Հայաստանի Հանրապետության ճանապարհամերձ ռեկրեացիոն օբյեկտների և համալիրների տեղաբաշխման ցանցը և ճարտարապետական կազմակերպումը

Economics

Մելքումյան Մ.Ս., հանդիսանում է գիտահետազոտական և վերլուծական աշխատություն, որը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական զարգացման առանձնահատկություններին՝ Մաքսային միության (և ավելի լայն՝ ինտեգրացիոն տնտեսական կառույցների) անդամակցության համատեքստում։ Այն ուսումնասիրում է ազգային տնտեսության ոլորտային կառուցվածքի փոփոխությունները, արտաքին տնտեսական հարաբերությունների վերափոխումները և հարկաբյուջետային քաղաքականության վրա արտաքին ինտեգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը։ Գրքում մանրամասն վերլուծվում են արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ծառայությունների և արտաքին առևտրի ոլորտների զարգացման հիմնախնդիրները, ինչպես նաև դրանց մրցունակության բարձրացման հնարավորությունները նոր տնտեսական պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված հարկային և բյուջետային համակարգի արդյունավետությանը, պետական եկամուտների ձևավորման մեխանիզմներին, մաքսային կարգավորումների ազդեցությանը տնտեսության վրա և ֆինանսական քաղաքականության ճկունությանը։ Ներառված են նաև մակրոտնտեսական կայունության, ներդրումային միջավայրի բարելավման և տնտեսական ինտեգրման ռիսկերի ու հնարավորությունների վերլուծություններ։ Այս աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության և տարածաշրջանային ինտեգրացիոն գործընթացների խորքային ընկալմանը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում գրքի գովազդային հաղորդակցության լեզվական և գործաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով այն որպես ընթերցողի ուշադրությունը գրավելու, հետաքրքրություն առաջացնելու և տվյալ հրատարակության նկատմամբ դրական վերաբերմունք ձևավորելու նպատակով կառուցված հատուկ խոսույթ։ Հետազոտության կենտրոնում այն բառային, քերականական, ոճական և հաղորդակցական միջոցներն են, որոնց միջոցով ներկայացվում են գրքի բովանդակությունը, թեմատիկան, հեղինակային առանձնահատկությունները և ընթերցողական հնարավոր արժեքը։ Քննվում են գնահատողական բառապաշարի, հուզականորեն արտահայտիչ միավորների, մակդիրների, փոխաբերությունների, համեմատությունների, բառախաղերի և այլ ոճական հնարների գործածության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կարճ ու հիշվող ձևակերպումներին, վերնագրային կառույցներին, կարգախոսներին, հարցական և հրամայական նախադասություններին, ինչպես նաև ընթերցողին ուղղակիորեն դիմելու լեզվական միջոցներին։ Գործաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում են հաղորդակցական մտադրությունը, խոսքային ներգործության մեխանիզմները, հասցեատիրոջ ակնկալիքների հաշվառումը և այն ռազմավարությունները, որոնց օգնությամբ գովազդային տեքստը փորձում է տեղեկատվական հաղորդումը համատեղել համոզման հետ։ Դիտարկվում են նաև մեջբերվող գնահատականների, հեղինակային հեղինակության, ժանրային բնութագրումների և ընթերցողական հետաքրքրություն ստեղծող ակնարկների հաղորդակցական գործառույթները։ Հետազոտության նյութ կարող են հանդիսանալ գրքերի կազմերին և շապիկներին տեղադրված գովազդային տեքստերը, հրատարակչական նկարագրությունները, գրացուցակները, առցանց գրախանութների ներկայացումները և թվային գովազդային նյութերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր ժանրերի գրքերի գովազդման լեզվական ռազմավարությունների համեմատությունը, քանի որ գեղարվեստական, գիտահանրամատչելի, մասնագիտական կամ մանկական գրականության հասցեատերերն ու հաղորդակցական նպատակները կարող են տարբեր լինել։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև լեզվական տնտեսման, տեղեկատվության ընտրողական ներկայացման և ենթադրվող իմաստների դերը գովազդային հաղորդակցության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գործաբանության, խոսույթի վերլուծության, լեզվաոճագիտության և գովազդային հաղորդակցության մոտեցումները՝ ներկայացնելով գրքի գովազդը որպես ժամանակակից անգլերենի կիրառության ինքնատիպ և նպատակաուղղված ոլորտ։

