Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Other Subjects

    Հայաստանի ազգային գրադարանի 2018 թ. ծրագիրը

    Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի գլխավոր գրադարանային հաստատության 2018 թվականի համար նախատեսված աշխատանքների համակարգված պլանը՝ արտացոլելով տարվա ընթացքում իրականացվելիք մասնագիտական, կազմակերպական, գիտական, մշակութային և տեղեկատվական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Ծրագրային փաստաթղթի առանցքային նշանակությունը գրադարանի տարբեր ստորաբաժանումների աշխատանքների համակարգումն է, տարեկան առաջնահերթությունների սահմանումը և ազգային գրադարանային հավաքածուի պահպանման, համալրման ու հանրային օգտագործման հետ կապված խնդիրների կազմակերպումը։ Այն ընդգրկում է գրադարանային ֆոնդերի համալրման և մշակման, գրականության հաշվառման, պահպանության, մատենագիտական աշխատանքների, ընթերցողների սպասարկման և տեղեկատվական ծառայությունների զարգացման հետ կապված աշխատանքներ։ Կարևոր ուղղություն է ազգային տպագիր ժառանգության հավաքագրումը, ուսումնասիրումը և հանրայնացումը, ինչպես նաև գրադարանային նյութերի մատչելիության ընդլայնումը։ Ծրագրային գործունեության մեջ նշանակալի տեղ կարող են զբաղեցնել թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը, էլեկտրոնային շտեմարանների զարգացումը, գրադարանային նյութերի թվայնացումը և տեղեկատվության որոնման ժամանակակից միջոցների կատարելագործումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գիտամեթոդական և մատենագիտական գործունեությանը, մասնագիտական հրատարակությունների պատրաստմանը, գրադարանային ոլորտի աշխատակիցների հետ փորձի փոխանակմանը և մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը։ Մշակութային և հանրային գործունեությունը ներառում է գրքին, գրականությանը, նշանավոր հեղինակներին և հիշարժան իրադարձություններին նվիրված միջոցառումների կազմակերպում, ցուցադրություններ, հանդիպումներ և գրադարանային շաբաթվա շրջանակում իրականացվող նախաձեռնություններ։ 2018 թվականի գործունեության վերաբերյալ պահպանված նյութերը վկայում են, որ տարվա առաջին կիսամյակում գրադարանում կազմակերպվել էին բազմաթիվ միջոցառումներ, այդ թվում՝ Սիամանթոյի և Զապել Եսայանի հոբելյաններին, Ազգային գրադարանային շաբաթին և Գիրք նվիրելու օրվան առնչվող նախաձեռնություններ։ Ծրագիրը կարևոր է նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային կառավարման և մշակութային քաղաքականության ուսումնասիրության սկզբնաղբյուր, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հաստատության տարեկան նպատակների, աշխատանքի կազմակերպման տրամաբանության և զարգացման առաջնահերթությունների մասին։ Ընդհանուր առմամբ այն գործնական և տեղեկատվական նշանակություն ունեցող փաստաթուղթ է, որն արտացոլում է ազգային գրադարանի դերը գրավոր մշակութային ժառանգության պահպանման, մատենագիտական տեղեկատվության կազմակերպման, ընթերցանության խթանման և հասարակությանը գրադարանային ու տեղեկատվական ծառայություններ մատուցելու գործում։

    Updated: 2026-09-26
    Հայաստանի ազգային  գրադարանի 2018 թ. ծրագիրը
    Online

    History

    Պատմութիւն տանն Արծրունեաց

    Աշխատությունը հիմնականում նկարագրում է Արծրունիների տոհմի ծագումը, քաղաքական գործունեությունը և նրանց դերը Հայաստանի պատմության մեջ՝ հատկապես Վասպուրականի շրջանում։ Հիմնական բովանդակությունը․ Արծրունիների տոհմի պատմություն Տոհմի ծագում, իշխանական իրավունքներ և գործունեություն։ Վասպուրականի քաղաքական կյանքը Տարածաշրջանի ներքին զարգացումներ, իշխանական պայքարներ և կառավարում։ Պատերազմներ և արտաքին հարաբերություններ Հայաստանի պայքարը հարևան պետությունների և տարբեր ներխուժումների դեմ։ Մշակութային և կրոնական կյանք Եկեղեցու դերը և մշակութային զարգացումները միջնադարում։ Պատմագրական առանձնահատկություն Աշխատությունը համադրում է պատմական փաստեր և գեղարվեստական նկարագրություններ։

