Հայերեն-թուրքերեն քերականության առաջին մաս․ անունների և դերանունների հոլովում

Կենսաբանություն

Այս գիտաբժշկական ուսումնասիրությունը նվիրված է նոր կենսաբանական մոդուլյատորի և ինտերֆերոնային պատրաստուկների դերին հակաուռուցքային պաշտպանության մեխանիզմներում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են օրգանիզմի իմունային համակարգի հակաուռուցքային գործառույթները, կենսաբանական պատասխանների կարգավորման գործընթացները և ինտերֆերոնների ազդեցությունը ուռուցքային բջիջների աճի ու տարածման վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նոր կենսաբանական մոդուլյատորի ազդեցության մեխանիզմները՝ գնահատելով դրա կարողությունը խթանելու իմունային պատասխանը, ակտիվացնելու պաշտպանական բջիջները և բարձրացնելու օրգանիզմի դիմադրողականությունը չարորակ նորագոյացությունների նկատմամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտերֆերոնային թերապիայի արդյունավետությանը, դրա համակցմանը այլ բուժական մոտեցումների հետ և հնարավոր կենսաբանական ազդեցությունների գնահատմանը փորձարարական ու կլինիկական պայմաններում։ Աշխատությունը համադրում է ուռուցքաբանության, իմունաբանության և կենսաբժշկական հետազոտությունների տվյալները՝ նպաստելով հակաուռուցքային բուժման նոր ռազմավարությունների մշակմանը։ Այն օգտակար է ուռուցքաբանների, իմունոլոգների, դեղագիտության մասնագետների և կենսաբժշկական գիտությունների ոլորտի հետազոտողների համար։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի հայ հասարակական-քաղաքական մտքի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի գաղափարական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի ազատագրության, պետականության վերականգնման, հասարակական կառավարման, լուսավորության և ազգային համախմբման վերաբերյալ նրա պատկերացումների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում քաղաքական մտածողության ձևավորման պատմական պայմաններն են և այն գաղափարական միջավայրը, որտեղ ազգային ազատագրության խնդիրը աստիճանաբար սկսեց կապվել պետական ու հասարակական վերափոխումների անհրաժեշտության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ազատության և պետական ինքնուրույնության գաղափարներին, ինչպես նաև այն մոտեցմանը, ըստ որի ժողովրդի քաղաքական ապագան պայմանավորված էր ոչ միայն արտաքին հանգամանքներով, այլև ներքին կազմակերպվածությամբ, կրթությամբ, հասարակական գիտակցության զարգացմամբ և միասնական գործողությունների կարողությամբ։ Նրա հայացքների ուսումնասիրության կարևոր սկզբնաղբյուրներից է XVIII դարի Մադրասի հայկական մտավոր միջավայրում հրատարակված «Նոր տետրակ, որ կոչի յորդորակ» աշխատությունը, որտեղ ներկայացված էին ազատության, լուսավորության և Հայաստանի ազատագրման վերաբերյալ գաղափարներ։ Քննության առարկա են դառնում միապետական անսահմանափակ իշխանության նկատմամբ քննադատական վերաբերմունքը, քաղաքական իշխանության կազմակերպման վերաբերյալ պատկերացումները և հասարակության զարգացման գործում ժողովրդի մասնակցության նշանակությունը։ Հետազոտական գրականության մեջ նրա պատկերացրած ապագա պետական կառավարման կոնկրետ ձևի վերաբերյալ առկա են տարբեր մեկնաբանություններ. որոշ ուսումնասիրություններ դրանք կապում են հանրապետական գաղափարների հետ, իսկ այլ մեկնաբանություններում նշվում է սահմանադրական միապետության հնարավորությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև լուսավորության գաղափարը. կրթությունը, գիտելիքի տարածումը և երիտասարդության հասարակական ակտիվությունը ներկայացվում էին որպես ազգային վերածննդին նպաստող կարևոր պայմաններ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են նրա կապերը XVIII դարի հայկական ազատագրական մտքի այլ ներկայացուցիչների և Մադրասի հայկական մտավոր շրջանակի հետ՝ հնարավորություն տալով քաղաքական հայացքները դիտարկել ժամանակաշրջանի գաղափարական ավելի լայն շարժումների համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ազգային ազատագրության, պետականության, հասարակական առաջընթացի և լուսավորության փոխկապակցվածությունը XVIII դարի հայ քաղաքական մտքում և գնահատելու այդ գաղափարների տեղը հայ հասարակական-քաղաքական մտածողության հետագա զարգացման