Հիշարժան տարեթվեր 1977: Հոկտեմբեր, նոյեմբեր, դեկտեմբեր

Psychology

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է մեջքի քրոնիկ ցավային համախտանիշի հոգեբանական դետերմինացիան՝ ընդգծելով, թե ինչպես հոգեբանական գործոնները կարող են ձևավորել, ուժեղացնել կամ պահպանել ցավի քրոնիկ ընթացքը՝ անկախ կամ զուգահեռ օրգանական պատճառներից։ Նյութում քննարկվում են ցավի ընկալման կոգնիտիվ-էմոցիոնալ մեխանիզմները, սթրեսի, անհանգստության, դեպրեսիայի և հոգեսոցիալական լարվածության ազդեցությունը ցավի ինտենսիվության և տևողության վրա, ինչպես նաև անձի վարքային արձագանքները՝ ցավից խուսափում, շարժողական սահմանափակում և ֆիզիկական ակտիվության նվազում։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև բիոպսիխոսոցիալական մոդելը, որը ցավը դիտարկում է որպես կենսաբանական, հոգեբանական և սոցիալական գործոնների փոխազդեցության արդյունք՝ շեշտելով դրանց համադրական ազդեցությունը հիվանդի կյանքի որակի վրա։ Քննարկվում են նաև հոգեթերապևտիկ և վերականգնողական մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել ցավի ընկալման նվազեցմանը և ֆունկցիոնալ վերականգնմանը։

Other Subjects

Վարդանյան Լ., հանդիսանում է մատենագիտական և տեղեկատու բնույթի աշխատություն, որը համակարգված կերպով ներկայացնում է Հայաստանի պետական ագրարային համալսարանում տարբեր տարիներին՝ 1935–2009 թվականների ընթացքում պաշտպանված ատենախոսությունների ամբողջական ցանկը։ Այն ընդգրկում է գիտական աշխատանքների թեմատիկ բազմազանությունը, հեղինակներին, պաշտպանության տարիները և գիտական ուղղությունները՝ ապահովելով արժեքավոր տեղեկատվական բազա գիտական հետազոտությունների պատմության և զարգացման վերաբերյալ։ Գրքում արտացոլված են ագրարային գիտությունների տարբեր ճյուղերը՝ գյուղատնտեսություն, անասնաբուծություն, հողագիտություն, ագրոտեխնիկա, սննդի տեխնոլոգիա և հարակից ոլորտներ, ինչը հնարավորություն է տալիս տեսնել համալսարանի գիտական գործունեության զարգացումը երկարաժամկետ պատմական համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված գիտական կադրերի պատրաստման գործընթացին, գիտահետազոտական ուղղությունների ձևավորմանը և դրանց ներդրմանը գյուղատնտեսության զարգացման մեջ։ Այս աշխատությունը ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատու աղբյուր հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և գիտական գրադարանների համար՝ նպաստելով գիտական տեղեկատվության որոնման, համակարգման և օգտագործման արդյունավետությանը։

Other Subjects

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հողային հարաբերությունների վերափոխման և գյուղացիական տնտեսությունների տնտեսական գործունեության արդյունավետության միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հողի սեփականության և օգտագործման ձևերի փոփոխությունները, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման նոր պայմանները և դրանց ազդեցությունն են գյուղացիական տնտեսությունների արտադրական ու ֆինանսական արդյունքների վրա։ Քննության են առնվում հողային բարեփոխումների տնտեսական նախադրյալները, գյուղատնտեսական նշանակության հողերի մասնավորեցման հետևանքով ձևավորված տնտեսավարման համակարգը, հողօգտագործման կառուցվածքը և գյուղացիական տնտեսությունների գործունեության կազմակերպական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հողակտորների չափերի և մասնատվածության, արտադրական ռեսուրսների հասանելիության, գյուղատնտեսական տեխնիկայի օգտագործման, ոռոգման, աշխատանքի կազմակերպման և արտադրանքի իրացման հնարավորությունների ազդեցությանը տնտեսական արդյունավետության վրա։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել գյուղացիական տնտեսությունների արտադրողականության, եկամտաբերության, ինքնարժեքի և ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության գնահատում՝ բացահայտելով դրանց տարբերությունները տնտեսությունների չափերի, մասնագիտացման և արտադրական պայմանների համատեքստում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հողի՝ որպես սահմանափակ արտադրական ռեսուրսի արդյունավետ օգտագործման խնդիրը և այն տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են նպաստել հողային ռեսուրսների առավել նպատակահարմար կառավարմանը։ Քննության են առնվում նաև գյուղատնտեսական վարկավորման, ներդրումների, կոոպերացիայի, ենթակառուցվածքների և պետական աջակցության հնարավոր ազդեցությունները գյուղացիական տնտեսությունների տնտեսական կայունության վրա։ Հողային հարաբերությունների և գյուղատնտեսական արտադրության փոխկապակցված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոչ միայն բարեփոխումների անմիջական տնտեսական հետևանքները, այլև գյուղական բնակավայրերի զբաղվածության, եկամուտների և սոցիալ-տնտեսական զարգացման հետ կապված ավելի լայն գործընթացները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հողօգտագործման արդյունավետության բարձրացման և գյուղացիական տնտեսությունների գործունեության կազմակերպական ու տնտեսական պայմանների բարելավման վերաբերյալ գիտական մոտեցումների ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, հողային հարաբերությունների և գյուղական զարգացման ուսումնասիրության մոտեցումները՝ Հայաստանի գյուղատնտեսության կառուցվածքային վերափոխումների արդյունքները գնահատելու նպատակով։

