Հայկական վայելչագրության գաղափարը

Medicine

Монография посвящена токсикологическим свойствам фторида трибутилолова, оценке его воздействия на организм человека и обоснованию гигиенических нормативов содержания вещества в воздухе рабочей зоны; в работе рассматриваются пути поступления токсиканта в организм, механизмы его биологического действия, острые и хронические эффекты, включая поражение нервной системы, печени и иммунных реакций, а также результаты экспериментальных и эпидемиологических исследований; значительное внимание уделяется методам санитарно-гигиенического контроля, расчету предельно допустимых концентраций и принципам нормирования производственных воздействий с целью профилактики профессиональных отравлений и обеспечения безопасности труда.

Religion

Հրատարակությունը քրիստոնեական Սուրբ Գրքի կարևորագույն երկերից մեկի՝ Ավետարանի հայերեն բնագիրն է, որը ներկայացնում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքը, գործունեությունը, քարոզչությունը և մարդկությանը փոխանցած հոգևոր ու բարոյական ուսմունքը։ Ավետարանական պատմությունները բացահայտում են Քրիստոսի ծննդյան, ծառայության, աշակերտների հետ ունեցած հարաբերությունների, հրաշքների, առակների, չարչարանքների, խաչելության և հարության դրվագները։ Դրանց միջոցով ընթերցողին փոխանցվում են քրիստոնեական հավատքի հիմնարար դրույթները և այն արժեքները, որոնք առանցքային են քրիստոնեական աշխարհայացքի ձևավորման համար։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն սիրո, գթասրտության, ներողամտության, խոնարհության, արդարության, հավատի և մերձավորի հանդեպ պատասխանատվության գաղափարները։ Ավետարանը կարևոր աղբյուր է ինչպես անհատական հոգևոր ընթերցանության, այնպես էլ եկեղեցական արարողությունների, կրոնական կրթության և աստվածաբանական ուսումնասիրությունների համար։ Հայերենով դրա հրատարակումը նպաստել է Սուրբ Գրքի մատչելիությանը, քրիստոնեական ուսմունքի տարածմանը և հայ ժողովրդի հոգևոր ու մշակութային ինքնության պահպանմանը։ Գիրքը կարևոր տեղ ունի հայ աստվածաշնչյան գրականության, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տպագրական գործունեության և 19-րդ դարի հայ կրոնական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության մեջ։

Medicine

Կլինիկական հոգեբանության և հոգեբուժության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շիզոֆրենիայի և նևրոտիկ խանգարումների դեպքում աուտիստական դրսևորումների ու ինքնաընկալման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կլինիկահոգեախտաբանական և հոգեբանական տեսանկյուններից։ Քննության են առնվում անձի ինքնագիտակցության, սեփական անձի ընկալման, հուզական ապրումների և շրջապատող աշխարհի հետ փոխհարաբերությունների փոփոխությունները տարբեր հոգեկան խանգարումների պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական մեկուսացման, ներքին ապրումների վրա կենտրոնացման, միջանձնային հաղորդակցության դժվարությունների և ինքնագնահատականի փոփոխությունների հոգեբանական բնութագրերին։ Վերլուծվում են շիզոֆրենիայի և նևրոտիկ խանգարումների կլինիկական դրսևորումների տարբերությունները, անձի ինքնընկալման խանգարումների հնարավոր մեխանիզմները և դրանց կապը հուզական ու ճանաչողական գործընթացների հետ։ Քննարկվում են նաև հոգեախտաբանական ախտանշանների գնահատման, կլինիկական դիտարկման, հոգեբանական հարցազրույցի և հոգեախտորոշիչ մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են անձի ներքին փորձառության, ինքնության զգացողության, սոցիալական հարմարման և հոգեբանական պաշտպանական մեխանիզմների փոխկապակցվածությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կլինիկական և հոգեբանական տվյալների համադրման նշանակությանը տարբերակիչ ախտորոշման, հոգեբանական աջակցության և բուժական ու վերականգնողական մոտեցումների մշակման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հոգեբուժության, կլինիկական հոգեբանության, հոգեախտաբանության և հոգեկան առողջության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է Դավիթ մարգարեի սաղմոսներին և դրանց շուրջ հոգևոր խորհրդածություններին՝ ներկայացնելով Սուրբ Գրքի այս կարևոր հատվածի կրոնական ու բարոյական նշանակությունը։ Սաղմոսները քրիստոնեական աղոթական ավանդության առանցքային բաղադրիչներից են, որոնցում արտահայտվում են Աստծուն ուղղված փառաբանություն, ապաշխարություն, գոհություն, օգնության խնդրանք և վստահություն աստվածային ողորմության հանդեպ։ Դրանք արտացոլում են մարդկային հոգեվիճակների բազմազանությունը՝ հույսից ու երախտագիտությունից մինչև վիշտ, զղջում և մխիթարության որոնում։ Սաղմոսների շուրջ խորհրդածությունը հավատացյալին հնարավորություն է տալիս խորանալու դրանց իմաստի մեջ, խորհելու հոգևոր կյանքի, բարոյական պատասխանատվության, հավատի ամրության և Աստծո հետ մարդու հարաբերության մասին։ Նման աշխատությունները կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայ եկեղեցական գրականության մեջ՝ ծառայելով անձնական աղոթքի, հոգևոր ընթերցանության և կրոնական ուսուցման նպատակներին։ Դրանք նպաստել են աստվածաշնչյան տեքստերի ընկալմանը և դրանց գաղափարների կիրառմանը հավատացյալի առօրյա կյանքում։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել սաղմոսների մեկնությամբ, հայ քրիստոնեական հոգևոր ավանդույթով, աստվածաշնչագիտությամբ և հայերեն կրոնական գրականության պատմությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։

