Ещё в разделе Право

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Религия

    Մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի Ավետարանը

    Այս հրատարակությունը ներկայացնում է քրիստոնեական հավատքի հիմնարար սրբազան տեքստը՝ Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության և ուսմունքի մասին ավետարանական վկայությունները։ Ավետարանները Նոր Կտակարանի առանցքային գրքերից են, որոնցում ներկայացվում են Հիսուս Քրիստոսի երկրային կյանքի կարևոր դրվագները, նրա քարոզները, առակները, հրաշքները, աշակերտների հետ հարաբերությունները, խաչելությունն ու հարությունը։ Դրանք քրիստոնեական դավանանքի, բարոյական ուսմունքի և հոգևոր կյանքի հիմնական աղբյուրներից են՝ փոխանցելով սիրո, ներողամտության, հավատքի, ողորմածության և արդարության գաղափարները։ Ավետարանական տեքստը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն եկեղեցական ծիսական և անձնական ընթերցանության, այլև քրիստոնեական աստվածաբանության, պատմության և մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Հայերեն ավետարանական հրատարակությունները մեծ դեր են ունեցել Սուրբ Գրքի մատչելիության ապահովման, հայալեզու հոգևոր կրթության և քրիստոնեական գրավոր ավանդույթի պահպանման գործում։ Այս գիրքը արժեքավոր է նաև 19-րդ դարի հայերեն Աստվածաշնչյան հրատարակությունների պատմության, կրոնական գրականության տարածման և հայ համայնքների հոգևոր կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից։

    Обновлено. 2026-11-02
    Մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի Ավետարանը
    Онлайн

    Политология

    Հասարակության իրավագիտակցության դրսևորումը քաղաքական գործընթացում (ՀՀ օրինակով)

    Աշխատությունը նվիրված է հասարակության իրավական գիտակցության և քաղաքական գործընթացների փոխհարաբերության տեսական ու կիրառական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության հասարակական-քաղաքական միջավայրի օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքացիների իրավունքի, օրենքի, արդարության, պետական ինստիտուտների և իրավական կարգի վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորումն ու դրանց դրսևորումն է քաղաքական մասնակցության տարբեր ձևերում։ Իրավագիտակցությունը դիտարկվում է որպես հասարակական գիտակցության կարևոր բաղադրիչ, որն ընդգրկում է իրավական գիտելիքները, արժեքային վերաբերմունքները, իրավական գնահատականները և իրավաչափ վարքագծի վերաբերյալ պատկերացումները։ Քննվում է, թե այդ բաղադրիչներն ինչպես կարող են արտահայտվել քաղաքացիների քաղաքական մասնակցության, հանրային քննարկումների, պետական կառույցների հետ հարաբերությունների և հասարակական նախաձեռնությունների շրջանակում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրավական ու քաղաքական մշակույթի փոխկապակցվածությանը, իրավական սոցիալականացման գործընթացներին և այն ինստիտուտների դերին, որոնց միջոցով անհատը ձեռք է բերում իրավական գիտելիքներ ու հասարակական վարքագծի նորմեր։ Դիտարկվում են կրթության, ընտանիքի, զանգվածային հաղորդակցության միջոցների, քաղաքացիական հասարակության և պետական ինստիտուտների հնարավոր ազդեցությունները իրավական պատկերացումների ձևավորման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օրենքի նկատմամբ վստահության, իրավական նորմերի ընկալման և քաղաքացիների քաղաքական վարքագծի միջև կապի ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև իրավական նիհիլիզմի, իրավական պասիվության, քաղաքացիական պատասխանատվության և իրավական ակտիվության հասկացություններին՝ որպես հասարակության իրավագիտակցության տարբեր դրսևորումների։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել սոցիոլոգիական հարցումների, համեմատական վերլուծության և քաղաքական ու իրավական գործընթացների ուսումնասիրության մեթոդներ՝ հասարակական դիրքորոշումների կառուցվածքն ու դրանց փոփոխության միտումները բացահայտելու նպատակով։ Հայաստանի օրինակը հնարավորություն է տալիս խնդիրը դիտարկել պետական և հասարակական ինստիտուտների փոխակերպման, քաղաքացիական մասնակցության և իրավական մշակույթի զարգացման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իրավունքի տեսության, քաղաքականագիտության, իրավական սոցիոլոգիայի և քաղաքացիական հասարակության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ բացահայտելով իրավագիտակցության նշանակությունը քաղաքական գործընթացներում քաղաքացիների վարքագծի և հասարակական հարաբերությունների ձևավորման համար։

