Համաշխարհային պատմության ձեռնարկ

Medicine

Բժշկագիտական և ուռուցքաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տեղային տարածված ուղիղ աղիքի քաղցկեղի համալիր բուժման գործընթացում ճառագայթային ազդեցությունը փոփոխող գործոնների նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ուղիղ աղիքի չարորակ նորագոյացությունների կլինիկական առանձնահատկությունները, հիվանդության տեղային տարածվածության գնահատման սկզբունքները և բուժման բազմամասնագիտական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճառագայթային բուժման արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին, ուռուցքային հյուսվածքների ճառագայթազգայունության փոփոխման մեխանիզմներին և ռադիոմոդիֆիկացնող գործոնների կիրառման տեսական ու կլինիկական հիմնավորումներին։ Վերլուծվում են ճառագայթային բուժման, դեղորայքային հակաուռուցքային թերապիայի և վիրաբուժական միջամտության համակցման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով հիվանդության փուլը, ուռուցքի կենսաբանական առանձնահատկությունները և հիվանդի ընդհանուր վիճակը։ Քննարկվում են նաև բուժման նկատմամբ ուռուցքային հյուսվածքների արձագանքի գնահատման, առողջ հյուսվածքների ճառագայթային վնասման ռիսկերի նվազեցման, բուժման անցանկալի ազդեցությունների վերահսկման և հիվանդների կյանքի որակի պահպանման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ռադիոմոդիֆիկացնող գործոնների ազդեցության կենսաբանական մեխանիզմները, բուժական արդյունքների գնահատման չափանիշները և համալիր բուժման արդյունավետության հնարավոր ցուցանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում անհատականացված բուժման մոտեցումների, բուժման հաջորդականության ընտրության և ուռուցքաբանական հիվանդների երկարաժամկետ հսկողության նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կլինիկական ուռուցքաբանության, ճառագայթային ուռուցքաբանության, կոլոռեկտալ վիրաբուժության և հակաուռուցքային բուժման մեթոդների ուսումնասիրությամբ զբաղվող բժիշկների ու հետազոտողների համար։

Law

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ՄԱԿ-ի Միջազգային դատարանի դերակատարության ուսումնասիրությանը միջազգային իրավունքի ձևավորման, զարգացման և մեկնաբանման գործընթացում։ Միջազգային դատարանը ՄԱԿ-ի գլխավոր դատական մարմինն է, որի հիմնական գործառույթներն են պետությունների միջև ներկայացված իրավական վեճերի լուծումը միջազգային իրավունքի հիման վրա և իրավական հարցերի վերաբերյալ խորհրդատվական եզրակացությունների տրամադրումը իրավասու ՄԱԿ-ի մարմիններին ու կառույցներին։ I International Court of Justice Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է դատարանի որոշումների ազդեցության ուսումնասիրությունը միջազգային իրավական նորմերի բովանդակության հստակեցման և միջազգային իրավունքի հետագա զարգացման վրա։ Թեև դատարանի դատական որոշումները ինքնին միջազգային իրավունքի ինքնուրույն աղբյուր չեն համարվում, դրանք միջազգային իրավունքի կանոնների, հատկապես սովորութային իրավունքի գոյությունն ու բովանդակությունը որոշելու կարևոր օժանդակ միջոց են։ Միջազգային իրավունքի վերաբերյալ ՄԱԿ-ի Միջազգային իրավունքի հանձնաժողովի ձևակերպմամբ՝ հատկապես Միջազգային դատարանի որոշումները կարող են արժեքավոր ուղեցույց ապահովել սովորութային իրավունքի կանոնների նույնականացման համար։ I International Court of Justice Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև դատական նախադեպի և միջազգային իրավունքի զարգացման փոխհարաբերությանը, դատարանի կողմից միջազգային իրավական նորմերի մեկնաբանման մեթոդներին, նախկին որոշումների ազդեցությանը հետագա գործերի քննության վրա և դատարանի իրավական հիմնավորումների հեղինակությանը միջազգային հանրության շրջանում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հարցը, թե ինչպես կարող է դատարանը նպաստել իրավունքի աստիճանական զարգացմանը՝ առանց դասական իմաստով օրենսդիր մարմին դառնալու։ Այս առումով նրա գործունեությունը կարելի է դիտարկել որպես միջազգային իրավունքի դինամիկ զարգացման կարևոր մեխանիզմ, հատկապես այն ոլորտներում, որտեղ գործող նորմերը ընդհանուր են, վիճելի կամ պահանջում են ժամանակակից պայմաններին համապատասխան մեկնաբանություն։ Միաժամանակ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել դատարանի դերակատարության սահմանները․ նրա որոշումները պարտադիր ուժ ունեն տվյալ գործի կողմերի համար, իսկ Միջազգային դատարանի կանոնադրության 59-րդ հոդվածը սահմանում է, որ որոշումը պարտադիր ուժ չունի այլ կողմերի համար։ I International Court of Justice Այսպիսով, թեման բացահայտում է միջազգային դատական գործունեության և իրավաստեղծ գործընթացի սերտ կապը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դատական մեկնաբանությունը, իրավական սկզբունքների զարգացումը և պետությունների կողմից դատարանի որոշումների ընդունումն ու կիրառումը նպաստում միջազգային իրավակարգի ձևավորմանն ու կատարելագործմանը։

