Հայ նկարիչների մատենանիշեր : Երկրորդ ցուցահանդեսի պատկերացանկ 1976 թ. հոկտեմբեր

Pedagogy

Աշխատանքը նվիրված է օժանդակ դպրոցում հայերենի ուղղագրության ուսուցման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով սովորողների կրթական, ճանաչողական և լեզվական զարգացման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն մեթոդներն ու մանկավարժական պայմանները, որոնք կարող են նպաստել ուղղագրական գիտելիքների, հմտությունների և կարողությունների առավել արդյունավետ ձևավորմանը հատուկ կրթության պայմաններում։ Ուղղագրության ուսուցումը տվյալ միջավայրում պահանջում է առանձնահատուկ մոտեցում, քանի որ սովորողների կողմից լեզվական կանոնների յուրացումը կարող է ընթանալ ավելի դանդաղ, պահանջել բազմակի կրկնություն և հենվել ավելի տեսանելի ու գործնական միջոցների վրա։ Աշխատանքում դիտարկվում են հայերենի ուղղագրական նյութի ընտրության և աստիճանական մատուցման սկզբունքները, ուսումնական նյութի մատչելիության ապահովումը, կանոնների պարզեցված բացատրությունը և դրանց գործնական կիրառման կազմակերպումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուղղագրական հմտությունների ձևավորման հաջորդականությանը՝ բառի տեսողական ընկալումից և ճիշտ արտասանությունից մինչև դրա գրավոր վերարտադրություն և համապատասխան ուղղագրական կանոնի գիտակցված կիրառում։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում սովորողների բնորոշ դժվարությունների բացահայտումը։ Դրանք կարող են դրսևորվել տառերի բացթողումների կամ փոխարինումների, հնչյունների և տառերի անհամապատասխանության, բառերի մասնատման, ուղղագրական կանոնների ոչ կայուն կիրառման և գրավոր աշխատանքի ընթացքում սխալների ինքնուրույն չնկատելու ձևով։ Այդ խնդիրների հաղթահարման համար աշխատանքը կարևորում է նպատակային վարժությունների, կրկնության, տեսողական հենարանների, բառաքարտերի, աղյուսակների, պատկերների և այլ դիդակտիկ միջոցների կիրառումը։ Ուղղագրական կանոնների ուսուցումը ներկայացվում է ոչ թե որպես կանոնների մեխանիկական անգիր, այլ որպես գործնական գործունեություն, որի ընթացքում սովորողը աստիճանաբար սովորում է նկատել լեզվական օրինաչափությունը և կիրառել այն կոնկրետ բառերի ու նախադասությունների գրության ժամանակ։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև անհատական մոտեցումը, քանի որ նույն դասարանում սովորողների լեզվական և ճանաչողական հնարավորությունները կարող են էապես տարբեր լինել։ Ուսուցիչը պետք է կարողանա ընտրել առաջադրանքի բարդության համապատասխան մակարդակ, տրամադրել անհրաժեշտ աջակցություն և աստիճանաբար նվազեցնել արտաքին օգնության չափը՝ նպաստելով սովորողի ինքնուրույնության զարգացմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ուղղագրական թելադրությունների, արտագրությունների, բառային վարժությունների, բաց թողնված տառերի լրացման, բառերի խմբավորման, սխալների ուղղման և ստեղծագործական գրավոր աշխատանքների կիրառման արդյունավետությունը։ Այս մեթոդների համադրումը հնարավորություն է տալիս զարգացնել ոչ միայն ուղղագրական հիշողությունը, այլև լեզվական վերլուծության և ինքնավերահսկման կարողությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սխալների վերլուծությանը՝ որպես ուսուցման կարևոր գործիքի։ Սխալը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գնահատման հիմք, այլև որպես տեղեկատվություն սովորողի դժվարությունների մասին, որը հնարավորություն է տալիս ուսուցչին ճշգրտել հետագա աշխատանքը և ընտրել ավելի նպատակային վարժություններ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ուսուցման