Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Օրոմի դամբարանադաշտի պալեոանտրոպոլոգիան
Ռ. Ա. Մկրտչյանի աշխատությունը նվիրված է Օրոմի դամբարանադաշտից հայտնաբերված մարդաբանական նյութերի ուսումնասիրությանը՝ պալեոանտրոպոլոգիական մոտեցմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է հնագիտական պեղումների ընթացքում ձեռք բերված մարդկային մնացորդների գիտական քննության միջոցով բացահայտել անցյալում տվյալ տարածքում բնակված բնակչության կենսաբանական առանձնահատկությունները և մարդաբանական բնութագիրը։ Պալեոանտրոպոլոգիական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու կմախքային նյութի պահպանվածությունը, ոսկրային կառուցվածքի առանձնահատկությունները, անհատների տարիքային և սեռային որոշման հնարավորությունները, ինչպես նաև բնակչության ֆիզիկական բնութագրերի վերաբերյալ տեղեկությունները։ Աշխատության շրջանակում դամբարանադաշտի նյութը կարևոր սկզբնաղբյուր է հնագույն հասարակության պատմության, բնակչության կազմի և տարածաշրջանի մարդաբանական անցյալի ուսումնասիրման համար։ Հնագիտական տվյալների և մարդաբանական դիտարկումների համադրությունը նպաստում է թաղման հուշարձանի գիտական նշանակության բացահայտմանը և հնագույն համայնքների վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնմանը։ Հեղինակը պալեոանտրոպոլոգիական նյութը դիտարկում է որպես պատմական ու հնագիտական հետազոտությունների լրացուցիչ աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս նյութական մշակույթի տվյալները համադրել մարդու կենսաբանական բնութագրերի ուսումնասիրության հետ։ Գիրքը մասնագիտական նշանակություն ունի պալեոանտրոպոլոգիայի, հնագիտության, կենսաբանական մարդաբանության և Հայաստանի հնագույն բնակչության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-30
Technology
Փոփոխական կտրվածքով ձողերի տատանումները սահքի դեֆորմացիայի և պտտման իներցիայի հաշվառմամբ
Կիրառական մեխանիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է փոփոխական կտրվածք ունեցող ձողերի տատանողական շարժման տեսական ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով սահքի դեֆորմացիայի և պտտման իներցիայի ազդեցությունները։ Քննության են առնվում ձողային համակարգերի դինամիկական վարքը նկարագրող հավասարումները, երկրաչափական պարամետրերի փոփոխության առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը տատանումների բնութագրերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ դասական պարզեցված մոդելները բավարար չեն կառուցվածքի իրական դինամիկական հատկությունների ճշգրիտ նկարագրման համար։ Վերլուծվում են սահքային դեֆորմացիաների, լայնական տատանումների և պտտման իներցիայի փոխկապակցված ազդեցությունները, ինչպես նաև ձողի կտրվածքի փոփոխության դերը սեփական հաճախականությունների ու տատանման ձևերի ձևավորման մեջ։ Քննարկվում են համապատասխան սահմանային պայմանները, հաշվարկային մոդելները և մեխանիկական համակարգերի դինամիկական վերլուծության մեթոդները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական գնահատելու փոփոխական երկրաչափությամբ ձողային տարրերի տատանողական հատկությունները և կատարելագործելու դրանց հաշվարկման մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կիրառական մեխանիկայի, կառուցվածքների դինամիկայի, տատանումների տեսության և ինժեներական հաշվարկների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-04
Other Subjects
Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1982, թիվ 10)
Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։
Updated: 2026-11-02Mathematics
