Ինչ կարող է կարդալ էլեկտրամոնտյորը իր մասնագիտության մասին: (Հանձնարարվող գրականության ցուցակ)

Mathematics

Այս գիտատեխնիկական ուսումնասիրությունը նվիրված է մանիպուլյացիոն ռոբոտների կառավարման դինամիկայի հակադարձ խնդիրների վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են ռոբոտային համակարգերի շարժման մաթեմատիկական մոդելները, կինեմատիկական և դինամիկական հավասարումները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կառավարման ալգորիթմների կառուցման սկզբունքները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է հակադարձ դինամիկայի խնդիրները՝ երբ պահանջվում է որոշել մղիչների (ակտուատորների) ուժերը կամ մոմենտները՝ տրված վերջնական շարժման և հետագծի պայմանների դեպքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կայունության ապահովմանը, ոչ գծային համակարգերի լուծման թվային մեթոդներին և իրական ժամանակում կառավարման խնդիրներին։ Աշխատությունը համադրում է ռոբոտատեխնիկայի, կառավարման տեսության և կիրառական մաթեմատիկայի մոտեցումները՝ առաջարկելով արդյունավետ լուծումներ բարդ մանիպուլյացիոն համակարգերի կառավարման համար։ Այն օգտակար է ինժեներների, ռոբոտատեխնիկայի մասնագետների, ավտոմատացման համակարգերի նախագծողների և կիրառական մաթեմատիկայի հետազոտողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է պատահական բլոկ-հիերարխիկ ցանցերի տոպոլոգիական բնութագրիչների ավտոմատացված հետազոտության համակարգի մշակմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում բարդ ցանցերի տեսությունն է, որտեղ ցանցը ներկայացվում է որպես հանգույցների և դրանց միջև կապերի համակարգ, իսկ հանգույցները կարող են միավորվել տարբեր խմբերի կամ համայնքների՝ ըստ իրենց կապերի կառուցվածքի։ Բլոկ-հիերարխիկ մոդելը հնարավորություն է տալիս նկարագրել բազմամակարդակ և համայնքային կառուցվածք ունեցող ցանցեր՝ հաշվի առնելով ինչպես առանձին հանգույցների միջև փոխկապակցվածությունը, այնպես էլ ավելի խոշոր խմբերի և ենթախմբերի ձևավորումը։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում նման պատահական ցանցերի կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը և դրանց քանակական գնահատմանը։ Տոպոլոգիական բնութագրիչների շարքում կարող են դիտարկվել հանգույցների աստիճանները, կապերի խտությունը, միջին հեռավորությունները, կլաստերացման մակարդակը, կապակցվածության հատկությունները, համայնքային կառուցվածքը և այլ չափորոշիչներ, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել ցանցի ներքին կազմակերպվածությունը։ Հետազոտության առանձնահատկությունն այն է, որ այդ գործընթացը նախատեսվում է իրականացնել ավտոմատացված համակարգի միջոցով՝ նվազեցնելով մեծածավալ հաշվարկների և բազմակի փորձարկումների ժամանակ կատարվող ձեռքով աշխատանքի անհրաժեշտությունը։ Համակարգի մշակումը ենթադրում է տվյալների ներմուծման, պատահական ցանցերի գեներացման կամ մշակման, անհրաժեշտ տոպոլոգիական ցուցանիշների հաշվարկման, արդյունքների պահպանման և դրանց վերլուծության գործիքների համադրում։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր պարամետրերով կառուցված ցանցերի վարքագիծը, կատարել բազմաթիվ փորձարկումներ և համեմատել ստացված արդյունքները։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ պատահական բլոկ-հիերարխիկ ցանցերի ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել բարդ համակարգերում համայնքային և հիերարխիկ կառուցվածքների ձևավորման օրինաչափությունների ավելի լավ ըմբռնմանը։ Ավտոմատացման բաղադրիչը, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս բարձրացնել հաշվարկների արագությունն ու վերարտադրելիությունը և ստեղծել հետազոտական գործիք, որը կարող է կիրառվել տարբեր պարամետրերի և ցանցային մոդելների համեմատական ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել համակարգչային գիտության, կիրառական մաթեմատիկայի, ցանցերի տեսության, տվյալների վերլուծության և ծրագրային համակարգերի մշակման ոլորտներով զբաղվող մասնագետներին ու ուսանողներին։ Այն հատկապես օգտակար կարող է լինել այն հետազոտողների համար, ովքեր զբաղվում են բարդ ցանցերի մոդելավորմամբ, ցանցային կառուցվածքների քանակական վերլուծությամբ և դրանց ուսումնասիրության ավտոմատացման խնդիրներով։

