Հայերենի հոլովական իմաստների համարժեքները իսպաներենում

Medicine

Այս աշխատությունը նվիրված է հաստ աղու քաղցկեղի այն դեպքերի ուսումնասիրությանը, որոնք բարդանում են ուռուցքի շուրջ զարգացող բորբոքային գործընթացով՝ ընդգրկելով հիվանդության կլինիկական դրսևորումները, ախտորոշման առանձնահատկությունները և բուժման մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ուռուցքային գործընթացի և հարակից հյուսվածքների բորբոքային փոփոխությունների փոխազդեցությունը, որը կարող է զգալիորեն բարդացնել հիվանդության կլինիկական պատկերի մեկնաբանությունը և ճիշտ ախտորոշման իրականացումը։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել հիվանդների հիմնական գանգատները, հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները, ցավային համախտանիշը, աղիքային ֆունկցիայի փոփոխությունները, ընդհանուր վիճակի խանգարումները և այլ կլինիկական նշաններ, որոնք կարող են ուղեկցել նման բարդացած դեպքերին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիֆերենցիալ ախտորոշմանը, քանի որ արտահայտված բորբոքային երևույթները կարող են նմանակել այլ բորբոքային կամ վարակային հիվանդությունների և դժվարացնել ուռուցքային գործընթացի ժամանակին հայտնաբերումը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ժամանակակից ախտորոշիչ մեթոդների կիրառման գնահատումը՝ կլինիկական զննություն, լաբորատոր հետազոտություններ, էնդոսկոպիկ հետազոտություններ, պատկերային ախտորոշում և հյուսվածաբանական քննություն։ Կարևորվում է ախտորոշման փուլում բորբոքային փոփոխությունների և ուռուցքի իրական տարածվածության տարբերակումը, քանի որ դա անմիջական նշանակություն ունի բուժական մարտավարության ընտրության համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հիվանդության փուլավորման, ուռուցքի տեղակայման, հարակից օրգանների և հյուսվածքների ներգրավվածության ու հնարավոր բարդությունների գնահատմանը։ Բուժման բաժնում կարող են քննարկվել վիրաբուժական միջամտության, դեղորայքային և այլ համալիր բուժման մոտեցումները՝ հաշվի առնելով հիվանդության տարածվածությունը, բորբոքային գործընթացի արտահայտվածությունը և հիվանդի ընդհանուր վիճակը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի վիրահատական տակտիկայի ընտրությունը, քանի որ բորբոքային փոփոխությունները կարող են փոխել հյուսվածքների անատոմիական հարաբերությունները, մեծացնել միջամտության տեխնիկական բարդությունը և ազդել հետվիրահատական վերականգնման ընթացքի վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել բուժման տարբեր մոտեցումների արդյունքների համեմատական գնահատում, հետվիրահատական բարդությունների, հիվանդության ընթացքի և երկարաժամկետ արդյունքների վերլուծություն։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել բարդացած դեպքերի վաղ ճանաչման, ախտորոշման ճշգրտության բարձրացման և բուժական մարտավարության օպտիմալացմանը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ հաստ աղու քաղցկեղի և բորբոքային գործընթացի համակցությունը պահանջում է բազմակողմանի կլինիկական գնահատում և հաճախ՝ տարբեր մասնագետների համագործակցություն։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ուռուցքաբանների, ընդհանուր և որովայնային վիրաբույժների, կոլոպրոկտոլոգների, գաստրոէնտերոլոգների, էնդոսկոպիստների, ախտորոշիչ բժշկության մասնագետների, բժշկական հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

