Իրավունքի ինքնապաշտպանությունը քաղաքացիական իրավունքում

History

Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության պատմություն-ը նորագույն պատմության և պետականագիտության ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է Հայաստանի ժամանակակից պետականության ձևավորման և զարգացման գործընթացը 1991 թվականից սկսած՝ Խորհրդային Միության փլուզման հետևանքով անկախության վերականգնումից մինչև ներկայիս քաղաքական, տնտեսական և հասարակական համակարգերի ձևավորումը, աշխատությունում վերլուծվում են անկախության հռչակման նախադրյալները, պետական ինստիտուտների ստեղծումը, սահմանադրական բարեփոխումները, իշխանության ճյուղերի կայացումը և ժողովրդավարական համակարգի ձևավորման բարդ ընթացքը, ինչպես նաև արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները՝ տարածաշրջանային անվտանգության մարտահրավերների, պատերազմի և խաղաղության գործընթացների, դիվանագիտական հարաբերությունների և միջազգային ինտեգրման համատեքստում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում ներքին քաղաքական զարգացումներին, սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամերին և բարեփոխումներին, որոնք ձևավորել են ժամանակակից Հայաստանի պետական կառուցվածքը, աշխատությունը միաժամանակ ընդգծում է հասարակության փոփոխությունները, քաղաքացիական ինստիտուտների զարգացումը և ազգային ինքնության նոր դրսևորումները անկախ պետականության պայմաններում՝ ներկայացնելով Երրորդ Հանրապետության պատմությունը որպես շարունակական և բազմաշերտ գործընթաց։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկահայ անգլիագիր բանաստեղծների ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերության տեսանկյունից։ Դիտարկվում են հայկական մշակութային և գրական ավանդույթների դրսևորումները անգլերենով ստեղծված պոեզիայում, ինչպես նաև ամերիկյան գրական միջավայրի ազդեցությունը բանաստեղծական մտածողության, թեմատիկայի և արտահայտչաձևերի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, հայրենիքի, տեղահանության, սփյուռքյան փորձառության, սերունդների միջև մշակութային կապի և նոր հասարակության մեջ ինքնության վերաիմաստավորման թեմաներին։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են հեղինակները հայկական պատմամշակութային ժառանգության տարրերը համադրում ժամանակակից բանաստեղծական ձևերի, անգլերեն լեզվամտածողության և ամերիկյան գրական ավանդույթների հետ։ Քննարկվում են պատկերային համակարգի, խորհրդանիշների, լեզվի, ոճի, բանաստեղծական կառուցվածքի և ժանրային առանձնահատկությունների փոփոխությունները տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև երկմշակութային միջավայրում ձևավորված գրական ինքնությանը և այն հարցին, թե ինչպես է ազգային մշակութային հիշողությունը պահպանվում ու միաժամանակ նոր մեկնաբանություններ ստանում այլալեզու ստեղծագործության պայմաններում։ Կարևորվում է ավանդական թեմաների ու պատկերների ստեղծագործական վերափոխումը, նոր գեղարվեստական միջոցների կիրառումը և անհատական բանաստեղծական աշխարհների ձևավորումը։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարբեր սերունդների հեղինակների միջև առկա շարունակականությունն ու տարբերությունները և գնահատել ամերիկահայ անգլիագիր պոեզիայի տեղը ինչպես սփյուռքահայ, այնպես էլ ամերիկյան գրականության համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, սփյուռքագետների, հայագետների, համեմատական գրականագիտության մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մարդու բջիջներում ԴՆԹ-ի և քրոմոսոմների վնասումների լոկալիզացիայի ուսումնասիրությանը՝ հիմնված ժամանակակից մոլեկուլային կենսաբանության և ցիտոգենետիկայի մեթոդների վրա։ Գրքում ներկայացվում են գենետիկական նյութի վնասման հիմնական տեսակները, դրանց առաջացման մեխանիզմները և բջջային վերականգնողական համակարգերի դերը գենոմի կայունության պահպանման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է ԴՆԹ վնասումների տարածական բաշխումը քրոմոսոմներում՝ ընդգծելով քրոմատինի կառուցվածքի, գենային ակտիվության և ռեպլիկացիոն գործընթացների ազդեցությունը վնասումների առաջացման և կուտակման վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև տարբեր գենոտոքսիկ գործոնների՝ ճառագայթման, քիմիական նյութերի և օքսիդատիվ սթրեսի ազդեցությունները, ինչպես նաև դրանց հետևանքով առաջացող քրոմոսոմային աբերացիաների ձևավորման մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ԴՆԹ վերականգնման ուղիներին, բջջային ցիկլի հսկողության համակարգերին և վնասվածքների հայտնաբերման մոլեկուլային մեթոդներին։ Գիրքը նախատեսված է գենետիկների, մոլեկուլային կենսաբանների, բժշկական հետազոտողների, լաբորատոր մասնագետների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի պատկերացում ԴՆԹ վնասումների լոկալիզացիայի և կենսաբանական նշանակության վերաբերյալ։