տեսողական, լսողական և շոշափելի միջոցների համակցմանը, քանի որ բազմազգայական մոտեցումը կարող է հեշտացնել ուղղագրական նյութի ընկալումը և ամրապնդումը։ Կարևոր է նաև սովորողների մոտ դրական վերաբերմունքի ձևավորումը գրավոր խոսքի նկատմամբ, քանի որ չափազանց մեծ շեշտադրումը սխալների վրա կարող է նվազեցնել ուսումնական մոտիվացիան։ Այդ պատճառով արդյունավետ մեթոդիկան պետք է համատեղի պահանջկոտությունը, հետևողականությունը և խրախուսումը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ դրա արդյունքների հիման վրա կարող են մշակվել դասերի կազմակերպման մեթոդական ցուցումներ, վարժությունների համակարգեր և ուսումնական նյութեր՝ ուղղված օժանդակ դպրոցի սովորողների ուղղագրական կարողությունների զարգացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դիտարկում է հայերենի ուղղագրության ուսուցումը որպես հատուկ մանկավարժական խնդիր, որը պահանջում է մատչելի բովանդակություն, համակարգված կրկնություն, անհատականացում, տեսողական և գործնական մեթոդների համադրում तथा սովորողի ձեռքբերումների շարունակական գնահատում։ Թեման կարևոր նշանակություն ունի օժանդակ դպրոցի սովորողների գրավոր խոսքի զարգացման, նրանց լեզվական ինքնուրույնության բարձրացման և առօրյա ու կրթական հաղորդակցության մեջ գրավոր հայերենի լիարժեք կիրառման հնարավորությունների ընդլայնման համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է կառավարչական որոշումների ընդունման արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ ՀՀ առևտրային բանկերի գործունեության նյութերի հիման վրա։ Գրքում ուսումնասիրվում է բանկային կառավարման համակարգում որոշումների կայացման դերը, դրանց որակի և հիմնավորվածության ազդեցությունը ֆինանսական կազմակերպության գործունեության արդյունավետության, մրցունակության և կայունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարչական որոշումների ընդունման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերին, որոշումների մշակման և իրականացման փուլերին, տեղեկատվության հավաքագրման ու վերլուծության գործընթացներին, ինչպես նաև տարբեր ռիսկերի գնահատմանը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ՀՀ առևտրային բանկերի գործունեությանը բնորոշ կառավարչական խնդիրները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել որոշումների արդյունավետության վրա՝ ներառյալ ֆինանսական ցուցանիշները, շուկայական միջավայրը, մրցակցային պայմանները, հաճախորդների վարքագիծը, ռիսկերի մակարդակը և բանկի ներքին կառավարման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ ժամանակակից բանկային համակարգում արագ և հիմնավորված որոշումների ընդունումը մեծ նշանակություն ունի ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման, ռիսկերի նվազեցման և բանկի երկարաժամկետ զարգացման ապահովման համար։ Աշխատանքում ներկայացվող մոտեցումները կարող են հիմք ծառայել կառավարչական որոշումների գնահատման չափանիշների կատարելագործման, որոշումների ընդունման գործընթացի օպտիմալացման և բանկային կառավարման արդյունավետության բարձրացման համար։ ՀՀ առևտրային բանկերի գործունեության վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրության տեսական դրույթները կապել գործնական տվյալների և իրական կառավարման խնդիրների հետ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել բանկային ոլորտի ղեկավարներին և մասնագետներին, տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և տնտեսագիտական ու ֆինանսական ուղղությունների ուսանողներին։