History

Կենսագրական այս աշխատությունը նվիրված է գեներալ-լեյտենանտ իշխան Վալերիան Մադաթովին՝ հայազգի նշանավոր ռազմական գործչին, որի անունը կապված է Ռուսական կայսրության ռազմական պատմության և Կովկասում ծավալված ռազմաքաղաքական իրադարձությունների հետ։ Մադաթովը, ծնունդով Խաչենից, պատմական աղբյուրներում հայտնի է նաև որպես Վալերիան Մադաթյան և հիշատակվում է ռուսական բանակում իր ծառայության, ռազմական ընդունակությունների ու հրամանատարական գործունեության համար։ Նրա կենսագրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու XVIII դարի վերջին և XIX դարի առաջին կեսի Կովկասի պատմական իրադրությանը, տարածաշրջանում տեղի ունեցած պատերազմներին, իշխանական հարաբերություններին և Ռուսական կայսրության ռազմական առաջխաղացմանը։ Աշխատության կենտրոնում անհատական կենսագրության միջոցով պատմական ժամանակաշրջանի ներկայացումն է՝ ռազմական ծառայության, հասարակական դիրքի, անձնական արժանիքների և պատմական իրադարձություններին մասնակցության համատեքստում։ Նման կենսագրական երկերը կարևոր դեր են ունեցել պատմական հիշողության պահպանման, ազգային ծագում ունեցող նշանավոր գործիչների կյանքի ու գործունեության հանրահռչակման և անցյալի իրադարձությունների մասին գիտելիքների տարածման գործում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ ռազմական գործիչների պատմությամբ, Կովկասի ռազմաքաղաքական զարգացումներով և հայ-ռուսական պատմական առնչություններով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև XIX դարի հայերեն պատմագրության և կենսագրական գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ որպես անցյալի նշանավոր անհատների կերպարները գրավոր մշակույթի միջոցով պահպանելու և հաջորդ սերունդներին փոխանցելու օրինակ։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է հայ արձակագրության ինքնատիպ ներկայացուցիչներից մեկի փոքրածավալ արձակ ստեղծագործությունների գրականագիտական ուսումնասիրությանը՝ դրանց թեմատիկ, գաղափարական, ժանրային և գեղարվեստական առանձնահատկությունների բացահայտմամբ։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պատմվածքները, նորավեպային բնույթի գործերը, մանրապատումները և փոքր արձակի այլ ձևերը՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց կառուցվածքին, կերպարային համակարգին, պատմողական եղանակներին և լեզվաոճական առանձնահատկություններին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պատմական անցյալի և ժամանակակից իրականության գեղարվեստական վերաիմաստավորմանը, ազգային հիշողության, մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների, բարոյական արժեքների ու անհատի ներաշխարհի արտացոլմանը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես է սահմանափակ ծավալի պայմաններում ձևավորվում ամբողջական գեղարվեստական միջավայր, զարգանում գործողությունը և բացահայտվում կերպարների հոգեբանությունն ու աշխարհընկալումը։ Ուսումնասիրվում են հեղինակային խոսքի և կերպարների խոսքի հարաբերակցությունը, երկխոսությունների կառուցումը, նկարագրությունների գործառույթը, ենթատեքստի կիրառումը, պատկերավորման միջոցները և պատմողական ռիթմը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի ընտրությանը, պատմական ու ժողովրդական լեզվաշերտերի օգտագործմանը և դրանց միջոցով ստեղծվող ազգային ու ժամանակային միջավայրին։ Քննության են առնվում նաև իրականության և գեղարվեստական երևակայության փոխհարաբերությունները, պատմական նյութի գրական մշակման սկզբունքները և անցյալի իրադարձությունները ժամանակակից ընթերցողի համար իմաստավորելու հեղինակային մոտեցումները։ Փոքր արձակի ժանրային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու սեղմ շարադրանքի, արտահայտչական մանրամասների, խորհրդանշական պատկերների և հակիրճ բնութագրումների նշանակությունը ստեղծագործությունների գաղափարական ամբողջականության ձևավորման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում կերպարակերտման եղանակներին, գործողությունների զարգացման տրամաբանությանը և գեղարվեստական տարածության ու ժամանակի կազմակերպմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել արձակագրի փոքր ժանրերի գեղարվեստական համակարգի մասին, գնահատել դրանց տեղը հեղինակի ստեղծագործական ժառանգության մեջ և բացահայտել դրանց նշանակությունը 20-րդ դարի հայ արձակի զարգացման համատեքստում։