    Updated: 2026-09-21
    Պատմութիւն տանն Արծրունեաց
    Online

    Culture

    Ութ մանրանկարիչների Ավետարանը (մատ. ձեռ. 7651)

    Սա Կիլիկյան Հայաստանի միջնադարյան գրքարվեստի բացառիկ և բարձրարժեք հուշարձաններից է, որը պահպանվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում՝ 7651 համարի ներքո։ Ձեռագիրը ստեղծվել է XIII դարի վերջին քառորդում և առանձնանում է իր չափազանց հարուստ ու բազմազան պատկերազարդմամբ։ Այն հատկապես հայտնի է նրանով, որ նրա նկարազարդմանը մասնակցել են մի քանի վարպետներ, իսկ հետագա փուլում՝ 1320 թվականին, Սարգիս Պիծակը շարունակել և ավարտին է հասցրել ձեռագրի պատկերազարդումը։ Հիշատակարանի տեղեկություններից հայտնի է, որ Սեբաստիայի Ստեփանոս եպիսկոպոսը Կիլիկիայի Օշին արքայի հրամանով պալատական մատենադարանից ընտրել է այս ձեռագիրը և այն հանձնել Սարգիս Պիծակին՝ կիսատ մնացած պատկերազարդումն ավարտելու նպատակով։ Ձեռագրում արդեն իսկ առկա էին ավարտված, ուրվագծված և դեռևս չպատկերազարդված տեսարաններ, որոնց մի մասը Պիծակը լրացրել է գույներով, իսկ բաց թողնված հատվածները՝ նոր մանրանկարներով։ Ձեռագրի ամենանշանակալի առանձնահատկություններից մեկը մանրանկարների բացառիկ առատությունն է․ գրեթե բոլոր էջերը պատկերազարդված են, իսկ ընդհանուր առմամբ պահպանվել է ավելի քան 250 մանրանկար։ Դրանք ներկայացված են ոչ միայն ամբողջական էջերի, այլև տեքստի ներսում, լուսանցքներում, ֆրիզաձև շարքերով և միմյանց հետ սյուժետային կապ ունեցող պատկերային խմբերով։ Նման կառուցվածքը ձեռագիրը դարձնում է հատկապես արժեքավոր հայ միջնադարյան պատկերագրության և ձեռագրային ձևավորման ուսումնասիրության համար։ Մանրանկարների խորքերում օգտագործված են ոսկեգույն, կարմիր, կապույտ և կանաչ երանգներ, որոնք ստեղծում են հարուստ և արտահայտիչ գունային միջավայր։ Հետազոտություններում նշվում է, որ XIII դարի կիլիկյան ձեռագրերում բնագրային մանրանկարները լայն տարածում էին ստացել, իսկ այս ձեռագրում դրանց կիրառությունը հասել է առանձնահատուկ կատարելության։ Պատկերազարդման համակարգի վրա նկատելի են տարբեր գեղարվեստական աղբյուրների ազդեցություններ։ Մանրանկարների մի մասը կապված է XI–XII դարերի բյուզանդական հարուստ պատկերազարդ ձեռագրերի ավանդույթի հետ, մասնավորապես՝ Ֆլորենցիայի Լաուրենցիանա գրադարանում պահպանվող ձեռագրի հետ, որից ուղղակիորեն ընդօրինակվել են մի շարք տեսարաններ։ Մյուս կարևոր աղբյուրը Հեթում Բ թագավորի Ճաշոցի պատկերագրական ավանդույթն է, որի ազդեցությունը դրսևորվում է ինչպես ֆրիզաձև, այնպես էլ ոսկե ֆոնով և ճարտարապետական տարրերով շրջանակված պատկերներում։ Ձեռագրի առանձնահատկությունն այն է, որ տարբեր նկարիչների ձեռագիրը նկատելի է պատկերների կատարման եղանակներում, գունային լուծումներում, կերպարների կառուցվածքում և կոմպոզիցիոն մոտեցումներում։ Սարգիս Պիծակի միջամտությունն առավել ակնհայտ է ավետարանիչների, առակների և այլաբանական պատկերների մի մասում։ Նրա արվեստին բնորոշ վառ գույները, նուրբ դիմագծերով մարդկային կերպարները և արտահայտիչ հայացքները կարևոր դեր են խաղում ձեռագրի ընդհանուր գեղարվեստական կերպարի ձևավորման գործում։ Ստեղծագործության նշանակությունը հատկապես մեծ է Կիլիկյան մանրանկարչության պատմության տեսանկյունից, քանի որ այն ներկայացնում է այդ դպրոցի պատկերագրական, տեխնիկական և գեղագիտական ավանդույթների բարդ փոխազդեցությունը։ Ձեռագիրը հետագայում ևս ունեցել է ազդեցություն․ Կիլիկյան մանրանկարչության օրինակները, այդ թվում այս ձեռագիրը, օգտագործվել են Ղրիմի հայկական մանրանկարչության դպրոցի վարպետների կողմից որպես նախօրինակ։ Հետազոտություններում նշվում է, որ Նիկողայոս Մելանավորը ամբողջությամբ կրկնօրինակել է այս ձեռագիրը՝ ստեղծելով դրա կարևոր վերարտադրությունը։ Այսպիսով, ձեռագիրը ոչ միայն XIII–XIV դարերի հայ գրքարվեստի բացառիկ նմուշ է, այլև կարևոր վկայություն Կիլիկյան Հայաստանի մշակութային միջավայրի, բյուզանդական և հայկական պատկերագրական ավանդույթների փոխազդեցության, ինչպես նաև միջնադարյան հայ մանրանկարիչների բարձր մասնագիտական վարպետության մասին։ Այն առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում արվեստաբանների, ձեռագրագետների, միջնադարյան մշակույթի պատմաբանների և հայկական մանրանկարչության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-17
    Ութ մանրանկարիչների Ավետարանը (մատ. ձեռ. 7651)
    Online

