More in Chemistry

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Culture

    Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ (1977, թիվ 6)

    Հրատարակությունը ներկայացնում է մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող նոր գրականության մատենագիտական համակարգված ցանկ՝ նախատեսված ոլորտի գիտնականների, մասնագետների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների, գրադարանների աշխատակիցների և այլ հետաքրքրված ընթերցողների համար։ Այն տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի հրատարակություն է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին արագ և համակարգված տեղեկություն տրամադրել մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ համապատասխան նոր հրատարակությունների մասին։ Հայաստանի ազգային գրադարանի թվային գրացուցակում պահպանված օրինակներից մեկը թվագրված է 1978 թվականով և ընդգրկում է 25 էջ, իսկ հրատարակության կազմողները նշված են որպես Ա. Միրիջանյան, Ա. Օգանեզովա և Ս. Համբոյան։ Ցանկի բովանդակային շրջանակը բավական լայն է․ ներառվում են մշակույթի, մշակութային շինարարության, մշակութալուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, պատմության և մշակութային հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, ինչպես նաև գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ նյութեր։ Ըստ պահպանված մատենագիտական նկարագրության՝ ցանկում արտացոլվել են հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակություններ, ինչպես նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս լույս տեսած՝ հայկական մշակույթին և արվեստին վերաբերող որոշ նյութեր։ Հրատարակության կառուցվածքը նախատեսված է որոնումն ու կողմնորոշումը հեշտացնելու համար․ նյութերը դասավորվում են գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման սխեմայի համաձայն, իսկ առանձին բաժինների ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասակարգվում են այբբենական կարգով։ Հրատարակության մեջ գրքերի որոնումը դյուրացնելու համար օգտագործվել են նաև համապատասխան գրադարանային շիֆրեր։ Այս առանձնահատկությունների շնորհիվ այն կարելի է դիտարկել ոչ թե որպես որևէ կոնկրետ արվեստագիտական թեմայի շուրջ տեսական ուսումնասիրություն, այլ որպես տեղեկատվական և կողմնորոշիչ գործիք, որն օգնում է բացահայտել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի բնագավառում հասանելի նոր գրականությունը։ Նման մատենագիտական ցանկերը կարևոր նշանակություն ունեն գիտական աշխատանքի, գրականության որոնման, թեմատիկ հետազոտությունների նախապատրաստման և համապատասխան աղբյուրների ընտրության համար, հատկապես այն ժամանակաշրջանում, երբ թվային որոնման համակարգերը դեռևս հասանելի չէին։ Հրատարակության արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն փաստագրում է իր ժամանակի մշակութային և արվեստագիտական տեղեկատվական միջավայրը՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի հրատարակությունների մասին համակարգված տեղեկություն։ Հետազոտողների համար այն կարող է օգտակար լինել ինչպես կոնկրետ գրքերի կամ հոդվածների որոնման, այնպես էլ որոշակի ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրապարակումների ընդհանուր պատկերը վերականգնելու համար։ Այս առումով հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն մատենագետների և գրադարանագետների, այլև մշակութաբանների, արվեստաբանների, պատմաբանների, գրականագետների, թանգարանագետների, դասախոսների, ուսանողների և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-08-21
    Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ (1977, թիվ 6)
    Online

    Medicine

    Особенности иммуномодулирующего действия гамма-аминомасляной кислоты в условиях гипокинетического стресса

    Աշխատությունը նվիրված է գամմա-ամինոկարագաթթվի (ԳԱԿԹ) իմունակարգավորիչ ազդեցության ուսումնասիրությանը հիպոկինետիկ սթրեսի պայմաններում՝ բացահայտելով նյարդային և իմունային համակարգերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են սահմանափակ շարժունակության հետևանքով օրգանիզմում առաջացող ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, սթրեսային գործոնների ազդեցությունը իմունային պատասխանի վրա և ԳԱԿԹ-ի հնարավոր դերը այդ գործընթացների կարգավորման մեջ։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են իմունային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի ցուցանիշները, բջջային և հումորալ պաշտպանական մեխանիզմների փոփոխությունները, ինչպես նաև նյարդամիջնորդային համակարգերի ազդեցությունը օրգանիզմի հարմարվողական գործընթացների վրա։ Հետազոտությունը նպաստում է նեյրոիմունային փոխհարաբերությունների առավել խորքային ըմբռնմանը և կարող է նշանակություն ունենալ սթրեսային վիճակների, շարժողական սահմանափակումների և դրանց հետևանքների ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ֆիզիոլոգների, իմունոլոգների, բժշկական ոլորտի մասնագետների և կենսաբանական գիտությունների հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-16
    Особенности иммуномодулирующего действия гамма-аминомасляной кислоты в условиях гипокинетического стресса
    Online