    Обновлено. 2026-09-22
    Հասարակության իրավագիտակցության դրսևորումը քաղաքական գործընթացում (ՀՀ օրինակով)
    Онлайн

    Литература

    Վիկտոր Համբարձումյան

    Վիկտոր Համբարձումյանը հայ և համաշխարհային գիտության ամենանշանավոր աստղագետներից և աստղաֆիզիկոսներից մեկն է, ով մեծ դեր է ունեցել 20-րդ դարի աստղաֆիզիկայի զարգացման մեջ։ Նա ծնվել է Թիֆլիսում և կրթություն ստացել Լենինգրադում, որտեղ էլ սկսել է իր գիտական գործունեությունը։ Համբարձումյանի հիմնական գիտական ներդրումը կապված է աստղերի և գալակտիկաների ծագման ու զարգացման ուսումնասիրության հետ։ Նա հիմնադրել է աստղաֆիզիկայի նոր ուղղություններ և մեծ ուշադրություն է դարձրել տիեզերական օբյեկտների դինամիկայի և կառուցվածքի ուսումնասիրությանը։ Նրա առաջ քաշած գաղափարները, մասնավորապես ոչ կայուն աստղային համակարգերի և աստղային ասոցիացիաների տեսությունը, հեղափոխական նշանակություն են ունեցել աստղագիտության զարգացման մեջ։ Համբարձումյանը նաև եղել է գիտական կազմակերպիչ և երկար տարիներ ղեկավարել է Բյուրականի աստղադիտարանը, որը դարձել է միջազգային կարևոր գիտական կենտրոններից մեկը։ Նրա ղեկավարությամբ Հայաստանում զարգացել է աստղաֆիզիկական դպրոցը, որը ճանաչում է ստացել ամբողջ աշխարհում։ Վիկտոր Համբարձումյանը զբաղեցրել է նաև բարձր գիտական և պետական պաշտոններ, եղել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի նախագահներից մեկը և մեծ ներդրում ունեցել գիտության կազմակերպման գործում։ Նա արժանացել է բազմաթիվ միջազգային մրցանակների և պարգևների՝ գիտության մեջ կատարած նշանակալի ավանդի համար։ Համբարձումյանի գիտական ժառանգությունը մինչ օրս շարունակում է մնալ արդիական և մեծ ազդեցություն ունի ժամանակակից աստղաֆիզիկայի զարգացման վրա, իսկ նրա անունը համարվում է հայկական գիտության խորհրդանիշներից մեկը։

    Обновлено. 2026-09-19
    Վիկտոր Համբարձումյան
    Онлайн

    Педагогика

    Речи и отчет, произнесенные в торжественном собрании Лазаревского Института восточных языков по случаю совершившагося пятидесятилетия

