Կարնո կրթական համակարգը 19-րդ դարի երկրորդ կեսին 20-րդ դարի սկզբին / Սանասարյան վարժարան /

Religion

Աշխատությունը նվիրված է անհավատության առաջացման պատճառների քննությանը և այն հաղթահարելու հնարավոր ուղիների ներկայացմանը՝ քրիստոնեական հավատքի ու աստվածաբանական մտածողության տեսանկյունից։ Այն անդրադառնում է մարդու աշխարհայացքի ձևավորմանը, կրոնական համոզմունքների նկատմամբ վերաբերմունքին և այն մտավոր, բարոյական ու հոգևոր հանգամանքներին, որոնք կարող են հանգեցնել հավատի թուլացման կամ մերժման։ Վերնագրում նշված «պատճառ» և «դարման» հասկացությունները մատնանշում են երկակի նպատակ՝ նախ բացահայտել անհավատության հիմքերը, ապա քննարկել դրանց հաղթահարման միջոցները։ Նմանատիպ կրոնական երկերում կարևոր տեղ են զբաղեցնում հավատքի և բանականության փոխհարաբերությունը, աստվածային գոյության հարցը, Սուրբ Գրքի հեղինակությունը, բարոյական պատասխանատվությունը և մարդու հոգևոր որոնումները։ Աշխատությունը կարող է դիտարկվել որպես կրոնական համոզմունքների պաշտպանությանն ու քրիստոնեական աշխարհայացքի ամրապնդմանն ուղղված քարոզչական և ուսուցողական գրականության օրինակ։ Այն ընթերցողին հրավիրում է խորհելու համոզմունքների աղբյուրների, հոգևոր արժեքների և կյանքի իմաստի շուրջ՝ միաժամանակ արտահայտելով իր ժամանակաշրջանի կրոնական մտքի այն մտահոգությունը, թե ինչպես պահպանել և ամրապնդել հավատքը հասարակական ու մտավոր փոփոխությունների պայմաններում։ Գիրքը նշանակություն ունի նաև հայալեզու կրոնական գրականության պատմության և հավատքի ու անհավատության շուրջ ձևավորված մտավոր բանավեճերի ուսումնասիրության համար։

Pedagogy

Այս գիտական-մեթոդական աշխատանքը նվիրված է անգլերեն լեզվի մասնագիտացված ուսուցման գործընթացում միջնորդական (մեդիատիվ) հմտությունների զարգացման խնդիրներին՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սննդային տեխնոլոգիաների ենթալեզվի կիրառմանը։ Գրքում քննարկվում է, թե ինչպես կարելի է օտար լեզվի ուսուցման ընթացքում ձևավորել և զարգացնել ուսանողների հաղորդակցական կարողությունները՝ տեղեկատվության փոխանցման, մեկնաբանման, վերափոխման և միջմշակութային միջնորդության հմտությունների միջոցով։ Հեղինակը ներկայացնում է մասնագիտական ուղղվածությամբ լեզվական նյութերի ընտրության սկզբունքները, ուսումնական առաջադրանքների տեսակները և մեթոդական մոտեցումները, որոնք նպաստում են մասնագիտական հաղորդակցության արդյունավետությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սննդային տեխնոլոգիաների ոլորտին բնորոշ տերմինաբանության, մասնագիտական տեքստերի և իրական հաղորդակցական իրավիճակների օգտագործմանը ուսուցման գործընթացում։ Աշխատությունը համադրում է լեզվաբանական, դիդակտիկ և մասնագիտական մոտեցումներ՝ առաջարկելով գործնական մեթոդներ ուսանողների լեզվական և միջնորդական կարողությունների զարգացման համար։ Այն օգտակար է լեզվաբանների, անգլերենի դասախոսների, մեթոդիստների և մասնագիտական կրթության ոլորտի հետազոտողների համար։

