Հայոց լեզվի գործնական քերականության բանալի

Pedagogy

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում անգլերենի ուսուցիչների լեզվամշակութային իրազեկության ձևավորման և զարգացման տեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում օտար լեզուների ուսուցման ժամանակակից մոտեցումները, լեզվի և մշակույթի փոխկապակցվածությունը, ուսուցչի մասնագիտական կարողունակությունների կառուցվածքը և միջմշակութային հաղորդակցության արդյունավետ կազմակերպման համար անհրաժեշտ գիտելիքների, հմտությունների ու արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվամշակութային իրազեկության բովանդակությանը, դրա ճանաչողական, հաղորդակցական, սոցիոմշակութային և մանկավարժական բաղադրիչներին, ինչպես նաև դրանց դերին անգլերենի ուսուցման որակի բարձրացման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են անգլերենի ուսուցչի՝ լեզվակիր հանրույթների մշակութային առանձնահատկությունները ճանաչելու, լեզվական միավորների մշակութային նշանակությունները մեկնաբանելու, հաղորդակցական վարքագծի տարբերությունները բացահայտելու և սովորողների միջմշակութային կարողունակությունները զարգացնելու մասնագիտական հնարավորությունները։ Քննության են առնվում լեզվամշակութաբանության, միջմշակութային հաղորդակցության տեսության, հաղորդակցական լեզվուսուցման և մանկավարժական կարողունակությունների զարգացման հիմնական սկզբունքները՝ Հայաստանի կրթական միջավայրում դրանց կիրառման հնարավորությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է անգլերենի ուսուցիչների նախնական մասնագիտական պատրաստության և շարունակական վերապատրաստման համակարգերում լեզվամշակութային բաղադրիչի դերի ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են բարձրագույն մանկավարժական կրթության ծրագրերի բովանդակությունը, ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման կազմակերպման մոտեցումները, դասավանդման մեթոդների կատարելագործման հնարավորությունները և լեզվամշակութային գիտելիքների գործնական կիրառման պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում անգլերենի ուսուցման ընթացքում մշակութային կարծրատիպերի հաղթահարմանը, տարբեր մշակույթների նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքի ձևավորմանը, մշակութային բազմազանության ընկալմանը և սովորողների քննադատական մտածողության զարգացմանը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ օտար լեզվի արդյունավետ ուսուցումը չի սահմանափակվում բառապաշարի և քերականական կանոնների յուրացմամբ, այլ ենթադրում է նաև լեզվական արտահայտությունների սոցիալական ու մշակութային համատեքստերի ըմբռնում, հաղորդակցական նորմերի ճանաչում և տարբեր իրավիճակներում համապատասխան լեզվական վարքագծի ընտրություն։ Անդրադարձ է կատարվում անգլախոս երկրների մշակութային բազմազանությանը, հաղորդակցական ավանդույթներին, քաղաքավարության լեզվական միջոցներին, ազգային և տարածաշրջանային լեզվամշակութային առանձնահատկություններին, ինչպես նաև դրանց ներկայացման մանկավարժական եղանակներին։ Ուսումնասիրվում են անգլերենի դասագրքերում և ուսումնամեթոդական նյութերում մշակութային տեղեկատվության ընդգրկման սկզբունքները, բնագիր տեքստերի, տեսալսողական նյութերի, թվային կրթական ռեսուրսների և հաղորդակցական առաջադրանքների օգտագործման հնարավորությունները։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում քննարկվում են նախագծային ուսուցման, իրավիճակային վարժությունների, դերային առաջադրանքների, համեմատական մշակութային վերլուծության և համագործակցային ուսուցման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ ուսուցիչների և սովորողների լեզվամշակութային իրազեկության զարգացման նպատակով։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հայկական և անգլախոս մշակույթների համեմատական ուսումնասիրության մանկավարժական հնարավորությունները, մշակութային ընդհանրությունների ու տարբերությունների բացահայտումը և մայրենի մշակույթի վերաբերյալ գիտելիքների օգտագործումը օտար լեզվի ուսուցման գործընթացում։ Քննության են առնվում նաև ուսուցիչների լեզվամշակութային պատրաստվածության գնահատման չափանիշները, մասնագիտական ինքնագնահատման մեխանիզմները, կրթական կարիքների բացահայտման եղանակները և վերապատրաստման արդյունավետության որոշման հնարավոր մոտեցումները։ Կարևորվում են Հայաստանի Հանրապետության հանրակրթական համակարգի առանձնահատկությունները, օտար լեզուների ուսուցման կրթական նպատակները, ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման պահանջները և միջազգային կրթական փորձի տեղայնացման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել անգլերենի ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստության կատարելագործմանը, լեզվամշակութային իրազեկության զարգացմանն ուղղված ուսումնամեթոդական մոտեցումների մշակմանը, դասավանդման գործընթացում մշակութային բաղադրիչի արդյունավետ ներառմանը և սովորողների միջմշակութային հաղորդակցական կարողունակությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել անգլերենի ուսուցիչների, օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, ուսուցիչների վերապատրաստման ծրագրեր մշակողների, լեզվամշակութաբանների, միջմշակութային հաղորդակցության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և մանկավարժական ու բանասիրական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

