Հայկազյան լեզվի գործնական բառարան

History

Սա տեղեկատու-մատենագիտական հրատարակություն է, որը նախատեսված է 1950 թվականի ընթացքում հիշատակվող կարևոր տարեթվերի և հոբելյանների համակարգված ներկայացման համար, որտեղ ըստ օրացուցային հաջորդականության ընդգրկված են պատմական, մշակութային, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող իրադարձություններ, ինչպես նաև նշանավոր անձանց ծննդյան և մահվան տարելիցներ, աշխատանքը նպատակ ունի ապահովել տեղեկատվության մատչելի և հարմար կառուցվածք ընթերցողների լայն շրջանակի համար՝ ներառյալ ուսուցիչներ, ուսանողներ և մշակութային ոլորտի աշխատողներ, միաժամանակ ծառայելով որպես կրթական և հանրահռչակող աղբյուր, որը նպաստում է պատմական հիշողության պահպանմանը և հասարակական գիտակցության զարգացմանը՝ ներկայացնելով տարբեր ոլորտների զարգացման կարևոր հանգրվանները մեկ միասնական համակարգված ձևաչափով։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է բաշխված միջավայրերում իրականացվող գործընթացների նախագծման և վերիֆիկացման հիմնական գործիքային միջոցների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով բաշխված համակարգերի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունների, գործընթացների մոդելավորման և դրանց ճշտության ստուգման մեթոդների վրա։ Բաշխված համակարգերում բազմաթիվ համակարգիչներ կամ հաշվարկային հանգույցներ համագործակցում են ընդհանուր խնդիրների լուծման համար, սակայն դրանց միջև հաղորդակցության ուշացումները, զուգահեռ գործողությունները, տվյալների փոխանակումը, հանգույցների հնարավոր խափանումները և ժամանակային անհամաժամանակությունը զգալիորեն բարդացնում են համակարգերի նախագծման ու ստուգման գործընթացը։ Այդ պատճառով բաշխված գործընթացների ճիշտ կառուցումը պահանջում է ոչ միայն ծրագրային լուծումների մշակում, այլև դրանց վարքագծի նախնական մոդելավորում և համակարգված վերիֆիկացիա։ Ուսումնասիրության առանցքում կարող է գտնվել բաշխված գործընթացների ֆորմալ և կիսաֆորմալ ներկայացման խնդիրը։ Մոդելավորման միջոցով հնարավոր է նկարագրել համակարգի բաղադրիչները, դրանց միջև փոխազդեցությունները, հաղորդագրությունների փոխանցումը, վիճակների փոփոխությունը և զուգահեռ ընթացող գործողությունները։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դեռևս նախագծման փուլում հայտնաբերել տրամաբանական հակասություններ, անհասանելի վիճակներ, փոխադարձ արգելափակումներ և այլ սխալներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է գործընթացների վերիֆիկացիայի տեսական հիմքերի ուսումնասիրությունը։ Վերիֆիկացիան ուղղված է պարզելու, թե արդյոք մշակված համակարգը համապատասխանում է նախապես սահմանված պահանջներին և արդյոք նրա վարքագիծը բավարարում է անհրաժեշտ հատկություններին։ Բաշխված միջավայրերի դեպքում կարող են ստուգվել անվտանգության, հասանելիության, ճիշտ ավարտի, համաժամացման և հաղորդակցության հետ կապված հատկություններ։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել վիճակների տարածության ուսումնասիրության, մոդելների ստուգման, ֆորմալ ապացուցման և այլ մեթոդներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գործընթացների մոդելավորման տարբեր մոտեցումներին։ Դրանց միջոցով համակարգի վարքագիծը կարող է ներկայացվել վիճակների, անցումների, գործողությունների և հաղորդակցության հարաբերությունների միջոցով։ Նման ներկայացումը հնարավորություն է տալիս բարդ բաշխված գործընթացը վերածել ավելի պարզ և վերլուծելի մոդելի՝ պահպանելով դրա էական հատկությունները։ Մոդելի հիման վրա հնարավոր է ուսումնասիրել համակարգի հնարավոր վարքագծի տարբեր սցենարներ և ստուգել դրանց համապատասխանությունը սահմանված պահանջներին։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև գործընթացների նախագծման ավտոմատացման գործիքները, որոնք հնարավորություն են տալիս ստեղծել մոդելներ, իրականացնել դրանց վերլուծություն, կատարել վերիֆիկացիա և որոշ դեպքերում ավտոմատ կերպով հայտնաբերել սխալներ։ Նման գործիքների կիրառումը կարևոր է հատկապես խոշոր բաշխված համակարգերում, որտեղ հնարավոր վիճակների և փոխազդեցությունների քանակը կարող է արագ աճել։ Ավտոմատացված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ծրագրային սխալների հայտնաբերման ծախսերը և ավելի վաղ փուլում բացահայտել նախագծային խնդիրները։ Բաշխված համակարգերի նախագծման ժամանակ կարևոր խնդիր է նաև զուգահեռության կառավարումը։ Միաժամանակ գործող գործընթացները կարող են միմյանցից կախված լինել, փոխանակել տվյալներ կամ մրցակցել ընդհանուր ռեսուրսների համար։ Սխալ կազմակերպման դեպքում կարող են առաջանալ մրցակցային պայմաններ, փոխադարձ արգելափակումներ կամ տվյալների անհամապատասխանություն։ Այդ պատճառով վերիֆիկացիոն գործիքների միջոցով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ոչ միայն առանձին գործընթացների ճիշտ աշխատանքը, այլև դրանց փոխազդեցության բոլոր էական սցենարները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև խափանումների նկատմամբ համակարգի կայունության ուսումնասիրությունը։ Բաշխված միջավայրում առանձին հանգույցների, կապի կամ ծրագրային բաղադրիչների խափանումը կարող է ազդել ամբողջ համակարգի աշխատանքի վրա։ Հետևաբար նախագծման և վերիֆիկացիայի գործիքները կարող են կիրառվել համակարգի վերականգնման մեխանիզմների, հաղորդակցության հուսալիության և սխալների նկատմամբ կայունության գնահատման համար։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է այնպիսի մեթոդների և գործիքների ընտրության ու կիրառման հետ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել բաշխված համակարգերի նախագծման հուսալիությունը և նվազեցնել դրանց մշակման ընթացքում առաջացող ռիսկերը։ Գործիքային միջոցների համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է հիմնվել դրանց արտահայտչականության, կիրառման բարդության, ավտոմատացման մակարդակի, մոդելների չափի նկատմամբ սահմանափակումների և վերիֆիկացիայի հնարավորությունների վրա։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է բաշխված միջավայրերում գործընթացների նախագծման և վերիֆիկացման խնդիրների համալիր ուսումնասիրություն՝ համադրելով մոդելավորման, ֆորմալ մեթոդների, ավտոմատացված ստուգման և ծրագրային ճարտարագիտության մոտեցումները։ Այն կարող է հետաքրքրել բաշխված համակարգերի, ծրագրային ապահովման նախագծման, ֆորմալ մեթոդների, համակարգերի վերիֆիկացիայի և համակարգչային գիտության ոլորտներում մասնագիտացող հետազոտողներին, ծրագրավորողներին և ուսանողներին։

Other Subjects

Մեթոդական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է գրադարանների գործունեության կազմակերպմանը Խորհրդային Միության հասարակական-քաղաքական կյանքի որոշակի ժամանակաշրջանում և նախատեսված է գրադարանային աշխատողների մասնագիտական աշխատանքի ուղղորդման համար։ Ներկայացվում են ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման, գրքային ցուցադրությունների, թեմատիկ միջոցառումների, մատենագիտական տեսությունների և զանգվածային աշխատանքի կազմակերպման վերաբերյալ հանձնարարականներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հասարակական-քաղաքական գրականության ներկայացմանը, համապատասխան նյութերի ընտրությանը և ընթերցողների շրջանում դրանց տարածման մեթոդներին։ Քննարկվում են գրադարաններում թեմատիկ անկյունների, ցուցահանդեսների, զրույցների, քննարկումների և տեղեկատվական այլ միջոցառումների կազմակերպման հնարավորությունները։ Հրատարակությունն արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանում գրադարաններին վերապահված ոչ միայն կրթական և տեղեկատվական, այլև գաղափարական գործառույթները և հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման ժամանակաշրջանային առանձնահատկությունները։ Այն կարող է դիտարկվել նաև որպես աղբյուր խորհրդային մշակութային քաղաքականության, ընթերցանության կազմակերպման և գրադարանների հասարակական դերի պատմության ուսումնասիրման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մշակույթի պատմության և խորհրդային շրջանի տեղեկատվական գործունեության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Culture

Մատենագիտական տեղեկատուն նվիրված է Հայկական ՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության հավաքագրմանը, համակարգմանը և տեղեկատվական ներկայացմանը։ Հրատարակության հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գիտաշխատողներին և մշակութային ոլորտի մասնագետներին ծանոթացնել համապատասխան ժամանակաշրջանում լույս տեսած գրքերին, հոդվածներին, գիտական ուսումնասիրություններին և այլ հրապարակումներին՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության որոնումն ու օգտագործումը։ Տեղեկատուն կարող է ընդգրկել հայ գրականության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության, կինոարվեստի, ժողովրդական ստեղծագործության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը վերաբերող մատենագիտական նյութեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակութային կյանքի տարբեր բնագավառների զարգացմանը, արվեստի պատմության ուսումնասիրությանը, ստեղծագործական գործունեության լուսաբանմանը և մշակութային հաստատությունների աշխատանքին առնչվող հրապարակումներին։ Ներկայացվող գրականությունը կարող է ներառել ինչպես տեսական և պատմագիտական հետազոտություններ, այնպես էլ արվեստագիտական քննադատություններ, կենսագրական աշխատություններ, ցուցահանդեսների կատալոգներ և մշակութային իրադարձությունների վերաբերյալ տեղեկատվական նյութեր։ Կարևորվում է մատենագիտական նկարագրությունների ճշգրտությունը, նյութերի թեմատիկ դասակարգումը և տեղեկատվության պարբերական թարմացումը, որոնք նպաստում են հրատարակությունների արդյունավետ որոնմանը։ Ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի ոլորտներում հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղություններին, բացահայտելու նոր ուսումնասիրություններն ու գնահատելու մասնագիտական գրականության թեմատիկ բազմազանությունը։ Տեղեկատուն նաև կարևոր աղբյուր է խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային կյանքի, արվեստագիտական հետազոտությունների և գրահրատարակչական գործունեության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտագործվել գրադարանների տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքներում, գիտական հետազոտությունների նախապատրաստման, գրականության ցանկերի կազմման և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգման նպատակներով։ Հրատարակությունն օգտակար է արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գրականագետների, գրադարանավարների, մատենագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Other Subjects