Technology

Ուսումնամեթոդական հրատարակությունը նախատեսված է միկրոպրոցեսորային համակարգերի նախագծման դասընթացի ուսումնառության կազմակերպման և ուսանողների տեսական ու գործնական պատրաստվածության ապահովման համար։ Այն կարող է ներառել դասընթացի ծրագիրը, հիմնական թեմաների հաջորդականությունը, ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպման մեթոդական ցուցումները և գիտելիքների ստուգման առաջադրանքները։ Ներկայացվում են միկրոպրոցեսորային համակարգերի կառուցվածքի, աշխատանքի սկզբունքների, ապարատային և ծրագրային բաղադրիչների փոխազդեցության, ինչպես նաև համակարգերի նախագծման հիմնական փուլերի վերաբերյալ գիտելիքներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միկրոպրոցեսորների և միկրոկառավարիչների կառուցվածքին, հրամանների համակարգին, հիշողության կազմակերպմանը, մուտք-ելքի միջոցներին և արտաքին սարքերի հետ տվյալների փոխանակման եղանակներին։ Քննարկվում են թվային հանգույցների նախագծման, համակարգի կառուցվածքային սխեմաների կազմման, ծրագրային ալգորիթմների մշակման և սարքավորումների աշխատանքի մոդելավորման սկզբունքները։ Մեթոդական ցուցումները կարող են ընդգրկել առաջադրանքների կատարման հերթականությունը, նախագծային լուծումների ընտրության չափանիշները, հաշվարկների իրականացման եղանակները և ստացված արդյունքների ստուգման մեթոդները։ Ստուգողական առաջադրանքները կարող են ուղղված լինել միկրոպրոցեսորային համակարգերի կառուցվածքի, ծրագրավորման հիմունքների, տվյալների մշակման, ընդհատումների կառավարման, ժամանակաչափերի և հաղորդակցման միջերեսների վերաբերյալ գիտելիքների ամրապնդմանը։ Կարևորվում են համակարգի ապարատային ու ծրագրային մասերի համատեղ նախագծումը, տեխնիկական պահանջների վերլուծությունը, աշխատանքի հուսալիության գնահատումը և նախագծային սխալների հայտնաբերման հմտությունները։ Դասընթացի գործնական բաղադրիչը կարող է ներառել հաշվարկային խնդիրներ, ծրագրավորման վարժություններ, կառուցվածքային լուծումների մշակում և համակարգչային մոդելավորման առաջադրանքներ։ Հրատարակությունը նպաստում է ինժեներական մտածողության զարգացմանը, միկրոպրոցեսորային տեխնիկայի վերաբերյալ գիտելիքների համակարգմանը և նախագծային խնդիրների ինքնուրույն լուծման կարողությունների ձևավորմանը։ Այն օգտակար է համակարգչային տեխնիկայի, էլեկտրոնիկայի, ավտոմատացման և ներկառուցված համակարգերի նախագծման ուղղություններով սովորող ուսանողների, դասախոսների և համապատասխան ոլորտների մասնագետների համար։

