Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Economics

    Գործազրկությունը և նրա հաղթահարման ուղիները անցումային տնտեսությունում (ՀՀ Տավուշի մարզի օրինակով)

    Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անցումային տնտեսության պայմաններում գործազրկության ձևավորման պատճառների, դրսևորման առանձնահատկությունների և դրա հաղթահարման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ Տավուշի մարզի օրինակով։ Քննության են առնվում աշխատաշուկայի կառուցվածքային փոփոխությունները, աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի անհամապատասխանությունները, զբաղվածության մակարդակի վրա ազդող տնտեսական ու սոցիալական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանային աշխատաշուկայի առանձնահատկություններին, բնակչության զբաղվածության հնարավորություններին, աշխատատեղերի ստեղծման խնդիրներին և աշխատանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Վերլուծվում են գործազրկության տարբեր ձևերի առաջացման նախադրյալները, դրանց սոցիալ-տնտեսական հետևանքները և բնակչության կենսամակարդակի հետ ունեցած փոխկապակցվածությունը։ Քննարկվում են նաև պետական զբաղվածության քաղաքականության, մասնագիտական պատրաստման և վերապատրաստման, ձեռնարկատիրության խթանման ու տարածաշրջանային տնտեսական զարգացման միջոցով գործազրկության նվազեցման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու անցումային տնտեսության պայմաններում տարածքային զբաղվածության հիմնախնդիրները և աշխատաշուկայի կարգավորման արդյունավետ ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աշխատանքի տնտեսագիտության, տարածաշրջանային տնտեսագիտության, զբաղվածության քաղաքականության և սոցիալ-տնտեսական զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-06
    Գործազրկությունը և նրա հաղթահարման ուղիները անցումային տնտեսությունում (ՀՀ Տավուշի մարզի օրինակով)
    Online

    Literature

    Հայ բառարանագրությունը 18-րդ դարում

    Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարում հայ բառարանագրության զարգացման պատմությանը՝ ուսումնասիրելով այդ ժամանակաշրջանի բառարանների ստեղծման նախադրյալները, նպատակները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և նշանակությունը հայոց լեզվի ուսումնասիրման ու պահպանման գործում։ Գրքում ներկայացվում է XVIII դարի հայ մտավոր և մշակութային միջավայրը, որի պայմաններում զարգանում էին լեզվաբանական ուսումնասիրությունները, թարգմանական գործունեությունը, տպագրությունը և կրթական կենտրոնների աշխատանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ ժամանակաշրջանում ստեղծված և գործածված հայերեն բառարաններին, դրանց հեղինակներին, կազմման սկզբունքներին և բառային նյութի ընտրության առանձնահատկություններին։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բառարանների տեսակները, դրանց լեզվական կառուցվածքը, բառահոդվածների կազմակերպումը, բառերի բացատրության եղանակները, հոմանիշների և համարժեքների ներկայացումը, ինչպես նաև հայերեն բառապաշարի տարբեր շերտերի արտացոլումը։ Հեղինակը դիտարկում է հայ բառարանագրության կապը այլ լեզուների բառարանագրական ավանդույթների հետ՝ անդրադառնալով հատկապես այն դեպքերին, երբ հայերեն բառարանները կազմվել են թարգմանական կամ երկլեզու սկզբունքներով։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բառարաններում պահպանված լեզվական նյութի պատմական արժեքին, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու XVIII դարի հայերենի բառապաշարը, բառակազմական գործընթացները, տերմինաբանությունը և լեզվական փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության միջոցով բացահայտվում է նաև բառարանագրության դերը հայ կրթական և մշակութային կյանքի զարգացման գործում, քանի որ բառարանները ծառայել են ոչ միայն լեզվի բառապաշարի գրանցմանը, այլև ուսուցման, թարգմանության և գիտելիքի տարածման նպատակներին։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ XVIII դարը կարևոր փուլ էր հայ բառարանագրական ավանդույթի զարգացման մեջ և հետագա լեզվաբանական ուսումնասիրությունների համար ձևավորեց արժեքավոր գիտական ու գործնական հիմք։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, հայագետների, բառարանագիրների, գրականագետների, պատմաբանների, թարգմանիչների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են հայոց լեզվի պատմությամբ և հայկական բառարանագրական ժառանգությամբ։