Economics

Այս տնտեսագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ներքին շուկայի պաշտպանության հիմնախնդիրների վերլուծությանը՝ գլոբալացման, արտաքին առևտրի ազատականացման և միջազգային տնտեսական ինտեգրման պայմաններում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են ազգային արտադրողների մրցունակության ապահովման, ներքին արտադրության խթանման և արտաքին տնտեսական ազդեցություններից շուկայի պաշտպանության հիմնական մեխանիզմները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մաքսային և ոչ մաքսային կարգավորման գործիքները, հակադեմփինգային միջոցառումները, ներմուծման քաղաքականության առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը տեղական արտադրության զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական անվտանգության, սպառողական շուկայի կայունության, տեղական ձեռնարկությունների մրցակցային դիրքերի ամրապնդման և միջազգային առևտրային պարտավորությունների միջև հավասարակշռության պահպանման խնդիրներին։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումներ, իրավատնտեսական վերլուծություն և գործնական փորձ՝ առաջարկելով ներքին շուկայի պաշտպանության և տնտեսական զարգացման արդյունավետ քաղաքականության ուղղություններ։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, առևտրային քաղաքականության մշակողների և տնտեսական հետազոտողների համար։

Informatics

Այս աշխատությունը վերաբերում է անլար սենսորային ցանցերում (Wireless Sensor Networks) ծածկույթի և կապակցվածության ցանկալի մակարդակի ապահովման համար օպտիմալ արձանագրությունների մշակմանը՝ համատեղելով ցանցային տեսության, օպտիմիզացիայի և էներգաարդյունավետ հաշվարկների մոտեցումները։ Այն ուսումնասիրում է այն հիմնարար խնդիրը, թե ինչպես կարելի է ապահովել տարածքի բավարար մոնիթորինգ (coverage) և միևնույն ժամանակ պահպանել ցանցի հանգույցների հուսալի հաղորդակցական կապը (connectivity)՝ նվազագույն էներգիայի ծախսով և առավելագույն շահագործման տևողությամբ։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են սենսորային հանգույցների տեղաբաշխման, ակտիվ/քնած ռեժիմների կառավարման, տվյալների փոխանցման և երթուղավորման մեխանիզմների տարբեր մոդելներ, որոնք ուղղված են ցանցի ընդհանուր արդյունավետության բարձրացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգիայի սպառման նվազեցմանը, քանի որ սենսորային ցանցերում հանգույցների մարտկոցային սահմանափակ ռեսուրսները վճռորոշ գործոն են համակարգի երկարաժամկետ աշխատանքի համար։ Բացի այդ, ներկայացվում են մաթեմատիկական մոդելներ և օպտիմիզացիոն ալգորիթմներ, որոնք թույլ են տալիս հավասարակշռել ծածկույթի և կապակցվածության միջև առկա հակասական պահանջները՝ հաճախ կիրառելով գրաֆների տեսություն, կլաստերավորման մեթոդներ և էվրիստիկ մոտեցումներ։ Ուսումնասիրվում են նաև դինամիկ միջավայրերում ցանցի հարմարվողականության խնդիրները, որտեղ հանգույցների խափանումները կամ տեղաշարժերը կարող են ազդել ընդհանուր կառուցվածքի վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի իրերի ինտերնետի (IoT), խելացի միջավայրերի, արդյունաբերական մոնիթորինգի և անվտանգության համակարգերի զարգացման համար, քանի որ առաջարկվող մեթոդները թույլ են տալիս ստեղծել ավելի կայուն, էներգաարդյունավետ և ինքնակազմակերպվող ցանցային համակարգեր։