Economics

Գիրքը ուսումնասիրում է հարկային և մաքսային համակարգերի կառուցվածքը, գործառույթները և պետական կարգավորման դերը ազգային տնտեսության մեջ՝ ներկայացնելով հարկաբյուջետային քաղաքականության և արտաքին առևտրի կարգավորման հիմնական մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հարկերի տեսակները, հարկման սկզբունքները, հարկային բազայի ձևավորումը, հարկային վարչարարության կազմակերպումը և հարկային համակարգի ազդեցությունը տնտեսական վարքագծի վրա։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է մաքսային համակարգի կառուցվածքին, մաքսային սակագների կիրառմանը, ներմուծման և արտահանման կարգավորման գործիքներին, ինչպես նաև սահմանային վերահսկողության և մաքսային ընթացակարգերի առանձնահատկություններին։ Գրքում քննարկվում են նաև հարկային քաղաքականության արդյունավետության խնդիրները, ստվերային տնտեսության նվազեցման ուղիները, բյուջետային եկամուտների ձևավորումը և պետական ֆինանսների կայունության ապահովման հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային փորձին, հարկային և մաքսային համակարգերի համադրությանը և տնտեսական զարգացման վրա դրանց ազդեցությանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում հարկային և մաքսային համակարգերի գործունեության վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է 1990-2004 թվականներին Հարավային Կովկասի միջազգային քաղաքական գործընթացներում ադրբեջանական գործոնի դերի համակողմանի քաղաքագիտական վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է Խորհրդային Միության փլուզումից հետո տարածաշրջանում ձևավորված նոր աշխարհաքաղաքական իրադրությունը, երբ Հայաստանը, Ադրբեջանը և Վրաստանը ձեռք բերեցին անկախ պետականություն և սկսեցին ինքնուրույն ձևավորել իրենց արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները։ Այս գործընթացը տեղի էր ունենում քաղաքական անկայունության, զինված հակամարտությունների, տնտեսական ճգնաժամերի և տարածաշրջանում Ռուսաստանի ազդեցության վերափոխման պայմաններում, ինչի հետևանքով Ադրբեջանը աստիճանաբար դարձավ Հարավային Կովկասի կարևոր քաղաքական և աշխարհաքաղաքական դերակատարներից մեկը։ Աշխատության առանցքային ուղղություններից է Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականության ձևավորման և զարգացման ուսումնասիրությունը։ Անկախության առաջին տարիներին երկրի արտաքին քաղաքականությունը զգալիորեն պայմանավորվում էր ներքաղաքական պայքարով, իշխանափոխություններով և Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությամբ։ Տարբեր քաղաքական ղեկավարությունների օրոք փոփոխվել են Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Իրանի, ԱՄՆ-ի և եվրոպական պետությունների նկատմամբ հարաբերությունների առաջնահերթությունները։ 1990-ականների սկզբին նկատվում էր տարբեր արտաքին քաղաքական ուղղությունների մրցակցություն, իսկ հետագայում ձևավորվեց բազմավեկտոր քաղաքականության միտում, որի նպատակն էր պահպանել Ադրբեջանի ինքնուրույնությունը և միաժամանակ օգտագործել տարբեր արտաքին կենտրոնների հետ համագործակցության հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևորագույն բաղադրիչը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության ազդեցության ուսումնասիրությունն է Ադրբեջանի միջազգային քաղաքականության վրա։ Հակամարտությունը դարձավ Ադրբեջանի արտաքին քաղաքական օրակարգի հիմնական խնդիրներից մեկը և մեծապես պայմանավորեց երկրի հարաբերությունները հարևան պետությունների ու միջազգային կազմակերպությունների հետ։ Տարածքային ամբողջականության հարցը վերածվեց արտաքին քաղաքականության առանցքային ուղղության, իսկ միջազգային աջակցություն ստանալու և հակամարտության կարգավորման գործընթացում առավել նպաստավոր դիրք ապահովելու նպատակով Ադրբեջանը ակտիվացրեց իր դիվանագիտական գործունեությունը։ Հակամարտությունը միաժամանակ ազդեց Հայաստանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի հարաբերությունների վրա և դարձավ տարածաշրջանային քաղաքականության առանցքային գործոններից մեկը։ 1994 թվականի հրադադարից հետո ռազմական գործողությունների ակտիվ փուլը փոխարինվեց երկարատև բանակցային գործընթացով, որտեղ կարևոր դեր ստացավ միջազգային միջնորդությունը։ Աշխատության մեջ էական տեղ է զբաղեցնում Ռուսաստանի գործոնի ուսումնասիրությունը։ Խորհրդային ժառանգության, աշխարհագրական դիրքի և ռազմական-քաղաքական հնարավորությունների շնորհիվ Ռուսաստանը շարունակում էր պահպանել նշանակալի ազդեցություն Հարավային Կովկասում։ Ադրբեջանի քաղաքականության կարևոր խնդիրներից էր Մոսկվայի ազդեցության սահմանափակումը՝ միաժամանակ խուսափելով Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների ամբողջական խզումից։ Այս հակասական իրավիճակը նպաստեց բազմավեկտոր արտաքին քաղաքականության ձևավորմանը, որի շրջանակում Ադրբեջանը փորձում էր հավասարակշռել Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Իրանի և արևմտյան