Հին Հայաստանի պատմության և մշակույթի հարցեր․ Գևորգ Տիրացյանի հիշատակին նվիրված գիտաժողովի զեկուցումներ

Technology

Աշխատությունը նվիրված է պահանջվող ֆունկցիոնալ հատկություններով ասբեստազերծ արգելակային շփական ներդիրների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ հաշվի առնելով ժամանակակից տրանսպորտային և մեքենաշինական համակարգերում շփական նյութերի նկատմամբ ներկայացվող տեխնիկական, շահագործական և անվտանգության պահանջները։ Հետազոտության հիմնական նպատակը այնպիսի կոմպոզիտային նյութի և դրա արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացի ձևավորումն է, որը կարող է ապահովել անհրաժեշտ շփման գործակից, մաշակայունություն, մեխանիկական ամրություն, ջերմակայունություն և կայուն աշխատանք տարբեր ծանրաբեռնվածությունների ու ջերմաստիճանների պայմաններում՝ առանց ասբեստի կիրառման։ Ասբեստի բացառումը շփական նյութերի բաղադրությունից պայմանավորում է այլընտրանքային ամրացնող, լցանյութային և ֆունկցիոնալ բաղադրիչների ընտրության կարևորությունը, քանի որ յուրաքանչյուր բաղադրիչ կարող է էապես ազդել վերջնական արտադրանքի կառուցվածքի և շահագործական վարքագծի վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել կոմպոզիցիայի բաղադրությունը, բաղադրիչների հարաբերակցությունը, մասնիկների բնութագրերը, խառնման և ձևավորման եղանակները, ինչպես նաև սեղմման, ջերմային մշակման և այլ տեխնոլոգիական փուլերի ազդեցությունը ներդիրների հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շփման և մաշման գործընթացներին, քանի որ արգելակային ներդիրի արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն բարձր շփման գործակցով, այլև դրա կայունությամբ աշխատանքի ընթացքում, հակադիր մակերևույթի նկատմամբ ազդեցությամբ, ջերմաստիճանի փոփոխություններին դիմադրությամբ և մաշման արագությամբ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր բաղադրություններով փորձնական նմուշների ստացում, դրանց ֆիզիկամեխանիկական և տրիբոլոգիական հատկությունների համեմատական գնահատում և առավել արդյունավետ բաղադրության ու տեխնոլոգիական ռեժիմների ընտրություն։ Մշակվող տեխնոլոգիայի կարևոր խնդիրներից է նաև արտադրանքի հատկությունների վերարտադրելիության և արտադրական գործընթացի կայունության ապահովումը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ավտոմոբիլային և այլ մեխանիկական արգելակային համակարգերի համար նախատեսված շփական նյութերի արտադրության մեջ՝ նպաստելով ասբեստի փոխարինմանը, նյութերի շահագործական բնութագրերի բարելավմանը և ավելի անվտանգ ու արդյունավետ կոմպոզիտային լուծումների ստեղծմանը։

Geography

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է քիմիական ձեռնարկությունների էկոլոգիական ռիսկերի գնահատմանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով աղաթթվի և ացետիլենի արտադրական գործընթացներին, որոնք բնութագրվում են բարձր վտանգավորությամբ և շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր նշանակալի ազդեցությամբ։ Աշխատությունը վերլուծում է արտադրական ցիկլերում առաջացող արտանետումները, թունավոր նյութերի արտահոսքի հավանական աղբյուրները, ինչպես նաև վթարային իրավիճակների առաջացման ռիսկերը՝ ընդգրկելով օդային, ջրային և հողային միջավայրերի աղտոտման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության ընթացքում կիրառվում են էկոլոգիական մոնիթորինգի, ռիսկի քանակական գնահատման և սցենարային մոդելավորման մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել հնարավոր վթարների հավանականությունն ու դրանց հետևանքների ծանրությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական անվտանգության համակարգերին, կանխարգելիչ միջոցառումներին և տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման հնարավորություններին՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել վտանգավոր արտանետումները և բարձրացնել շրջակա միջավայրի պաշտպանվածության մակարդակը։ Աշխատությունը նաև համադրում է միջազգային փորձը և արդյունաբերական անվտանգության ժամանակակից մոտեցումները՝ առաջարկելով էկոլոգիական ռիսկերի կառավարման արդյունավետ ռազմավարություններ քիմիական արտադրության ոլորտում։

