Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Biology

    Կեռնեխների (Turdidae, Turdus) էկոլոգիան Ստեփանակերտ քաղաքում և հարակից տարածքներում

    Կենդանաբանական և էկոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կեռնեխների էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը քաղաքային և հարակից բնական միջավայրերում։ Քննության են առնվում այդ թռչունների տարածվածությունը, կենսամիջավայրերի ընտրությունը, սեզոնային ակտիվությունը և տարբեր կենսավայրերում հանդիպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակավայրերի կառուցվածքի, կանաչ տարածքների, սննդային ռեսուրսների և մարդու գործունեության ազդեցությանը կեռնեխների կենսակերպի ու տարածական բաշխման վրա։ Վերլուծվում են թռչունների սննդային վարքը, բնադրման պայմանները, բազմացման առանձնահատկությունները և բնական ու մարդածին միջավայրերին հարմարվելու հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև դաշտային դիտարկումների, տեսակների հաշվառման և էկոլոգիական տվյալների համեմատական վերլուծության մեթոդական մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կեռնեխների դերը քաղաքային էկոհամակարգերում և բացահայտելու նրանց կենսապայմանների վրա շրջակա միջավայրի տարբեր գործոնների ազդեցությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թռչնաբանության, կենդանաբանության, քաղաքային էկոլոգիայի և կենսաբազմազանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-06
    Կեռնեխների (Turdidae, Turdus) էկոլոգիան Ստեփանակերտ քաղաքում և հարակից տարածքներում
    Online

    Literature

    Միքայել Նալբանդյան։ 1829-1954։ Ակնարկ կյանքի ու գործունեության մասին և համառոտ բիբլիոգրաֆիա

    Այս ակնարկը վերաբերում է Միքայել Նալբանդյանի կյանքի և գործունեության ընդհանուր բնութագրին՝ ընդգծելով նրա դերը որպես XIX դարի հայ հասարակական մտքի, հեղափոխական գաղափարների և գրական-լուսավորական շարժման կարևորագույն ներկայացուցիչներից մեկի։ Նալբանդյանը ձևավորվել է Ռուսական կայսրության հայկական միջավայրում՝ միաժամանակ ներգրավված լինելով եվրոպական լուսավորական և դեմոկրատական գաղափարների ազդեցության ոլորտում, որոնք զգալիորեն ազդել են նրա աշխարհայացքի և քաղաքական դիրքորոշումների վրա։ Նրա գործունեությունը բնութագրվում է ազգային ինքնագիտակցության բարձրացման, սոցիալական արդարության պահանջների և հակաֆեոդալական ու հակապետական քննադատական մոտեցումների համադրությամբ, ինչը նրան դարձնում է հայ առաջադիմական մտքի զարգացման առանցքային կերպար։

    Updated: 2026-08-24
    Միքայել Նալբանդյան։ 1829-1954։ Ակնարկ կյանքի ու գործունեության մասին և համառոտ բիբլիոգրաֆիա
    Online

    Culture

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

    Մատենագիտական տեղեկատուն նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակվող նոր գրականության համակարգված ներկայացմանը և համապատասխան տեղեկատվության տարածմանը։ Այն նախատեսված է մշակութային կյանքի տարբեր բնագավառներին առնչվող գրքերի, հոդվածների, գիտական աշխատությունների, ժողովածուների և այլ տպագիր նյութերի մասին ընթացիկ մատենագիտական տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական մշակույթի պատմությանը, գրականությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատերական արվեստին, կինեմատոգրաֆիային, ճարտարապետությանը և մշակութային ժառանգության պահպանության խնդիրներին վերաբերող հրապարակումներին։ Ներկայացվող նյութերը հնարավորություն են տալիս հետևելու մշակութային և գեղարվեստական կյանքի ուսումնասիրության հիմնական ուղղություններին, ծանոթանալու նոր հրատարակություններին և բացահայտելու հետազոտական հետաքրքրություն ներկայացնող աղբյուրները։ Կարևորվում են մատենագիտական նկարագրությունների ճշգրտությունը, տեղեկատվության կանոնավոր թարմացումը, նյութերի թեմատիկ դասակարգումը և ընթերցողների համար անհրաժեշտ գրականության որոնման դյուրացումը։ Տեղեկատուն կարող է ընդգրկել ինչպես մշակույթի և արվեստի առանձին գործիչների ստեղծագործական գործունեությանը, այնպես էլ մշակութային հաստատությունների, գեղարվեստական շարժումների, ժողովրդական ստեղծագործության և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների զարգացմանը վերաբերող հրապարակումներ։ Ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության տրամադրումը նպաստում է հրատարակչական արտադրանքի հաշվառմանը, գիտական ու մասնագիտական գրականության տարածմանը և մշակութային հետազոտությունների տեղեկատվական ապահովմանը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական մշակութային կյանքի ուսումնասիրության, տպագիր ժառանգության մատենագիտական համակարգման և պատմամշակութային աղբյուրների հայտնաբերման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մշակութաբանների, արվեստաբանների, գրականագետների, պատմաբանների, գրադարանավարների, մատենագետների, գիտաշխատողների և մշակույթի ու արվեստի բնագավառներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
    Online

    Political Science

    Հայաստանի Հանրապետության հարաբերությունները Վրաստանի հետ 1998-2008 թթ.