պետությունների հետ հարաբերությունները։ Մյուս կարևոր ուղղությունը թուրք-ադրբեջանական հարաբերությունների զարգացումն է։ Թուրքիան դարձավ Ադրբեջանի կարևոր քաղաքական, տնտեսական և ռազմավարական գործընկերներից մեկը։ Երկու երկրների համագործակցությունը զարգացավ քաղաքականության, անվտանգության, ռազմական պատրաստության, էներգետիկայի, տրանսպորտի և մշակույթի ոլորտներում։ Այդ հարաբերությունների խորացումը Ադրբեջանի համար կարևոր էր ոչ միայն արտաքին աջակցության տեսանկյունից, այլև Ռուսաստանի ազդեցությանը հակակշիռ ստեղծելու և դեպի արևմտյան շուկաներ ու հաղորդակցության ուղիներ դուրս գալու հնարավորությունների ընդլայնման առումով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև Իրանի գործոնին։ Ադրբեջանի և Իրանի հարաբերությունները պայմանավորվում էին ընդհանուր սահմանով, Կասպից ծովի խնդիրներով, տնտեսական շահերով, էներգետիկ ռեսուրսներով և երկու երկրների քաղաքական առաջնահերթություններով։ Միաժամանակ Բաքվի և Թեհրանի միջև առկա էին քաղաքական և ռազմավարական տարաձայնություններ, որոնք որոշակի ժամանակահատվածներում բարդացնում էին երկկողմ հարաբերությունները։ Աշխատության կարևորագույն թեմաներից է Կասպից ծովի նավթային և գազային ռեսուրսների ազդեցությունը տարածաշրջանային քաղաքականության վրա։ 1990-ականներին Ադրբեջանի էներգետիկ ներուժը վերածվեց ոչ միայն տնտեսական, այլև աշխարհաքաղաքական կարևոր ռեսուրսի։ Արևմտյան նավթային ընկերությունների ներգրավումը, էներգետիկ նախագծերի զարգացումը և նավթի արտահանման այլընտրանքային ուղիների ձևավորման ձգտումը մեծացրին Ադրբեջանի միջազգային նշանակությունը։ Նավթային խոշոր համաձայնագրերը և հետագա խողովակաշարային նախագծերը նպաստեցին Ադրբեջանի կապերի ամրապնդմանը արևմտյան պետությունների և միջազգային ընկերությունների հետ, իսկ էներգետիկ հաղորդուղիների հարցը դարձավ տարածաշրջանային մրցակցության կարևոր բաղադրիչ։ Այս գործընթացներում էական նշանակություն ստացավ Ադրբեջան-Վրաստան-Թուրքիա համագործակցությունը, որի միջոցով ձևավորվում էր արևելք-արևմուտք էներգետիկ և տրանսպորտային ուղղություն։ Ուսումնասիրության մեջ կարող է վերլուծվել նաև Ադրբեջանի հարաբերությունների զարգացումը Վրաստանի հետ։ Երկու երկրները աստիճանաբար դարձան տարածաշրջանային տնտեսական և էներգետիկ համագործակցության կարևոր գործընկերներ։ Վրաստանի տարածքը Ադրբեջանի համար ձեռք բերեց ռազմավարական նշանակություն՝ որպես էներգակիրների և տրանսպորտային հաղորդակցության արևմտյան ուղղություն, իսկ Վրաստանի համար Ադրբեջանի էներգետիկ և տնտեսական ներուժը կարևոր գործոն էր սեփական աշխարհաքաղաքական դիրքի ամրապնդման գործում։ Այս փոխկապակցվածությունը նպաստեց տարածաշրջանային նոր համագործակցության ձևաչափերի առաջացմանը և Հարավային Կովկասում ուժերի հարաբերակցության փոփոխությանը։ Աշխատության շրջանակում կարևոր է նաև միջազգային կազմակերպությունների և արտաքին ուժերի հետ Ադրբեջանի հարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Անկախությունից հետո Ադրբեջանը ձգտեց ամրապնդել իր միջազգային իրավական դիրքը, ընդլայնել դիվանագիտական կապերը և ներգրավվել միջազգային ու տարածաշրջանային կազմակերպությունների գործունեության մեջ։ ԱՄՆ-ի և եվրոպական պետությունների հետաքրքրությունը տարածաշրջանի նկատմամբ աստիճանաբար աճեց՝ կապված էներգետիկ ռեսուրսների, տարածաշրջանային անվտանգության, Ռուսաստանի ազդեցության և հակամարտությունների կարգավորման խնդիրների հետ։ Միաժամանակ Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների զարգացման վրա ազդեցություն ունեին նաև ժողովրդավարացման, մարդու իրավունքների և ներքաղաքական կայունության հարցերը։ 1990-2004 թվականների ժամանակահատվածի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ադրբեջանական գործոնի բազմաշերտ բնույթը։ Այն ներառում էր ոչ միայն Ադրբեջանի ռազմական և քաղաքական ներուժը, այլև աշխարհագրական դիրքը, էներգետիկ ռեսուրսները, տրանսպորտային նշանակությունը, արտաքին քաղաքական կապերը և Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության շուրջ ձևավորված դիվանագիտական դիրքավորումը։ Ադրբեջանը ձգտում էր իր տնտեսական և աշխարհաքաղաքական հնարավորությունները վերածել տարածաշրջանային ազդեցության գործիքների՝ միաժամանակ խուսափելով որևէ մեկ արտաքին ուժից ամբողջական կախվածությունից։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ 1990-2004 թվականներին ադրբեջանական գործոնը Հարավային Կովկասի միջազգային քաղաքականության կարևոր բաղադրիչներից էր։ Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականության, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության, էներգետիկ քաղաքականության, թուրք-ադրբեջանական ռազմավարական համագործակցության, Ռուսաստանի և Իրանի հետ հարաբերությունների, ինչպես նաև արևմտյան պետությունների հետ կապերի համադրումը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության և միջազգային քաղաքական գործընթացների ձևավորման մասին։