Economics

Նյութը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ապահովագրական շուկայի զարգացմանը, դրա ձևավորման ու գործունեության առանձնահատկություններին, առկա խնդիրներին և հետագա զարգացման հնարավորություններին։ Այն ուսումնասիրում է ապահովագրության դերը երկրի ֆինանսական համակարգում՝ որպես տնտեսական և սոցիալական ռիսկերի կառավարման, քաղաքացիների ու կազմակերպությունների ֆինանսական պաշտպանվածության ապահովման և երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման կարևոր գործիք։ Ապահովագրական շուկայի արդյունավետ զարգացումը պայմանավորված է մի շարք փոխկապակցված գործոններով, այդ թվում՝ բնակչության և բիզնեսի ապահովագրական ծառայությունների նկատմամբ պահանջարկով, ֆինանսական գրագիտության մակարդակով, ապահովագրական ընկերությունների մրցունակությամբ, օրենսդրական և կարգավորող միջավայրով, ապահովագրական արտադրանքների բազմազանությամբ և ոլորտի նկատմամբ հասարակության վստահությամբ։ Հայաստանի պայմաններում կարևոր խնդիրներից մեկը ապահովագրական մշակույթի և իրազեկվածության զարգացումն է, քանի որ ապահովագրության անհրաժեշտության վերաբերյալ սահմանափակ պատկերացումները կարող են նվազեցնել կամավոր ապահովագրական ծառայությունների պահանջարկը։ Միաժամանակ նշանակություն ունեն ապահովագրական ծառայությունների հասանելիությունը, դրանց արժեքը, պայմանների թափանցիկությունը և ապահովագրական հատուցումների նկատմամբ սպառողների վստահությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև շուկայի մրցակցային միջավայրին, ապահովագրական ընկերությունների ֆինանսական կայունությանը, ռիսկերի գնահատման և կառավարման մեխանիզմներին, վերաապահովագրության դերին և տեխնոլոգիական նորարարությունների ազդեցությանը ոլորտի զարգացման վրա։ Թվայնացումը կարող է նպաստել ապահովագրական ծառայությունների մատուցման արագացմանը, առցանց պայմանագրերի և վճարումների տարածմանը, հաճախորդների սպասարկման բարելավմանը և տվյալների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի նաև պարտադիր ապահովագրության և կամավոր ապահովագրության հարաբերակցությունը, քանի որ դրանք տարբեր կերպ են ձևավորում շուկայի պահանջարկն ու ապահովագրական ընկերությունների գործունեության ծավալները։ Շուկայի զարգացմանը կարող են նպաստել նոր ապահովագրական պրոդուկտների ստեղծումը, սպառողների իրավունքների առավել արդյունավետ պաշտպանությունը, ոլորտի թափանցիկության բարձրացումը, ֆինանսական գրագիտության ընդլայնումը և միջազգային փորձի կիրառումը՝ Հայաստանի տնտեսական ու սոցիալական առանձնահատկություններին համապատասխանեցված ձևով։ Նյութը կարող է օգտակար լինել նաև ապահովագրության միջոցով սոցիալական և տնտեսական ռիսկերի նվազեցման, ներդրումային հնարավորությունների ընդլայնման և ֆինանսական համակարգի կայունության ամրապնդման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ, թեման հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի ապահովագրական շուկայի զարգացման խոչընդոտների և հնարավորությունների մասին՝ ընդգծելով այն գործոնները, որոնց բարելավումը կարող է նպաստել ոլորտի մրցունակության, վստահելիության և երկարաժամկետ կայունության բարձրացմանը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է Կարնո կրթական համակարգի ձևավորման, զարգացման և կազմակերպական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը 19-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Սանասարյան վարժարանի գործունեությանը։ Հետազոտությունը կրթական կյանքը դիտարկում է Օսմանյան կայսրության արևելյան շրջանների հայության հասարակական, մշակութային և ազգային զարգացման համատեքստում՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին դպրոցական հաստատությունները դառնում կրթության տարածման, ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդման և մտավոր կյանքի զարգացման կարևոր կենտրոններ։ Ուսումնասիրության