    Economics

    Տնտեսագիտության տեսություն դասընթացի սեմինար պարապմունքների մեթոդական ձեռնարկ

    Աշխատությունը տնտեսագիտության տեսության դասընթացի ուսուցման մեթոդական բնույթի ձեռնարկ է, որը նախատեսված է ուսանողների և դասախոսների համար՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով կազմակերպել սեմինար պարապմունքները և խորացնել տեսական նյութի գործնական յուրացումը տնտեսագիտության ոլորտում, գրքում ներկայացվում են տնտեսագիտության տեսության հիմնական թեմաներին համապատասխան սեմինարային քննարկումների կառուցվածքը, հարցադրումների համակարգը և ուսումնական առաջադրանքների լուծման մոտեցումները, բացատրվում է ինչպես արդյունավետ կազմակերպել ուսանողների քննարկումները միկրոտնտեսագիտության և մակրոտնտեսագիտության հիմնական թեմաների շուրջ՝ ներառյալ պահանջարկ և առաջարկ, շուկայական հավասարակշռություն, արտադրության գործոններ, տնտեսական աճ և պետական տնտեսական քաղաքականություն, մանրամասն ընդգծվում են ուսուցման ինտերակտիվ մեթոդները՝ դեպքերի վերլուծություն, խնդիրների լուծում, խմբային քննարկումներ և տնտեսական իրավիճակների մոդելավորում, աշխատությունը անդրադառնում է նաև ուսանողների ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպման ձևերին, գնահատման չափանիշներին և գիտելիքների ստուգման մեթոդներին, ներկայացվում են սեմինարների արդյունավետ անցկացման մեթոդական խորհուրդներ՝ ուղղված վերլուծական մտածողության և տնտեսագիտական տրամաբանության զարգացմանը, գրքում ընդգծվում է սեմինարային աշխատանքի դերը տեսական գիտելիքների ամրապնդման, կիրառական հմտությունների ձևավորման և տնտեսական երևույթների ավելի խորքային ըմբռնման գործընթացում, աշխատությունը համադրում է տնտեսագիտության տեսության հիմնական բովանդակությունը և ուսուցման մեթոդաբանությունը՝ ապահովելով սեմինարների կազմակերպման ամբողջական և գործնական ուղեցույց։

    Updated: 2026-09-21
    Տնտեսագիտության տեսություն դասընթացի սեմինար պարապմունքների մեթոդական ձեռնարկ
    Online

    Other Subjects

    Պտղատու ծառերի վնասատուները և պայքարը նրանց դեմ

    Հեղինակ Հ. Թումանյանը գրքում ներկայացնում է պտղատու այգիներում հանդիպող վնասատուների հիմնական խմբերը՝ միջատներ, տիզեր և այլ անողնաշարավորներ, դրանց զարգացման փուլերը, բազմացման առանձնահատկությունները և տարածման էկոլոգիական պայմանները՝ շեշտադրելով դրանց ազդեցությունը ծառերի աճի, բերքատվության և պտղի որակի վրա։ Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է պայքարի տարբեր եղանակները՝ ագրոտեխնիկական միջոցառումներ (ճիշտ էտում, հողի մշակություն, սանիտարական աշխատանքներ), մեխանիկական և ֆիզիկական մեթոդներ, կենսաբանական պայքար՝ օգտակար օրգանիզմների կիրառմամբ, ինչպես նաև քիմիական միջոցների նպատակային և սահմանափակ օգտագործում՝ ինտեգրված պաշտպանության համակարգի շրջանակում։ Գրքում ընդգրկված են նաև վնասատուների մոնիթորինգի և կանխատեսման մեթոդները, որոնք թույլ են տալիս ժամանակին հայտնաբերել վտանգը և կիրառել արդյունավետ միջոցառումներ՝ նվազեցնելով կորուստները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտեգրված վնասատուների կառավարման սկզբունքներին, որոնք համադրում են տարբեր մոտեցումներ՝ ապահովելու այգիների կայուն արտադրողականություն և շրջակա միջավայրի պաշտպանություն։ Աշխատությունը նախատեսված է այգեգործների, ագրոնոմների, բույսերի պաշտպանության մասնագետների, գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների և ֆերմերների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները պտղատու ծառերի վնասատուների դեմ պայքարի ժամանակակից մեթոդների վերաբերյալ։

    Updated: 2026-09-21
    Պտղատու ծառերի վնասատուները և պայքարը նրանց դեմ
    Online