Other Subjects

Այս հոդվածը անդրադառնում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ռազմական գործողություններին և դրանց նկատմամբ Եվրամիության արձագանքին՝ կենտրոնանալով Եվրոպական խորհրդարանի մի շարք պատգամավորների կողմից Ադրբեջանի նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրառելու պահանջների վրա։ Հոդվածում ներկայացվում է այն քննադատությունը, ըստ որի՝ Եվրամիության կողմից Ադրբեջանի գործողությունների դատապարտումը բավարար քայլ չէ, և անհրաժեշտ են ավելի գործուն քաղաքական ու տնտեսական միջոցներ։ Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավորները կոչ էին անում վերանայել Եվրամիության հարաբերությունները Բաքվի հետ, կիրառել նպատակային տնտեսական և առևտրային պատժամիջոցներ, իսկ որոշ պատգամավորներ նաև առաջարկում էին սահմանափակել կամ դադարեցնել ադրբեջանական էներգակիրների ներմուծումը։ Հոդվածի կարևոր թեմաներից է Լաչինի միջանցքի շուրջ ստեղծված իրավիճակը, որը ռազմական գործողություններից առաջ ամիսներ շարունակ սահմանափակել էր սննդի, դեղորայքի, վառելիքի և այլ անհրաժեշտ միջոցների հասանելիությունը Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության համար։ Պատգամավորները պնդում էին, որ Եվրամիությունը բավականաչափ արագ և վճռական չի արձագանքել ստեղծված հումանիտար իրավիճակին և Հայաստանի կողմից հնչեցված ահազանգերին։ Քննարկվում է նաև Եվրամիության երկակի քաղաքականության խնդիրը, քանի որ նույն ժամանակահատվածում ԵՄ-ն խորացնում էր էներգետիկ համագործակցությունը Ադրբեջանի հետ՝ նպատակ ունենալով մեծացնել ադրբեջանական գազի մատակարարումները և նվազեցնել եվրոպական կախվածությունը ռուսական էներգակիրներից։ Այս հանգամանքը հոդվածում ներկայացվում է որպես քաղաքական և տնտեսական շահերի ու մարդու իրավունքների պաշտպանության միջև առաջացած հակասության օրինակ։ Պատգամավորների մի մասը պնդում էր, որ էներգետիկ համագործակցությունը չպետք է խոչընդոտի մարդու իրավունքների խախտումների և ռազմական գործողությունների նկատմամբ պատասխանատվության ապահովմանը։ Հոդվածում ներկայացվում են նաև եվրոպացի քաղաքական գործիչների գնահատականները, որոնց համաձայն՝ Եվրամիությունը պետք է ավելի հստակ դիրքորոշում ցուցաբերի տարածաշրջանային անվտանգության և միջազգային իրավունքի պաշտպանության հարցերում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն տեսակետին, որ պատժամիջոցները կարող են ծառայել ոչ միայն որպես պատժիչ միջոց, այլև որպես քաղաքական ճնշման գործիք՝ հետագա ռազմական գործողությունները կանխելու և բանակցային գործընթացը խթանելու նպատակով։ Միաժամանակ հոդվածը ցույց է տալիս, որ Ադրբեջանի նկատմամբ պատժամիջոցների հարցը կապված էր ավելի լայն աշխարհաքաղաքական խնդիրների հետ, այդ թվում՝ Եվրոպայի էներգետիկ անվտանգության, Ռուսաստանի ազդեցության, Թուրքիայի դերի և Հարավային Կովկասում ուժերի հարաբերակցության հետ։ Ներկայացվում են նաև այն մտահոգությունները, որ տարածաշրջանային ճգնաժամի խորացումը կարող էր հանգեցնել նոր հումանիտար խնդիրների և վտանգել Հայաստանի անվտանգությունը։ Հոդվածի համատեքստը հետագայում զարգացավ Եվրոպական խորհրդարանի 2023 թվականի հոկտեմբերյան բանաձևում, որտեղ պատգամավորները կոչ արեցին կիրառել նպատակային պատժամիջոցներ Ադրբեջանի այն պաշտոնյաների նկատմամբ, որոնց պատասխանատու էին համարում հրադադարի խախտումների և մարդու իրավունքների ոտնահարումների համար, ինչպես նաև վերանայել ԵՄ-ի հարաբերությունները Բաքվի հետ։

Culture

Աշխատությունը ներկայացնում է Խորհրդային Հայաստանի տարածքում գտնվող ճարտարապետական հուշարձանները՝ ընդգծելով դրանց պատմական, մշակութային և գեղարվեստական նշանակությունը։ Այն կարող է ներառել տարբեր ժամանակաշրջանների կառույցների՝ եկեղեցիների, վանքերի, ամրոցների, աշխարհիկ շինությունների և քաղաքաշինական համալիրների նկարագրություններ։ Հուշարձանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայկական ճարտարապետության զարգացման հիմնական փուլերը, շինարարական ավանդույթները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և գեղարվեստական ձևավորման սկզբունքները։ Կարող են դիտարկվել նաև կառույցների տեղադրությունը, ճարտարապետական հորինվածքը, շինանյութերը, զարդաքանդակները և դրանց առնչությունը տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական ու հոգևոր կյանքին։ Նյութը կարող է նպաստել Հայաստանի պատմական միջավայրի և մշակութային ժառանգության ճանաչմանը՝ ցույց տալով ճարտարապետական հուշարձանների դերը ազգային ինքնության պահպանման և պատմական հիշողության ձևավորման գործում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության, արվեստի պատմության, հնագիտության, մշակութաբանության և Հայաստանի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների, ինչպես նաև հայկական ճարտարապետական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։