Գծային հանրահաշիվ

History

Հայոց ժառանգական հին իրավունքը ձևավորվել է հայկական պետականության, հասարակական հարաբերությունների և ավանդական սովորույթների զարգացման ընթացքում՝ արտացոլելով հայ ժողովրդի իրավական, սոցիալական և ընտանեկան կյանքի առանձնահատկությունները։ Այն կարգավորում էր ժառանգության փոխանցման, գույքի բաժանման, ընտանիքի անդամների իրավունքների և պարտականությունների հետ կապված հարաբերությունները։ Հին հայկական իրավունքում մեծ նշանակություն ուներ ընտանիքը և տոհմական կապերը, իսկ ժառանգության հիմնական նպատակը ընտանիքի ունեցվածքի և տնտեսական կայունության պահպանումն էր։ Ժառանգական իրավունքի համաձայն գույքը հիմնականում փոխանցվում էր ընտանիքի արական սեռի ներկայացուցիչներին, հատկապես ավագ որդուն, որը հաճախ ստանձնում էր ընտանիքի ղեկավարի դերը և պատասխանատվություն էր կրում ընտանիքի մյուս անդամների նկատմամբ։ Սակայն որոշ դեպքերում կանայք նույնպես կարող էին ստանալ ժառանգության բաժին՝ օժիտի կամ հատուկ պայմանների հիման վրա։ Հայկական իրավական համակարգում կարևոր դեր ունեին սովորութային նորմերը, որոնք դարեր շարունակ փոխանցվել են սերնդեսերունդ և կիրառվել հասարակական հարաբերությունների կարգավորման ընթացքում։ Ժառանգության հետ կապված հարցերը կարգավորվում էին նաև եկեղեցական իրավունքի ազդեցությամբ, հատկապես քրիստոնեության ընդունումից հետո, երբ եկեղեցին կարևոր դեր սկսեց ունենալ ընտանեկան և գույքային հարաբերությունների կազմակերպման գործում։ Հայ իրավական մտքի զարգացման ընթացքում ստեղծվեցին նաև գրավոր իրավական աղբյուրներ և դատաստանագրքեր, որոնցում արտացոլվեցին ժառանգական իրավունքի հիմնական սկզբունքները։ Այս իրավական նորմերը նպաստում էին հասարակության կայունությանը, ընտանիքի միասնականության պահպանմանը և սոցիալական հարաբերությունների կարգավորմանը։ Այսպիսով, հայոց ժառանգական հին իրավունքը հանդիսանում է հայկական իրավական մշակույթի կարևոր բաղադրիչ, որը արտացոլում է ժողովրդի պատմական ավանդույթները, սոցիալական կառուցվածքը և իրավական մտածողության զարգացումը։

