Исследование рекурсивных схем на конечных моделях некоторых нетрадиционных арифметических теорий

Informatics

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շարժական համակարգչային ցանցերի աշխատանքի բնութագրերի ուսումնասիրման, վերլուծության և գնահատման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը։ Դիտարկվում են շարժական հանգույցների միջև տվյալների փոխանցման կազմակերպման առանձնահատկությունները, ցանցի կառուցվածքի փոփոխականությունը, կապի հասանելիությունը և հաղորդակցության որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալների փոխանցման արագության, թողունակության, ուշացման, փաթեթների կորստի, կապի կայունության և ցանցային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում է օգտվողների կամ շարժական սարքերի տեղաշարժի ազդեցությունը ցանցի կառուցվածքի, երթուղիների ընտրության և տեղեկատվության փոխանցման հուսալիության վրա։ Քննարկվում են ցանցային գործընթացների մաթեմատիկական և համակարգչային մոդելավորման մոտեցումները, որոնց միջոցով հնարավոր է տարբեր պայմաններում կանխատեսել համակարգի վարքը և համեմատել ցանցի կազմակերպման տարբեր տարբերակներ։ Վերլուծվում են նաև ցանցի ծանրաբեռնվածության, հանգույցների քանակի, կապուղիների հատկությունների և տվյալների հոսքերի փոփոխությունների ազդեցությունները ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Մշակվող մեթոդները կարող են կիրառվել շարժական ցանցերի նախագծման, աշխատանքի օպտիմալացման, հնարավոր խափանումների բացահայտման և ծառայությունների որակի բարձրացման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել համակարգչային ցանցերի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և հեռահաղորդակցության ոլորտների մասնագետների, ծրագրավորողների, հետազոտողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Economics

Международные валютно-кредитные и финансовые отношения աշխատությունը միջազգային տնտեսագիտության և ֆինանսների ոլորտի ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է համաշխարհային ֆինանսական համակարգի կառուցվածքն ու գործառույթները՝ ընդգրկելով արտարժութային շուկաների, միջազգային վարկային հարաբերությունների և կապիտալի շարժերի հիմնական մեխանիզմները, այն բացատրում է արտարժույթի փոխարժեքների ձևավորման սկզբունքները, վճարային հաշվեկշռի կառուցվածքը և միջազգային ֆինանսական հոսքերի կարգավորումը, գիրքը նաև անդրադառնում է միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների՝ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Համաշխարհային բանկի դերակատարությանը, ինչպես նաև համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամերի պատճառներին և հետևանքներին, միաժամանակ ներկայացնելով պետությունների տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունը արտարժութային կայունության և միջազգային առևտրի վրա, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր միջազգային ֆինանսների և մակրոտնտեսության ուսումնասիրության համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է հայոց ամուսնության և հարսանեկան ծիսակարգի պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ V-XVIII դարերի հայկական մատենագրական աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունների հիման վրա։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ամուսնության կազմակերպման ձևերի, ընտանեկան հարաբերությունների, նշանադրության, պսակադրության, հարսանեկան արարողությունների և դրանց ուղեկցող սովորույթների պատմական փոփոխությունների բացահայտման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գրավոր սկզբնաղբյուրների միջոցով վերականգնել հայ հասարակության ամուսնաընտանեկան մշակույթի այն շերտերը, որոնք ձևավորվել և փոփոխվել են ավելի քան մեկ հազարամյակի ընթացքում։ Քննության են առնվում պատմագրական, եկեղեցական, կանոնական, իրավական և գրական բնույթի աղբյուրներում պահպանված վկայությունները՝ դրանց համադրման միջոցով բացահայտելով