    Technology

    Խաղողի նոր սելեկցիոն սորտերից անապակ, կիսաքաղցր և աղանդերային գինիների տեխնոլոգիայի մշակում

    Աշխատությունը նվիրված է խաղողի նոր սելեկցիոն սորտերից անապակ, կիսաքաղցր և աղանդերային գինիների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը և դրանց տեխնոլոգիական ու որակական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է որոշել նորաստեղծ խաղողի սորտերի պիտանիությունը տարբեր տիպի գինիների արտադրության համար, բացահայտել դրանց ֆիզիկաքիմիական և տեխնոլոգիական հատկությունները և մշակել հումքի վերամշակման այնպիսի եղանակներ, որոնք կապահովեն պատրաստի արտադրանքի բարձր որակ և կայունություն։ Ուսումնասիրության սկզբնական փուլում կարող են գնահատվել խաղողի սորտերի բերքատվությունը, հասունացման ժամկետները, ողկույզի և հատապտղի կառուցվածքը, շաքարայնությունը, թթվայնությունը, հյութատվությունը և այլ ցուցանիշներ, որոնք կարևոր են գինեգործական հումքի գնահատման համար։ Հատուկ նշանակություն ունի շաքարների և օրգանական թթուների հարաբերակցությունը, քանի որ այդ ցուցանիշները մեծապես պայմանավորում են ապագա գինու ալկոհոլային աստիճանը, համային հավասարակշռությունը և տեխնոլոգիական ուղղվածությունը։ Անապակ գինիների դեպքում հետազոտությունը կարող է կենտրոնանալ բնական խմորման ընթացքի, շաքարների լիարժեք փոխակերպման, խմորման պայմանների և ստացվող գինենյութի որակական ցուցանիշների վրա։ Կիսաքաղցր և աղանդերային գինիների արտադրության դեպքում առանձնահատուկ կարևորություն է ստանում մնացորդային շաքարի անհրաժեշտ մակարդակի ձևավորումը և պահպանումը, ինչպես նաև քաղցրության, թթվայնության, ալկոհոլայնության և բուրավետության միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել խաղողի վերամշակման տարբեր եղանակներ՝ հատապտուղների ճզմում, մամլում, հյութի առանձնացում, նախնական պարզեցում և խմորման նախապատրաստում։ Կարևոր է նաև խմորասնկերի ընտրությունը և խմորման ռեժիմների օպտիմալացումը, քանի որ միկրոօրգանիզմների կենսագործունեությունը կարող է էապես ազդել ինչպես ալկոհոլի առաջացման, այնպես էլ գինու բույրի և համային բնութագրերի վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր ջերմաստիճանային պայմանների, խմորման տևողության և տեխնոլոգիական միջամտությունների համեմատական ուսումնասիրություն՝ յուրաքանչյուր սորտի համար առավել արդյունավետ տարբերակը որոշելու նպատակով։ Պատրաստի գինիների գնահատման ժամանակ կարող են ուսումնասիրվել ալկոհոլի պարունակությունը, մնացորդային շաքարները, տիտրվող և ցնդող թթուները, pH-ը, ընդհանուր քաղվածքային նյութերը և այլ ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշներ։ Դրանց հետ մեկտեղ կարևոր նշանակություն ունի օրգանոլեպտիկ գնահատումը, որի միջոցով որոշվում են գինու գույնը, թափանցիկությունը, բույրը, համը, հետհամը և ընդհանուր ներդաշնակությունը։ Տարբեր սելեկցիոն սորտերից ստացված գինիների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե դրանցից որոնք են առավել նպատակահարմար որոշակի տիպի արտադրանքի ստացման համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից կարող է լինել նաև տեխնոլոգիական սխեմայի կատարելագործումը՝ հումքի հատկություններին համապատասխան։ Նպատակահարմար տեխնոլոգիական ռեժիմի ընտրությունը կարող է հնարավորություն տալ առավել լիարժեք պահպանելու խաղողի բնական բուրավետ և ֆենոլային միացությունները, նվազեցնելու անցանկալի օքսիդացման գործընթացները և ստանալու կայուն որակական բնութագրերով գինիներ։ Աշխատության մեջ կարող է գնահատվել նաև պատրաստի արտադրանքի պահպանման ընթացքում որակական ցուցանիշների փոփոխությունը՝ պարզելու համար մշակված տեխնոլոգիայի ապահոված կայունության աստիճանը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ նոր սելեկցիոն սորտերի ներգրավումը գինեգործության մեջ կարող է ընդլայնել տեղական հումքային բազան, մեծացնել արտադրվող գինիների տեսականին և ստեղծել նոր մրցունակ արտադրատեսակներ։ Մշակված տեխնոլոգիական լուծումները կարող են կիրառվել գինեգործական ձեռնարկություններում՝ համապատասխան սորտերի արդյունաբերական վերամշակման և տարբեր ոճի գինիների արտադրության կազմակերպման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գինեգործներին, սննդի տեխնոլոգներին, խաղողագործներին, սելեկցիոներներին, գինու արտադրությամբ զբաղվող մասնագետներին, գիտահետազոտական կազմակերպություններին, ինչպես նաև սննդի տեխնոլոգիայի և գյուղատնտեսության ոլորտների ուսանողներին ու հետազոտողներին։