History

Նյութը նվիրված է հայոց պատմագրական երկերի գիտական բնագրերի կազմության տեսական և գործնական խնդիրների, ինչպես նաև այդ երկերի ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, թե ինչպես կարելի է տարբեր ձեռագրերում պահպանված, երբեմն իրարից էապես տարբերվող ընթերցումների, բացթողումների, հավելումների և լեզվական փոփոխությունների համադրման միջոցով հնարավորինս հավաստիորեն վերականգնել պատմագրական ստեղծագործության բնագրային ձևը։ Հայ միջնադարյան պատմագրության բազմաթիվ երկեր մեզ են հասել տարբեր ժամանակներում ընդօրինակված ձեռագրերով, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր առանձնահատկությունները և կարող է արտացոլել ինչպես սկզբնաղբյուրի ավանդույթը, այնպես էլ հետագա գրիչների միջամտությունները։ Գիտական բնագրի կազմությունը հետևաբար պահանջում է ձեռագրերի մանրակրկիտ համեմատություն, դրանց փոխհարաբերությունների պարզում, տարբեր ընթերցումների գրանցում և առավել հիմնավորված տարբերակի ընտրություն։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ձեռագրերի դասակարգումը և դրանց փոխկապակցվածության բացահայտումը, քանի որ տարբեր օրինակների համեմատությունը կարող է ցույց տալ, թե որ ձեռագրերն են ավելի մոտ ընդհանուր նախօրինակին և որոնք են ենթարկվել հետագա խմբագրական կամ լեզվական փոփոխությունների։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն գրիչների սխալները, բառերի և արտահայտությունների փոփոխությունները, կրկնությունները, բացթողումները, լուսանցքային հավելումները և այլ միջամտություններ, որոնք կարող են ազդել պատմագրական երկի բովանդակության և կառուցվածքի վրա։ Գիտական հրատարակության պատրաստման ժամանակ անհրաժեշտ է տարբերակել հեղինակային տեքստին վերագրվող հատվածները հետագա հավելումներից և հնարավոր խմբագրական փոփոխություններից։ Այս գործընթացում կարևոր դեր ունեն նաև հնագրագիտական, լեզվաբանական, աղբյուրագիտական և տեքստաբանական մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն ձեռագրերի արտաքին հատկանիշները, այլև դրանց լեզուն, ուղղագրությունը, բառապաշարը և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել, թե ինչպես է տվյալ պատմագրական երկը փոխանցվել սերունդների միջև, ինչպիսի փոփոխություններ է կրել տարբեր ժամանակաշրջաններում և ինչ ազդեցություն են ունեցել ընդօրինակման ու խմբագրման գործընթացները։ Կարևոր է նաև ձեռագրերի ժամանակագրական և աշխարհագրական համատեքստի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց ստեղծման միջավայրը կարող է լրացուցիչ տեղեկություններ տալ տեքստի փոխանցման պատմության մասին։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև գիտական բնագրերի կազմության սկզբունքներին՝ բնագրային տարբերակների ընտրությանը, տարընթերցումների ներկայացմանը, ծանոթագրությունների համակարգին և խմբագրական միջամտությունների սահմաններին։ Այսպիսի աշխատանքը հատկապես կարևոր է հայ պատմագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար, քանի որ հուսալի գիտական բնագիրը հիմք է հետագա պատմագիտական, գրականագիտական և լեզվաբանական հետազոտությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ, թեման միավորում է տեքստաբանության, ձեռագրագիտության, աղբյուրագիտության և հայագիտության մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հայ պատմագրական երկերի ձեռագրական փոխանցման օրինաչափությունները և մշակել դրանց գիտական հրատարակության առավել հիմնավորված սկզբունքներ՝ պահպանելով պատմական տեքստի բնագրային արժեքն ու փոխանցման ավանդույթի առանձնահատկությունները։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում սննդարդյունաբերության զարգացման վրա ինտելեկտուալ կապիտալի ազդեցության տնտեսավիճակագրական գնահատմանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ժամանակակից տնտեսության պայմաններում արտադրության արդյունավետությունը և ձեռնարկությունների մրցունակությունը պայմանավորված են ոչ միայն նյութական ռեսուրսներով, կապիտալով և տեխնիկական միջոցներով, այլև գիտելիքով, մասնագիտական կարողություններով, մարդկային ներուժով, կազմակերպական փորձով և նորարարական ներուժով։ Ուսումնասիրության շրջանակում ինտելեկտուալ կապիտալը կարող է դիտարկվել որպես մարդկային, կառուցվածքային և հարաբերական կապիտալի փոխկապակցված ամբողջություն, որի տարբեր բաղադրիչները կարող են տարբեր չափով ազդել սննդարդյունաբերության արտադրողականության, ավելացված արժեքի, ներդրումների, նորարարությունների և տնտեսական աճի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղությունը վիճակագրական տվյալների հավաքագրումն ու վերլուծությունն է՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ինտելեկտուալ կապիտալի ցուցանիշների և սննդարդյունաբերության զարգացման հիմնական տնտեսական արդյունքների միջև առկա կապերը։ Կարող են կիրառվել համեմատական, դինամիկ, գործոնային, կոռելյացիոն և ռեգրեսիոն վերլուծության մեթոդներ՝ գնահատելու տարբեր գործոնների ազդեցության չափը և ուղղությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Իրանի տնտեսության և սննդարդյունաբերության առանձնահատկություններին, այդ թվում՝ մարդկային ռեսուրսների որակին, կրթության և մասնագիտական պատրաստվածության մակարդակին, տեխնոլոգիական զարգացմանը, նորարարական գործունեությանը և ձեռնարկությունների կազմակերպական կարողություններին։ Աշխատությունը կարող է նաև բացահայտել այն գործոնները, որոնք սահմանափակում կամ խթանում են ինտելեկտուալ կապիտալի արդյունավետ օգտագործումը, և դրանց հիման վրա առաջարկել սննդարդյունաբերության զարգացման ու մրցունակության բարձրացման ուղղություններ։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ վիճակագրական գնահատումները հնարավորություն են տալիս ավելի հիմնավորված պատկերացում կազմել գիտելիքի և մարդկային ներուժի տնտեսական արժեքի մասին և որոշել, թե որ ուղղություններում ներդրումները կարող են առավել նպաստել ոլորտի զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, վիճակագիրներին, կառավարման և մարդկային ռեսուրսների մասնագետներին, սննդարդյունաբերության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև Իրանի տնտեսության և ինտելեկտուալ կապիտալի կառավարման հարցերով զբաղվող ուսանողներին ու մասնագետներին։

