին, դատական և հարկային համակարգերին, ինչպես նաև տեղական ինքնակառավարման սահմանափակ ձևերին, որոնք բնորոշ էին կայսերական կառավարման մոդելին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Ելիզավետպոլի նահանգը ներկայացնում է որպես անցումային տարածաշրջան՝ որտեղ համադրվել են ավանդական գյուղատնտեսական տնտեսությունը, կայսերական վարչական վերահսկողությունը և աստիճանական արդիականացման գործընթացները, ձևավորելով Կովկասի պատմական զարգացման կարևոր շերտերից մեկը։

Culture

Հրատարակությունը մշակույթի և արվեստի բնագավառին վերաբերող ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականությունը։ Այն կազմվել է գիտնականներին, մասնագետներին, գրադարաններին, մշակութային կազմակերպություններին և ընթերցողների լայն շրջանակին անհրաժեշտ տեղեկատվությունը ժամանակին տրամադրելու համար։ Տեղեկատուն ընդգրկում է հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակված համապատասխան գրքեր ու այլ նյութեր, ինչպես նաև հանրապետությունում լույս տեսնող պարբերականների և որոշ կենտրոնական հրատարակությունների մշակույթի ու արվեստի թեմաներով հոդվածների վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկություններ։ Ներկայացվող նյութերի թեմատիկ շրջանակը լայն է և ներառում է մշակույթի պատմությունը, մշակութային շինարարությունը, մշակութալուսավորչական գործունեությունը, թանգարանագիտությունը, պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանությունը, գրադարանագիտությունն ու մատենագիտությունը, ինչպես նաև արվեստի տարբեր տեսակները՝ գրականություն, թատրոն, երաժշտություն, կերպարվեստ, ճարտարապետություն և այլ ուղղություններ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ գրականությունը դասակարգվում է համակարգված սկզբունքով՝ տասնորդական դասակարգման սխեմայի համաձայն, իսկ առանձին բաժինների ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվում են այբբենական կարգով։ Նկարագրությունների հետ կապված գրադարանային շիֆրերի առկայությունը լրացուցիչ որոնողական նշանակություն է տալիս տեղեկատուին՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ հրատարակությունների հայտնաբերումն ու դրանց հետագա օգտագործումը գրադարանային ֆոնդերում։ Որպես ընթացիկ տեղեկատու՝ այն հնարավորություն է տալիս հետևելու որոշակի ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրապարակվող գրականության ընթացքին, բացահայտելու առավել ակտիվ ուսումնասիրվող թեմաները և կողմնորոշվելու գիտական ու մասնագիտական տեղեկատվության աճող հոսքում։ Միաժամանակ այն արժեքավոր աղբյուր է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և գիտական կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ մատենագիտական գրառումների ամբողջությունը պատկերացում է տալիս այն թեմաների, հեղինակների, հրատարակությունների և գիտական ուղղությունների մասին, որոնք արտացոլվել են ժամանակի տեղեկատվական դաշտում։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր հետազոտական աշխատանքի համար՝ օգնելով կազմել գրականության ցանկեր, հայտնաբերել անհրաժեշտ աղբյուրներ, ուսումնասիրել խորհրդահայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գիտական ու մասնագիտական գրականության զարգացումը և հետազոտել տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանամատենագիտական համակարգը։ Այն հատկապես օգտակար է արվեստաբանների, մշակութաբանների, գրականագետների, պատմաբանների, գրադարանագետների, մատենագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Medicine

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում բժշկության զարգացման պատմությանը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև XVIII դարի վերջը, և ներկայացնում է բժշկական գիտելիքների, բուժական փորձի ու առողջապահական ավանդույթների երկարատև ձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են նախահնագույն և հին շրջանի հավատալիքները, ժողովրդական բժշկությունը և բնության բուժիչ միջոցների օգտագործումը հիմք հանդիսացել հետագա մասնագիտական բժշկության զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է հին հայկական բժշկության կապը հարևան քաղաքակրթությունների՝ հատկապես հունահռոմեական և պարսկական բժշկական դպրոցների հետ, ինչպես նաև տեղական փորձի ինքնուրույն զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան Հայաստանի բժշկական մտքի ձևավորմանը, որտեղ կարևոր դեր են խաղացել վանական կենտրոնները և գիտակ հոգևորականները, որոնք զբաղվել են ձեռագրերի թարգմանությամբ, հիվանդությունների նկարագրությամբ և բուժական բաղադրատոմսերի գրառմամբ։ Նշվում է նաև ժողովրդական բժշկության մեծ նշանակությունը՝ բուսաբուժության, հանքային ջրերի և բնական միջոցների լայն կիրառմամբ, որոնք մինչ օրս ունեն պատմական և գիտական արժեք։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև հայտնի բժիշկների և գիտնականների գործունեությունը, որոնք փորձել են համակարգել բժշկական գիտելիքները և ստեղծել բուժման ավելի կառուցվածքային մոտեցումներ՝ համադրելով փորձառական և տեսական գիտելիքները։ XVIII դարի վերջի հատվածում արդեն նկատվում են եվրոպական բժշկության ազդեցության առաջին նշանները, որոնք հետագայում հիմք են դառնում ժամանակակից բժշկական համակարգի ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի բժշկության պատմությունը որպես բազմաշերտ և շարունակական զարգացում, որտեղ համադրվում են ժողովրդական փորձը, միջնադարյան գիտական մտածողությունը և արտաքին ազդեցությունները։