Հայաստանի Հանրապետության առողջապատության կառավարման մարմինների գործունեության կազմակերպական-իրավական հիմունքները /1990-1996թթ.

Agriculture

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գիտնականների, մասնագետների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների, մեքենայացման, արտադրության կազմակերպման և գյուղատնտեսական տնտեսագիտության վերաբերյալ աշխատություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից գիտական և գործնական զարգացումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, նորարարական փորձի կիրառմանը և ոլորտի զարգացման համար կարևոր տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Psychology

Սոցիալ-հոգեբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ ընտանիքի գործառման առանձնահատկությունների և դրանց վրա ազդող սոցիալական, մշակութային ու հոգեբանական գործոնների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանում և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում բնակվող հայ ընտանիքների համեմատական վերլուծության շրջանակներում։ Քննության են առնվում ընտանիքի կառուցվածքը, հիմնական գործառույթները, ընտանեկան դերերի բաշխումը, միջանձնային հարաբերությունները և ընտանիքի անդամների փոխգործակցության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային արժեքների, մշակութային ավանդույթների, ընտանեկան դաստիարակության, սերունդների փոխհարաբերությունների և սոցիալական միջավայրի ազդեցությանը ընտանիքի հոգեբանական մթնոլորտի ձևավորման վրա։ Վերլուծվում են Հայաստանում և ԱՄՆ-ում բնակվող հայ ընտանիքների սոցիալական հարմարման պայմանները, ընտանեկան հարաբերությունների պահպանման մեխանիզմները և մշակութային ինքնության փոխանցման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև միգրացիայի, միջմշակութային շփումների, սոցիալ-տնտեսական պայմանների, կրթական միջավայրի և հասարակական արժեքների փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները ընտանեկան կյանքի կազմակերպման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ամուսնական հարաբերությունների, ծնողավարման մոտեցումների, ընտանեկան հաղորդակցության, կոնֆլիկտների կարգավորման և հոգեբանական աջակցության հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում ընտանիքի հոգեբանական կայունության, փոխադարձ վստահության, հուզական աջակցության և ազգային մշակութային շարունակականության պահպանման գործոններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սոցիալական հոգեբանության, ընտանիքի հոգեբանության, սփյուռքագիտության, սոցիոլոգիայի և միջմշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Religion

Հովհաննես Չամուրճյանի այս աշխատությունը հրապարակախոսական և քննադատական բնույթի երկ է, որի խորագիրը վկայում է ճշմարտության, դավանաբանական համոզմունքների և ազգային-եկեղեցական կյանքի շուրջ ծավալվող բանավեճերին անդրադառնալու մասին։ Հեղինակը խոսքն ուղղում է ինչպես ճշմարտությունից շեղված համարվող անձին, այնպես էլ Կոստանդնուպոլսի Ազգային կենտրոնական վարչությանը՝ ընդգծելով անհատական համոզմունքների, հասարակական պատասխանատվության և ազգային կառույցների գործունեության փոխհարաբերությունները։ «Դատաքննություն դատաքննությունների» ձևակերպումը մատնանշում է հարցերի քննության, փաստարկների գնահատման և հակասական դիրքորոշումների վերլուծության ձգտումը։ Այսպիսի աշխատություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում ճշմարտության մեկնաբանությունը, համոզմունքների պաշտպանությունը, բարոյական պատասխանատվության հարցադրումները և հասարակական կառույցների որոշումների նկատմամբ քննադատական վերաբերմունքը։ Հրատարակությունը կարելի է դիտարկել 19-րդ դարի հայ հասարակական ու կրոնական մտքի պատմական համատեքստում, երբ Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքում ազգային վարչության, եկեղեցական կյանքի և դավանաբանական հարցերի շուրջ քննարկումները կարևոր դեր ունեին հանրային կյանքում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում Հովհաննես Չամուրճյանի հրապարակախոսական ժառանգության, հայ ազգային-եկեղեցական կառույցների պատմության և ժամանակաշրջանի մտավոր բանավեճերի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագիտությամբ, կրոնական մտքի պատմությամբ և 19-րդ դարի հայ հասարակական կյանքի զարգացմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Other Subjects