Technology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է վայրի խաղողի ծաղկամզվածքի ուսումնասիրությանը՝ որպես բուրավետացված գինիների արտադրության համար պոտենցիալ արժեքավոր բուսական հումքի։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել ծաղկամզվածքի քիմիական և տեխնոլոգիական հատկությունները, բացահայտել դրա մեջ առկա բուրավետ և կենսաբանական ակտիվ բաղադրիչները, ինչպես նաև ուսումնասիրել դրանց կիրառման հնարավորությունները գինու համային և բույրային հատկանիշների ձևավորման գործընթացում։ Ծաղկամզվածքը կարող է պարունակել եթերային յուղեր, ֆենոլային միացություններ, օրգանական թթուներ, պիգմենտներ և այլ նյութեր, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ ստացվող արտադրանքի բույրի, համի, գույնի և ընդհանուր օրգանոլեպտիկ հատկությունների վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հումքի հավաքման, նախնական մշակման, չորացման և պահպանման պայմանները, քանի որ այդ գործոնները կարող են էականորեն ազդել բուրավետ նյութերի պահպանման և հետագա արդյունահանման արդյունավետության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բուրավետ բաղադրիչների առանձնացման և գինու մեջ դրանց փոխանցման տեխնոլոգիական եղանակներին։ Կարող են համեմատվել տարբեր մեթոդներ՝ թրմում, արդյունահանում, հումքի տարբեր կոնցենտրացիաների օգտագործում և մշակման տարբեր տևողություններ, որոնց միջոցով հնարավոր է կարգավորել ստացվող ըմպելիքի բույրի ինտենսիվությունն ու համային հավասարակշռությունը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է ստացված բուրավետացված գինիների ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների ուսումնասիրությունը։ Կարող են որոշվել սպիրտի ծավալային բաժինը, թթվայնությունը, շաքարների պարունակությունը, ֆենոլային միացությունների քանակը, գունային ցուցանիշները և այլ բնութագրեր, որոնք անհրաժեշտ են արտադրանքի որակի գնահատման համար։ Միաժամանակ կարևոր նշանակություն ունի օրգանոլեպտիկ վերլուծությունը, որի միջոցով գնահատվում են գինու արտաքին տեսքը, գույնը, բույրը, համը, հետհամը և ընդհանուր ներդաշնակությունը։ Տարբեր տեխնոլոգիական տարբերակների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս որոշել հումքի այն քանակությունն ու մշակման պայմանները, որոնք ապահովում են առավել բարենպաստ սպառողական հատկություններ՝ առանց գինու հիմնական բնութագրերի անցանկալի փոփոխության։ Աշխատության կարևոր կողմերից է նաև վայրի խաղողի չօգտագործվող կամ քիչ օգտագործվող բուսական մասի վերածումը հավելյալ արժեք ունեցող հումքի։ Նման մոտեցումը կարող է նպաստել խաղողի վերամշակման ընթացքում առաջացող ռեսուրսների առավել ամբողջական օգտագործմանը և նոր տեսակի գինեգործական արտադրանքի ստեղծմանը։ Հետազոտությունը կարող է նշանակություն ունենալ նաև բնական բուրավետիչների կիրառման տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել սինթետիկ բուրավետ նյութերի փոխարեն կամ դրանց սահմանափակ կիրառմամբ բնական բուսական հումքի օգտագործման հեռանկարները։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել բուրավետացված գինիների նոր բաղադրատոմսերի և տեխնոլոգիական գործընթացների մշակման ժամանակ, ինչպես նաև փոքր և արդյունաբերական գինեգործական արտադրություններում արտադրանքի տեսականու ընդլայնման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել գինեգործներին, սննդի տեխնոլոգներին, կենսաքիմիկոսներին, բուսական հումքի վերամշակմամբ զբաղվող մասնագետներին և նոր սննդամթերքի մշակմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է խաղողի բուսական հումքի քիմիական ուսումնասիրությունը և գինեգործական տեխնոլոգիան՝ նպատակ ունենալով պարզել վայրի խաղողի ծաղկամզվածքի կիրառման հնարավորությունները բուրավետացված գինիների արտադրության մեջ և մշակել այնպիսի տեխնոլոգիական մոտեցումներ, որոնք կապահովեն ստացվող արտադրանքի բարձր որակ, արտահայտված բույր և ներդաշնակ համային հատկություններ։

