Изучение и социально-гигиеническая оценка распространения глаукомы в Армении

History

Աշխատությունը նվիրված է Իրաքում մամլուքական միջավայրից սերած իշխանական և վարչաքաղաքական վերնախավի ձևավորմանը, գործունեությանը և պատմական դերին՝ XVIII–XIX դարերի ընթացքում։ Հետազոտության հիմնական աղբյուրագիտական հենքը արաբական պատմագրությունն է, որի միջոցով ուսումնասիրվում են տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադարձությունները, իշխանության կառուցվածքը, տեղական կառավարիչների գործունեությունը, վարչական համակարգի առանձնահատկությունները և Իրաքի հասարակական-քաղաքական կյանքի փոփոխությունները։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում այն հանգամանքին, թե ինչպես մամլուքական ծագում ունեցող գործիչները կարողացան ամրապնդել իրենց դիրքերը Իրաքում, ձևավորել ազդեցիկ իշխանական շրջանակ և երկար ժամանակ էական դեր ունենալ տարածաշրջանի կառավարման գործում։ Աշխատության մեջ քննարկվում են Բաղդադի և Իրաքի մյուս կարևոր կենտրոնների քաղաքական զարգացումները, տեղական իշխանությունների և կենտրոնական օսմանյան իշխանության հարաբերությունները, ինչպես նաև տարբեր քաղաքական ու սոցիալական խմբերի միջև պայքարը ազդեցության և իշխանության համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արաբ պատմագիրների հաղորդած տեղեկությունների վերլուծությանը, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս վերականգնելու ժամանակաշրջանի իրադարձությունների ընթացքը, իշխանավորների քաղաքական վարքագիծը և հասարակության մեջ տեղի ունեցող գործընթացները։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես առանձին իշխանական խմբի պատմության ներկայացում, այլև որպես Իրաքի քաղաքական պատմության ավելի լայն ուսումնասիրություն, քանի որ մամլուքական վերնախավի գործունեությունը սերտորեն կապված էր Օսմանյան կայսրության վարչական համակարգի, տարածաշրջանային քաղաքականության և տեղական ուժերի փոխհարաբերությունների հետ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ արաբական պատմագրության նյութերի օգտագործումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել պատմական իրադարձությունները տեղական պատմագիտական ավանդույթի շրջանակում և համադրել տարբեր հեղինակների մոտեցումները։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը կարող է հետաքրքրել Մերձավոր Արևելքի, Իրաքի, Օսմանյան կայսրության, արաբական պատմագրության և XVIII–XIX դարերի քաղաքական պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև պատմության և արևելագիտության ոլորտների ուսանողներին։