History

Աշխատությունը գիտական ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատանքային միգրացիայի ձևավորման, զարգացման և դրա սոցիալ-մշակութային հետևանքների համակողմանի վերլուծության վրա։ Այն դիտարկում է աշխատանքային միգրացիան ոչ միայն որպես տնտեսական կամ ժողովրդագրական գործընթաց, այլև որպես հասարակական կյանքի, ընտանիքի, համայնքային հարաբերությունների, արժեքային համակարգի և անհատի սոցիալական վարքագծի վրա ազդեցություն ունեցող բազմաշերտ երևույթ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ աշխատանքի որոնման նպատակով երկրից դուրս մեկնելը փոխում է ոչ միայն միգրանտի տնտեսական վիճակը, այլև նրա սոցիալական կարգավիճակը, ընտանեկան դերերը, միջանձնային հարաբերությունները, մշակութային պատկերացումները և հայրենիքի հետ կապերի բնույթը։ Հատուկ նշանակություն ունի միգրացիայի ազդեցության դիտարկումը անհատի, ընտանիքի, համայնքի և հասարակության տարբեր մակարդակներում․ արտագնա աշխատանքի հետևանքով առաջացող ֆինանսական փոխանցումները կարող են բարելավել ընտանիքների նյութական պայմանները, սակայն միաժամանակ երկարատև բաժանումը կարող է հանգեցնել ընտանիքի ներսում դերերի վերափոխման, սերունդների միջև հարաբերությունների փոփոխության և սոցիալական որոշակի խնդիրների առաջացման։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ աշխատանքային միգրացիայի երևույթը ներկայացնում է հայկական հասարակության սոցիալ-մշակութային փոփոխությունների ավելի լայն համատեքստում՝ անդրադառնալով ավանդական և նոր ձևավորվող վարքագծային ու արժեքային մոդելների փոխազդեցությանը։ Հետազոտության հեղինակը Միհրան Վարդգեսի Գալստյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում՝ պատմական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճանի հայցմամբ, «Ազգագրություն» մասնագիտությամբ, 2016 թվականին։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը հետագայում շարունակվում է նաև հեղինակի միգրացիային նվիրված ուսումնասիրություններում, որտեղ ընդգրկվում են միգրացիայի սոցիալ-մշակութային և էթնոժողովրդագրական հետևանքները, ինքնության փոփոխությունները, սոցիալ-մշակութային նոր պրակտիկաների փոխանցումը, միգրանտների ադապտացիան և վերադարձողների վերաինտեգրման հիմնախնդիրները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր է Հայաստանի միգրացիոն գործընթացները հասարակական և մշակութային տեսանկյունից հասկանալու համար, քանի որ ցույց է տալիս, որ աշխատանքային միգրացիայի ազդեցությունը չի սահմանափակվում աշխատուժի տեղաշարժով կամ տնտեսական արդյունքներով․ այն կարող է երկարաժամկետ փոփոխություններ առաջացնել ընտանիքի կառուցվածքում, սոցիալական հարաբերություններում, մշակութային վարքագծում, ինքնության ընկալումներում և հասարակության զարգացման միտումներում։

