Հին աշխարհի յոթ հրաշալիքները

Psychology

Այս աշխատությունը նվիրված է ստեղծարարության զարգացման գործընթացի և անձնային առանձնահատկությունների դրսևորման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ հոգեբանական, մանկավարժական և սոցիալական մոտեցումների համադրությամբ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ստեղծարար մտածողության ձևավորման փուլերը, անհատական կարողությունների զարգացման մեխանիզմները և այն ներքին ու արտաքին գործոնները, որոնք ազդում են ստեղծագործական ներուժի ակտիվացման վրա։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձնային հատկանիշների՝ բնավորության, խառնվածքի, մոտիվացիայի, ինքնագնահատականի և ճանաչողական ոճերի դերին ստեղծարարության դրսևորման գործընթացում։ Քննարկվում են նաև կրթական միջավայրի, սոցիալական հարաբերությունների և մշակութային համատեքստի ազդեցությունները ստեղծագործական կարողությունների զարգացման վրա։ Հետազոտությունը ընդգծում է, որ ստեղծարարությունը ոչ միայն բնածին հատկություն է, այլև զարգացող գործընթաց, որը կարելի է խթանել նպատակային ուսուցման, ստեղծագործական խնդիրների լուծման և ազատ մտածողության ձևավորման միջոցով։ Ներկայացվում են տարբեր հոգեբանական տեսությունների և փորձարարական ուսումնասիրությունների արդյունքներ, որոնք բացահայտում են ստեղծարարության և անձի զարգացման փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, մանկավարժների, ուսուցիչների, սոցիալական գիտությունների հետազոտողների և ստեղծարարության զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

History

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ կնոջ իրավական և հասարակական վիճակի պատմական արտացոլման վերլուծությանը՝ վիմագրական և մատենագրական սկզբնաղբյուրների հիման վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում են միջնադարյան և վաղ նոր շրջանի իրավական նորմերը, սովորութային իրավունքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև եկեղեցական և աշխարհիկ իրավակարգավորումների ազդեցությունը կնոջ կարգավիճակի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խաչքարային և տապանագրային վիմագրությունների, նվիրատվական արձանագրությունների ու իրավաբանական բնույթի գրավոր փաստաթղթերի միջոցով կնոջ մասնակցության՝ գույքային հարաբերություններին, ժառանգության իրավունքներին և հասարակական դերերին վերաբերող տվյալների վերլուծությանը։ Քննարկվում են նաև մատենագրական աղբյուրներում կնոջ կերպարի ներկայացումները, սոցիալական դերակատարության ընկալումները և իրավական սահմանափակումների կամ հնարավորությունների արտացոլումները տարբեր պատմական փուլերում։ Աշխատությունը նպաստում է գենդերային պատմության և իրավական մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով կնոջ իրավական կարգավիճակի զարգացումը հայ հասարակության պատմական համատեքստում։