    Updated: 2026-09-14
    Հայ բառարանագրությունը 18-րդ դարում
    Online

    Pedagogy

    Մանկապարտեզի դերը ծնող-երեխա ներդաշնակ փոխհարաբերության գործում

    Ստեղծագործությունը մանկավարժական և հոգեբանական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը վերլուծում է մանկապարտեզի դերը երեխայի և ծնողի միջև առողջ, ներդաշնակ և արդյունավետ հարաբերությունների ձևավորման գործընթացում։ Այն ընդգծում է, որ նախադպրոցական կրթական հաստատությունը ոչ միայն երեխայի զարգացման միջավայր է, այլ նաև կարևոր կապող օղակ ընտանիքի և կրթական համակարգի միջև։ Նյութում քննարկվում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մանկապարտեզը աջակցում է ծնողներին՝ հասկանալու երեխայի հոգեբանական առանձնահատկությունները, վարքային դրսևորումները և զարգացման փուլերը։ Միաժամանակ ներկայացվում է համագործակցային աշխատանքի կարևորությունը՝ ծնող-դաստիարակ փոխգործակցություն, համատեղ միջոցառումներ և խորհրդատվական աշխատանքներ, որոնք նպաստում են վստահության, փոխըմբռնման և համատեղ պատասխանատվության ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ցույց է տալիս, որ մանկապարտեզը կարող է դառնալ ընտանիքի և երեխայի միջև կապը ամրապնդող կարևոր միջավայր։

    Updated: 2026-10-23
    Մանկապարտեզի դերը ծնող-երեխա ներդաշնակ փոխհարաբերության գործում
    Online

    Biology

    Խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի վիրուսի երկարատև պահպանումը արտաքին միջավայրում

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի հարուցիչի՝ վիրուսի, արտաքին միջավայրում երկար ժամանակ պահպանվելու առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է ներկայացնել, թե ինչպիսի պայմաններում կարող է հարուցիչը պահպանել իր կենսաբանական ակտիվությունը շրջակա միջավայրի տարբեր բաղադրիչներում և ինչ նշանակություն ունի դրա կայունությունը հիվանդության տարածման ու վերահսկման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր դեր է հատկացվում շրջակա միջավայրի, կենդանիների պահման պայմանների, աղտոտված նյութերի և տարբեր օբյեկտների միջոցով վարակման հնարավոր ռիսկերի գնահատմանը։ Վիրուսի արտաքին միջավայրում պահպանման ունակությունը առանձնահատուկ կարևորություն ունի, քանի որ այն կարող է բարդացնել հիվանդության դեմ պայքարի միջոցառումները և պահանջել առավել հետևողական կենսաանվտանգության, ախտահանման և սանիտարական վերահսկողության համակարգերի կիրառում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ջերմաստիճանի, խոնավության, օրգանական նյութերի առկայության և միջավայրի այլ պայմանների ազդեցությանը հարուցչի կայունության վրա՝ հնարավորություն տալով ավելի լավ հասկանալ դրա գոյատևման կենսաբանական առանձնահատկությունները։ Ներկայացված գիտական մոտեցումները կարևոր են անասնաբուժական համաճարակաբանության համար, քանի որ հիվանդության տարածումը կանխելու արդյունավետ ռազմավարությունը պահանջում է ոչ միայն վարակված կենդանիների հայտնաբերում, այլև արտաքին միջավայրի հնարավոր դերակատարության հաշվառում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, անասնաբուծության ոլորտի մասնագետների, համաճարակաբանների, կենսաանվտանգության պատասխանատուների և համապատասխան գիտական ուղղություններով սովորող ուսանողների համար՝ օգնելով հասկանալ, թե ինչու է հարուցչի կայունությունը կարևոր գործոն հիվանդության վերահսկման և կանխարգելման գործընթացում։

    Updated: 2026-09-23
    Խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի վիրուսի երկարատև պահպանումը արտաքին միջավայրում
    Online

    Mathematics

    Исследование многофотонного резонансного возбуждения атомной системы в лазерном поле