    Updated: 2026-09-20
    Խաղողի նոր սելեկցիոն սորտերից անապակ, կիսաքաղցր և աղանդերային գինիների տեխնոլոգիայի մշակում
    Online

    Biology

    Կոլորադյան բզեզի կենսակերպի առանձնահատկությունները ԼՂՀ-ում և պայքարի միջոցառումների մշակումը դրա դեմ

    Աշխատությունը նվիրված է կարտոֆիլի և այլ մորմազգի մշակաբույսերի կարևոր վնասատու հանդիսացող կոլորադյան բզեզի կենսակերպի, տարածման և վնասակարության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում, ինչպես նաև դրա դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցառումների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել վնասատուի զարգացման և տարածման վրա ազդող կենսաբանական ու էկոլոգիական գործոնները և դրանց հիման վրա առաջարկել մշակաբույսերի պաշտպանության արդյունավետ մոտեցումներ։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում կոլորադյան բզեզի զարգացման հիմնական փուլերին՝ ձմեռումից դուրս գալուն, զուգավորմանը, ձվադրմանը, թրթուրների զարգացմանը և հասուն առանձնյակների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում է տարբեր զարգացման փուլերի կապը շրջակա միջավայրի պայմանների, հատկապես ջերմաստիճանի, խոնավության, բուսականության և կերային բազայի հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի վնասատուի տարածվածության և թվաքանակի փոփոխության ուսումնասիրությունը տարբեր բնակավայրերում ու գյուղատնտեսական պայմաններում, քանի որ դրանց փոփոխությունները կարող են անմիջականորեն ազդել կարտոֆիլի և մորմազգի այլ մշակաբույսերի բերքատվության վրա։ Աշխատության մեջ կոլորադյան բզեզը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին վնասատու, այլև որպես ագրոէկոհամակարգի բաղադրիչ, որի զարգացման վրա ազդում են բնակլիմայական պայմանները, մշակաբույսերի աճեցման եղանակները և կիրառվող ագրոտեխնիկական միջոցառումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում վնասի բնույթի և չափերի գնահատմանը, քանի որ բզեզի թրթուրներն ու հասուն առանձնյակները սնվում են բույսի տերևներով և մեծ քանակության դեպքում կարող են զգալիորեն նվազեցնել բույսի ֆոտոսինթետիկ ակտիվությունը, թուլացնել բույսը և հանգեցնել բերքատվության նվազման։ Աշխատության գործնական արժեքը պայմանավորված է վնասատուի դեմ պայքարի տարբեր եղանակների ուսումնասիրությամբ և դրանց արդյունավետության գնահատմամբ։ Քննարկվում են ագրոտեխնիկական, մեխանիկական, կենսաբանական և քիմիական պայքարի հնարավոր միջոցները, ինչպես նաև դրանց համակցված կիրառման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պայքարի միջոցների ճիշտ ժամանակավորմանը, քանի որ վնասատուի զարգացման տարբեր փուլերում միջոցառումների արդյունավետությունը կարող է տարբեր լինել։ Աշխատությունը կարևորում է նաև մշակաբույսերի պաշտպանության ինտեգրված մոտեցումը, որի դեպքում պայքարի մեթոդներն ընտրվում են՝ հաշվի առնելով վնասատուի թվաքանակը, բույսի զարգացման փուլը, շրջակա միջավայրի պայմանները և հնարավոր տնտեսական վնասը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է կոլորադյան բզեզի կենսաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը և գյուղատնտեսական արտադրության համար կիրառական նշանակություն ունեցող բույսերի պաշտպանության խնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության մասնագետների, բուսաբույծների, ագրոնոմների, էնտոմոլոգների, բույսերի պաշտպանության ոլորտի աշխատակիցների, ուսանողների և կարտոֆիլի մշակությամբ զբաղվող տնտեսավարողների համար։

    Updated: 2026-09-03
    Կոլորադյան բզեզի կենսակերպի առանձնահատկությունները ԼՂՀ-ում և պայքարի միջոցառումների մշակումը դրա դեմ