առանցքային թեմաներից է Կարնո կրթական միջավայրի ձևավորման պատմական նախադրյալների բացահայտումը, դպրոցների ցանցի զարգացումը, ուսումնական հաստատությունների կազմակերպչական կառուցվածքը և դրանց կրթադաստիարակչական նպատակները։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում Սանասարյան վարժարանին՝ որպես ժամանակաշրջանի հայ կրթական կյանքի կարևորագույն հաստատություններից մեկի, որի գործունեությունը դուրս էր գալիս սովորական դպրոցական կրթության շրջանակներից և կապված էր ազգային մտավոր ներուժի ձևավորման ու մասնագիտական պատրաստության խնդիրների հետ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել վարժարանի հիմնադրման պայմանները, ֆինանսավորման աղբյուրները, կառավարման համակարգը, ուսուցչական կազմը, աշակերտների ընդունելության և կրթության կազմակերպման սկզբունքները։ Կարևոր ուղղություն է նաև ուսումնական ծրագրերի ուսումնասիրությունը․ կարող են դիտարկվել հայագիտական, լեզվական, պատմական, բնագիտական և այլ առարկաների տեղն ու դերը կրթական գործընթացում, ինչպես նաև տեսական գիտելիքների և գործնական պատրաստության հարաբերակցությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ հայոց լեզվի և գրականության, ազգային պատմության ու մշակույթի ուսուցմանը՝ որպես ազգային ինքնության պահպանման և սերունդների կրթության կարևոր բաղադրիչների։ Միաժամանակ կարող են ուսումնասիրվել օտար լեզուների, գիտությունների և մասնագիտական առարկաների դասավանդման առանձնահատկությունները, որոնք նպաստում էին շրջանավարտների ավելի լայն կրթական ու մասնագիտական հնարավորությունների ձևավորմանը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև ուսուցչական կադրերի պատրաստման և մանկավարժական գաղափարների տարածման հարցը։ Դպրոցների գործունեության միջոցով տարածվում էին ժամանակի առաջադեմ մանկավարժական պատկերացումները, ուսուցման նոր մեթոդները և աշակերտակենտրոն մոտեցումները, որոնք աստիճանաբար փոփոխում էին ավանդական կրթական մշակույթը։ Կարող է ուսումնասիրվել նաև կրթության հասանելիության խնդիրը, աշակերտների սոցիալական կազմը և տարբեր բնակավայրերից սովորողների ներգրավումը։ Սանասարյան վարժարանի գործունեությունը հատկապես կարևոր էր նրանով, որ այն նպաստում էր կրթված ազգային մտավորականության և մասնագետների ձևավորմանը, որոնցից շատերը հետագայում դեր են ունեցել հայկական հասարակական, մշակութային, կրթական և քաղաքական կյանքում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Կարնոյի կրթական հաստատությունների և համայնքային կյանքի փոխհարաբերությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին դպրոցները մասնակցում ազգային կազմակերպվածության և մշակութային կյանքի պահպանմանը։ Պատմական համատեքստի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նաև այն սահմանափակումներն ու դժվարությունները, որոնց պայմաններում գործում էին հայկական դպրոցները՝ կապված վարչական վերահսկողության, ֆինանսական խնդիրների, քաղաքական անկայունության և կրթական ռեսուրսների սահմանափակության հետ։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն լրացնում է արևմտահայ կրթության պատմության ուսումնասիրությունը և հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Կարնոյի հայության կրթական և մշակութային կյանքի մասին։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել մանկավարժության պատմությամբ, հայագիտությամբ, արևմտահայության պատմությամբ, կրթական հաստատությունների պատմությամբ և 19-րդ դարի հայ հասարակական մտքի զարգացմամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Կարնո կրթական համակարգը ներկայացնում է որպես ազգային կրթության և մշակութային ինքնության պահպանման կարևոր հենարան՝ բացահայտելով դրա զարգացման հիմնական փուլերը, կրթական կազմակերպման առանձնահատկությունները և Սանասարյան վարժարանի նշանակալի դերը հայ կրթական ու հասարակական կյանքում։