    Հրատարակությունը նվիրված է Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի գործունեության հիսունամյա տարեդարձին և այդ առիթով կազմակերպված հանդիսավոր ժողովին։ Այն ներառում է տոնական հավաքի ընթացքում արտասանված ճառերն ու ներկայացված հաշվետվությունը, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուրային նյութ են XIX դարի արևելագիտական կրթության, հայկական կրթական հաստատությունների և Մոսկվայի հայ համայնքի մշակութային ու մտավոր կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Նյութերում անդրադարձ է կատարվում ինստիտուտի հիմնադրման պատմությանը, դրա ստեղծման նպատակներին, կրթական առաքելությանը և գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Հաստատությունը կարևոր դեր է ունեցել արևելյան լեզուների ուսումնասիրության և ուսուցման գործում՝ միաժամանակ հանդիսանալով հայագիտական կրթության ու մշակութային գործունեության նշանակալի կենտրոն։ Հոբելյանական բնույթը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ներկայացնելու հաստատության անցած ճանապարհը, այլև ամփոփելու նրա գործունեության արդյունքները։ Ճառերում կարող են ընդգծվել ուսումնական գործընթացի կազմակերպումը, դասավանդվող լեզուները, կրթական ծրագրերը, դասախոսների և ուսուցիչների աշխատանքը, ինչպես նաև սովորողների պատրաստության մակարդակը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն կարող են ներկայացնել արևելյան լեզուների ուսումնասիրության մեթոդների և այդ բնագավառում հաստատության ունեցած ավանդի վերաբերյալ դիտարկումները։ Հրատարակության հաշվետու հատվածը կարող է պարունակել տեղեկություններ հաստատության նյութական և կազմակերպական վիճակի, ուսումնական գործունեության, աշակերտների կամ ուսանողների թվի, դասավանդող կազմի, գրադարանի և այլ կրթամշակութային ռեսուրսների վերաբերյալ։ Այդ տվյալները կարևոր են ոչ միայն ինստիտուտի պատմությունը վերականգնելու, այլև ժամանակաշրջանի կրթական հաստատությունների գործունեության համեմատական ուսումնասիրության համար։ Հոբելյանական խոսքերում, բնականաբար, կարող են հիշատակվել նաև հաստատության հիմնադիրներն ու բարերարները, որոնց գործունեությունը կապված էր կրթության և մշակույթի զարգացման հետ։ Այդ համատեքստում նյութը կարող է արժեքավոր տեղեկություններ պահպանել հաստատության ձևավորման և հետագա զարգացման գործում ներդրում ունեցած անձանց մասին։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հայ-ռուսական մշակութային կապերի պատմության տեսանկյունից։ Մոսկվայում գործող կրթական կենտրոնի գործունեությունը արտացոլում է հայ մտավորականության, կրթական գործիչների և ռուսական ակադեմիական միջավայրի փոխգործակցությունը։ Արևելյան լեզուների ուսուցումը միաժամանակ կապվում էր տարածաշրջանի ժողովուրդների լեզուների, պատմության և մշակույթի գիտական ուսումնասիրության հետ։ Նյութը կարող է օգտագործվել նաև XIX դարի արևելագիտության զարգացման պատմությունն ուսումնասիրելիս։ Այդ ժամանակաշրջանում արևելյան լեզուների և մշակույթների նկատմամբ գիտական հետաքրքրությունը Եվրոպայում և Ռուսաստանում ընդլայնվում էր, իսկ մասնագիտացված կրթական հաստատությունները կարևոր դեր էին ստանձնում համապատասխան մասնագետների պատրաստման գործում։ Հոբելյանական ժողովի նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացնելու, թե ինչպես էր այդ գործընթացում իր տեղը զբաղեցնում տվյալ ինստիտուտը։ Հրատարակության սկզբնաղբյուրային արժեքը պայմանավորված է նաև նրա ժամանակակից բնույթով․ այն ներկայացնում է հաստատության գործունեության գնահատականը հենց դրա հիսունամյակի կապակցությամբ։ Այդ պատճառով տեքստը կարող է պարունակել ինչպես փաստական տեղեկություններ, այնպես էլ ժամանակաշրջանին բնորոշ գնահատականներ, գաղափարներ և կրթական-մշակութային առաջնահերթություններ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը արժեքավոր հուշագրական և հաշվետու նյութ է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Լազարյան ինստիտուտի ձևավորման ու զարգացման պատմությունը, արևելյան լեզուների ուսուցման ավանդույթները, հայագիտական կրթության կազմակերպումը և XIX դարի ռուսահայ կրթամշակութային միջավայրը։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, հայագետներին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրողներին։

    Обновлено. 2026-09-13
    Речи и отчет, произнесенные в торжественном собрании Лазаревского Института восточных языков по случаю совершившагося пятидесятилетия
    Онлайн

    История

    Գյուղական համայնքը Արևելյան Հայաստանում XIX դարի երկրորդ կեսին և XX դարի սկզբին․ պատմաազգագրական ուսումնասիրություն