Chemistry

Գիտական աշխատանքը նվիրված է կենսաակտիվ 3,5-տեղակալված սալիցիլատային քելատների հակապերօքսիռադիկալային և հակաօքսիդանտային հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Cu(II), Zn(II), Fe(III) և Mn(II) մետաղների կոմպլեքսների օրինակով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նշված մետաղակոմպլեքսների փոխազդեցությունը ազատ ռադիկալների և լիպիդների օքսիդացման գործընթացների հետ՝ օգտագործելով մոդելային լիպիդային միջավայրեր։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են քելատային միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց կապը հակաօքսիդանտային ակտիվության հետ՝ ուշադրություն դարձնելով տարբեր մետաղական կենտրոնների ազդեցությանը։ Հատուկ նշանակություն ունի լիպիդային միջավայրերում ընթացող պերօքսիդացման գործընթացների ուսումնասիրությունը, քանի որ լիպիդների օքսիդատիվ վնասումը կարևոր դեր ունի կենսաբանական համակարգերում ազատ ռադիկալային գործընթացների զարգացման և բջջային կառուցվածքների վնասման մեջ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ուսումնասիրվող միացությունների՝ օքսիդատիվ շղթայական ռեակցիաները արգելակելու կամ ազատ ռադիկալների ակտիվությունը նվազեցնելու ունակությունը։ Ստացված արդյունքները կարող են կարևոր լինել մետաղակոմպլեքսային հակաօքսիդանտների քիմիայի, կենսաակտիվ միացությունների հետազոտության, դեղաքիմիայի և օքսիդատիվ գործընթացների վերահսկման մեխանիզմների ուսումնասիրման համար։ Աշխատանքը հատկապես հետաքրքրական է քիմիկոսների, կենսաքիմիկոսների, դեղաքիմիայի մասնագետների և հակաօքսիդանտային համակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնակչության եկամուտների ձևավորման և ապահովման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով եկամուտները որպես բնակչության կենսամակարդակի, սոցիալական կայունության և տնտեսական զարգացման կարևորագույն ցուցանիշ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են բնակչության եկամուտների հիմնական աղբյուրները, դրանց կառուցվածքը, ձևավորման մեխանիզմները և տարբեր սոցիալական խմբերի միջև բաշխման առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում աշխատավարձին, ձեռնարկատիրական գործունեությունից ստացվող եկամուտներին, սոցիալական տրանսֆերտներին, կենսաթոշակներին և եկամուտների այլ աղբյուրներին՝ գնահատելով դրանց դերը տնային տնտեսությունների նյութական ապահովվածության մեջ։ Առանձին կարևորություն է տրվում աշխատանքի շուկայի վիճակին, զբաղվածության և գործազրկության մակարդակին, աշխատուժի պահանջարկին ու առաջարկին, քանի որ բնակչության եկամուտների հիմնական մասը ձևավորվում է աշխատանքի դիմաց ստացվող վարձատրության միջոցով։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել նաև անվանական և իրական եկամուտների փոփոխությունները, գնաճի ազդեցությունը բնակչության գնողունակության վրա, նվազագույն և միջին աշխատավարձի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև եկամուտների անհավասարության մակարդակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների սոցիալական պաշտպանության խնդիրներին և այն պետական մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է մեղմել սոցիալական անհավասարությունը և ապահովել բնակչության նվազագույն կենսապայմանները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ սոցիալական նպաստների, կենսաթոշակային համակարգի, զբաղվածության պետական ծրագրերի և եկամուտների վերաբաշխման այլ գործիքների արդյունավետությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև աղքատության պատճառների և դրա նվազեցման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը, քանի որ եկամուտների կայուն աճը և դրանց առավել հավասարաչափ բաշխումը անմիջականորեն կապված են աղքատության մակարդակի նվազեցման հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել Հայաստանի տարբեր տարածաշրջանների, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի, ինչպես նաև տարբեր սոցիալ-ժողովրդագրական խմբերի եկամուտների տարբերությունները։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ բնակչության եկամուտների ձևավորման և ապահովման խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս մշակել սոցիալական և տնտեսական քաղաքականության ավելի արդյունավետ ուղղություններ՝ ուղղված զբաղվածության ընդլայնմանը, աշխատավարձերի բարձրացմանը, սոցիալական պաշտպանության կատարելագործմանը և բնակչության կենսամակարդակի բարելավմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։