    Economics

    Տեղական ինքնակառավարման համակարգի զարգացման հիմնախնդիրները և դրանց լուծման ուղիները ՀՀ-ում

    Հանրային կառավարման և վարչատարածքային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեղական ինքնակառավարման համակարգի ձևավորման, գործունեության և զարգացման ընթացքում առաջացող հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում համայնքների կառավարման կազմակերպական կառուցվածքը, տեղական մարմինների լիազորությունները, ֆինանսական և նյութական ռեսուրսների կառավարումը, համայնքային ծառայությունների կազմակերպումը և կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական և տեղական կառավարման մարմինների միջև լիազորությունների բաշխմանը, համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնությանը, տեղական բյուջեների ձևավորմանը և համայնքային սեփականության կառավարմանը։ Վերլուծվում են տարբեր համայնքների զարգացման հնարավորությունների անհավասարությունը, կառավարման մասնագիտական կարողությունների բարելավման անհրաժեշտությունը և բնակչության մասնակցության մեխանիզմները։ Քննարկվում են ապակենտրոնացման, միջհամայնքային համագործակցության, կառավարման թափանցիկության և հաշվետվողականության ամրապնդման ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղական կառավարման իրավական և կազմակերպական հիմքերի կատարելագործմանը և համայնքների սոցիալ-տնտեսական զարգացման համար անհրաժեշտ պայմանների ստեղծմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրային կառավարման մասնագետների, համայնքային ծառայողների, իրավաբանների, տնտեսագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-03
    Տեղական ինքնակառավարման համակարգի զարգացման հիմնախնդիրները և դրանց լուծման ուղիները ՀՀ-ում
    Online

    Pedagogy

    Говорение как доминанта в процессе формирования и развития речевых автоматизмов (при обучении русскому языку как иностранному учащихся-армян в вузе)

