Ստեղծարարության զարգացման և անձնային առանձնահատկությունների դրսևորման օրինաչափությունները

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում կրթական և դաստիարակչական գործընթացների կառավարման ժամանակակից մոտեցումների, մեթոդների ու տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է դպրոցի՝ որպես միասնական մանկավարժական համակարգի արդյունավետ կազմակերպման վրա, որտեղ ուսուցումը, դաստիարակությունը, կառավարչական գործունեությունը և կրթական միջավայրի զարգացումը փոխկապակցված գործընթացներ են։ Քննության են առնվում կրթական հաստատության կառավարման հիմնական գործառույթները՝ նպատակադրումը, պլանավորումը, կազմակերպումը, համակարգումը, վերահսկումը, արդյունքների գնահատումը և հետադարձ կապի ապահովումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դպրոցի ղեկավարության, ուսուցիչների, դասղեկների, մանկավարժական խորհրդի, սովորողների և ծնողների միջև համագործակցության կազմակերպմանը՝ այն դիտարկելով կրթադաստիարակչական աշխատանքի արդյունավետության կարևոր պայման։ Ուսումնասիրվում են կառավարման ավանդական և նորարարական մոտեցումները, ռազմավարական ու ընթացիկ պլանավորման մեխանիզմները, որոշումների ընդունման գործընթացները և կրթական հաստատության ներքին կառավարման կառուցվածքի կատարելագործման հնարավորությունները։ Կարևորվում է սովորողակենտրոն կրթական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ հաշվի են առնվում աշակերտների տարիքային ու անհատական առանձնահատկությունները, կրթական պահանջները, հետաքրքրությունները և սոցիալական զարգացման պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում դաստիարակչական աշխատանքի ծրագրավորմանը, արժեքային համակարգի, պատասխանատվության, համագործակցության, ինքնուրույնության և հասարակական ակտիվության զարգացմանը նպաստող միջոցառումներին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է նաև մանկավարժական կոլեկտիվի կառավարման խնդիրը՝ մասնագիտական համագործակցության, աշխատանքի արդյունավետ բաշխման, ուսուցիչների շարունակական զարգացման և նախաձեռնողականության խթանման տեսանկյունից։ Առանձին նշանակություն է տրվում կրթության որակի վերահսկման և գնահատման տեխնոլոգիաներին, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտել առկա խնդիրները, գնահատել իրականացվող ծրագրերի արդյունքները և համապատասխան փոփոխություններ կատարել կառավարման գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում է տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառությունը դպրոցի կառավարման մեջ՝ տվյալների հավաքագրման ու մշակման, փաստաթղթաշրջանառության, հաղորդակցության, պլանավորման և կրթական գործընթացի մշտադիտարկման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Կարևորվում են նաև դպրոցի և ընտանիքի համագործակցությունը, ծնողների մասնակցությունը կրթադաստիարակչական գործընթացին և դպրոցի կապը համայնքի ու սոցիալական այլ հաստատությունների հետ։ Կառավարման արդյունավետությունը դիտարկվում է