Հողի մշակության տարբեր համակարգերի ազդեցությունը աշնանացան ցորենի բերքատվության վրա ԻԻՀ Խորասանի անջրդի պայմաններում

Other Subjects

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայաստանի պետական գրադարանային կառույցների 1982 թվականի գործունեության ուսումնասիրությունն ու վերլուծությունը՝ անդրադառնալով տվյալ ժամանակաշրջանում իրականացված աշխատանքների հիմնական ուղղություններին, արդյունքներին և կազմակերպչական առանձնահատկություններին։ Նյութում համակարգված կերպով դիտարկվում են գրադարանների առջև դրված խնդիրները, ընթերցողների սպասարկման կազմակերպումը, գրքային ֆոնդերի համալրման և պահպանման գործընթացները, մշակութային ու տեղեկատվական միջոցառումների իրականացումը, ինչպես նաև գրադարանային աշխատանքի արդյունավետության գնահատման հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրականացված աշխատանքների վերլուծությանը՝ դրանց ուժեղ և խնդրահարույց կողմերի բացահայտման, առկա փորձի գնահատման և հետագա գործունեության բարելավման հնարավորությունների տեսանկյունից։ Աշխատության մեթոդական հատվածը կարևոր գործնական նշանակություն ունի, քանի որ առաջարկվող հանձնարարականները կարող են ուղղված լինել գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման, աշխատակիցների գործունեության կատարելագործման, ընթերցողների հետ աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման և գրադարանային ծառայությունների համակարգված զարգացմանը։ Նյութը միաժամանակ արժեքավոր աղբյուր է խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանի գրադարանային համակարգի պատմությունն ու մասնագիտական գործունեությունը ուսումնասիրելու համար՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել 1982 թվականին ոլորտում կիրառված աշխատանքային մոտեցումների, առաջնահերթությունների և մեթոդական սկզբունքների մասին։

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հիպոկինեզիայի՝ շարժողական ակտիվության սահմանափակման պայմաններում իմունային համակարգում տեղի ունեցող փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով իմունոցիտոկինների՝ TNFα-ի և IL-2-ի պարունակության փոփոխություններին իմունոգենեզի օրգաններում։ Աշխատությունում վերլուծվում է, թե ինչպես է ֆիզիկական անգործունությունը ազդում իմունային պատասխանների կարգավորման, բջջային իմունիտետի և օրգանիզմի պաշտպանական մեխանիզմների վրա։ Հատուկ տեղ է հատկացվում գամմա-ամինոկարագաթթվի (ԳԱԿԹ, GABA) պաշտպանիչ ազդեցության գնահատմանը՝ բացահայտելով դրա հնարավոր դերը իմունային ռեակցիաների կարգավորման, բորբոքային գործընթացների մեղմացման և հիպոկինեզիայի հետևանքով առաջացող իմունաբանական խանգարումների կանխարգելման գործում։ Հետազոտությունը հիմնված է փորձարարական տվյալների, կենսաքիմիական և իմունաբանական վերլուծությունների վրա և ներկայացնում է արդյունքների գիտական մեկնաբանությունը՝ կարևորելով դրանց նշանակությունը ինչպես հիմնարար բժշկագիտության, այնպես էլ կանխարգելիչ և վերականգնողական բժշկության համար։ Գիրքը նախատեսված է իմունաբանների, ֆիզիոլոգների, կենսաքիմիկոսների, բժշկական գիտաշխատողների, ասպիրանտների, ուսանողների և կենսաբժշկական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետների համար։

Economics

Տնտեսագիտական, տարածաշրջանային զարգացման և տարածքային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսության տարածքային անհամաչափ զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում երկրի տնտեսական ներուժի տարածքային բաշխման առանձնահատկությունները, մայրաքաղաքի և մարզերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման տարբերությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանային անհավասարությունների ձևավորման պատմական, աշխարհագրական և տնտեսական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական գործունեության, ներդրումների, զբաղվածության, եկամուտների և ենթակառուցվածքների տարածքային կենտրոնացման գործընթացներին։ Վերլուծվում են բնական ռեսուրսների, տրանսպորտային հասանելիության, ժողովրդագրական փոփոխությունների, աշխատուժի տեղաշարժի և տնտեսական գործունեության կազմակերպման ազդեցությունները մարզերի զարգացման հնարավորությունների վրա։ Քննարկվում են տարածքային զարգացման անհամաչափությունների գնահատման ցուցանիշները, տարածաշրջանների տնտեսական մասնագիտացման առանձնահատկությունները և տեղական տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի Հանրապետության մարզերի սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների համեմատական վերլուծությունը, տարածքային զարգացման պետական ծրագրերը, ներդրումային քաղաքականությունը և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում համայնքային կառավարման արդյունավետության բարձրացման, ենթակառուցվածքների զարգացման, ձեռնարկատիրության խթանման և աշխատատեղերի ստեղծման նշանակությանը տարածքային անհավասարությունների մեղմացման գործում։ Կարևորվում է համաչափ տարածքային զարգացման քաղաքականության ձևավորումը՝ մարզերի տնտեսական ակտիվության բարձրացման, բնակչության կենսամակարդակի բարելավման և երկրի տնտեսական համակարգի կայունության ամրապնդման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տարածաշրջանային տնտեսագիտության, տնտեսական աշխարհագրության, պետական և տեղական կառավարման, տարածքային պլանավորման և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Geography