History

Աշխատությունը նվիրված է Բիայնիլի-Ուրարտու պետության քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և հասարակական կառուցվածքի համալիր ուսումնասիրությանը՝ պատմական և հնագիտական աղբյուրների համադրման միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում մ.թ.ա. առաջին հազարամյակի առաջին կեսին Հայկական լեռնաշխարհում ձևավորված հզոր պետական կազմավորման զարգացման առանձնահատկություններն են, պետական կառավարման համակարգը, տարածքային ընդարձակումը, տնտեսական հիմքերը և հասարակության ներքին կառուցվածքը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր տեղ է հատկացվում սեպագիր արձանագրություններին, հնագիտական պեղումների նյութերին, ամրոցներին, բնակավայրերին, դամբարաններին, պաշտամունքային կառույցներին, կենցաղային առարկաներին, զենքերին և այլ նյութական վկայություններին, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել պետության և հասարակության կյանքի տարբեր կողմերը։ Աշխատությունը դիտարկում է պետական իշխանության կազմակերպման համակարգը և թագավորական իշխանության դերը՝ ուսումնասիրելով կենտրոնական կառավարման, վարչատարածքային բաժանման, ռազմական կազմակերպության և ենթակա տարածքների կառավարման մեխանիզմները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պետության ռազմական հզորությանը, ամրոցաշինությանը և ռազմավարական նշանակություն ունեցող բնակավայրերի ձևավորմանը, քանի որ ռազմական կառույցները կարևոր դեր են ունեցել ինչպես տարածքների վերահսկման, այնպես էլ տնտեսական և վարչական կենտրոնների պաշտպանության գործում։ Մեծ նշանակություն ունի նաև տնտեսական կյանքի ուսումնասիրությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են գյուղատնտեսության, ոռոգման համակարգերի, անասնապահության, արհեստների և առևտրի զարգացման հարցերը։ Հատկապես կարևոր են ջրանցքների և արհեստական ոռոգման համակարգերի կառուցումը, որոնք հնարավորություն էին տալիս ընդլայնելու մշակվող հողատարածքները և ապահովելու բնակչության ու պետական կառույցների տնտեսական պահանջները։ Հնագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նաև արտադրական գործընթացները, մետաղագործությունը, խեցեգործությունը, շինարարական տեխնիկան և արհեստագործական մասնագիտացումները։ Հասարակության ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում սոցիալական շերտավորմանը, տարբեր խմբերի և համայնքների դիրքին, ռազմիկների, արհեստավորների, գյուղատնտեսական բնակչության և իշխանական վերնախավի փոխհարաբերություններին։ Կարևոր խնդիր է նաև կախյալ բնակչության և ռազմագերիների դերի բացահայտումը, քանի որ ռազմական արշավանքները և բնակչության տեղաշարժերը ազդեցություն էին ունենում պետության ժողովրդագրական ու տնտեսական գործընթացների վրա։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև կրոնական պատկերացումներին և պաշտամունքային համակարգին՝ ուսումնասիրելով աստվածությունների պաշտամունքը, տաճարների և սրբավայրերի նշանակությունը, արքայական իշխանության ու կրոնական գաղափարախոսության փոխհարաբերությունը։ Կրոնական համակարգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հոգևոր կյանքի դրսևորում, այլև որպես պետական իշխանության ամրապնդման և հասարակության կազմակերպման կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտության պատմահնագիտական բնույթը թույլ է տալիս համադրել գրավոր աղբյուրների տվյալները նյութական մշակույթի վկայությունների հետ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել պետության իրական կյանքի