Literature

Այս հրատարակությունը պատկանում է հայերեն երգարանների և երաժշտական գրականության այն շրջանակին, որը նպաստել է երգարվեստի պահպանմանը, տարածմանը և հայալեզու ընթերցողների ու երգասերների շրջանում երաժշտական մշակույթի զարգացմանը։ «Նոր երգարան կամ Քնար Հայաստանի» վերնագիրը մատնանշում է երգերի ժողովածուի բնույթ ունեցող աշխատություն, որի անվան մեջ «քնար» բառը գործածված է փոխաբերական իմաստով՝ որպես երգի, երաժշտության և բանաստեղծական արտահայտության խորհրդանիշ։ Հայ մշակութային ավանդույթում քնարը հաճախ կապվում է ստեղծագործական ներշնչանքի, երգեցողության և բանաստեղծական խոսքի հետ, ուստի այս անվանումը շեշտում է ժողովածուի կապը ազգային երգարվեստի և գրական-երաժշտական ժառանգության հետ։ Երգարանները կարևոր դեր են ունեցել հայ հասարակական ու ընտանեկան կյանքում՝ ծառայելով երգերի պահպանմանը, սովորելուն և տարբեր միջավայրերում դրանց կատարմանը։ Դրանք կարող էին օգտագործվել տանը, դպրոցում, մշակութային հավաքույթների ժամանակ կամ այլ հասարակական առիթներով՝ կախված ժողովածուի բովանդակությունից և նախատեսված լսարանից։ Երգերի գրավոր հավաքումն ու հրատարակումը հնարավորություն են տվել պահպանելու բանավոր ավանդույթով տարածվող ստեղծագործությունները և դրանք փոխանցելու հաջորդ սերունդներին։ Հայ երգարվեստը ձևավորվել է բազմազան պատմական ու մշակութային ազդեցությունների պայմաններում՝ ներառելով ժողովրդական երգեր, հայրենասիրական ստեղծագործություններ, քնարական երգեցողություն, հոգևոր երաժշտության ավանդույթներ և բանաստեղծական խոսքի հետ սերտորեն կապված այլ ձևեր։ Երգարանները կարող են արտացոլել այդ բազմազանությունը՝ միավորելով տարբեր թեմաներով, տրամադրություններով և գործածության նպատակներով ստեղծված երգեր։ Սակայն տվյալ հրատարակության կոնկրետ բովանդակությունը հնարավոր չէ ամբողջությամբ որոշել միայն վերնագրից, ուստի չի կարելի վստահորեն պնդել, թե ժողովածուն ներառում է հենց ժողովրդական, հայրենասիրական, սիրային, հոգևոր կամ որևէ այլ որոշակի տեսակի երգեր։ Դրա իրական բովանդակությունը պարզելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գրքի էջերը և երգերի ցանկը։ «Նոր երգարան» անվանումը կարող է մատնանշել, որ հրատարակությունը ներկայացվել է որպես նոր հավաքածու կամ նախկինում տարածված երգարաններից տարբերվող ժողովածու, իսկ «Քնար Հայաստանի» ենթավերնագիրը շեշտադրում է հայ ազգային մշակույթի հետ դրա կապը։ Այնուամենայնիվ, առանց նախաբանի կամ լրացուցիչ մատենագիտական տեղեկությունների հնարավոր չէ պարզել, թե «նոր» բնորոշումն ինչ սկզբունքով է կիրառվել՝ արդյոք այն վերաբերում է երգերի ընտրությանը, դասավորությանը, հրատարակության ձևին, թե ավելի վաղ ժողովածուների համեմատությանը։ «Մաս Ա» նշումը ցույց է տալիս, որ հրատարակությունը ներկայացված է որպես ավելի մեծ կամ բաժանված շարքի առաջին մաս, թեև միայն այդ տվյալից հնարավոր չէ հաստատել, թե հաջորդ մասերն իրականում երբևէ լույս են տեսել կամ ինչ բովանդակություն են ունեցել։ Այսպիսի կառուցվածքը կարող էր հնարավորություն տալ երգերը բաժանելու մի քանի հատորների կամ մասերի՝ հաշվի առնելով ժողովածուի ծավալը, թեմատիկ խմբավորումը կամ հրատարակչական կազմակերպումը։ Երգարանների պատմական արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն դրանցում ընդգրկված երգերով, այլև այն հանգամանքով, որ դրանք վկայում են երաժշտական մշակույթի գրավոր պահպանման և հանրայնացման գործընթացի մասին։ Դրանց միջոցով կարելի է ուսումնասիրել երգերի վերնագրերը, բանաստեղծական լեզուն, ուղղագրությունը, թեմատիկ նախասիրությունները և տարբեր ժամանակաշրջաններում տարածված մշակութային պատկերացումները։ Եթե ժողովածուում առկա են երաժշտական նշագրություններ, դրանք կարող են նաև նյութ տրամադրել երգերի մեղեդիական կառուցվածքի և գրավոր երաժշտական ավանդույթի ուսումնասիրության համար, սակայն տվյալ հրատարակության մեջ նոտաների առկայությունը պետք է հաստատել բնագրով։ Կոստանդնուպոլիսը տասնիններորդ դարում հայ տպագրության, գրականության և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից էր։ Այստեղ հրատարակվել են բազմաթիվ հայերեն գրքեր, պարբերականներ, ուսումնական նյութեր և գեղարվեստական ստեղծագործություններ, որոնք նպաստել են ազգային լեզվի ու մշակույթի զարգացմանը։ Նման միջավայրում երգարանի հրատարակումը կարող էր նպաստել հայերեն երգերի շրջանառությանը, երգեցողության նկատմամբ հետաքրքրության տարածմանը և ազգային մշակութային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայ երաժշտական մշակույթի պատմությամբ, երգարանների մատենագիտությամբ, հայ բանաստեղծական խոսքի և երգարվեստի փոխհարաբերությամբ, ինչպես նաև տասնիններորդ դարի Կոստանդնուպոլսի հայ մշակութային միջավայրով զբաղվող հետազոտողներին։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև հին հայերեն գրքերի լեզվական և տպագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով դիտարկելու երգերի գրավոր ներկայացման ձևերը և երաժշտական գրականության տարածման պատմությունը։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը կարելի է բնութագրել որպես հայ երգարվեստի պատմությանն առնչվող երգարանային ժողովածու, որի վերնագիրն ընդգծում է Հայաստանի մշակութային և երաժշտական ինքնության հետ կապը։ Դրա կոնկրետ ժանրային կազմը, երգերի հեղինակային պատկանելությունը, թեմատիկ բաժանումները և երաժշտական առանձնահատկությունները ճշգրտորեն որոշելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել հենց հրատարակության բնագիրը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է դասարանի ղեկավարի գործառույթների ուսումնասիրությանը որպես ավագ դպրոցականների բարոյական արժեքների ձևավորման կարևոր մանկավարժական գործոնի՝ ընդգծելով կրթական և դաստիարակչական աշխատանքի փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը վերլուծում է դասարանի ղեկավարի հիմնական դերերը՝ կազմակերպչական, դաստիարակչական, համակարգող և խորհրդատվական, և դրանց ազդեցությունը աշակերտների անձնային զարգացման վրա։ Գրքում դիտարկվում են բարոյական արժեքների ձևավորման մեխանիզմները՝ պատասխանատվություն, հարգանք, համագործակցություն, հանդուրժողականություն և քաղաքացիական գիտակցություն, ինչպես նաև դրանց ձևավորման մանկավարժական պայմանները դպրոցական միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դասղեկական աշխատանքի ձևերին՝ անհատական զրույցներ, խմբային քննարկումներ, դասարանական միջոցառումներ և ծնող-դպրոց համագործակցություն։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև դասարանի ղեկավարի դերը բարոյական վարքագծի վերահսկման, սոցիալական փորձի ձևավորման և աշակերտների արժեքային կողմնորոշումների կայացման գործընթացում։ Աշխատությունը առաջարկում է մեթոդական մոտեցումներ՝ ուղղված դաստիարակչական աշխատանքի արդյունավետության բարձրացմանը։ Այն օգտակար է մանկավարժների, դասղեկների և կրթության ոլորտի մասնագետների համար։