որպես կրթության որակի, բարենպաստ հոգեբանական միջավայրի, մանկավարժական գործունեության կազմակերպվածության և սովորողների բազմակողմանի զարգացման վրա ազդող կարևոր գործոն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կրթության կառավարման, մանկավարժության և դպրոցական կառավարման ոլորտներում աշխատող մասնագետների, դպրոցների ղեկավարների, ուսուցիչների, մանկավարժների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է հանրային կառավարման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Այն դիտարկում է հանրային կառավարման համակարգի դերը պետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման, պետական քաղաքականության արդյունավետ իրականացման, հանրային ծառայությունների որակի բարձրացման և քաղաքացիների իրավունքների ու օրինական շահերի պաշտպանության գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են արդյունավետ կառավարման հիմնական սկզբունքները՝ օրինականություն, թափանցիկություն, հաշվետվողականություն, մասնակցայնություն, պատասխանատվություն և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ կառավարման համակարգի կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկություններին, պետական մարմինների փոխգործակցությանը, որոշումների կայացման գործընթացներին և հանրային ծառայությունների մատուցման մեխանիզմներին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև կառավարման արդյունավետության վրա ազդող խնդիրներին, այդ թվում՝ վարչական գործընթացների բարդությանը, գործառույթների ոչ բավարար համակարգմանը, մարդկային ռեսուրսների կառավարմանը, կառավարման գործընթացների թվայնացման անհրաժեշտությանը և հանրային կառավարման նկատմամբ հասարակության վստահության ամրապնդմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում էլեկտրոնային կառավարման և թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը, քանի որ դրանք կարող են նպաստել վարչական գործընթացների արագացմանը, ծառայությունների մատչելիության բարձրացմանը, տեղեկատվության փոխանակման բարելավմանը և կառավարման ծախսերի օպտիմալացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները դիտարկվում են նաև պետական ծառայողների մասնագիտական կարողությունների զարգացման, կառավարման որակի գնահատման, արդյունքների վերահսկման և քաղաքացիների հետ հետադարձ կապի կատարելագործման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հանրային կառավարման մասնագետների, պետական և համայնքային կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ հնարավորություն տալով համակողմանիորեն հասկանալ ՀՀ-ում հանրային կառավարման արդյունավետության վրա ազդող գործոններն ու դրա կատարելագործման հնարավորությունները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտել այն հիմնական ուղղությունները, որոնց միջոցով հնարավոր է ձևավորել առավել արդյունավետ, թափանցիկ, հաշվետու, քաղաքացիների կարիքներին արձագանքող և ժամանակակից պահանջներին համապատասխան հանրային կառավարման համակարգ։