    Աշխատությունը նվիրված է լազերային դաշտում ատոմային համակարգի բազմաֆոտոն ռեզոնանսային գրգռման երևույթի տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Գրքում ուսումնասիրվում են ուժեղ կամ ինտենսիվ լազերային ճառագայթման և ատոմային համակարգերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, որոնց պայմաններում ատոմը կարող է միաժամանակ կամ հաջորդաբար կլանել մի քանի ֆոտոն և անցնել ավելի բարձր էներգիական վիճակների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաֆոտոն գործընթացների ռեզոնանսային բնույթին, էներգիական մակարդակների կառուցվածքին և լազերային դաշտի պարամետրերի ազդեցությանը ատոմի գրգռման հավանականության վրա։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են լազերային դաշտի ինտենսիվության, հաճախականության, բևեռացման և այլ բնութագրերի փոփոխության ազդեցությունը համակարգի դինամիկայի և սպեկտրային արձագանքի վրա։ Քննարկվում են նաև ոչ գծային օպտիկական երևույթները և քվանտային մեխանիկական մեխանիզմները, որոնք պայմանավորում են բազմաֆոտոն ռեզոնանսային գրգռման առաջացումը և զարգացումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու լույսի և ատոմային նյութի փոխազդեցության հիմնարար օրինաչափությունները և բացահայտելու այն պայմանները, որոնց դեպքում բազմաֆոտոն անցումները դառնում են նշանակալի։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ լազերային սպեկտրոսկոպիայի, ոչ գծային օպտիկայի, քվանտային տեխնոլոգիաների և բարձր ճշգրտության ատոմային չափումների ոլորտներում։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ատոմային և լազերային ֆիզիկայի մասնագետներին, քվանտային օպտիկայով զբաղվող հետազոտողներին, ֆիզիկոսներին, սպեկտրոսկոպիստներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

    Updated: 2026-09-09
    Исследование многофотонного резонансного возбуждения атомной системы в лазерном поле
    Online

    Law

    Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ըստ ՀՀ քրեական օրենսգրքի առկա վիճակը, հիմնախնդիրները, կատարելագործման ուղիները

    Աշխատությունը նվիրված է քրեական իրավունքում նշանակված պատժի պայմանական չկիրառման ինստիտուտի իրավական բնույթի, կիրառման պայմանների, գործնական հիմնախնդիրների և զարգացման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն իրավական մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով դատարանի կողմից նշանակված պատժի փաստացի կատարումը որոշակի պայմանների առկայության դեպքում կարող է փոխարինվել դատապարտված անձի վարքագծի նկատմամբ սահմանված պահանջների և վերահսկողության համակարգով։ Քննվում են այս ինստիտուտի նպատակները՝ դրանք կապելով պատժի անհատականացման, անձի վերասոցիալականացման, նոր հանցավոր վարքագծի կանխարգելման և քրեական պատասխանատվության համաչափ իրականացման սկզբունքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն չափանիշներին և հանգամանքներին, որոնք դատարանը կարող է գնահատել համապատասխան որոշում կայացնելիս՝ հաշվի առնելով կատարված արարքի բնույթը, անձի վերաբերյալ տվյալները, պատասխանատվության անհատականացման պահանջները և քրեական օրենսդրությամբ սահմանված այլ պայմանները։ Ուսումնասիրվում են դատապարտված անձի նկատմամբ սահմանվող պարտականությունների և սահմանափակումների իրավական նշանակությունը, դրանց կատարման նկատմամբ վերահսկողությունը և սահմանված պայմանների խախտման հնարավոր իրավական հետևանքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դատական հայեցողության սահմանների և դատական պրակտիկայի միասնականության խնդիրը, քանի որ իրավական չափանիշների ոչ բավարար հստակությունը կարող է հանգեցնել նմանատիպ իրավիճակներում տարբեր մոտեցումների կիրառման։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել օրենսդրական կարգավորումների ներքին համակարգվածությունը, քրեական իրավունքի ընդհանուր սկզբունքների հետ դրանց համապատասխանությունը և կիրառման ընթացքում ի հայտ եկող մեկնաբանական խնդիրները։ Առանձին ուղղություն է այս ինստիտուտի հարաբերակցությունը պատժի իրականացման այլընտրանքային միջոցների, պրոբացիոն մեխանիզմների և դատապարտված անձի սոցիալական վերաինտեգրմանն ուղղված մոտեցումների հետ։ Կարող է ուսումնասիրվել նաև համեմատական իրավական փորձը՝ տարբեր իրավական համակարգերում կիրառվող նմանատիպ կառուցակարգերը դիտարկելով դրանց համապատասխան օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ միջավայրում։ Կատարելագործման հարցերը կարող են ընդգրկել իրավական չափանիշների առավել հստակ ձևակերպման, դատական որոշումների հիմնավորվածության, վերահսկողության արդյունավետության և իրավակիրառ պրակտիկայի կանխատեսելիության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի քրեական քաղաքականության և պատժի անհատականացման տեսական ու գործնական խնդիրների ուսումնասիրման համար՝ պայմանական չկիրառման ինստիտուտը դիտարկելով որպես քրեական պատասխանատվության նպատակների և անձի վերասոցիալականացման միջև հավասարակշռություն ապահովելու իրավական միջոց։

    Updated: 2026-09-23
    Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ըստ ՀՀ քրեական օրենսգրքի առկա վիճակը, հիմնախնդիրները, կատարելագործման ուղիները