Multi-wavelength properties of starburst galaxies
Այս գիրքը նվիրված է աստղառատ գալակտիկաների՝ հատկապես ինտենսիվ աստղառաջացման փուլում գտնվող համակարգերի, բազմալիքային ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է, թե ինչպես կարելի է տարբեր էլեկտրամագնիսական տիրույթներում ստացված դիտողական տվյալների համադրմամբ բացահայտել նման գալակտիկաների կառուցվածքը, ֆիզիկական հատկությունները, աստղառաջացման գործընթացները և դրանցում տեղի ունեցող էներգետիկ երևույթները։ Ուսումնասիրության հիմքում այն գաղափարն է, որ աստղառաջացումն ամբողջությամբ հասկանալու համար անհրաժեշտ է դիտարկել գալակտիկան ոչ թե մեկ առանձին ալիքի երկարությամբ, այլ ռադիոալիքներից և ինֆրակարմիր ճառագայթումից մինչև օպտիկական, ուլտրամանուշակագույն և ռենտգենյան տիրույթներ ստացված տեղեկությունների ամբողջությունը։ Գրքում քննարկվում են երիտասարդ և զանգվածեղ աստղերի ձևավորման արագությունները, աստղաստեղծ շրջանների տարածական բաշխումը, միջաստղային գազի և փոշու դերը, փոշու կողմից աստղերի ճառագայթման կլանումն ու դրա հետագա վերաճառագայթումը ինֆրակարմիր տիրույթում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նաև գազային և փոշային միջավայրի ֆիզիկական պայմաններին, աստղային քամիներին, գերնոր աստղերի պայթյուններին և դրանց ազդեցությանը գալակտիկայի միջաստղային միջավայրի վրա։ Բազմալիքային մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համադրել միմյանց լրացնող դիտողական ցուցանիշներ և ավելի ճշգրիտ գնահատել աստղառաջացման ինտենսիվությունը, գալակտիկաների էներգետիկ բյուջեն, աստղային բնակչությունների հատկությունները և ակտիվության աղբյուրները։ Քննարկվում են նաև այն խնդիրները, որոնք առաջանում են դիտողական տվյալների մեկնաբանման ժամանակ, օրինակ՝ փոշու ուժեղ կլանումը, տարբեր ճառագայթային բաղադրիչների խառնուրդը և այն հանգամանքը, որ նույն ֆիզիկական գործընթացը տարբեր ալիքների երկարություններում կարող է դրսևորվել տարբեր կերպ։ Գիրքը կարևոր է նաև աստղառատ գալակտիկաների և ակտիվ գալակտիկական միջուկներ ունեցող համակարգերի տարբերակման տեսանկյունից, քանի որ որոշ դեպքերում ուժեղ ճառագայթումը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն աստղերի ձևավորմամբ, այլև գալակտիկայի կենտրոնում գտնվող ակտիվ գերզանգվածային սև խոռոչով։ Նյութը ցույց է տալիս, թե ինչպես են տարբեր դիտողական մեթոդները միասին օգտագործվում գալակտիկաների էվոլյուցիան ուսումնասիրելու համար և ինչ դեր կարող են ունենալ ինտենսիվ աստղառաջացման փուլերը գալակտիկաների զարգացման ընդհանուր պատմության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը խորքային գիտական ուսումնասիրություն է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են գալակտիկաների ֆիզիկայով, աստղառաջացման գործընթացներով, միջաստղային միջավայրով և ժամանակակից դիտողական աստղագիտության բազմալիքային մեթոդներով։
Updated: 2026-09-14
Biology
Ферменты орнитинового цикла и биосинтеза пролина поджелудочной железы крыс
Աշխատությունը նվիրված է առնետների ենթաստամոքսային գեղձում օրնիթինային ցիկլի և պրոլինի կենսասինթեզի հետ կապված ֆերմենտային համակարգերի կենսաքիմիական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ամինաթթուների նյութափոխանակությանը մասնակցող ֆերմենտների ակտիվության, դրանց փոխկապակցվածության և հյուսվածքային նյութափոխանակության գործընթացներում ունեցած նշանակության բացահայտումն է։ Օրնիթինը դիտարկվում է որպես մի շարք փոխկապակցված կենսաքիմիական ուղիների կարևոր միջանկյալ նյութ, իսկ դրա փոխակերպումները կապված են ազոտային