Culture

Դրվագներ հայկական միջնադարյան կիրառական արվեստի պատմության աշխատությունը արվեստագիտության և մշակութաբանության ոլորտի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայկական միջնադարյան կիրառական արվեստի զարգացման հիմնական փուլերն ու առանձնահատկությունները, այն վերլուծում է զարդարվեստի, խեցեգործության, մետաղագործության, մանրանկարչության և այլ կիրառական արվեստների ձևավորման գործընթացները, ինչպես նաև դրանց կապը միջնադարյան Հայաստանի սոցիալական, կրոնական և մշակութային կյանքի հետ, գիրքը ընդգծում է տարբեր ժամանակաշրջանների գեղարվեստական դպրոցների առանձնահատկությունները և տարածաշրջանային ոճական տարբերությունները, միաժամանակ ներկայացնելով պահպանված հուշարձանների և արվեստի նմուշների օրինակներ, որոնք վկայում են հայկական կիրառական արվեստի բարձր մակարդակի և ինքնատիպության մասին, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր արվեստագիտության, պատմության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Literature

Աշխատանքը նվիրված է ֆրանսիացի նշանավոր գրող և դրամատուրգ Ժան Ժընեի ստեղծագործության ուսումնասիրությանը՝ XX դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիական դրամատուրգիայի ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նրա դրամատուրգիայի գաղափարական, թեմատիկ և գեղարվեստական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև որոշել այն տեղն ու նշանակությունը, որ ունեցել է նրա ստեղծագործությունը ժամանակակից ֆրանսիական թատրոնի ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել Ժընեի պիեսներում արտահայտված սոցիալական, բարոյական, հոգեբանական և փիլիսոփայական խնդիրները, մասնավորապես՝ ինքնության, օտարման, իշխանության, բռնության, հանցագործության, ազատության և հասարակական նորմերի խախտման թեմաները։ Նրա դրամատուրգիական աշխարհը հաճախ կառուցվում է իրականության և բեմական պատրանքի փոխհարաբերության, դերերի փոխակերպման և կերպարների ինքնության անորոշության վրա, ինչի շնորհիվ թատերական գործողությունը ձեռք է բերում խորհրդանշական և երբեմն ծիսական բնույթ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հեղինակի լեզվական և կառուցվածքային նորարարություններին, երկխոսությունների առանձնահատկություններին, կերպարների համակարգին, բեմական տարածության կազմակերպմանը և թատերականության ընդգծված դերին։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի Ժընեի ստեղծագործության դիտարկումը XX դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիական դրամատուրգիայի հիմնական միտումների ֆոնին, երբ թատրոնը վերաիմաստավորում էր ավանդական սյուժեն, կերպարը, երկխոսությունը և բեմական գործողությունը։ Այս համատեքստում նրա գործերը կարող են ուսումնասիրվել այլ ժամանակակից դրամատուրգների ստեղծագործությունների հետ համադրությամբ՝ բացահայտելու ընդհանուր գեղագիտական միտումներն ու անհատական տարբերությունները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև աբսուրդի թատրոնի, ավանգարդային դրամատուրգիայի և հետպատերազմյան ֆրանսիական թատերական մշակույթի հետ նրա ստեղծագործության ունեցած առնչություններին՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ նրա գեղարվեստական մեթոդը չի սահմանափակվում որևէ մեկ գրական ուղղության շրջանակներով։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև բեմական մարմնավորման խնդիրը, քանի որ նրա պիեսներում թատերական գործողությունը հաճախ կառուցվում է դիմակների, դերախաղի, կրկնօրինակման և իրականության պայմանականացման միջոցով։ Աշխատանքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու, թե ինչպես է դրամատուրգը թատրոնը վերածում հասարակական և անհատական ինքնության քննության տարածքի՝ կասկածի տակ դնելով ընդունված բարոյական ու սոցիալական սահմանումները։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը նպաստում է XX դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիական դրամատուրգիայի զարգացման առանձնահատկությունների և Ժընեի ստեղծագործական ժառանգության ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, թատերագետներին, ֆրանսիական գրականության և մշակույթի մասնագետներին, համեմատական գրականությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև ֆրանսիական ժամանակակից դրամատուրգիայի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Literature