պատմության մեջ։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է լեռնային պայմաններում շահագործվող հարկադրական բռնկումով ավտոմոբիլային շարժիչների աշխատանքային բեռնվածքների ուսումնասիրության համար նախատեսված լաբորատոր փորձարարական համակարգի մշակման և դրա հիմնական պարամետրերի գիտական հիմնավորման խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում բարձրության փոփոխությամբ պայմանավորված միջավայրային գործոնների ազդեցությունն է շարժիչի աշխատանքային բնութագրերի վրա, քանի որ մթնոլորտային ճնշման, օդի խտության և ջերմաստիճանային պայմանների փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ շարժիչի հզորության, վառելիքային արդյունավետության և ընդհանուր աշխատանքային ռեժիմների վրա։ Լաբորատոր ստենդը դիտարկվում է որպես վերահսկվող պայմաններում իրական շահագործման որոշ բնութագրեր վերարտադրելու և տարբեր աշխատանքային ռեժիմների համեմատական հետազոտություն իրականացնելու միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն պարամետրերի ընտրությանը, որոնք հնարավորություն են տալիս համապատասխան կերպով բնութագրել շարժիչի բեռնվածքային վիճակը և գնահատել միջավայրային պայմանների փոփոխության ազդեցությունը դրա աշխատանքի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել շարժիչի պտտման հաճախականության, ոլորող մոմենտի, հզորության, վառելիքի ծախսի և այլ ընդհանուր ցուցանիշների փոխկապակցվածությունները՝ տարբեր բեռնվածքային պայմաններում։ Կարևոր խնդիր է փորձարարական համակարգի չափողական և վերահսկողական հնարավորությունների հիմնավորումը, որպեսզի ստացված տվյալները լինեն համադրելի և կիրառելի շարժիչի աշխատանքային բնութագրերի գնահատման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել իրական ճանապարհային պայմանների և լաբորատոր մոդելավորման արդյունքների համեմատական վերլուծություն՝ գնահատելու համար ընտրված նմանակման մոտեցման համապատասխանությունը։ Առանձին նշանակություն ունի լեռնային ճանապարհներին ավտոմոբիլի շարժման ընթացքում փոփոխվող բեռնվածքների բնույթի ուսումնասիրությունը, քանի որ վերելքները, ճանապարհային դիմադրությունները և բարձրության փոփոխությունը կարող են ձևավորել շարժիչի աշխատանքի տարբեր ռեժիմներ։ Ստենդային հետազոտությունների կիրառումը հնարավորություն է տալիս համակարգված ուսումնասիրել այդ ազդեցությունները՝ առանց յուրաքանչյուր գնահատման համար իրական ճանապարհային փորձարկումների անհրաժեշտության։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ավտոմոբիլային շարժիչների տեսության, փորձարարական մեխանիկայի, չափիչ տեխնիկայի և տրանսպորտային ճարտարագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով զարգացնել լեռնային պայմաններում ավտոմոբիլային շարժիչների աշխատանքային բնութագրերի ուսումնասիրման գիտափորձարարական հիմքը։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է քթի բաց ռինոպլաստիկայի միջոցով հետռինոպլաստիկ բարդություններից մեկի՝ քթի փականի (nasal valve) օբստրուկցիայի կանխարգելմանը՝ օգտագործելով սեփական աճառային աուտոտրանսպլանտատներ։ Այն ուսումնասիրում է ռինոպլաստիկ վիրահատություններից հետո առաջացող շնչառական խանգարումների պատճառները, մասնավորապես՝ քթի կառուցվածքային աջակցության թուլացումը, փափուկ հյուսվածքների կոլապսը և փականի անկայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բաց ռինոպլաստիկայի մեթոդի առավելություններին, որը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ մոդելավորել քթի անատոմիական կառուցվածքները և կանխել ֆունկցիոնալ խանգարումները։ Աշխատությունում ներկայացվում է աճառային աուտոտրանսպլանտատների կիրառման տեխնիկան՝ որպես կառուցվածքային ամրացման միջոց, որը նպաստում է քթի փականի կայունության պահպանմանը և օդային հոսքի բարելավմանը։ Քննարկվում են նաև տարբեր վիրաբուժական մոտեցումներ՝ սեպտալ, ականջային կամ կողային աճառների օգտագործմամբ, ինչպես նաև դրանց ձևավորման և տեղադրման առանձնահատկությունները։ Ուշադրություն է դարձվում նաև հետվիրահատական բարդությունների կանխարգելման ռազմավարություններին, ներառյալ ճիշտ պլանավորումը, հիվանդի անատոմիական առանձնահատկությունների գնահատումը և երկարաժամկետ ֆունկցիոնալ արդյունքների ապահովումը։