մասին։ Այդ համադրությունը հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ հնագույն հասարակությունների վերաբերյալ պահպանված գրավոր տեղեկությունները հաճախ ներկայացնում են իրադարձությունները իշխանական տեսանկյունից, մինչդեռ հնագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու առօրյա կյանքը, արտադրությունը, բնակավայրերի կառուցվածքը և սոցիալական հարաբերությունների տարբեր դրսևորումները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Բիայնիլի-Ուրարտուն ներկայացնում է որպես զարգացած պետական և հասարակական համակարգ ունեցող հին քաղաքական կազմավորում՝ ընդգծելով նրա կառավարման, տնտեսության, ռազմական կազմակերպության, կրոնական կյանքի և նյութական մշակույթի առանձնահատկությունները։ Այն արժեքավոր է Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմության, Ուրարտուի պետականության և հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հնագետներին, արևելագետներին, հայագետներին, ուսանողներին և Հին Արևելքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Technology

Էներգետիկայի, էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի պլանավորման և մաթեմատիկական մոդելավորման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է էներգահամակարգի հեռանկարային կառուցվածքի մշակման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով զարգացման գործընթացում առկա անորոշության գործոնները։ Քննության են առնվում էներգահամակարգերի երկարաժամկետ զարգացման հիմնական սկզբունքները, արտադրող հզորությունների կառուցվածքի ձևավորման առանձնահատկությունները և էլեկտրաէներգիայի արտադրության ու սպառման հավասարակշռության ապահովման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրաէներգիայի պահանջարկի փոփոխություններին, վառելիքաէներգետիկ ռեսուրսների արժեքի տատանումներին, տեխնոլոգիական զարգացման հնարավոր ուղղություններին և ներդրումային որոշումների ընդունման պայմաններին։ Վերլուծվում են անորոշության աղբյուրները, դրանց ազդեցությունը էներգահամակարգի կառուցվածքային ընտրությունների վրա և զարգացման տարբեր սցենարների համեմատական գնահատման հնարավորությունները։ Քննարկվում են օպտիմալացման, հավանականային մոդելավորման, սցենարային վերլուծության և կայուն որոշումների ընդունման մաթեմատիկական մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել էլեկտրակայանների տեսակների ու հզորությունների ընտրության, էներգետիկ ռեսուրսների համակցման, վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ինտեգրման և պահուստային հզորությունների ապահովման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում էներգահամակարգի հուսալիության, տնտեսական արդյունավետության, շահագործման ծախսերի և բնապահպանական սահմանափակումների փոխկապակցվածությանը։ Կարևորվում է հեռանկարային կառուցվածքի մշակման ժամանակ տարբեր ռիսկերի և հնարավոր զարգացումների հաշվառումը՝ էներգամատակարարման անվտանգության ու համակարգի ճկունության ապահովման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել էներգետիկ զարգացման ռազմավարական պլանավորման մեթոդների կատարելագործմանը և անորոշության պայմաններում հիմնավորված ներդրումային ու տեխնիկական որոշումների ընդունմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել էներգետիկ համակարգերի նախագծման, էլեկտրաէներգետիկայի տնտեսագիտության, օպտիմալացման, ռիսկերի կառավարման և էներգետիկ քաղաքականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է «պատերազմ», «խաղաղություն» և «վախ» հասկացույթների լեզվական առկայացման միջոցները ժամանակակից ամերիկյան մամուլում՝ ընդգծելով դրանց կոնցեպտուալ ներկայացման ձևերը և հաղորդակցական ռազմավարությունները։ Նշվում է, որ մամուլային դիսկուրսում այս հասկացույթները հաճախ չեն արտահայտվում միայն ուղղակի բառային