ամուսնության վերաբերյալ հասարակական պատկերացումները և ընդունված վարքականոնները։ Ամուսնությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես երկու անհատների միություն, այլև որպես ընտանիքների և ազգակցական խմբերի միջև սոցիալական կապեր ձևավորող կարևոր հաստատություն։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ամուսնական զույգի ընտրության սկզբունքներին, ընտանիքի և ազգականների մասնակցությանը, խնամախոսության ավանդույթներին և ամուսնության վերաբերյալ համաձայնության ձեռքբերման ձևերին։ Քննության են առնվում նշանադրության նշանակությունը և այն գործողությունները, որոնց միջոցով ամուսնության նախնական համաձայնությունը ստանում էր հասարակական ճանաչում։ Ուսումնասիրվում են նշանի, նվերների և նյութական փոխանակումների վերաբերյալ տեղեկությունները՝ դրանք դիտարկելով ընտանիքների միջև ձևավորվող հարաբերությունների համատեքստում։ Առանձին նշանակություն է տրվում եկեղեցական պսակադրության ձևավորմանն ու ամրապնդմանը։ Քրիստոնեության տարածման և Հայոց եկեղեցու կանոնական համակարգի զարգացման պայմաններում ամուսնությունը աստիճանաբար ենթարկվում է ավելի հստակ եկեղեցական կարգավորման։ Դիտարկվում են ամուսնության թույլատրելիության պայմանները, ազգակցական և խնամիական սահմանափակումները, ամուսնական տարիքի, փոխադարձ համաձայնության, մենամուսնության և եկեղեցական օրհնության վերաբերյալ նորմերը։ Քննության են առնվում եկեղեցական ժողովների և կանոնական գրականության մեջ արտացոլված դրույթները, որոնք հնարավորություն են տալիս հետևել ամուսնաընտանեկան հարաբերությունների իրավական ու բարոյական կարգավորման զարգացմանը։ Կարևորվում է սովորութային և եկեղեցական իրավունքի փոխհարաբերությունը, քանի որ նախաքրիստոնեական կամ ժողովրդական ծագում ունեցող մի շարք սովորույթներ շարունակել են պահպանվել քրիստոնեական ծիսակարգի շրջանակում՝ երբեմն վերաիմաստավորվելով և նոր նշանակություն ստանալով։ Հարսանեկան ծիսաշարը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված արարողությունների համակարգ, որի տարբեր փուլերը կապված էին ընտանիքի ստեղծման և նոր ամուսնական զույգի հասարակական ճանաչման հետ։ Ուսումնասիրվում են հարսնացուի և փեսացուի ընտանիքների մասնակցությունը, հանդիսավոր արարողությունները, հյուրասիրությունները, նվիրատվությունները, երաժշտական ու տոնական դրսևորումները և այլ սովորույթներ, որոնց մասին տեղեկություններ են պահպանվել միջնադարյան գրավոր աղբյուրներում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հարսի՝ հայրական ընտանիքից ամուսնու ընտանիք անցնելու սոցիալական և խորհրդանշական նշանակությանը։ Այս գործընթացը դիտարկվում է ընտանիքի կառուցվածքի, ազգակցական հարաբերությունների և համայնքային կյանքի համատեքստում։ Քննության են առնվում նաև ամուսինների իրավունքների ու պարտականությունների, ընտանիքի ներսում տղամարդու և կնոջ կարգավիճակի, ժառանգության և ունեցվածքի հետ կապված պատկերացումները։ Նյութական հարաբերությունների ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են օժիտի, ամուսնական նվերների և ընտանիքների միջև կատարվող այլ նյութական փոխանցումների վերաբերյալ աղբյուրային տեղեկությունները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ամուսնությունը դիտարկել նաև միջնադարյան հասարակության տնտեսական հարաբերությունների տեսանկյունից։ Առանձին քննության առարկա են ամուսնության արգելքների և ամուսնալուծության վերաբերյալ կանոնները։ Եկեղեցական և իրավական աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում ամուսնությունը կարող էր համարվել անթույլատրելի կամ անվավեր, ինչպես նաև այն բացառիկ հանգամանքները, որոնց առկայությամբ թույլատրվում էր ամուսնական միության լուծարումը։ Կարևորվում է նաև տարբեր դավանանքների պատկանող անձանց միջև ամուսնությունների նկատմամբ եկեղեցական վերաբերմունքը, որը կապված էր միջնադարյան հասարակության կրոնական ինքնության պահպանման խնդիրների հետ։ V-XVIII դարերի լայն ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևել ամուսնահարսանեկան մշակույթի շարունակականությանը և փոփոխություններին տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Քաղաքական իշխանությունների փոփոխությունը, օտար տիրապետությունները, բնակչության տեղաշարժերը, եկեղեցական կյանքի զարգացումը և հարևան ժողովուրդների հետ մշակութային շփումները տարբեր կերպ են անդրադարձել ընտանեկան հարաբերությունների և ծիսական սովորույթների վրա։ Միաժամանակ աղբյուրների համադրությունը բացահայտում է բազմաթիվ ավանդույթների երկարատև պահպանությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մատենագրական աղբյուրների ազգագրական արժեքին։ Միջնադարյան հեղինակները սովորաբար նպատակ չեն ունեցել կազմելու ամուսնության և հարսանիքի ամբողջական ազգագրական նկարագրություններ, սակայն նրանց երկերում պահպանված առանձին տեղեկությունների համակարգումը հնարավորություն է տալիս վերականգնել առօրյա կյանքի բազմաթիվ կողմեր։ Այդ պատճառով աղբյուրագիտական քննությունը կարևոր է տվյալների պատմական միջավայրը, հեղինակի նպատակը և հաղորդվող տեղեկության բնույթը ճիշտ գնահատելու համար։ Տարբեր դարերի վկայությունների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել հին ծագում ունեցող սովորույթները, հետագա փոփոխությունները և քրիստոնեական մշակույթի ազդեցությամբ ձևավորված նոր տարրերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ ընտանիքի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ ամուսնության ինստիտուտի միջոցով բացահայտվում են ազգակցական համակարգը, ընտանիքի հասարակական գործառույթները, սերունդների շարունակականության վերաբերյալ պատկերացումները և համայնքի մասնակցությունը անհատի ընտանեկան կյանքին։ Հարսանեկան ծեսը ներկայացվում է որպես հայոց սոցիոնորմատիվ և հոգևոր մշակույթի կարևոր բաղադրիչ, որտեղ միահյուսվում են իրավական նորմերը, կրոնական պատկերացումները, ժողովրդական սովորույթները և ընտանեկան արժեքները։ Երկար ժամանակահատվածի աղբյուրների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական ավանդական հասարակության ընտանեկան կազմակերպման և ծիսական մշակույթի զարգացման մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ ազգագրության, հայոց պատմության, միջնադարյան մատենագրության, աղբյուրագիտության, Հայոց եկեղեցու պատմության, սովորութային և կանոնական իրավունքի, ընտանիքի պատմության ու մշակութային մարդաբանության ոլորտների հետազոտողների, ազգագրագետների, պատմաբանների, բանասերների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Pedagogy

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում անգլերենի ուսուցիչների լեզվամշակութային իրազեկության ձևավորման և զարգացման տեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում օտար լեզուների ուսուցման ժամանակակից մոտեցումները, լեզվի և մշակույթի փոխկապակցվածությունը, ուսուցչի մասնագիտական կարողունակությունների կառուցվածքը և միջմշակութային հաղորդակցության արդյունավետ կազմակերպման համար անհրաժեշտ գիտելիքների, հմտությունների ու արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվամշակութային իրազեկության բովանդակությանը, դրա ճանաչողական, հաղորդակցական, սոցիոմշակութային և մանկավարժական բաղադրիչներին, ինչպես նաև դրանց դերին անգլերենի ուսուցման որակի բարձրացման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են անգլերենի ուսուցչի՝ լեզվակիր հանրույթների մշակութային առանձնահատկությունները ճանաչելու, լեզվական միավորների մշակութային նշանակությունները մեկնաբանելու, հաղորդակցական վարքագծի տարբերությունները բացահայտելու և սովորողների միջմշակութային կարողունակությունները զարգացնելու մասնագիտական հնարավորությունները։ Քննության են առնվում լեզվամշակութաբանության, միջմշակութային հաղորդակցության տեսության, հաղորդակցական լեզվուսուցման և մանկավարժական կարողունակությունների զարգացման հիմնական սկզբունքները՝ Հայաստանի կրթական միջավայրում դրանց կիրառման հնարավորությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է