    Աշխատությունը նվիրված է 1998–2008 թվականներին Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև ձևավորված քաղաքական, տնտեսական, հասարակական և մշակութային հարաբերությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների ընդհանուր համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում երկու հարևան պետությունների հարաբերությունների զարգացման դինամիկան է, դրանց փոխադարձ շահերը, համագործակցության հնարավորությունները և այն խնդիրները, որոնք տարբեր փուլերում ազդեցություն են ունեցել երկկողմ կապերի վրա։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի և Վրաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, տարածաշրջանային և միջազգային դերակատարների ազդեցությունը, ինչպես նաև երկու երկրների անվտանգության և տնտեսական շահերի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ Հայաստանի համար Վրաստանը կարևոր նշանակություն ունի որպես արտաքին աշխարհի հետ ցամաքային հաղորդակցության հիմնական ուղղություններից մեկը, իսկ Վրաստանի համար Հայաստանը կարևոր հարևան և տարածաշրջանային գործընկեր է։ Աշխատությունում վերլուծվում են քաղաքական երկխոսության զարգացման փուլերը, բարձրաստիճան պաշտոնական այցերը, միջպետական համաձայնագրերը և համագործակցության տարբեր ոլորտների կարգավորմանն ուղղված նախաձեռնությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ առևտրատնտեսական կապերը, տրանսպորտային հաղորդակցությունը, էներգետիկ և տարանցիկ ծրագրերը, ինչպես նաև տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Հետազոտության մեջ էական նշանակություն ունի նաև հայ համայնքի դրությունը Վրաստանում, դրա հասարակական և մշակութային դերը և համայնքային խնդիրների ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների օրակարգի վրա։ Ուսումնասիրվում են կրթական, գիտական և մշակութային կապերը, ժողովուրդների միջև շփումները և պատմամշակութային ընդհանրությունների հիման վրա համագործակցության հնարավորությունները։ Միաժամանակ աշխատանքը բացահայտում է հարաբերությունների այն զգայուն կողմերը, որոնք պայմանավորված էին երկու երկրների տարբեր արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններով և տարածաշրջանային հակամարտությունների նկատմամբ ունեցած մոտեցումներով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 2003 թվականի Վրաստանի «Վարդերի հեղափոխությունից» հետո երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխություններին և դրանց ազդեցությանը հայ-վրացական հարաբերությունների վրա։ Քննության են առնվում նաև Վրաստանից ռուսական ռազմաբազաների դուրսբերման գործընթացը, Վրաստանի՝ եվրոպական և եվրատլանտյան կառույցներին ինտեգրվելու ձգտումները, ինչպես նաև այդ գործընթացների ազդեցությունը Հայաստանի անվտանգության և արտաքին քաղաքական հաշվարկների վրա։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակի ավարտին՝ 2008 թվականին, առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում ռուս-վրացական պատերազմը, որը նոր իրավիճակ ստեղծեց ամբողջ Հարավային Կովկասում և անմիջական ազդեցություն ունեցավ Հայաստանի ու Վրաստանի հաղորդակցությունների, տնտեսական կապերի և անվտանգության միջավայրի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին երկու պետությունները փորձում պահպանել բարիդրացիական հարաբերությունները՝ միաժամանակ հաշվի առնելով իրենց տարբեր ռազմավարական կողմնորոշումները և տարածաշրջանային շահերը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտության մասնագետներին, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ուսանողներին և հետազոտողներին։ Հետազոտության հեղինակը Ռոման Գագիկի Կարապետյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է 2012 թվականին՝ որպես քաղաքական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման ատենախոսություն։

    Updated: 2026-09-16
    Հայաստանի Հանրապետության հարաբերությունները Վրաստանի հետ 1998-2008 թթ.
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1990, Հուլիս, թիվ 7)

    Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

    Updated: 2026-09-05
    Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1990, Հուլիս, թիվ 7)
    Online

    Mathematics

    Дискретная математика. Логика, группы, графы.

    Дискретная математика. Логика, группы, графы աշխատությունը դիսկրետ մաթեմատիկայի հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը միավորում է երեք հիմնական ուղղություններ՝ մաթեմատիկական տրամաբանություն, հանրահաշվական կառուցվածքներ (խմբեր) և գրաֆների տեսություն, այն բացատրում է տրամաբանական արտահայտությունների կառուցումը և ձևական ապացուցման մեթոդները, բուլյան հանրահաշվի և պրեդիկատների տրամաբանության կիրառությունները, ինչպես նաև խմբերի տեսության հիմնական գաղափարները՝ գործողություն, ենթախումբ, իզոմորֆիզմ և համաչափություն, գիրքը միաժամանակ ներկայացնում է գրաֆների տեսության հիմունքները՝ գագաթներ, կողեր, կապակցվածություն, ծառեր և հիմնական ալգորիթմներ, ինչպիսիք են ամենակարճ ճանապարհների և նվազագույն ծածկող ծառերի որոնումը, ընդգծելով այս երեք բաժինների փոխկապակցվածությունը և դրանց կիրառությունները ինֆորմատիկայում, ալգորիթմների տեսությունում և մաթեմատիկական մոդելավորման մեջ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր տեսական համակարգչային գիտության և մաթեմատիկայի ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-19
    Дискретная математика. Логика, группы, графы.