Սուրեն Այվազյանի գեղարվեստական արձակը ձևավորվել է 20-րդ դարի հայ գրականության սոցիալ-պատմական զարգացումների համատեքստում և առանձնանում է իր թեմատիկ բազմազանությամբ ու գաղափարական խորությամբ, որտեղ կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում լեռնաշխարհի մարդկանց կյանքը, գյուղական իրականությունը, մարդու ներաշխարհի բարոյահոգեբանական հակասությունները և պատմական հիշողության վերաիմաստավորումը։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ համադրվում են իրական կյանքի դիտարկումները և գեղարվեստական ընդհանրացումները՝ ստեղծելով կերպարների հարուստ համակարգ, որտեղ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատավոր մարդու, գյուղացու, զինվորի և մտավորականի ճակատագրերին։ Այվազյանի արձակում նկատելի է նաև հայրենի բնաշխարհի՝ հատկապես Հայաստանի լեռնային շրջանների գեղարվեստական պատկերումը, որը ոչ միայն ֆոն է գործողությունների համար, այլև դառնում է ինքնուրույն գաղափարական տարր՝ ձևավորելով ստեղծագործությունների տրամադրությունը և կերպարների հոգեբանական վիճակը։ Նրա վիպակներում և վեպերում ընդգծվում են մարդկային արժանապատվության, խղճի, բարոյական ընտրության և հասարակական պատասխանատվության խնդիրները, որոնք հաճախ ներկայացվում են պատմական իրադարձությունների կամ սոցիալական փոփոխությունների ֆոնի վրա։ Գրողի լեզուն համեմատաբար պարզ է, բայց արտահայտիչ, իսկ պատմողական ոճը՝ ռեալիստական ուղղվածությամբ, երբեմն՝ քնարական շեշտադրումներով, ինչը թույլ է տալիս ավելի խորքային կերպով բացահայտել կերպարների ներաշխարհը և միջավայրի առանձնահատկությունները։

Philosophy

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի հայ փիլիսոփայական և հասարակական մտքի շրջանակում մարդու էության, ազատության, արժանապատվության, բարոյական պատասխանատվության և հասարակության մեջ նրա ունեցած դերի վերաբերյալ պատկերացումների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ժամանակաշրջանի հայ մտածողների աշխարհայացքային մոտեցումները, մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների փիլիսոփայական մեկնաբանությունները, ինչպես նաև անհատի հոգևոր, մտավոր և բարոյական զարգացման հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ լուսավորականության գաղափարական առանձնահատկություններին, ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը, կրթության և դաստիարակության նշանակությանը, մարդու իրավունքների ու ազատությունների վերաբերյալ պատկերացումների զարգացմանը։ Ուսումնասիրվում են մարդու բնության, բանականության, կամքի ազատության, հասարակական պարտականությունների և բարոյական ընտրության հարցերը՝ ժամանակաշրջանի պատմական ու մշակութային պայմանների համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում Միքայել Նալբանդյանի, Ստեփանոս Նազարյանցի, Խաչատուր Աբովյանի և այլ հայ մտավորականների գաղափարական ժառանգությանը՝ մարդու, հասարակության, ազգային ինքնության և առաջադիմության վերաբերյալ նրանց հայացքների տեսանկյունից։ Կարևորվում են եվրոպական լուսավորական և փիլիսոփայական գաղափարների ազդեցությունը հայ հասարակական մտքի վրա, ավանդական աշխարհընկալման և նոր գաղափարական ուղղությունների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև անհատի ազատության և հասարակական բարեփոխումների փոխկապակցվածությունը։ Դիտարկվում են նաև կրոնական ու աշխարհիկ մտածողության հարաբերակցությունը, մարդու բարոյական կատարելագործման հնարավորությունները, սոցիալական արդարության գաղափարը և ազգային ազատագրական ձգտումների փիլիսոփայական հիմքերը։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի հայ փիլիսոփայության պատմության, մարդաբանական մտածողության զարգացման և XIX դարի հասարակական-քաղաքական գաղափարների ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել փիլիսոփաներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, հայագիտական հետազոտությունների մասնագետներին, հասարակական մտքի պատմությունն ուսումնասիրողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։