Pedagogy

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ուսուցչի անձնային հոգեբանական որակների դերին նրա մանկավարժական գործունեության արդյունավետության ձևավորման և բնութագրման գործընթացում՝ ընդգծելով, որ ուսուցչի մասնագիտական հաջողությունը պայմանավորված է ոչ միայն գիտելիքների և մեթոդական պատրաստվածության, այլև անձնային-հոգեբանական հատկությունների համալիրով։ Աշխատանքը դիտարկում է այնպիսի որակներ, ինչպիսիք են հաղորդակցական կարողությունները, հուզական կայունությունը, էմպատիան, պատասխանատվության զգացումը, ինքնակարգապահությունը և մանկավարժական տակտը, որոնք միասին ձևավորում են ուսուցչի մասնագիտական վարքագծի հիմքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցչի և սովորողի միջև փոխհարաբերությունների հոգեբանական կողմերին, որտեղ կարևոր դեր ունեն վստահության ձևավորումը, դրական հուզական մթնոլորտի ապահովումը և անհատական մոտեցման կիրառումը ուսումնական գործընթացում։ Ներկայացվում է նաև ուսուցչի ինքնակարգավորման և սթրեսակայունության նշանակությունը, որոնք թույլ են տալիս արդյունավետ գործել բարդ մանկավարժական իրավիճակներում և պահպանել մասնագիտական կայունություն։ Աշխատանքը շեշտում է, որ ուսուցչի անձնային որակները անմիջականորեն ազդում են դասավանդման ոճի, սովորողների մոտիվացիայի և կրթական արդյունքների վրա՝ ձևավորելով նրա մանկավարժական գործունեության ընդհանուր որակական բնութագիրը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից կրթական միջավայրում ուսուցիչը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գիտելիքի փոխանցող, այլև որպես հոգեբանական աջակցություն ապահովող և անձի զարգացման գործընթացը ուղղորդող մասնագետ։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության գործարար պարբերաշրջանների ուսումնասիրմանը, դրանց ձևավորման օրինաչափությունների բացահայտմանը և տնտեսական տատանումների մոդելավորման հիմնահարցերին։ Հետազոտության առանցքում տնտեսության աճի և անկման փուլերի, դրանց տևողության ու խորության, ինչպես նաև տարբեր մակրոտնտեսական ցուցանիշների փոփոխությունների փոխկապակցվածության վերլուծությունն է։ Գործարար պարբերաշրջանների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի նման փոքր և բաց տնտեսության համար, քանի որ տնտեսական ակտիվության վրա կարող են էական ազդեցություն ունենալ ինչպես ներքին գործընթացները, այնպես էլ արտաքին շուկաների փոփոխությունները, ներդրումային հոսքերը, արտահանման և ներմուծման դինամիկան, դրամավարկային պայմանները և այլ գործոններ։ Աշխատության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում տնտեսական պարբերաշրջանների տեսական հիմքերին և դրանց բացահայտման ու գնահատման ժամանակակից մեթոդներին։ Ուսումնասիրվում են տնտեսական աճի, արդյունաբերական արտադրության, սպառման, ներդրումների, զբաղվածության, գների և արտաքին առևտրի ցուցանիշների տատանումները՝ դրանց միջոցով փորձելով առանձնացնել տնտեսության ընդլայնման և անկման փուլերը։ Կարևոր խնդիր է նաև այն գործոնների բացահայտումը, որոնք կարող են առաջացնել կամ ուժեղացնել տնտեսական տատանումները։ Հայաստանի տնտեսության դեպքում այդպիսի գործոնների շարքում կարող են դիտարկվել արտաքին պահանջարկի փոփոխությունները, համաշխարհային տնտեսական իրավիճակը, ապրանքների և էներգակիրների գների տատանումները, փոխարժեքային շարժերը, ֆինանսական շուկաների զարգացումները, պետական ծախսերը և ներքին պահանջարկի փոփոխությունները։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչը տնտեսական պարբերաշրջանների մոդելավորումն է, որի նպատակն է վիճակագրական և տնտեսաչափական գործիքների միջոցով նկարագրել տնտեսական գործընթացների դինամիկան, գնահատել տարբեր փոփոխականների միջև կապերը և հնարավորության դեպքում կանխատեսել ապագա տատանումները։ Մոդելավորման ընթացքում կարող են կիրառվել ժամանակային շարքերի վերլուծության, ռեգրեսիոն մեթոդների, ցիկլային տատանումների առանձնացման, կանխատեսման և սցենարային գնահատման տարբեր մոտեցումներ։ Այդ մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն նկարագրել արդեն տեղի ունեցած տնտեսական փոփոխությունները, այլև գնահատել տնտեսության արձագանքը տարբեր ներքին և արտաքին ցնցումների նկատմամբ։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև տնտեսական քաղաքականության տեսանկյունից, քանի որ պարբերաշրջանների բնույթի և պատճառների ճիշտ գնահատումը կարող է նպաստել հակացիկլային քաղաքականության ավելի արդյունավետ մշակմանը։ Տնտեսական անկումների ժամանակ անհրաժեշտ է հասկանալ, թե որ ոլորտներն են առավել խոցելի և ինչպիսի միջոցառումներ կարող են սահմանափակել անկման բացասական հետևանքները, իսկ աճի փուլերում՝ ինչպես խուսափել գերտաքացումից և պահպանել կայուն զարգացումը։ Հայաստանի տնտեսության գործարար պարբերաշրջանների մոդելավորումը կարող է օգտակար լինել նաև տարբեր մակրոտնտեսական սցենարների մշակման, ռիսկերի գնահատման և տնտեսական քաղաքականության որոշումների հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է տեսական և կիրառական տնտեսական վերլուծությունը՝ փորձելով բացահայտել Հայաստանի տնտեսության պարբերաշրջանային զարգացման առանձնահատկությունները և առաջարկել դրանց ուսումնասիրման ու մոդելավորման արդյունավետ մոտեցումներ։ Այն կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, վերլուծաբաններին, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետներին, հետազոտողներին և տնտեսագիտություն ուսումնասիրող ուսանողներին։