Mathematics

Մաթեմատիկական և մեխանիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է առաձգականության հարթ տեսության որոշ խառը եզրային խնդիրների լուծմանը զույգ ինտեգրալային հավասարումների մեթոդի կիրառմամբ։ Ուսումնասիրվում են առաձգական մարմիններում արտաքին բեռնվածությունների ազդեցությամբ առաջացող լարումների և ձևախախտումների բաշխման առանձնահատկությունները՝ տարբեր տեսակի սահմանային պայմանների առկայության դեպքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն խնդիրներին, որոնցում մարմնի սահմանի տարբեր հատվածներում միաժամանակ սահմանվում են տեղափոխությունների և լարումների վերաբերյալ տարբեր պայմաններ։ Քննության են առնվում սկզբնական մեխանիկական խնդիրը համապատասխան ինտեգրալային հավասարումների համակարգի վերածելու, դրանց լուծումները կառուցելու և ստացված արդյունքներով առաձգական դաշտի հիմնական բնութագրերը որոշելու մեթոդները։ Վերլուծվում են նաև լուծումների գոյության և կիրառելիության հետ կապված հարցերը, ինչպես նաև հաշվարկային արտահայտությունների ստացման ու պարզեցման հնարավորությունները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել կառուցվածքային տարրերում լարվածային և դեֆորմացիոն վիճակների ձևավորումը և գնահատել տարբեր սահմանային պայմանների ազդեցությունը դրանց վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կիրառական մաթեմատիկայի, առաձգականության տեսության, պինդ մարմնի մեխանիկայի և ինժեներական հաշվարկների ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։