Literature

Գիրքը բարոյախոսական և դաստիարակչական ուղղվածությամբ պատմությունների ժողովածու է՝ նախատեսված երեխաների և պատանիների ընթերցանության համար։ Հիմնական նպատակն է գեղարվեստական պատմությունների միջոցով նպաստել երիտասարդ ընթերցողների բնավորության ձևավորմանը, բարոյական գիտակցության զարգացմանը և մարդկային արժեքների ընկալմանը։ Ժողովածուի պատմողական նյութը միտված է ընթերցողին ներկայացնելու կյանքի տարբեր իրավիճակներ, մարդկային փոխհարաբերություններ և վարքագծի օրինակներ, որոնց միջոցով կարելի է խորհել սեփական արարքների, պարտականությունների և շրջապատի հանդեպ վերաբերմունքի մասին։ Այս ժանրի գրականության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ազնվությունը, բարությունը, ճշմարտախոսությունը, աշխատասիրությունը, համեստությունը, կարեկցանքը և պատասխանատվությունը։ Պատմությունները ծառայում են որպես դաստիարակչական միջոց՝ միաժամանակ զարգացնելով ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրությունը, երևակայությունն ու դատողությունը։ Հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայ մանկապատանեկան գրականության և բարոյախոսական արձակի պատմության մեջ։ Այն արտացոլում է ժամանակաշրջանի կրթական մտածողությունը, որի շրջանակում գեղարվեստական ընթերցանությունը դիտարկվում էր ոչ միայն գիտելիք փոխանցելու, այլև երեխայի հոգևոր ու բարոյական զարգացման կարևոր միջոց։ Գիրքը արժեքավոր է հայ դաստիարակչական գրականության, մանկավարժական գաղափարների և հայ պատանեկան ընթերցանության պատմության ուսումնասիրության համար։

Other Subjects

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական կառավարման համակարգի կառուցվածքային բարեփոխումների էությանը, նպատակներին և իրականացման գործընթացին։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է պետական կառավարման համակարգը՝ որպես պետական ինստիտուտների, նախարարությունների և գործադիր մարմինների ամբողջություն, որը ապահովում է հանրային քաղաքականության մշակումը և իրականացումը։ Հեղինակը անդրադառնում է կառուցվածքային բարեփոխումների հիմնական ուղղություններին՝ վարչական ապակենտրոնացում, պետական ապարատի օպտիմալացում, ծառայությունների թվայնացում և կառավարման արդյունավետության բարձրացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարեփոխումների անհրաժեշտությանը՝ պայմանավորված տնտեսական անցումային գործընթացներով, կառավարման արդյունավետության խնդիրներով և միջազգային ինտեգրման պահանջներով։ Գրքում քննարկվում են նաև պետական կառավարման մոդեռնիզացման գործիքները՝ էլեկտրոնային կառավարում, արդյունքահեն կառավարում և հանրային ծառայությունների բարելավման մեխանիզմներ։ Վերլուծվում է բարեփոխումների ազդեցությունը պետական ինստիտուտների արդյունավետության, քաղաքացիների վստահության և տնտեսական զարգացման վրա։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական փորձը՝ օգտակար լինելով պետական ծառայողների, քաղաքագետների, տնտեսագետների և ուսանողների համար։