Environmental Science

Արտադրական թափոնների վերամշակումը և վնասազերծումը կարևոր գործընթացներ են, որոնք ուղղված են շրջակա միջավայրի պահպանությանը, բնական ռեսուրսների խնայողությանը և մարդակենտրոն առողջության ապահովմանը։ Վերամշակումը ներառում է արտադրական գործընթացներից դուրս մնացած նյութերի հավաքումը, դասակարգումը, մշակումը և օգտագործումը նոր ապրանքների կամ էներգիայի արտադրության մեջ, ինչը նվազեցնում է թափոնների ծավալը և նվազեցնում աղտոտման վտանգը։ Վնասազերծումը նպատակ ունի թունավոր, ռադիոակտիվ կամ քիմիական վտանգավոր թափոնների անվտանգ չեզոքացում՝ դրանց ֆիզիկական, քիմիական կամ կենսաքիմիական փոխակերպման միջոցով, որպեսզի կանխվի մարդու առողջությանը կամ շրջակա միջավայրին վնաս հասցնելը։ Այս գործընթացները իրականացվում են սերտ հսկողությամբ՝ կիրառելով հատուկ տեխնոլոգիաներ և անվտանգության կանոններ, ինչպիսիք են այրումը, ինցիներացիան, թաղումը, հերմետիկ պահոցներում պահպանությունը և չեզոքացնող նյութերի օգտագործումը։ Արտադրական թափոնների արդյունավետ վերամշակումը և վնասազերծումը կարևոր է նաև տնտեսական առումով, քանի որ թույլ է տալիս ստանալ նոր նյութեր, էներգիա և ռեսուրսներ՝ նվազեցնելով բնական պաշարների սպառումը։ Միաժամանակ, այս գործընթացները նպաստում են արտադրական համակարգերի կայուն զարգացմանը, թափոնների կառավարման բնագավառում նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրմանը և երկրի էկոլոգիական անվտանգությունը բարձրացնելու նպատակին։ Այսպիսով, արտադրական թափոնների վերամշակումը և վնասազերծումը հանդիսանում են ժամանակակից արտադրության և շրջակա միջավայրի պահպանության կարևոր բաղադրիչներ, որոնք միավորում են էկոլոգիական, տեխնոլոգիական և տնտեսական մոտեցումները։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է խաղողի բերքահավաքի համար նախատեսված կոմբայնների ստեղծման տեսական և փորձարարական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են խաղողի բերքահավաքի մեքենայացման տեխնոլոգիական գործընթացները, մեքենաների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց աշխատանքի արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաղողի վազից բերքի անջատման, բռնման, հավաքման, տեղափոխման և առանձնացման գործընթացներին, ինչպես նաև այդ գործողությունների համար համապատասխան աշխատանքային օրգանների նախագծման ու ընտրության սկզբունքներին։ Ուսումնասիրվում են մեքենայի շարժման և աշխատանքային ռեժիմների պարամետրերը, տեխնոլոգիական գործընթացների տեսական մոդելները և դրանց ազդեցությունը բերքահավաքի որակի ու արտադրողականության վրա։ Փորձարարական ուսումնասիրությունների միջոցով գնահատվում են տարբեր կառուցվածքային և շահագործման պայմաններում մեքենայի աշխատանքի ցուցանիշները, բերքի կորուստները, խաղողի վնասման աստիճանը, աշխատանքի արտադրողականությունը և էներգետիկ արդյունավետությունը։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում տեսական հաշվարկների և փորձարարական արդյունքների համադրմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս հիմնավորել խաղողահավաք կոմբայնների կառուցվածքային լուծումները և օպտիմալ աշխատանքային ռեժիմները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել խաղողի բերքահավաքի գործընթացների մեքենայացման կատարելագործմանը, ձեռքի աշխատանքի կրճատմանը, արտադրողականության բարձրացմանը և բերքի կորուստների նվազեցմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության, ագրոմեխանիկայի, մեքենաների նախագծման և գյուղատնտեսական արտադրության տեխնոլոգիայի ոլորտների մասնագետների, ինժեներների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է ներշնչման արդյունավետության վրա ազդող կոգնիտիվ գործոնների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով շնչառական գործընթացի և մարդու բարձրագույն նյարդային գործունեության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ներշնչման արդյունավետությունը պայմանավորված չէ միայն շնչառական համակարգի մեխանիկական և ֆիզիոլոգիական հնարավորություններով, այլ կարող է կախված լինել նաև ուշադրությունից, ընկալումից, շարժումների գիտակցված վերահսկումից, հիշողությունից, առաջադրանքի բարդությունից և այլ կոգնիտիվ գործընթացներից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել շնչառական շարժումների կառավարման կենտրոնական մեխանիզմները, շնչառության նկատմամբ գիտակցված վերահսկողության ազդեցությունը, ինչպես նաև ճանաչողական բեռնվածության և մտավոր գործունեության պայմաններում շնչառական ֆունկցիայի փոփոխությունները։ Կարևոր ուղղություն է նաև շնչառության և շարժողական համակարգի փոխազդեցությունը, քանի որ ներշնչման արդյունավետությունը կարող է կապված լինել շնչառական մկանների աշխատանքի համակարգման և կենտրոնական նյարդային համակարգի կողմից դրա կարգավորման հետ։ Աշխատանքը կարող է ներառել փորձարարական դիտարկումներ և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների չափումներ՝ տարբեր կոգնիտիվ առաջադրանքների կատարման ընթացքում շնչառական պարամետրերի փոփոխությունները գնահատելու նպատակով։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել շնչառության կարգավորման մեխանիզմների մասին և բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում ճանաչողական գործընթացները կարող են նպաստել կամ խոչընդոտել ներշնչման արդյունավետությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգիայի, նյարդաֆիզիոլոգիայի, կոգնիտիվ գիտությունների, սպորտային բժշկության և շնչառական ֆունկցիայի հետազոտության ոլորտներում աշխատող մասնագետներին ու ուսանողներին՝ որպես շնչառական և ճանաչողական գործընթացների փոխազդեցության ուսումնասիրության աղբյուր։