Geography

Այս աշխատանքը նվիրված է Սիրիայի և Հայաստանի ածխային (քարածխային) նստվածքային շերտերի համեմատական լիթոլոգիական վերլուծությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց կազմաբանական, ծագումնաբանական և նստվածքագոյացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են նստվածքային ապարների հանքաբանական կազմը, շերտագրական կառուցվածքը և ֆացիալ փոփոխականությունը, ինչը թույլ է տալիս վերականգնել հին երկրաբանական միջավայրերի զարգացման պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տարբերություններին, որոնք պայմանավորված են տարածաշրջանների պալեոգեոգրաֆիական առանձնահատկություններով՝ ներառյալ ծովային և ցամաքային ազդեցությունների հարաբերակցությունը, կլիմայական գործոնները և տեկտոնական շարժումները։ Համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են ինչպես ընդհանուր գեոլոգիական միտումները, այնպես էլ տարածաշրջանային յուրահատկությունները, որոնք ձևավորել են ածխային շերտերի տարբեր կառուցվածք և հաստություն։ Նյութը նաև ընդգծում է լիթոլոգիական ուսումնասիրությունների նշանակությունը օգտակար հանածոների որոնման, շերտագրական կապերի հաստատման և տարածաշրջանային երկրաբանական պատմության վերակառուցման գործում՝ ցույց տալով, որ նման համեմատական մոտեցումները կարևոր են ինչպես տեսական երկրաբանության, այնպես էլ կիրառական հանքաբանության համար։

Other Subjects

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի ցանկ է, որի նպատակն է ընթերցողներին համակարգված տեղեկություններ տրամադրել տեխնիկայի և հարակից գիտատեխնիկական բնագավառների վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրքերի մասին։ Այն կարող է ընդգրկել տարբեր ինժեներական մասնագիտություններին, արդյունաբերական տեխնոլոգիաներին, մեքենաշինությանը, էներգետիկային, էլեկտրատեխնիկային, ռադիոտեխնիկային, ավտոմատացմանը, հաշվիչ տեխնիկային, տրանսպորտին, շինարարությանը և տեխնիկական գիտությունների այլ ուղղություններին վերաբերող հրատարակություններ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս ընթերցողին ստանալ անհրաժեշտ տվյալներ համապատասխան գրքերի վերաբերյալ և արագ կողմնորոշվել նոր մասնագիտական գրականության հոսքում։ Նյութերի համակարգումը կարող է իրականացվել ըստ գիտատեխնիկական ոլորտների և ենթաբաժինների, ինչը հեշտացնում է մասնագիտական հետաքրքրություններին համապատասխան աղբյուրների հայտնաբերումը։ Ցանկում կարող են ներկայացվել գիտական մենագրություններ, ուսումնական և արտադրական ձեռնարկներ, տեղեկատուներ, գիտահանրամատչելի գրքեր, տեխնիկական բնույթի ժողովածուներ և մասնագետների համար նախատեսված այլ հրատարակություններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նոր գրականության պարբերական հաշվառումը, քանի որ տեխնիկական գիտելիքների զարգացումը և նոր տեխնոլոգիական ուղղությունների ձևավորումը պահանջում են մասնագիտական տեղեկատվության շարունակական թարմացում։ Նման ցանկերը կարող են ծառայել ինժեներների, տեխնիկական մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների, գրադարանավարների և տեխնիկայով հետաքրքրվող ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարմանը։ Դրանք օգտակար են նաև գրադարանային հավաքածուների համալրման, թեմատիկ գրականության ընտրության, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման և նոր հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկատվության տարածման համար։ Ժամանակի ընթացքում նման մատենագիտական աղբյուրները ձեռք են բերում նաև պատմագիտական նշանակություն, քանի որ հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու որոշակի ժամանակաշրջանում տեխնիկական գրահրատարակության կառուցվածքը, մասնագիտական հետաքրքրությունների փոփոխությունը և գիտատեխնիկական գրականության զարգացման ուղղությունները։ Տարբեր տարիների տեղեկատվական ցանկերի համադրումը կարող է պատկերացում տալ առանձին տեխնիկական ոլորտների զարգացման և դրանց վերաբերյալ հրատարակությունների քանակական ու թեմատիկ փոփոխությունների մասին։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը տեխնիկական նոր գրականության հայտնաբերման, դասակարգման և տեղեկատվական հասանելիության ապահովման գործիք է՝ միաժամանակ նպաստելով մասնագիտական գիտելիքի տարածմանն ու մատենագիտական տեղեկատվության պահպանմանը։