    Աշխատությունը նվիրված է բուհերում հայ ուսանողներին ռուսերենը որպես օտար լեզու ուսուցանելիս խոսքային ավտոմատիզմների ձևավորման և զարգացման գործընթացի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում խոսելու կարողությունն է՝ որպես լեզվական հմտությունների աստիճանական ձևավորման հիմնական և որոշիչ բաղադրիչ։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչպես է բանավոր խոսքի նպատակային կիրառումը նպաստում ուսանողների մոտ ռուսերեն լեզվական միավորների արագ, ճիշտ և բնական օգտագործման կարողության ձևավորմանը՝ նվազեցնելով գիտակցված վերահսկողության անհրաժեշտությունը և աստիճանաբար ձևավորելով կայուն խոսքային գործողություններ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում խոսքային ավտոմատիզմների էությանը, դրանց առաջացման պայմաններին, զարգացման փուլերին և ուսուցման ընթացքում դրանց ամրապնդման մեխանիզմներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայալեզու ուսանողների համար ռուսերենի յուրացման առանձնահատկություններին, քանի որ մայրենի լեզվի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունները կարող են ինչպես աջակցել, այնպես էլ խոչընդոտել ռուսերեն խոսքի բնական ձևավորմանը։ Ներկայացվող մոտեցումը շեշտադրում է ոչ միայն քերականական և բառապաշարային գիտելիքների փոխանցումը, այլև այդ գիտելիքների գործնական ակտիվացումը իրական կամ ուսումնական հաղորդակցական իրավիճակներում։ Խոսելու վարժությունները դիտարկվում են որպես միջոց, որի միջոցով ուսանողը բազմակիորեն կիրառում է լեզվական կառուցվածքները, ամրապնդում ճիշտ խոսքային մոդելները և աստիճանաբար անցնում գիտակցված կառուցումից դեպի ավելի ինքնաբերական խոսք։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուսերենը որպես օտար լեզու դասավանդող մասնագետներին, բուհերի դասախոսներին, լեզվի ուսուցման մեթոդիկայով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև այն ուսանողներին և մասնագետներին, ովքեր ուսումնասիրում են երկրորդ լեզվի յուրացման, բանավոր հաղորդակցության և խոսքային հմտությունների ավտոմատացման գործընթացները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևորում է հաղորդակցական և գործնական ուղղվածությամբ ուսուցումը՝ ցույց տալով, որ օտար լեզվի լիարժեք տիրապետման համար միայն լեզվական կանոնների իմացությունը բավարար չէ․ անհրաժեշտ է այդ գիտելիքները վերածել արագ և նպատակային խոսքային գործողությունների, իսկ խոսելու համակարգված պրակտիկան այդ գործընթացի կարևորագույն պայմաններից մեկն է։

    Updated: 2026-09-17
    Говорение как доминанта в процессе формирования и развития речевых автоматизмов (при обучении русскому языку как иностранному учащихся-армян в вузе)
    Online

    Biology

    Ախտածին միկրոմիցետների մասնակցությունը վուլվովագինալ կանդիդոզի և օնիխոմիկոզի էթիոլոգիայում

    Աշխատությունը նվիրված է ախտածին միկրոմիցետների դերի ուսումնասիրությանը վուլվովագինալ կանդիդոզի և օնիխոմիկոզի առաջացման ու զարգացման գործընթացներում։ Դիտարկվում են սնկային վարակների հարուցիչների տեսակային բազմազանությունը, կենսաբանական առանձնահատկությունները, ախտածնության գործոնները և մարդու օրգանիզմի հետ դրանց փոխազդեցության մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Candida ցեղի խմորասնկերի, դերմատոֆիտների և այլ պայմանական ախտածին սնկերի նշանակությանը նշված հիվանդությունների էթիոլոգիական կառուցվածքում։ Քննարկվում են սնկային հարուցիչների տարածվածության, վարակների զարգացմանը նպաստող գործոնների, կլինիկական դրսևորումների և լաբորատոր ախտորոշման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում միկրոսկոպիական, մշակութային և կենսաքիմիական հետազոտությունների կիրառմանը, սնկային տեսակների նույնականացման մեթոդներին, ինչպես նաև հարուցիչների հակասնկային դեղամիջոցների նկատմամբ զգայունության գնահատման հարցերին։ Դիտարկվում են նաև սնկային վարակների կրկնության պատճառները, կանխարգելման հնարավորությունները և ճշգրիտ էթիոլոգիական ախտորոշման նշանակությունը համապատասխան բուժման ընտրության գործում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բժշկական մանրէաբանների, միկոլոգների, մաշկաբանների, գինեկոլոգների, վարակաբանների, լաբորատոր ախտորոշման մասնագետների և բժշկական գիտությունների ոլորտի հետազոտողների ու ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-11
    Ախտածին միկրոմիցետների մասնակցությունը վուլվովագինալ կանդիդոզի և օնիխոմիկոզի էթիոլոգիայում