Իրավաբանություն

Կանանց և երեխաների իրավունքներին նվիրված իրավագիտական-ուսումնական ձեռնարկ է, որտեղ ներկայացվում են մարդու իրավունքների համակարգում նրանց հատուկ պաշտպանվածության սկզբունքները և միջազգային ու ազգային իրավական կարգավորումները։ Գրքում քննարկվում են կանանց իրավահավասարության, խտրականության արգելքի, աշխատանքի և կրթության հավասար հնարավորությունների, ինչպես նաև ընտանեկան հարաբերություններում իրավունքների պաշտպանության հիմնարար դրույթները։ Միաժամանակ մանրամասն անդրադարձ է կատարվում երեխաների իրավունքներին՝ ներառյալ կրթության, առողջության, պաշտպանության, զարգացման և բռնությունից ու շահագործումից պաշտպանված լինելու իրավունքը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են միջազգային հիմնական փաստաթղթերը և կոնվենցիաները, որոնք սահմանում են այս իրավունքների պաշտպանության պարտադիր չափանիշները, ինչպես նաև պետությունների պարտավորությունները դրանց իրականացման հարցում։ Հեղինակը կարևորում է իրավական մեխանիզմների դերը՝ ուղղված սոցիալական արդարության ապահովմանը և խոցելի խմբերի պաշտպանության ամրապնդմանը։ Գիրքը նպատակ ունի բարձրացնել իրավագիտակցությունը և ձևավորել մարդու իրավունքների նկատմամբ հարգանքի մշակույթ։

Կրոն

Աշխատությունը նվիրված է Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցու Ժամագրքում ընդգրկված հոգևոր երգերին՝ ներկայացնելով եկեղեցական ժամերգության երաժշտական ժառանգությունը։ Ժամագիրքը հայ եկեղեցու ծիսական կյանքի կարևոր գրքերից է, որի բովանդակությունը կապված է օրվա տարբեր ժամերին կատարվող աղոթքների, ժամերգությունների և եկեղեցական հիշատակումների հետ։ Դրանում ընդգրկված երգերն ու հոգևոր տեքստերը նպաստում են պաշտամունքի միասնական ընթացքին՝ արտահայտելով փառաբանության, աղոթքի, գոհության, ապաշխարության և հոգևոր խորհրդածության գաղափարները։ Եկեղեցական երգեցողությունը հայ քրիստոնեական մշակույթի ինքնատիպ դրսևորումներից է, որը ձևավորվել և փոխանցվել է սերունդներին՝ պահպանելով ազգային երաժշտական մտածողության ու ծիսական ավանդույթի առանձնահատկությունները։ Ժամագրքի երգերի հավաքումն ու երաժշտական գրառումը կարևոր նշանակություն ունեն դրանց պահպանման, ուսուցման և գործնական կիրառության համար։ Այսպիսի հրատարակությունը կարող է ծառայել հոգևորականներին, եկեղեցական երգիչներին, երգչախմբերին և հայ հոգևոր երաժշտությամբ հետաքրքրվող ուսումնասիրողներին՝ որպես ժամերգության երգարվեստին ծանոթանալու և այն կիրառելու նյութ։ Այն նաև արժեքավոր է հայ եկեղեցական երաժշտության պատմության, ժամերգության ծիսական կառուցվածքի, հոգևոր երգերի գրառման ու փոխանցման եղանակների և հայ եկեղեցու երաժշտական ժառանգության պահպանման գործընթացի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը ներկայացնում է հայ հոգևոր մշակույթի այն շերտը, որտեղ սերտորեն միահյուսվում են աղոթքը, ծեսը, գրավոր ավանդույթը և երաժշտական արտահայտությունը։