ձևերով, այլ կառուցվում են բազմազան լեզվական և ոճական միջոցների միջոցով, որոնք ձևավորում են հասարակական ընկալման որոշակի շրջանակներ։ Վերլուծվում է, որ «պատերազմ» հասկացույթը հաճախ առկայացվում է ռազմական տերմինաբանության, կոնֆլիկտային սցենարների նկարագրության, մետաֆորիկ կառուցվածքների (օրինակ՝ քաղաքական պայքարը որպես «battle» կամ «fight») և դինամիկ գործողությունների շեշտադրման միջոցով։ «Խաղաղություն» հասկացույթը, հակառակ դրան, արտահայտվում է կայունության, համաձայնության, դիվանագիտական գործընթացների և վերականգնման լեզվական դաշտերի միջոցով, հաճախ ուղեկցվելով գնահատական և նորմատիվ բառապաշարով։ «Վախ» հասկացույթը հիմնականում ձևավորվում է ռիսկի, սպառնալիքի, անորոշության և անվտանգության խախտման լեզվական մոդելների միջոցով, ինչպես նաև էմոցիոնալ-գնահատողական արտահայտություններով, որոնք ուժեղացնում են ազդեցությունը ընթերցողի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կոնցեպտուալ մետաֆորների և ֆրեյմային կառուցվածքների կիրառությանը, որոնք ձևավորում են տեղեկատվության ընկալման շրջանակները և ուղղորդում հասարակական կարծիքը։ Նշվում է նաև, որ ժամանակակից ամերիկյան մամուլում այս հասկացույթների ներկայացումը հաճախ պայմանավորված է քաղաքական, գաղափարական և հաղորդակցական նպատակներով, ինչը մեծացնում է լեզվի ազդեցական գործառույթը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ «պատերազմ», «խաղաղություն» և «վախ» հասկացույթների առկայացումը մամուլում իրականացվում է բազմամակարդակ լեզվական մեխանիզմների միջոցով, որոնք համադրում են տեղեկատվական և ազդեցական գործառույթները։

Linguistics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է քերականության տրամաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը Ալ-Ֆարաբիի լեզվափիլիսոփայական հայացքների շրջանակում՝ դրանք դիտարկելով նաև տիպաբանական տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության կենտրոնում լեզվի և տրամաբանության փոխհարաբերությունն է, մասնավորապես՝ այն հարցը, թե ինչպես կարող են տրամաբանական կատեգորիաները, մտածողության կառուցվածքը և դատողության ձևերը արտահայտվել քերականական համակարգում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են Ալ-Ֆարաբիի պատկերացումները լեզվի, խոսքի, քերականության և տրամաբանության փոխկապակցվածության վերաբերյալ, ինչպես նաև այն տեսական սկզբունքները, որոնց միջոցով հնարավոր է բացատրել քերականական երևույթների կառուցվածքային հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական և տրամաբանական կատեգորիաների հարաբերակցությանը, լեզվական ձևերի ու իմաստների փոխկապակցվածությանը և տարբեր լեզուների կառուցվածքային առանձնահատկությունների համեմատական դիտարկմանը։ Տիպաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել քերականական համակարգերի ընդհանրություններն ու տարբերությունները և պարզել, թե որքանով են տրամաբանական ու իմաստային հարաբերությունները դրսևորվում տարբեր լեզվական կառուցվածքներում։ Աշխատությունը միավորում է լեզվաբանության, տրամաբանության և միջնադարյան փիլիսոփայության ուսումնասիրության մեթոդները՝ փորձելով ներկայացնել Ալ-Ֆարաբիի գիտական ժառանգության այն կողմերը, որոնք առնչվում են լեզվի կառուցվածքի և մտածողության ձևերի փոխհարաբերությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև լեզվաբանական մտքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս հասկանալու միջնադարյան արաբամուսուլմանական փիլիսոփայական ավանդույթի ազդեցությունը քերականական և տրամաբանական գաղափարների զարգացման վրա։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, փիլիսոփաներին, տրամաբաններին, արևելագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, լեզվաբանական տիպաբանության հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։