Tourism

Աշխատությունը ներկայացնում է զբոսաշրջության ոլորտի տեսական հիմքերը, աշխարհագրական առանձնահատկությունները, զարգացման մոդելները և միջազգային զբոսաշրջային գործընթացները։ Գիրքը նպատակ ունի ընթերցողին տալ ամբողջական պատկեր՝ ինչպես զբոսաշրջության արդյունաբերության կառուցվածքի, այնպես էլ աշխարհագրական տարածքային գործոնների մասին, որոնք ազդում են զբոսաշրջության զարգացման վրա։ Աշխատությունը օգտակար է զբոսաշրջության, հոսթելինգի, տնտեսագիտության, աշխարհագրության և կառավարման ոլորտների ուսանողների, մասնագետների և ոլորտով հետաքրքրված անձանց համար։ Այն նաև կիրառական արժեք ունի՝ օգնելով մշակել զբոսաշրջային ծրագրեր, ուսումնասիրել զբոսաշրջային ուղղությունները, գնահատել ռիսկերը և զարգացնելու տարածքային ռազմավարություններ։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է β-ալանինի N-տեղակալված ածանցյալների, դրանց լիթիումական աղերի և խոլինային էսթերների սինթեզի, քիմիական առանձնահատկությունների և կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ամինաթթուների ածանցյալների ստացման տեսական հիմունքները, օրգանական սինթեզի համապատասխան մեթոդները և ստացվող միացությունների կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցությունը դրանց ֆիզիկաքիմիական ու կենսաբանական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում β-ալանինի մոլեկուլում ազոտի ատոմի հետ կապված տեղակալիչների բնույթին, դրանց փոփոխման հնարավորություններին և նոր միացությունների ստացման քիմիական օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրվում են լիթիումական աղերի և խոլինային էսթերների առաջացման առանձնահատկությունները, դրանց կառուցվածքի հաստատման, մաքրության գնահատման և ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի որոշման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում սինթեզված նյութերի կենսաբանական ակտիվության սպեկտրի հետազոտությանը, հնարավոր դեղաբանական ազդեցությունների բացահայտմանը և կառուցվածք–ակտիվություն փոխկապակցվածությունների վերլուծությանը։ Կարևորվում են տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի ազդեցությունը միացությունների կենսաբանական հատկությունների, լուծելիության, կայունության և կենսաբանական համակարգերի հետ փոխազդեցության վրա։ Դիտարկվում են կենսաբանական ակտիվության համեմատական գնահատման, փորձարարական արդյունքների համակարգման և առավել հեռանկարային քիմիական կառուցվածքների առանձնացման հնարավորությունները։ Հետազոտության թեման նշանակություն ունի կենսաօրգանական քիմիայի, դեղագործական քիմիայի և նոր կենսաակտիվ նյութերի որոնման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիկոսների, կենսաքիմիկոսների, դեղագործական քիմիայի մասնագետների, դեղաբանների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է բուհերում հայ ուսանողներին ռուսերենը որպես օտար լեզու ուսուցանելիս խոսքային ավտոմատիզմների ձևավորման և զարգացման գործընթացի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում խոսելու կարողությունն է՝ որպես լեզվական հմտությունների աստիճանական ձևավորման հիմնական և որոշիչ բաղադրիչ։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչպես է բանավոր խոսքի նպատակային կիրառումը նպաստում ուսանողների մոտ ռուսերեն լեզվական միավորների արագ, ճիշտ և բնական օգտագործման կարողության ձևավորմանը՝ նվազեցնելով գիտակցված վերահսկողության անհրաժեշտությունը և աստիճանաբար ձևավորելով կայուն խոսքային գործողություններ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում խոսքային ավտոմատիզմների էությանը, դրանց առաջացման պայմաններին, զարգացման փուլերին և ուսուցման ընթացքում դրանց ամրապնդման մեխանիզմներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայալեզու ուսանողների համար ռուսերենի յուրացման առանձնահատկություններին, քանի որ մայրենի լեզվի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունները կարող են ինչպես աջակցել, այնպես էլ խոչընդոտել ռուսերեն խոսքի բնական ձևավորմանը։ Ներկայացվող մոտեցումը շեշտադրում է ոչ միայն քերականական և բառապաշարային գիտելիքների փոխանցումը, այլև այդ գիտելիքների գործնական ակտիվացումը իրական կամ ուսումնական հաղորդակցական իրավիճակներում։ Խոսելու վարժությունները դիտարկվում են որպես միջոց, որի միջոցով ուսանողը բազմակիորեն կիրառում է լեզվական կառուցվածքները, ամրապնդում ճիշտ խոսքային մոդելները և աստիճանաբար անցնում գիտակցված կառուցումից դեպի ավելի ինքնաբերական խոսք։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուսերենը որպես օտար լեզու դասավանդող մասնագետներին, բուհերի դասախոսներին, լեզվի ուսուցման մեթոդիկայով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև այն ուսանողներին և մասնագետներին, ովքեր ուսումնասիրում են երկրորդ լեզվի յուրացման, բանավոր հաղորդակցության և խոսքային հմտությունների ավտոմատացման գործընթացները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևորում է հաղորդակցական և գործնական ուղղվածությամբ ուսուցումը՝ ցույց տալով, որ օտար լեզվի լիարժեք տիրապետման համար միայն լեզվական կանոնների իմացությունը բավարար չէ․ անհրաժեշտ է այդ գիտելիքները վերածել արագ և նպատակային խոսքային գործողությունների, իսկ խոսելու համակարգված պրակտիկան այդ գործընթացի կարևորագույն պայմաններից մեկն է։