Other Subjects

Այս աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական խորհրդի և Հայաստանի Հանրապետության հարաբերությունների զարգացման գործընթացին, համագործակցության ուղղություններին և այդ հարաբերությունների ազդեցությանը Հայաստանի արտաքին քաղաքականության և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների վրա։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է Եվրոպական խորհուրդը որպես ԵՄ բարձր մակարդակի քաղաքական մարմին, որը սահմանում է Եվրոպական միության ռազմավարական ուղղությունները, արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները և ընդլայնման քաղաքականությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է Հայաստանի և ԵՄ միջև ձևավորված գործընկերային հարաբերություններին՝ ներառյալ քաղաքական երկխոսությունը, իրավական բարեփոխումները, ժողովրդավարության ամրապնդման ծրագրերը և տնտեսական համագործակցության զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստան-ԵՄ Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի (CEPA) դերին, ինչպես նաև եվրոպական արժեքների և չափանիշների ներդրման գործընթացին Հայաստանի իրավական և ինստիտուցիոնալ համակարգում։ Գրքում քննարկվում են նաև տարածաշրջանային քաղաքականության, անվտանգության, մարդու իրավունքների և տնտեսական ինտեգրման ոլորտներում համագործակցության հնարավորությունները և մարտահրավերները։ Վերլուծվում է Եվրոպական խորհրդի որոշումների ազդեցությունը Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի և Հայաստանի արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների վրա։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական վերլուծությունը՝ օգտակար լինելով քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պետական ծառայողների և ուսանողների համար։