միացությունների նյութափոխանակության և այլ ամինաթթուների առաջացման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում օրնիթինի և պրոլինի նյութափոխանակային կապերին, քանի որ այդ միացությունների փոխակերպումները կարող են ընդգրկվել ընդհանուր միջանկյալ նյութափոխանակային համակարգերում և կարգավորվել համապատասխան ֆերմենտների գործունեությամբ։ Քննվում են ենթաստամոքսային գեղձի հյուսվածքում այդ ֆերմենտային համակարգերի առկայությունը և գործառութային առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով օրգանի նյութափոխանակային մասնագիտացումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր ֆերմենտների հարաբերական ակտիվությանը, դրանց միջև նյութափոխանակային կապերին և այն հարցին, թե ինչպես են առանձին կենսաքիմիական ուղիները ինտեգրվում բջջի ընդհանուր ամինաթթվային նյութափոխանակությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պրոլինի կենսասինթեզի ուսումնասիրությունը՝ որպես սպիտակուցների կառուցվածքի և բջջային նյութափոխանակության համար նշանակություն ունեցող ամինաթթվի առաջացման գործընթաց։ Ֆերմենտային ակտիվությունների համադրական գնահատումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ենթաստամոքսային գեղձում ազոտային նյութափոխանակության կազմակերպման և առանձին մետաբոլիկ ուղիների փոխհարաբերությունների մասին։ Աշխատանքը կարող է նաև նպաստել տարբեր հյուսվածքներում ամինաթթուների փոխանակության առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ ցույց տալով, որ նույն նյութափոխանակային ուղիների նշանակությունը կարող է տարբեր լինել՝ կախված օրգանի ֆունկցիոնալ և կենսաքիմիական առանձնահատկություններից։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է ֆերմենտաբանության, ամինաթթուների կենսաքիմիայի և հյուսվածքային նյութափոխանակության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով պարզաբանել օրնիթինի փոխակերպման և պրոլինի կենսասինթեզի ֆերմենտային հիմքերը ենթաստամոքսային գեղձում։
Updated: 2026-09-22
History
Շամախի քաղաքի նկարագրությունը
Աշխատությունը ներկայացնում է Շամախի քաղաքի նկարագրությունը՝ անդրադառնալով Կովկասի պատմական և աշխարհագրական միջավայրում նրա դիրքին, բնակավայրի առանձնահատկություններին և քաղաքային կյանքին։ Շամախին պատմական Շիրվանի կարևոր կենտրոններից է և տարբեր ժամանակաշրջաններում ունեցել է նշանակալի դեր տարածաշրջանի վարչական, առևտրական ու մշակութային հարաբերություններում։ Քաղաքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու նրա աշխարհագրական դիրքին, բնակչության կազմին, բնակեցման առանձնահատկություններին, տնտեսական գործունեությանը և հասարակական միջավայրին։ Նման քաղաքագրական աշխատությունները կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում բնակավայրերի կառուցվածքի, փողոցների ու շինությունների, առևտրի, արհեստների, տեղական սովորույթների և համայնքային հարաբերությունների մասին։ Շամախիի պատմական նշանակությունը պայմանավորված է նաև տարածաշրջանային ճանապարհների ու առևտրային կապերի համակարգում ունեցած դիրքով, ինչպես նաև բազմազան մշակութային ազդեցություններով։ Ս. Պ. Զելինսկու աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում Կովկասի պատմական աշխարհագրությամբ, քաղաքների զարգացման պատմությամբ և 19-րդ դարի տարածաշրջանային ուսումնասիրություններով զբաղվողների համար։ Այն կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր՝ տվյալ ժամանակաշրջանի Շամախիի վերաբերյալ տեղեկությունները հետագա պատմական ու աշխարհագրական ուսումնասիրությունների հետ համադրելու համար։
Updated: 2026-11-05