History

Աշխատությունը նվիրված է XVI–XVIII դարերի Արևելյան Վրաստանի սոցիալ-տնտեսական և իրավական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով եկեղեցական հաստատությունների հողային սեփականության, վանական տնտեսությունների կազմակերպման և հարկային արտոնությունների համակարգի վրա։ Հետազոտության առանցքում վանքերի՝ որպես ոչ միայն հոգևոր ու մշակութային, այլև տնտեսական կառույցների գործունեությունն է, նրանց տիրապետության տակ գտնվող հողերի ձևավորման աղբյուրները, կառավարման սկզբունքները և հարաբերությունները աշխարհիկ իշխանության ու տեղական բնակչության հետ։ Քննվում են վանական հողային տիրույթների առաջացման և ընդլայնման տարբեր ձևերը՝ իշխանական ու մասնավոր նվիրատվությունները, ժառանգությունները, ձեռքբերումները և սեփականության իրավունքը հաստատող իրավական փաստաթղթերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ապահարկության իրավունքին՝ որպես եկեղեցական հաստատություններին տրվող տնտեսական և իրավական արտոնության, որը որոշ դեպքերում կարող էր ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն ազատել վանական տնտեսությունները որոշ հարկերից ու պարտավորություններից։ Ուսումնասիրվում է այդ արտոնությունների տրամադրման իրավական հիմքը, դրանց հաստատման և պահպանման մեխանիզմները, ինչպես նաև քաղաքական իշխանության փոփոխությունների ազդեցությունը եկեղեցական սեփականության կարգավիճակի վրա։ Կարևորվում է աշխարհիկ և հոգևոր իշխանությունների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ վանքերի տնտեսական դիրքը սերտորեն կապված էր միապետական իշխանության, ազնվականության և տեղական կառավարման համակարգի հետ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին հարկային արտոնությունները նպաստում վանական տնտեսությունների նյութական կայունությանը և ինչ դեր էին խաղում եկեղեցական հաստատությունները գյուղատնտեսական արտադրության, հողօգտագործման ու տեղական տնտեսական հարաբերությունների կազմակերպման մեջ։ Քննվում են նաև վանական տիրույթներում բնակվող գյուղացիական բնակչության իրավական ու տնտեսական պարտավորությունները, հողի օգտագործման ձևերը և եկեղեցական սեփականատերերի հետ ձևավորված հարաբերությունները։ Առանձին նշանակություն ունի ժամանակաշրջանի իրավական փաստաթղթերի, նվիրատվական ու արտոնագրային գրությունների և այլ պատմական աղբյուրների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել հողատիրության կառուցվածքն ու հարկային արտոնությունների կիրառման առանձնահատկությունները։ XVI–XVIII դարերի քաղաքական փոփոխությունների համատեքստում վանական սեփականության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի սոցիալական կառուցվածքի, եկեղեցու տնտեսական ազդեցության և պետական հարկային քաղաքականության մասին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև եկեղեցական հաստատությունների պատմության տեսանկյունից՝ ցույց տալով հոգևոր, տնտեսական և իրավական գործառույթների փոխկապակցվածությունը վաղ նոր շրջանի Արևելյան Վրաստանի հասարակական կյանքում։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ապահովագրական շուկայի ձևավորման, ներկա վիճակի և զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրա նշանակությունը ֆինանսական համակարգի կայունության և տնտեսական աճի ապահովման գործում։ Վերլուծվում են ապահովագրական ծառայությունների շուկայի կառուցվածքը, մասնակիցների գործունեության առանձնահատկությունները, ապահովագրական արտադրանքների զարգացման միտումները և ոլորտի կարգավորման մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ապահովագրության պահանջարկի վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական և իրավական գործոնները, ինչպես նաև բացահայտվում են շուկայի զարգացման հիմնական խոչընդոտներն ու խնդիրները։ Քննարկվում են ապահովագրական մշակույթի ձևավորման, բնակչության և կազմակերպությունների ապահովագրական ծառայություններից օգտվելու ակտիվության բարձրացման, թվային տեխնոլոգիաների կիրառման և միջազգային փորձի ներդրման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են ոլորտի կատարելագործմանն ուղղված մոտեցումներ և առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել Հայաստանի ապահովագրական շուկայի մրցունակության բարձրացմանը, ծառայությունների բազմազանեցմանը և ֆինանսական անվտանգության համակարգի ամրապնդմանը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է կրտսեր դպրոցականների էկոլոգիական դաստիարակության արդյունավետության բարձրացմանը՝ միջառարկայական կապերի նպատակային և համակարգված կիրառման միջոցով։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ բնության, շրջակա միջավայրի և մարդու ու բնության փոխհարաբերությունների վերաբերյալ գիտելիքները առավել ամբողջական են ձևավորվում այն դեպքում, երբ դրանք ներկայացվում են ոչ թե առանձին ուսումնական առարկաների շրջանակում, այլ փոխկապակցված և միասնական կրթական գործընթացում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են կրտսեր դպրոցական տարիքի երեխաների տարիքային և հոգեբանամանկավարժական առանձնահատկությունները, նրանց հետաքրքրությունների ձևավորման պայմանները և էկոլոգիական գիտելիքների յուրացման արդյունավետ եղանակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի արժեքների և վերաբերմունքների ձևավորմանը, որոնք երեխային օգնում են գիտակցել բնության պահպանության անհրաժեշտությունը, շրջակա միջավայրի նկատմամբ պատասխանատվությունը և սեփական վարքագծի հետևանքները։ Միջառարկայական կապերի կիրառումը կարող է իրականացվել բնագիտության, մայրենի լեզվի, մաթեմատիկայի, կերպարվեստի, տեխնոլոգիայի, երաժշտության և այլ առարկաների բովանդակության փոխկապակցման միջոցով։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս էկոլոգիական թեմաները ներկայացնել տարբեր տեսանկյուններից և ամրապնդել գիտելիքները գործնական ու ստեղծագործական գործունեության միջոցով։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էկոլոգիական խնդիրներին նվիրված դասերի, նախագծերի, դիտարկումների, փորձերի, զբոսանքների, խաղերի և գործնական առաջադրանքների կազմակերպման մեթոդները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում աշակերտների ակտիվ ներգրավվածությանը, քանի որ սեփական դիտարկումների և գործողությունների միջոցով երեխան ավելի հեշտ է գիտակցում բնապահպանական խնդիրների նշանակությունը և ձևավորում պատասխանատու վարքագիծ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են մշակվել և փորձարկվել միջառարկայական դասերի ու առաջադրանքների համակարգեր, որոնք ուղղված են ոչ միայն գիտելիքների փոխանցմանը, այլև էկոլոգիական մտածողության, հետաքրքրության, արժեքային կողմնորոշումների և գործնական հմտությունների զարգացմանը։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է նաև էկոլոգիական դաստիարակության արդյունքների գնահատման չափանիշների և ցուցանիշների առանձնացումը, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել կիրառվող մեթոդների արդյունավետությունը և աշակերտների առաջընթացը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մեթոդական մոտեցումները կարող են կիրառվել տարրական դպրոցի ուսումնական գործընթացում՝ էկոլոգիական բովանդակությունը տարբեր առարկաների հետ նպատակային կապելու և ուսուցման ամբողջականությունն ապահովելու համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տարրական դասարանների ուսուցիչներին, մանկավարժներին, կրթության կազմակերպիչներին, մանկավարժական բուհերի ուսանողներին և էկոլոգիական կրթության ու միջառարկայական ուսուցման խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Պերճ Զեյթունցյանի դրամատիկական ստեղծագործությունների լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում դրամատիկական խոսքի կառուցվածքը, բառապաշարը, շարահյուսական կազմակերպումը, ոճական միջոցները և կերպարների խոսքային անհատականացման եղանակներն են։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում է հեղինակի լեզվական համակարգի առանձնահատկությունը՝ հաշվի առնելով դրամատիկական ժանրի պահանջները, որտեղ խոսքը միաժամանակ իրականացնում է գործողություն առաջ տանելու, կերպար ստեղծելու, գաղափար արտահայտելու և կոնֆլիկտը բացահայտելու գործառույթներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկխոսությունների և մենախոսությունների կառուցվածքին, դրանց ռիթմին, հուզական լարվածությանը և խոսքային փոխազդեցության ձևերին։ Վերլուծվում են տարբեր սոցիալական, հոգեբանական և անհատական հատկանիշներ ունեցող կերպարների խոսքի առանձնահատկությունները, որոնց միջոցով բացահայտվում են նրանց աշխարհայացքը, բնավորությունը, արժեքային համակարգը և միջանձնային հարաբերությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է բառապաշարի ընտրությունը, խոսակցական, գրական, հուզական-արտահայտչական և այլ շերտերի կիրառությունը, ինչպես նաև դարձվածքների, պատկերավոր արտահայտությունների, փոխաբերությունների, համեմատությունների և այլ ոճական միջոցների գործածությունը։ Կարևորվում է նաև լեզվի և պատմական-մշակութային միջավայրի կապը, քանի որ դրամատիկական երկերի լեզվական կառուցվածքը հաճախ պայմանավորված է պատկերվող ժամանակաշրջանի, հասարակական հարաբերությունների և գաղափարական խնդիրների առանձնահատկություններով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հեղինակի կողմից ժամանակակից հայերենի արտահայտչական հնարավորությունների օգտագործման ուսումնասիրությունը և այն միջոցների բացահայտումը, որոնց շնորհիվ դրամատիկական խոսքը ձեռք է բերում բնականություն, կենդանություն և բեմական ազդեցիկություն։ Քննարկվում են նաև հեգնանքի, հակադրության, ենթատեքստի և լեզվական այլ հնարքների դերը՝ կերպարների և կոնֆլիկտային իրավիճակների բացահայտման գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս Պերճ Զեյթունցյանի դրամատուրգիան դիտարկել նաև լեզվաոճական տեսանկյունից՝ բացահայտելով հեղինակի անհատական ոճի ձևավորման հիմնական առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, լեզվաբանների, հայագետների, դրամատուրգիայի և թատերագիտության մասնագետների, դասախոսների, ուսուցիչների, գիտաշխատողների և բուհերի համապատասխան մասնագիտություններով ուսանողների համար։ Ուսումնասիրության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն միավորում է գրականագիտական և լեզվաբանական մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է լեզվական արտահայտչամիջոցների համակարգը նպաստում դրամատիկական ստեղծագործությունների գաղափարական, գեղարվեստական և հոգեբանական ամբողջականության ձևավորմանը։