Technology

Շինարարական ճարտարագիտության և շինարարական ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շենքերի և կառույցների շինարարաֆիզիկական բնութագրերի գնահատման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ դրանց երկրաչափական կոմպակտության չափանիշների հաշվառմամբ։ Քննության են առնվում շենքերի ծավալատարածական կառուցվածքի, արտաքին մակերևույթների մակերեսի, ներքին ծավալի և երկրաչափական ձևի փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը շինարարաֆիզիկական ցուցանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շենքերի ջերմատեխնիկական հատկություններին, արտաքին պատող կոնստրուկցիաների ջերմափոխանցմանը, ջերմային կորուստներին և էներգաարդյունավետության ապահովման պայմաններին։ Վերլուծվում են կոմպակտության տարբեր չափանիշների կիրառման հնարավորությունները, շենքի ձևի և արտաքին մակերեսի ու ծավալի հարաբերակցության նշանակությունը ջերմային հաշվարկների և նախագծային լուծումների գնահատման ընթացքում։ Քննարկվում են նաև շենքերի լուսավորության, օդափոխության, ջերմային հարմարավետության և ներքին միկրոկլիմայի ձևավորման վրա ծավալատարածական լուծումների հնարավոր ազդեցությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են շինարարաֆիզիկական բնութագրերի մաթեմատիկական մոդելավորման, համեմատական հաշվարկների և նախագծային տարբերակների արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում շենքերի երկրաչափական պարամետրերի օպտիմալացմանը, ջեռուցման և հովացման էներգածախսերի նվազեցմանը, ինչպես նաև կլիմայական պայմաններին համապատասխան ճարտարապետաշինարարական լուծումների մշակման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել շինարարական ֆիզիկայի, ճարտարապետության, շենքերի էներգաարդյունավետության և շինարարական նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։