География

Բնակչության միգրացիայի արդի հիմնախնդիրները ժամանակակից աշխարհի ամենաբարդ սոցիալ-տնտեսական երևույթներից են, որոնք պայմանավորված են գլոբալացման, տնտեսական անհավասար զարգացման, քաղաքական անկայունության և սոցիալական տարբերությունների աճով։ Միգրացիան՝ որպես մարդկանց տեղաշարժ մի երկրից կամ տարածաշրջանից մյուսը, այսօր դարձել է համաշխարհային գործընթաց, որը ազդում է ինչպես ծագման, այնպես էլ ընդունող երկրների վրա։ Արդի պայմաններում միգրացիայի հիմնական հիմնախնդիրներից են աշխատանքային արտագաղթը, «ուղեղների արտահոսքը», փախստականների հոսքերը, անօրինական միգրացիան և սոցիալական ինտեգրման դժվարությունները։ Տնտեսական գործոնները շարունակում են մնալ միգրացիայի գլխավոր պատճառներից մեկը, քանի որ զարգացած և զարգացող երկրների միջև եկամուտների և կյանքի որակի զգալի տարբերությունները մարդկանց ստիպում են տեղափոխվել ավելի բարձր վարձատրվող աշխատանքներ գտնելու նպատակով։ Միևնույն ժամանակ, քաղաքական անկայունությունը, զինված հակամարտությունները և անվտանգության խնդիրները մեծացնում են փախստականների և հարկադիր միգրանտների թիվը, ինչը լրացուցիչ ճնշում է ստեղծում միջազգային համակարգերի վրա։ Միգրացիայի կարևոր հիմնախնդիրներից է նաև աշխատուժի անհավասար բաշխումը, երբ որոշ երկրներ բախվում են աշխատուժի պակասի, իսկ մյուսները՝ ավելցուկի և գործազրկության բարձր մակարդակի։ Սա հատկապես նկատելի է զարգացող երկրներում, որտեղ բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների արտահոսքը կարող է դանդաղեցնել տնտեսական և գիտական զարգացումը։ Միգրացիայի մեկ այլ կարևոր խնդիր է սոցիալական ինտեգրացիան, քանի որ նոր միջավայրում միգրանտները հաճախ բախվում են լեզվական, մշակութային և իրավական խոչընդոտների, ինչպես նաև հնարավոր խտրականության։ Սա կարող է առաջացնել սոցիալական լարվածություն և դժվարացնել նրանց լիարժեք ներգրավումը ընդունող հասարակության մեջ։ Արդի միգրացիոն գործընթացները նաև սերտորեն կապված են ժողովրդագրական փոփոխությունների հետ, քանի որ միգրացիան ազդում է բնակչության տարիքային կառուցվածքի, ծնելիության և բնակչության բաշխման վրա։ Բացի այդ, կարևոր հիմնախնդիր է միգրացիոն հոսքերի կառավարման արդյունավետությունը, քանի որ պետությունները պետք է հավասարակշռեն ազգային անվտանգության, տնտեսական պահանջների և մարդու իրավունքների պաշտպանության միջև։ Միջազգային կազմակերպությունները փորձում են կարգավորել միգրացիոն գործընթացները, սակայն համընդհանուր լուծումների բացակայությունը բարդացնում է խնդրի կառավարումը։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսական տեխնիկայի կիրառման հետևանքով հողի ֆիզիկական և կառուցվածքային հատկությունների վատթարացման կանխարգելմանն ուղղված տեխնիկական լուծումների մշակմանը։ Ուսումնասիրվում են հողի վրա մեքենաների և աշխատանքային մեխանիզմների ազդեցության հիմնական օրինաչափությունները, հողաշերտերի խտացման, կառուցվածքի խախտման և մշակման պայմանների փոփոխության պատճառները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի բանվորական օրգանի կառուցվածքի և աշխատանքի սկզբունքի մշակմանը, որը հնարավորություն կտա նվազեցնել հողի վրա մեխանիկական ներգործությունը և պահպանել դրա ագրոտեխնիկական հատկությունները։ Վերլուծվում են աշխատանքային տարրերի երկրաչափական և կառուցվածքային պարամետրերը, հողի հետ դրանց փոխազդեցության առանձնահատկությունները, առաջացող դիմադրությունը և տեխնոլոգիական գործընթացի արդյունավետությունը։ Քննարկվում են մեքենայական մշակման հետևանքով առաջացող բացասական փոփոխությունների նվազեցման, հողի կառուցվածքի պահպանման և գյուղատնտեսական մեքենաների աշխատանքի կատարելագործման հնարավոր եղանակները։ Անդրադարձ է կատարվում մշակվող տեխնիկական լուծման տեսական հիմնավորմանը, կառուցվածքային պարամետրերի ընտրությանը և տարբեր աշխատանքային պայմաններում դրա արդյունավետության գնահատմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հողային ռեսուրսների պահպանման, գյուղատնտեսական աշխատանքների որակի բարձրացման և հողի երկարաժամկետ արտադրողականության ապահովման տեսանկյունից։ Ներկայացված մոտեցումները կարող են կիրառվել հողամշակման մեքենաների և դրանց աշխատանքային օրգանների նախագծման ու կատարելագործման գործընթացում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական ճարտարագիտության, հողագիտության և ագրոնոմիայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ճարտարագետների և ուսանողների համար։