անգլերենի ուսուցիչների նախնական մասնագիտական պատրաստության և շարունակական վերապատրաստման համակարգերում լեզվամշակութային բաղադրիչի դերի ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են բարձրագույն մանկավարժական կրթության ծրագրերի բովանդակությունը, ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման կազմակերպման մոտեցումները, դասավանդման մեթոդների կատարելագործման հնարավորությունները և լեզվամշակութային գիտելիքների գործնական կիրառման պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում անգլերենի ուսուցման ընթացքում մշակութային կարծրատիպերի հաղթահարմանը, տարբեր մշակույթների նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքի ձևավորմանը, մշակութային բազմազանության ընկալմանը և սովորողների քննադատական մտածողության զարգացմանը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ օտար լեզվի արդյունավետ ուսուցումը չի սահմանափակվում բառապաշարի և քերականական կանոնների յուրացմամբ, այլ ենթադրում է նաև լեզվական արտահայտությունների սոցիալական ու մշակութային համատեքստերի ըմբռնում, հաղորդակցական նորմերի ճանաչում և տարբեր իրավիճակներում համապատասխան լեզվական վարքագծի ընտրություն։ Անդրադարձ է կատարվում անգլախոս երկրների մշակութային բազմազանությանը, հաղորդակցական ավանդույթներին, քաղաքավարության լեզվական միջոցներին, ազգային և տարածաշրջանային լեզվամշակութային առանձնահատկություններին, ինչպես նաև դրանց ներկայացման մանկավարժական եղանակներին։ Ուսումնասիրվում են անգլերենի դասագրքերում և ուսումնամեթոդական նյութերում մշակութային տեղեկատվության ընդգրկման սկզբունքները, բնագիր տեքստերի, տեսալսողական նյութերի, թվային կրթական ռեսուրսների և հաղորդակցական առաջադրանքների օգտագործման հնարավորությունները։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում քննարկվում են նախագծային ուսուցման, իրավիճակային վարժությունների, դերային առաջադրանքների, համեմատական մշակութային վերլուծության և համագործակցային ուսուցման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ ուսուցիչների և սովորողների լեզվամշակութային իրազեկության զարգացման նպատակով։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հայկական և անգլախոս մշակույթների համեմատական ուսումնասիրության մանկավարժական հնարավորությունները, մշակութային ընդհանրությունների ու տարբերությունների բացահայտումը և մայրենի մշակույթի վերաբերյալ գիտելիքների օգտագործումը օտար լեզվի ուսուցման գործընթացում։ Քննության են առնվում նաև ուսուցիչների լեզվամշակութային պատրաստվածության գնահատման չափանիշները, մասնագիտական ինքնագնահատման մեխանիզմները, կրթական կարիքների բացահայտման եղանակները և վերապատրաստման արդյունավետության որոշման հնարավոր մոտեցումները։ Կարևորվում են Հայաստանի Հանրապետության հանրակրթական համակարգի առանձնահատկությունները, օտար լեզուների ուսուցման կրթական նպատակները, ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման պահանջները և միջազգային կրթական փորձի տեղայնացման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել անգլերենի ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստության կատարելագործմանը, լեզվամշակութային իրազեկության զարգացմանն ուղղված ուսումնամեթոդական մոտեցումների մշակմանը, դասավանդման գործընթացում մշակութային բաղադրիչի արդյունավետ ներառմանը և սովորողների միջմշակութային հաղորդակցական կարողունակությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել անգլերենի ուսուցիչների, օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, ուսուցիչների վերապատրաստման ծրագրեր մշակողների, լեզվամշակութաբանների, միջմշակութային հաղորդակցության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և մանկավարժական ու բանասիրական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է XI դարի կեսերից մինչև XII դարի առաջին տասնամյակները Փոքր Ասիայում տեղի ունեցած քաղաքական, ռազմական, ժողովրդագրական և հասարակական