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայաստանի գիտական և մշակութային հաստատությունների (ԳԿՀ) կողմից 1985 թվականին իրականացված աշխատանքների վերլուծական համադրությունը՝ ընդգծելով տվյալ ժամանակաշրջանի գիտահետազոտական և մշակութային գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Այն ներառում է տարբեր ոլորտներում կատարված աշխատանքների համակարգված դիտարկում, դրանց արդյունքների գնահատում և զարգացման միտումների բացահայտում՝ հաշվի առնելով խորհրդային գիտական համակարգի կազմակերպական առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքների մեթոդաբանական հիմքերին, հետազոտական մոտեցումների կատարելագործմանը և գիտական գործունեության արդյունավետության բարձրացման ուղիներին։ Աշխատությունը նաև պարունակում է մեթոդական հանձնարարականներ, որոնք ուղղված են գիտական աշխատանքների պլանավորման, հաշվառման և տեղեկատվական ապահովման համակարգերի բարելավմանը։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատու-վերլուծական աղբյուր՝ գիտական կառավարման և մեթոդաբանության ուսումնասիրության համար։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է բարձր հաճախականությամբ աշխատող մեծ ինտեգրալ սխեմաների միջմիացումների և սնուցման հաղորդագծերի ավտոմատացված մոդելավորման միջոցների մշակմանն ու կատարելագործմանը։ Հետազոտության շրջանակում ինտեգրալ սխեմայի միջմիացումները դիտարկվում են որպես էլեկտրական համակարգի կարևոր բաղադրիչներ, որոնց պարամետրերը բարձր աշխատանքային հաճախականությունների պայմաններում կարող են էական ազդեցություն ունենալ ամբողջ սխեմայի արագագործության, ազդանշանների ամբողջականության և աշխատանքի կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջմիացումների էլեկտրական հատկությունների ներկայացմանը համապատասխան մոդելների միջոցով՝ հաշվի առնելով հաղորդիչների դիմադրությունը, ունակային և ինդուկտիվ փոխազդեցությունները, ինչպես նաև հարակից գծերի միջև առաջացող փոխադարձ ազդեցությունները։ Քննվում է այն հանգամանքը, որ ինտեգրալ սխեմաների տարրերի չափերի փոքրացման և աշխատանքի հաճախականության բարձրացման պայմաններում միջմիացումների ազդեցությունը հնարավոր չէ միշտ բավարար ճշտությամբ ներկայացնել պարզեցված մոտեցումներով, ինչի հետևանքով անհրաժեշտ են ավելի զարգացած հաշվարկային և մոդելավորման մեթոդներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սնուցման հաղորդագծերի և ցանցերի վարքի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց պարամետրերը կապված են ինտեգրալ սխեմայի տարբեր հանգույցներին անհրաժեշտ սնուցման կայուն ապահովման հետ։ Դիտարկվում են լարման անկումների, անցումային գործընթացների, էլեկտրական փոխազդեցությունների և այլ գործոնների մոդելավորման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ավտոմատացված նախագծման համակարգերում կիրառելի ծրագրային և ալգորիթմական միջոցների մշակմանը, որոնք կարող են նվազեցնել բարդ կառուցվածքների ձեռքով վերլուծության անհրաժեշտությունը և արագացնել նախագծման գործընթացը։ Կարևորվում է ինտեգրալ սխեմայի ֆիզիկական կառուցվածքից համապատասխան էլեկտրական պարամետրերի ավտոմատ որոշման և դրանց հիման վրա համարժեք մոդելների ստեղծման խնդիրը։ Քննվում են նաև մոդելների հաշվարկային բարդության և ճշգրտության միջև հավասարակշռության ապահովման հարցերը, քանի որ մեծ ինտեգրալ սխեմաներում միջմիացումների մեծ քանակը կարող է զգալիորեն մեծացնել մոդելավորման համար անհրաժեշտ հաշվարկային ռեսուրսները։ Մոդելների պարզեցման և արդյունավետ ներկայացման մեթոդները կարող են հնարավորություն տալ պահպանելու նախագծման համար անհրաժեշտ ճշգրտությունը՝ միաժամանակ կրճատելով հաշվարկների տևողությունը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել մշակված ալգորիթմների և ծրագրային միջոցների ստուգում տարբեր կառուցվածքային տարբերակների վրա՝ գնահատելով դրանց արդյունավետությունը և կիրառելիությունը բարձր հաճախականային սխեմաների նախագծման խնդիրներում։ Աշխատությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն ինտեգրալ սխեմաների ավտոմատացված նախագծման, ազդանշանային և սնուցման ցանցերի վերլուծության, միկրոէլեկտրոնային համակարգերի հուսալիության բարձրացման և նախագծման գործընթացների օպտիմալացման համար։