Технология

Այս աշխատանքը նվիրված է պիրիտի բարձր պարունակությամբ պղնձակոլչեդանային հանքանյութերից ոսկու կորզման արդյունավետ տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ ընդգրկելով հանքաքարի հարստացման, քիմիական մշակման և մետալուրգիական գործընթացների համապարփակ ուսումնասիրություն։ Վերլուծվում են այդ տիպի հանքանյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, որտեղ ոսկին հաճախ գտնվում է սուլֆիդային միներալների, մասնավորապես պիրիտի և կալկոպիրիտի, բյուրեղային ցանցում կամ դրանց մակերեսին կապված վիճակում, ինչը բարդացնում է դրա ուղղակի կորզումը ավանդական մեթոդներով։ Աշխատությունում ներկայացվում են նախնական հարստացման փուլերը՝ մանրացում, ֆլոտացիա և կոնցենտրացիայի ստացում, որոնք նպատակ ունեն բարձրացնել ոսկու պարունակությունը մշակվող խտանյութում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օքսիդացման և նախնական ակտիվացման գործընթացներին, որոնք նպաստում են պիրիտի կառուցվածքի քայքայմանը և ոսկու հասանելիության բարձրացմանը հետագա հիդրոմետալուրգիական փուլերում։ Քննարկվում են նաև ցիանիդային և ոչ ցիանիդային լուծույթներով կորզման տեխնոլոգիաները, դրանց արդյունավետությունը, էկոլոգիական ազդեցությունները և կիրառման սահմանափակումները։ Միաժամանակ ներկայացվում են փորձարարական տվյալների հիման վրա կատարված տեխնոլոգիական պարամետրերի օպտիմալացման մոտեցումները, որոնք ուղղված են ոսկու կորզման աստիճանի բարձրացմանը և արտադրական ծախսերի նվազեցմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ընդգծում է, որ նման բարդ հանքանյութերից ոսկու կորզման տեխնոլոգիական կատարելագործումը կարևոր նշանակություն ունի հանքարդյունաբերության արդյունավետության բարձրացման և բնական ռեսուրսների առավել լիարժեք օգտագործման համար։

Экономика

Սոցիալ-տնտեսական վիճակագրություն. 2007. Մաս 1 աշխատությունը հանդիսանում է սոցիալ-տնտեսական վիճակագրության հիմնարար դասագիրք, որը նպատակ ունի ձևավորել ընթերցողի գիտելիքները վիճակագրական մտածողության, մեթոդների և սոցիալ-տնտեսական երևույթների քանակական ուսումնասիրման վերաբերյալ։ Հեղինակ Հակոբյան Կ.-ն այս գրքում համակարգված կերպով ներկայացնում է վիճակագրության տեսական հիմքերը՝ սկսած հիմնական հասկացություններից, ինչպիսիք են վիճակագրական դիտարկումը, համախմբումը, ցուցանիշների հաշվարկը և տվյալների վերլուծությունը, մինչև ավելի բարդ մեթոդաբանական մոտեցումներ, որոնք կիրառվում են տնտեսական և սոցիալական գործընթացների գնահատման համար։ Գրքում մանրամասնորեն բացատրվում են վիճակագրական տվյալների հավաքագրման ձևերը, դրանց ճշգրտության և հավաստիության ապահովման մեխանիզմները, ինչպես նաև ներկայացվում են տվյալների մշակման և ներկայացման տարբեր եղանակներ՝ աղյուսակներ, գրաֆիկներ և ինդեքսներ։ Աշխատության կարևոր բաժիններից մեկը նվիրված է վիճակագրական ցուցանիշների համակարգին, որտեղ բացատրվում է, թե ինչպես են ձևավորվում և կիրառվում հարաբերական և միջին մեծությունները, ինչպես նաև ժամանակային շարքերը՝ սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների դինամիկան ուսումնասիրելու համար։ Գիրքը մեծ ուշադրություն է դարձնում նաև մեթոդաբանական ճշգրտությանը՝ ընդգծելով, որ ճիշտ ընտրված վիճակագրական գործիքները կարևոր նշանակություն ունեն իրականության օբյեկտիվ գնահատման համար։ Բացի տեսական մասից, աշխատությունը պարունակում է գործնական օրինակներ և վարժություններ, որոնք օգնում են ընթերցողին կիրառել ստացած գիտելիքները իրական տվյալների վրա և զարգացնել վերլուծական հմտությունները։ Այս գիրքը հատկապես օգտակար է տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների, ինչպես նաև այն մասնագետների համար, ովքեր զբաղվում են տվյալների վերլուծությամբ և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, այն հանդիսանում է կարևոր հիմք սոցիալ-տնտեսական վիճակագրության հետագա խորացված ուսումնասիրության համար և ապահովում է անհրաժեշտ տեսական ու գործնական գիտելիքներ տվյալ ոլորտում արդյունավետ գործունեություն ծավալելու համար։