Linguistics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է գրական արևելահայերենի և արևմտահայերենի շարահյուսական համակարգերի զուգադրական ուսումնասիրությանը՝ երկու գրական տարբերակների կառուցվածքային ընդհանրությունների, տարբերությունների և զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Աշխատության շրջանակում համակողմանիորեն քննվում են երկու տարբերակների շարահյուսական կառուցվածքները, նախադասության անդամների փոխհարաբերությունները, բառերի և բառակապակցությունների կապակցման եղանակները, ինչպես նաև պարզ և բարդ նախադասությունների կառուցման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շարահյուսական նորմերին, նախադասության կառուցվածքային տիպերին և այն լեզվական միջոցներին, որոնց միջոցով արևելահայերենն ու արևմտահայերենը արտահայտում են տարբեր իմաստային ու քերականական հարաբերություններ։ Ուսումնասիրության մեջ համեմատվում են համաձայնության, կառավարման և առդրության դրսևորումները, շարադասության առանձնահատկությունները, նախադասության հիմնական և երկրորդական անդամների կառուցվածքային ու գործառական տարբերությունները։ Քննության են առնվում նաև բարդ նախադասությունների տեսակները, ստորադասական և համադասական կապերի արտահայտման ձևերը, ինչպես նաև հարաբերական և շաղկապական միջոցների կիրառությունը երկու գրական տարբերակներում։ Աշխատությունը կարևորում է ոչ միայն ձևական տարբերությունների արձանագրումը, այլև դրանց լեզվաբանական մեկնաբանությունը՝ հաշվի առնելով պատմական զարգացման, լեզվական փոխազդեցությունների և յուրաքանչյուր տարբերակի գրական ու մշակութային միջավայրի առանձնահատկությունները։ Զուգադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու համակարգերի ընդհանուր հայերենական հիմքը և միաժամանակ ցույց տալու այն կառուցվածքային առանձնահատկությունները, որոնցով դրանք տարբերակվում են միմյանցից։ Ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ հայերենի երկու գրական տարբերակների փոխհարաբերության, դրանց շարահյուսական համակարգերի զարգացման և ժամանակակից գործածության ավելի խորքային ըմբռնման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչների, խմբագիրների, թարգմանիչների, բանասերների, ուսանողների, ասպիրանտների և հայերենի արևելահայ ու արևմտահայ գրական տարբերակների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է հիպոխոլեստերինեմիկ ակտիվությամբ օժտված դեղաբուսական հավաքի ստացման, հետազոտման և կենսաբանական ազդեցության գնահատման խնդիրներին։ Ներկայացվում են բուժական նշանակություն ունեցող բուսական հումքի ընտրության, մշակման, բաղադրության ուսումնասիրման և ակտիվ միացությունների բացահայտման մեթոդները։ Քննարկվում են բուսական պատրաստուկների ազդեցության հնարավոր մեխանիզմները լիպիդային փոխանակության վրա, խոլեստերինի մակարդակի կարգավորման գործընթացները և դրանց կիրառման հեռանկարները սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդությունների կանխարգելման ու բուժման նպատակներով։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև դեղաբուսական հումքի որակի գնահատմանը, փորձարարական հետազոտությունների կազմակերպմանը և ստացված արդյունքների վերլուծությանը։ Գիրքը նախատեսված է դեղագետների, կենսաբանների, բուսաբանների, բժշկակենսաբանական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։