CO2-ի երկարաժամկետ կորզման գործընթացում տարբեր բիոցենոզները (կենսահամակեցություններ) ունեն հիմնարար դեր, քանի որ դրանք ապահովում են ածխածնի բնական շրջանառության հիմնական ուղիները և երկարաժամկետ կուտակումը կենսոլորտում, հողում և օվկիանոսներում։ Բիոցենոզները՝ անտառներ, խոտհարքներ, ջրային էկոհամակարգեր և միկրոօրգանիզմային համայնքներ, գործում են որպես ածխածնի «կլանիչներ», որոնք կլանում են CO₂-ը ֆոտոսինթեզի միջոցով և այն վերածում կենսազանգվածի։ Անտառային բիոցենոզները հատկապես կարևոր են, քանի որ ծառերը երկար ժամանակահատվածում պահպանում են ածխածինը բիոմասայում՝ փայտում, տերևներում և արմատներում, իսկ հողի օրգանական նյութերում այն կարող է պահպանվել տասնյակ կամ նույնիսկ հարյուրավոր տարիներ։ Խոտհարքային և տափաստանային էկոհամակարգերը նույնպես մասնակցում են ածխածնի կուտակմանը՝ հիմնականում հողի մեջ, որտեղ արմատային համակարգերի քայքայման արդյունքում ձևավորվում է հումուս։ Ջրային բիոցենոզներում՝ հատկապես օվկիանոսներում և լճերում, ֆիտոպլանկտոնը կլանում է CO₂-ը և նպաստում ածխածնի տեղափոխմանը դեպի խորքային շերտեր՝ կենսաբանական պոմպի միջոցով։ Միկրոօրգանիզմները կարևոր դեր ունեն ածխածնի ցիկլում՝ ապահովելով օրգանական նյութերի քայքայում և վերամշակում, ինչը թույլ է տալիս ածխածնի մի մասը երկար ժամանակ պահպանվել հողի կամ նստվածքների մեջ։ Այս գործընթացները միասին ձևավորում են երկարաժամկետ ածխածնային պահեստներ, որոնք օգնում են նվազեցնել մթնոլորտում CO₂-ի կոնցենտրացիան և մեղմել կլիմայական փոփոխությունները։ Ժամանակակից էկոլոգիական գիտությունը կարևորում է բիոցենոզների պահպանությունը և վերականգնումը՝ որպես բնական հիմքով կլիմայի կարգավորման արդյունավետ միջոց, քանի որ դրանց վնասումը կարող է խաթարել ածխածնի հավասարակշռությունը և արագացնել գլոբալ տաքացումը։

Culture

Այս աշխատությունը ներկայացնում է գրադարաններում գաղափարախոսական և դաստիարակչական աշխատանքի կազմակերպման հիմնական սկզբունքները, մեթոդներն ու գործնական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում գրադարանավարի դերին ընթերցողների աշխարհայացքի ձևավորման, գրականության քարոզչության, զանգվածային միջոցառումների կազմակերպման և հասարակական-մշակութային գործունեության իրականացման գործում։ Ներկայացվում են ընթերցողների հետ աշխատանքի ձևերը, գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ քննարկումների, տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գրադարանային աշխատանքի արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված մեթոդական առաջարկություններ։ Աշխատությունը նախատեսված է որպես գործնական ուղեցույց գրադարանավարների և գրադարանագիտության ոլորտի մասնագետների համար՝ արտացոլելով հրատարակման ժամանակաշրջանին բնորոշ գաղափարախոսական և մասնագիտական մոտեցումները։

Biology

Ֆերմենտային ակտիվությունների կինետիկայի ուսումնասիրությունը, մասնավորապես ալկալային ֆոսֆատազայի (alkaline phosphatase) օրինակով, ունի կարևոր նշանակություն հողերի կենսաբանական ակտիվության, բերրիության և էկոլոգիական վիճակի գնահատման համար։ Հողի ֆերմենտները հիմնականում արտադրվում են միկրոօրգանիզմների, բույսերի արմատների և օրգանական մնացորդների քայքայման գործընթացների արդյունքում և մասնակցում են սննդանյութերի շրջանառությանը, հատկապես ֆոսֆորի կենսաբանական մատչելիության կարգավորմանը։ Ալկալային ֆոսֆատազան կատալիզում է օրգանական ֆոսֆորային միացությունների հիդրոլիզը՝ ազատելով անօրգանական ֆոսֆատներ, որոնք հասանելի են բույսերի կողմից յուրացման համար, այդ պատճառով դրա ակտիվությունը համարվում է հողի ֆոսֆորային ռեժիմի կարևոր ինդիկատոր։ Ֆերմենտային կինետիկայի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս գնահատել ոչ միայն ակտիվության մակարդակը, այլև ռեակցիայի արագության փոփոխությունը տարբեր պայմաններում՝ pH, ջերմաստիճան, խոնավություն և օրգանական նյութերի պարունակություն։ Սա հնարավորություն է տալիս հասկանալ հողի միկրոբիոլոգիական համակարգերի գործառնական վիճակը և դրանց արձագանքը բնական կամ անթրոպոգեն ազդեցություններին՝ օրինակ՝ պարարտացման, աղտոտման կամ հողօգտագործման փոփոխության դեպքում։ Կինետիկ պարամետրերը, ինչպիսիք են Մայքելիս–Մենտենի հաստատունները (Km և Vmax), օգնում են բնութագրել ֆերմենտի արդյունավետությունը և սուբստրատի նկատմամբ հարազատությունը, ինչը կարևոր է հողի կենսաքիմիական պոտենցիալի գնահատման համար։