Linguistics

Գիտական աշխատանքը նվիրված է «Պատմություն Աղուանից աշխարհի» երկի լեզվի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով հայոց լեզվի պատմական զարգացման, գրաբարի առանձնահատկությունների և միջնադարյան հայ մատենագրության համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել երկում կիրառված լեզվական համակարգի բնորոշ գծերը, բառապաշարի, քերականական կառուցվածքի, շարահյուսության և ոճական միջոցների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պարզել դրանց տեղն ու նշանակությունը հայ գրական լեզվի զարգացման պատմության մեջ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել երկի ձեռագրային և տեքստաբանական ավանդույթի ուսումնասիրությունը, քանի որ հին մատենագրական երկերի լեզվական պատկերը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն հեղինակի լեզվով, այլև հետագա արտագրությունների, խմբագրումների և լեզվական փոփոխությունների ազդեցությամբ։ Այդ պատճառով բնագրի լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը պահանջում է հնարավոր տարբերակների, ձեռագրական վկայությունների և տեքստի փոխանցման պատմության հաշվառում։ Լեզվական վերլուծության առանցքային ուղղություններից մեկը բառապաշարի ուսումնասիրությունն է։ Կարող են քննվել բնիկ հայերեն բառերը, գրաբարյան բառաձևերը, հնաբանությունները, մասնագիտական և վարչական բառապաշարը, անձնանուններն ու տեղանունները, ինչպես նաև այն բառերն ու արտահայտությունները, որոնք կապված են տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, քաղաքական, կրոնական և մշակութային իրականության հետ։ Բառապաշարի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն բնութագրելու երկի լեզվական ոճը, այլև բացահայտելու այն միջավայրը, որի արտացոլումն է պատմագրական երկը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի օտար և փոխառյալ բառերի քննությունը։ Պատմական երկը կարող է պարունակել տարբեր լեզվական և մշակութային շերտերից ներթափանցած բառեր, որոնք վկայում են տարածաշրջանի ժողովուրդների ու մշակույթների փոխշփումների մասին։ Նման միավորների ուսումնասիրությունը կարող է օգնել պարզելու, թե ինչպիսի ազդեցություններ են կրել հայերենը և տվյալ պատմագրական երկի լեզուն տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Քերականական մակարդակում աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հոլովման և խոնարհման ձևերին, բայի ժամանակային և եղանակային համակարգին, դերանունների գործածությանը, ածականների և մակբայների ձևերին ու շարահյուսական կապերին։ Այսպիսի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե որքանով է երկի լեզուն համապատասխանում դասական գրաբարի ընդունված նորմերին և որտեղ են դրսևորվում առանձնահատուկ կամ շեղվող ձևեր։ Կարևոր է նաև շարահյուսական կառուցվածքների ուսումնասիրությունը։ Նախադասությունների կառուցվածքը, ստորադասության ձևերը, կապակցական միջոցները, բառերի դասավորությունը և բարդ նախադասությունների գործածությունը կարող են բնորոշել հեղինակի կամ երկի լեզվական ոճը։ Շարահյուսական նյութի ուսումնասիրությունը միաժամանակ կարող է ցույց տալ պատմագրական արձակի զարգացման որոշակի առանձնահատկություններ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է լեզվի և ոճի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Պատմագրական երկի լեզուն սովորաբար միավորում է փաստագրական, պատմողական, կրոնական, բանավիճային և գեղարվեստական տարրեր։ Պատմական իրադարձությունների շարադրանքը, անձանց բնութագրումները, կրոնական գաղափարների ներկայացումը և քաղաքական իրադարձությունների մեկնաբանությունը կարող են ունենալ տարբեր լեզվաոճական դրսևորումներ։ Այդ պատճառով ոճական քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու երկի հեղինակային և ժանրային առանձնահատկությունների մասին։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև հայոց լեզվի պատմական զարգացման տեսանկյունից։ Հին և միջնադարյան մատենագրական աղբյուրների լեզվի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու գրաբարի բառապաշարի և քերականական կառուցվածքի փոփոխություններին, ինչպես նաև հասկանալու գրական լեզվի և խոսակցական լեզվական միջավայրի փոխհարաբերությունները։ Երկի լեզվական նյութը կարող է արժեքավոր տվյալներ տրամադրել պատմական բարբառագիտության և հայերենի տարածքային տարբերակների ուսումնասիրության համար՝ հատկապես այն դեպքում, երբ տեքստում պահպանվել են տարածաշրջանային կամ ոչ դասական լեզվական առանձնահատկություններ։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է կարևոր լինել Աղվանքի պատմության և մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Լեզուն այստեղ հանդես է գալիս որպես պատմական տեղեկությունների լրացուցիչ աղբյուր․ տեղանունները, անձնանունները, էթնիկական և վարչական անվանումները, կրոնական ու հասարակական եզրույթները կարող են լրացուցիչ պատկերացում տալ տարածաշրջանի պատմական իրականության մասին։ Այսպիսով, լեզվական քննությունը դուրս է գալիս զուտ քերականական վերլուծության սահմաններից և կապվում է պատմության, մշակույթի և միջնադարյան հասարակության ուսումնասիրության հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը երկի լեզուն դիտարկում է որպես արժեքավոր պատմալեզվաբանական աղբյուր՝ բացահայտելով դրա բառապաշարային, ձևաբանական, շարահյուսական և ոճական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հայ միջնադարյան գրական լեզվի զարգացման գործընթացների ավելի խոր ըմբռնմանը, գրաբարի պատմության ուսումնասիրությանը և հայ պատմագրական ժառանգության լեզվական արժեքի բացահայտմանը։