վերափոխումների ուսումնասիրությանը, որոնց արդյունքում Բյուզանդական կայսրության կարևորագույն տարածքներից մեկում աստիճանաբար ձևավորվեցին մահմեդական-թյուրքական իշխանություններ և նոր քաղաքական կենտրոններ։ Հետազոտության կենտրոնում Բյուզանդիայի արևելյան սահմանների փոփոխությունը, սելջուկյան և այլ թյուրքական խմբերի ներթափանցումն ու հաստատումը, տեղական իշխանությունների գործունեությունը և տարածաշրջանի բնակչության բազմաշերտ փոխհարաբերություններն են։ Քննվում են XI դարի ռազմական բախումները և դրանց հետևանքները՝ միաժամանակ շեշտելով, որ Անատոլիայի քաղաքական վերափոխումը նպատակահարմար է դիտարկել ոչ թե մեկ իրադարձության արդյունք, այլ երկարատև և բազմագործոն գործընթաց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Բյուզանդական կայսրության ներքին քաղաքական զարգացումներին, կենտրոնական և տեղական իշխանությունների հարաբերություններին, սահմանային պաշտպանության համակարգին և այն պայմաններին, որոնց ներքո տարածաշրջանում առաջացան նոր ուժային կենտրոններ։ Ուսումնասիրվում է Ռումի սելջուկյան պետության և թյուրքական այլ իշխանությունների կայացումը, նրանց հարաբերությունները Բյուզանդիայի, հայկական քաղաքական կազմավորումների, խաչակիրների և տարածաշրջանի այլ դերակատարների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Անատոլիայի քրիստոնյա բնակչության՝ հույների, հայերի, ասորիների և այլ համայնքների դրության ուսումնասիրությունը՝ քաղաքական իշխանության փոփոխության, բնակչության տեղաշարժերի և նոր սոցիալական հարաբերությունների համատեքստում։ Դիտարկվում են նաև առաջին խաչակրաց արշավանքի և դրանից հետո ստեղծված քաղաքական իրադրության ազդեցությունները տարածաշրջանի ուժերի հարաբերակցության վրա։ Հետազոտության շրջանակում ռազմական պատմությունը համադրվում է սոցիալական և տնտեսական պատմության հետ՝ բացահայտելու համար, թե իշխանությունների փոփոխությունն ինչպես էր առնչվում բնակավայրերի, հաղորդակցության ուղիների, հողատիրության, առևտրի և տեղական հասարակությունների վերակազմավորմանը։ Աղբյուրագիտական առումով կարևոր նշանակություն ունեն բյուզանդական, հայկական, արաբական, պարսկական և լատինական պատմագրական ավանդույթների համադրությունն ու քննադատական ընթերցումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է միջնադարյան Անատոլիայի խորքային վերափոխումը՝ որպես Բյուզանդական, հայկական, իսլամական և թյուրքական աշխարհների փոխազդեցությամբ ձևավորված պատմական գործընթաց։

Political Science

Հասարակագիտական և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացմանը վերաբերող այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեղեկատվական հասարակության ձևավորման և զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տեղեկատվական ու հաղորդակցական տեխնոլոգիաների տարածման, թվային ենթակառուցվածքների զարգացման, տեղեկատվական ռեսուրսների հասանելիության և հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտների թվայնացման հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական կառավարման, կրթության, տնտեսության, գիտության և հանրային ծառայությունների ոլորտներում նոր տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են բնակչության թվային հմտությունների, տեղեկատվության հասանելիության, էլեկտրոնային ծառայությունների և հասարակության տեխնոլոգիական պատրաստվածության հետ կապված խնդիրները։ Քննարկվում են նաև տեղեկատվական անվտանգության, անձնական տվյալների պաշտպանության, թվային անհավասարության և տեղեկատվական մշակույթի ձևավորման հարցերը։ Դիտարկվում է պետության, մասնավոր հատվածի, կրթական հաստատությունների և հասարակության փոխգործակցության նշանակությունը ժամանակակից տեղեկատվական միջավայրի զարգացման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տեղեկատվական հասարակության, թվային փոխակերպման, հանրային կառավարման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների սոցիալական ազդեցությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։