    Աշխատությունը նվիրված է Արևելյան Հայաստանի գյուղական համայնքի պատմական և ազգագրական ուսումնասիրությանը՝ XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբն ընկած ժամանակաշրջանում։ Այն դիտարկում է գյուղական համայնքը որպես հասարակական կազմակերպման կարևոր ձև, որի շրջանակում ձևավորվել և պահպանվել են բնակչության տնտեսական գործունեությունը, կենցաղային սովորույթները, փոխօգնության ավանդույթներն ու սոցիալական հարաբերությունները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում համայնքի ներքին կառուցվածքն է, անդամների փոխհարաբերությունները, հողօգտագործման և սեփականության հարցերը, գյուղական տնտեսության կազմակերպումը, աշխատանքի բաժանումը և համայնքային կյանքի կարգավորման ձևերը։ Պատմաազգագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես էին հասարակական ու տնտեսական փոփոխություններն ազդում գյուղական բնակչության կենսակերպի, ավանդական հարաբերությունների և համայնքային կառավարման վրա։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում ընտանիքի և համայնքի փոխկապակցվածությունը, կոլեկտիվ պատասխանատվության ու փոխադարձ աջակցության դրսևորումները, ինչպես նաև սովորութային կարգերի և նոր հասարակական պայմանների հարաբերակցությունը։ Աշխատությունը նպաստում է Արևելյան Հայաստանի գյուղական հասարակության պատմական զարգացման, սոցիալական կառուցվածքի և ավանդական մշակույթի ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Այն արժեքավոր է պատմաբանների, ազգագրագետների, սոցիոլոգների և հայ գյուղի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Обновлено. 2026-11-03
    Գյուղական համայնքը Արևելյան Հայաստանում XIX դարի երկրորդ կեսին և XX դարի սկզբին․ պատմաազգագրական ուսումնասիրություն
    Онлайн

    География

    Աշխարհի պատկերավոր ատլաս՝ ըստ Ֆրանսիայի, Անգլիայի, Գերմանիայի և Ռուսաստանի արքունական աշխարհագրական տվյալների, բնական, ուսումնական և քաղաքական աշխարհագրության նախնական բացատրություններով

    Աշխատությունը աշխարհագրական գիտելիքների համակարգված ներկայացմանն ուղղված պատկերազարդ ուսումնական հրատարակություն է, որը նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու աշխարհի աշխարհագրական կառուցվածքին, տարբեր երկրների ու տարածաշրջանների դիրքին, տարածական առանձնահատկություններին և քաղաքական բաժանմանը։ Այն համադրում է քարտեզագրական պատկերները և աշխարհագրական նախնական բացատրությունները՝ ընդգրկելով բնական, ուսումնական և քաղաքական աշխարհագրության հիմնական ուղղությունները։ Բնական աշխարհագրության տեսանկյունից նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Երկրի մակերևույթի, աշխարհամասերի, երկրների, ծովերի, գետերի, լեռների և այլ աշխարհագրական միավորների մասին, իսկ քաղաքական աշխարհագրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում պետությունների տարածքներին, սահմաններին և աշխարհաքաղաքական բաժանմանը։ Ատլասի կազմման հիմքում եվրոպական մի շարք առաջատար երկրների՝ Ֆրանսիայի, Անգլիայի, Գերմանիայի և Ռուսաստանի արքունական աշխարհագրական տվյալներն ու քարտեզագրական ավանդույթներն են, ինչը հրատարակությանը հաղորդում է նաև համեմատական ճանաչողական նշանակություն։ Պատկերների և բացատրական նյութերի համադրությունը նպաստում է աշխարհագրական հասկացությունների ավելի մատչելի ընկալմանը, տարածական մտածողության զարգացմանը և քարտեզներից օգտվելու հմտությունների ձևավորմանը։ Գիրքը կարևոր է նաև գիտության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է աշխարհագրական գիտելիքների դասավանդման, քարտեզագրության և աշխարհի մասին պատկերացումների տարածման 19-րդ դարի կրթական մոտեցումները։ Այն կարող է հետաքրքրել աշխարհագրության պատմությամբ, քարտեզագրությամբ, կրթության պատմությամբ և հայերեն ուսումնական գրականության զարգացմամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։

    Обновлено. 2026-11-16
    Աշխարհի պատկերավոր ատլաս՝ ըստ Ֆրանսիայի, Անգլիայի, Գերմանիայի և Ռուսաստանի արքունական աշխարհագրական տվյալների, բնական, ուսումնական և քաղաքական աշխարհագրության նախնական բացատրություններով