Environmental Science

Հայաստանի Հանրապետության բնության հատուկ պահպանվող տարածքները պետականորեն առանձնացված տարածքներ են, որոնք ստեղծվել են բնական էկոհամակարգերի, կենսաբազմազանության, լանդշաֆտների և հազվագյուտ կենդանական ու բուսական տեսակների պահպանության նպատակով։ Այս տարածքները ունեն կարևոր էկոլոգիական, գիտական, կրթական և երբեմն նաև ռեկրեացիոն նշանակություն, քանի որ ապահովում են բնության բնական հավասարակշռության պահպանումը և թույլ են տալիս ուսումնասիրել բնական գործընթացները մարդու նվազագույն միջամտությամբ։ Դրանց թվում են արգելոցները, ազգային պարկերը, արգելավայրերը և բնության հուշարձանները, որոնք տարբերվում են պաշտպանության խստության մակարդակով և օգտագործման ռեժիմով։ Հայաստանի հարավային հատվածում գտնվող Շիկահողի արգելոց առանձնահատուկ կարևորություն ունի երկրի բնապահպանական համակարգում՝ հանդիսանալով Հայաստանի ամենախիտ անտառածածկ և կենսաբազմազանությամբ հարուստ տարածքներից մեկը։ Շիկահողի արգելոցը ստեղծվել է նպատակ ունենալով պահպանել Կովկասյան տարածաշրջանին բնորոշ բնական անտառային էկոհամակարգերը, որտեղ աճում են բազմաթիվ հազվագյուտ և էնդեմիկ բուսատեսակներ, ինչպես նաև բնակվում են տարբեր կենդանիներ, այդ թվում՝ կաթնասուններ, թռչուններ և սողուններ, որոնց մի մասը գրանցված է Կարմիր գրքում։ Արգելոցի տարածքը բնութագրվում է խիտ լայնատերև անտառներով, գետահովիտներով, լեռնային ռելիեֆով և բարենպաստ կլիմայական պայմաններով, որոնք նպաստում են կենսաբազմազանության բարձր մակարդակի ձևավորմանը։ Շիկահողի արգելոցում մարդու տնտեսական գործունեությունը խիստ սահմանափակ է, և թույլատրվում են միայն գիտական հետազոտություններն ու վերահսկվող բնապահպանական միջոցառումները, ինչը հնարավորություն է տալիս պահպանել էկոհամակարգերի բնական զարգացումը։ Այս տարածքը կարևոր դեր ունի նաև տարածաշրջանային էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման գործում, քանի որ անտառները մասնակցում են օդի մաքրմանը, ջրային ռեսուրսների կարգավորմանը և հողերի էրոզիայի կանխարգելմանը։ Բացի այդ, Շիկահողի արգելոցը գիտական մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում, քանի որ այստեղ հնարավոր է ուսումնասիրել բնական անտառային էկոհամակարգերի զարգացումը գրեթե անխաթար վիճակում։ Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքների համակարգը, այդ թվում Շիկահողի արգելոցը, կարևոր դեր ունի երկրի բնապահպանական քաղաքականության մեջ՝ նպաստելով կայուն զարգացմանը, բնական ռեսուրսների պահպանմանը և էկոլոգիական անվտանգությանը։

Technology

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի բնական ցեոլիտների ադսորբցիոն և իոնափոխական հատկությունների հետազոտմանը և դրանց կիրառությանը ջրերի մաքրման ու հեմոսորբցիայի ոլորտներում՝ ընդգծելով բնական նյութերի արդյունավետությունն ու բազմաֆունկցիոնալ նշանակությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է ցեոլիտների ֆիզիկաքիմիական կառուցվածքը, մակերեսային հատկությունները, իոնային փոխանակման ունակությունը և ադսորբցիայի մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը աղտոտվածության նվազեցման և հումանիտար կիրառությունների ժամանակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրերի մաքրման գործընթացներում ցեոլիտների արդյունավետությանը՝ ծանր մետաղների, աղտոտիչների և օրգանական նյութերի հեռացման համատեքստում, ինչպես նաև հեմոսորբցիայի կիրառություններին՝ տոքսինների և վնասակար նյութերի կլանման նպատակով կենսաբանական միջավայրում։ Ուսումնասիրությունը ներառում է փորձարարական փորձեր, նյութերի վերլուծական գնահատումներ և կիրառական առաջարկություններ՝ նպաստելով բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և բնապահպանական, բժշկական և արդյունաբերական խնդիրների լուծմանը։