Աշխատությունը նախատեսված է երկրաբանության վերաբերյալ հիմնական գիտելիքների համառոտ և մատչելի ներկայացման համար։ Երկրաբանությունը՝ որպես բնական գիտություն, ուսումնասիրում է Երկրի կառուցվածքը, կազմությունը, ծագումն ու զարգացման պատմությունը, ինչպես նաև երկրակեղևում տեղի ունեցող բնական գործընթացները։ Այս բնույթի ուսումնական հրատարակությունները սովորաբար անդրադառնում են ապարների և հանքանյութերի առանձնահատկություններին, երկրաբանական շերտերի ձևավորմանը, Երկրի մակերևույթի փոփոխություններին և բնության մեջ ընթացող երկարատև գործընթացներին։ Համառոտ շարադրանքի ձևաչափը նպատակ ունի համակարգված ներկայացնելու գիտակարգի հիմնարար հասկացությունները՝ ընթերցողին տալով երկրաբանական երևույթների ընդհանուր պատկերացում։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել 19-րդ դարի հայերեն գիտակրթական գրականության համատեքստում, երբ բնական գիտությունների վերաբերյալ տեղեկությունների տարածումը կարևոր նշանակություն ուներ կրթության և գիտական աշխարհայացքի ձևավորման համար։ Այն արտացոլում է հայերեն գիտական տերմինաբանության զարգացման և բնական գիտությունների ուսուցման նյութերի ստեղծման ընթացքը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում երկրաբանության պատմությամբ, հայերեն գիտական գրականության զարգացմամբ և 19-րդ դարի կրթական մշակույթով զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Mathematics

Այս հատորը հանդիսանում է շարունակություն նախորդ մասի և կենտրոնանում է ավելի խորացված թեմաների վրա, որոնք անհրաժեշտ են տնտեսագիտական մոդելավորման, օպտիմալացման և վերլուծական մտածողության զարգացման համար։ Նյութը ներկայացված է խնդիրների և վարժությունների տեսքով, որոնք ոչ միայն ստուգում են տեսական գիտելիքները, այլ նաև ձևավորում են կիրառական հմտություններ՝ կապված տնտեսական երևույթների մաթեմատիկական մոդելավորման հետ։ Գրքում ընդգրկված առաջադրանքները հաճախ կառուցված են այնպես, որ ուսանողը քայլ առ քայլ հասկանա բարդ գաղափարների ներքին տրամաբանությունը՝ աշխատելով ֆունկցիաների, շարքերի, բազմաչափ վերլուծության և ինտեգրալների հետ։ Բովանդակության կարևոր առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ խնդիրները ընտրված են տնտեսագիտական օրինակներով կամ այդ ոլորտում կիրառելի տրամաբանությամբ, ինչի շնորհիվ ուսանողները տեսնում են, թե ինչպես է մաթեմատիկական ապարատը կիրառվում իրական տնտեսական խնդիրների լուծման մեջ։ Սա հատկապես կարևոր է այն ուսանողների համար, ովքեր չեն պատրաստվում դառնալ մաթեմատիկոսներ, բայց պետք է ունենան ամուր քանակական վերլուծական հիմք։ Գիրքը նաև ունի մեթոդական նշանակություն․ այն կարող է օգտագործվել ինչպես ինքնուրույն ուսումնասիրման, այնպես էլ բուհական դասընթացների ընթացքում՝ որպես խնդիրների հավաքածու սեմինարների և գործնական աշխատանքների համար։ Առաջադրանքների բազմազանությունը թույլ է տալիս դասախոսներին ընտրել տարբեր մակարդակների խնդիրներ՝ համապատասխանեցնելով ուսանողների պատրաստվածությանը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է դպրոցականների ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացում բիլաթերալ ուսուցման մեթոդիկայի մշակման, կիրառման և արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են շարժողական գործողությունների երկկողմանի յուրացման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, մարմնի աջ և ձախ կողմերի համաչափ զարգացման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև շարժողական կարողությունների և հմտությունների ձևավորման մանկավարժական ու ֆիզիոլոգիական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցականների տարիքային և անհատական առանձնահատկություններին, շարժումների կոորդինացիային, տարածական կողմնորոշմանը, հավասարակշռությանը և նյարդամկանային համակարգի գործունեությանը։ Ուսումնասիրվում են ֆիզիկական կուլտուրայի դասերին աջ և ձախ վերջույթներով շարժողական վարժությունների կատարման, շարժումների հերթագայման և երկկողմանի շարժողական հմտությունների զարգացման մեթոդական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում շարժողական ասիմետրիայի դրսևորումներին, առաջատար և ոչ առաջատար վերջույթների գործառական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև դրանց հաշվառմանը ուսուցման գործընթացի կազմակերպման ժամանակ։ Կարևորվում են ընդհանուր ֆիզիկական պատրաստվածության, ճարպկության, արագաշարժության, ճկունության և շարժումների ճշգրտության զարգացմանն ուղղված վարժությունների ընտրությունը, դրանց հաջորդականությունը, բեռնվածության չափավորումը և ուսուցման փուլային կազմակերպումը։ Դիտարկվում են նաև բիլաթերալ ուսուցման կիրառման հնարավորությունները մարմնամարզության, աթլետիկայի, մարզախաղերի և ֆիզիկական կուլտուրայի այլ բաժինների դասավանդման ընթացքում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել մանկավարժական դիտարկման, շարժողական թեստավորման, փորձարարական ուսուցման, համեմատական վերլուծության և մաթեմատիկական վիճակագրության մեթոդներ՝ մշակված մեթոդիկայի արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Առանձնացվում են ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցչի գործունեության կազմակերպման, սովորողների շարժողական ակտիվության բարձրացման, անհատական մոտեցման և ուսումնական գործընթացի կատարելագործման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի դպրոցականների բազմակողմանի ֆիզիկական զարգացման, շարժողական հմտությունների կատարելագործման և ֆիզիկական դաստիարակության ժամանակակից մեթոդների ներդրման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչների, մարզիչների, մանկավարժների, սպորտային գիտությունների մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։