Agriculture

Այս աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի տեղեկատու-մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ներկայացնել արդի գիտական և կիրառական հրապարակումները։ Նյութը ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, հողագիտությանը, ագրոտեխնոլոգիաներին, բույսերի պաշտպանության միջոցներին, ոռոգման համակարգերին և գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը նվիրված նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից զարգացման միտումները և նորարարական մոտեցումները։ Ցանկում ներառված հրատարակությունները դասակարգված են ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության բազմազանության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն գյուղատնտեսության, կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում արտադրողականության բարձրացման, օրգանական գյուղատնտեսության և ագրոտեխնոլոգիական նոր լուծումների վերաբերյալ աշխատանքներին։ Աշխատությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական գիտության նոր գրականության հասանելիությանը և կիրառական նշանակության բարձրացմանը։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Արագածոտնի մարզում մորմազգիների ընտանիքին պատկանող բանջարանոցային մշակաբույսերի վրա տարածված լվիճների տեսակային կազմի, կենսաբանական առանձնահատկությունների, տարածվածության և բույսերին հասցվող վնասի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վնասատուների հայտնաբերումն ու տեսակային տարբերակումը, դրանց զարգացման սեզոնային ընթացքը, տարածման առանձնահատկությունները և մշակաբույսերի հետ փոխհարաբերություններն են։ Քննվում է, թե բնական և գյուղատնտեսական միջավայրի տարբեր գործոններն ինչպես կարող են անդրադառնալ լվիճների պոպուլյացիաների ձևավորման, բազմացման և տարածման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիմնական վնասակար տեսակների տնտեսական նշանակության գնահատմանը, քանի որ դրանց գործունեությունը կարող է ազդել բույսերի աճի, զարգացման, բերքատվության և ստացվող արտադրանքի որակի վրա։ Կարևորվում է նաև լվիճների՝ բույսերի հիվանդությունների տարածման գործընթացներում հնարավոր մասնակցությունը, ինչի պատճառով դրանց ուսումնասիրությունը դիտարկվում է ոչ միայն միջատաբանական, այլև բույսերի ընդհանուր պաշտպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դաշտային դիտարկումները, վնասատուների տեսակային որոշումը, դրանց տարածվածության և բնակեցվածության գնահատումը, ինչպես նաև տարբեր մշակաբույսերի նկատմամբ վնասակարության համեմատական ուսումնասիրությունը։ Պայքարի միջոցառումների մշակումը դիտարկվում է բույսերի ինտեգրված պաշտպանության սկզբունքների շրջանակում՝ կարևորելով վնասատուների պարբերական դիտարկումը, ագրոտեխնիկական և կենսաբանական մոտեցումների համադրումը, բնական կարգավորիչ գործոնների պահպանումը և անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան պաշտպանական միջոցների հիմնավորված ընտրությունը։ Այս մոտեցման նպատակն է ոչ միայն նվազեցնել վնասատուների ազդեցությունը, այլև սահմանափակել շրջակա միջավայրի վրա ավելորդ ծանրաբեռնվածությունը և նպաստել բանջարաբուծության կայուն կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր տեղեկություններ տրամադրել նաև մարզի ագրոէկոլոգիական պայմաններում վնասատուների տարածման առանձնահատկությունների վերաբերյալ և հիմք ծառայել մոնիթորինգի ու կանխարգելիչ միջոցառումների կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գյուղատնտեսական միջատաբանության, բույսերի պաշտպանության, բանջարաբուծության և ագրոէկոլոգիայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտականորեն գնահատել վնասատուների նշանակությունը և ձևավորել հիմնական տեսակների վերահսկման արդյունավետ ու բնապահպանական տեսանկյունից հիմնավորված համակարգ։

Religion

Աշխատությունը հայ քրիստոնեական հոգևոր մատենագրության կարևոր ժողովածուներից է, որն ընդգրկում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու հին տոնացույցում հիշատակված սրբերի կյանքին, գործունեությանը, հոգևոր սխրանքներին և նահատակությանը նվիրված վարքեր ու վկայաբանություններ։ Այն նպատակ ունի ամբողջական և համակարգված ձևով ներկայացնելու եկեղեցական ավանդության մեջ պահպանված սրբազան անձանց կենսագրական պատմությունները՝ բացահայտելով նրանց հոգևոր նկարագիրը, քրիստոնեական հավատքի տարածման ու պաշտպանության գործում ունեցած ավանդը և եկեղեցական հիշողության մեջ հաստատված նշանակությունը։ Ժողովածուն պատկանում է հայ վարքագրական և վկայաբանական գրականության ավանդական ժանրին, որի հիմնական նպատակներից մեկը սրբերի կյանքի օրինակով հավատացյալներին հոգևորապես դաստիարակելն ու քրիստոնեական առաքինությունների նկատմամբ նրանց նվիրվածությունն ամրապնդելն է։ Աշխատության բովանդակային առանցքը սրբերի կենսագրությունների և նրանց հոգևոր վկայության ներկայացումն է։ Վարքագրական պատմությունները բացահայտում են սրբերի կյանքի տարբեր հանգրվանները՝ նրանց քրիստոնեական դաստիարակությունը, հավատի ընդունումը, հոգևոր կոչումը, առաքինի վարքը, եկեղեցական ծառայությունը, քարոզչական գործունեությունը և հավատքի պահպանման համար հաղթահարած դժվարությունները։ Սրբերի կերպարները ներկայացվում են որպես քրիստոնեական բարոյականության կենդանի օրինակներ, որոնց կյանքի հիմքում ընկած են Աստծո հանդեպ հավատարմությունը, խոնարհությունը, համբերությունը, գթասրտությունը, անձնազոհությունը և մերձավորի նկատմամբ սերը։ Նրանց պատմությունները հնարավորություն են տալիս ճանաչելու քրիստոնեական հոգևոր կյանքի տարբեր դրսևորումները և հասկանալու, թե ինչպես են անհատական հավատն ու բարոյական ընտրությունը դառնում հասարակական ու եկեղեցական նշանակություն ունեցող արժեքներ։ Վկայաբանական բաժնի կարևոր թեմաներից է քրիստոնեական հավատի համար կրած հալածանքների և նահատակության պատմությունը։ Վաղ քրիստոնեության և հետագա դարաշրջանների ընթացքում բազմաթիվ հավատացյալներ ենթարկվել են բռնությունների ու հալածանքների՝ իրենց կրոնական համոզմունքները չուրանալու պատճառով։ Նրանց նահատակությունը քրիստոնեական ավանդության մեջ ընկալվել է որպես հավատի բարձրագույն վկայություն, հոգևոր տոկունության և աստվածային ճշմարտության հանդեպ անսասան նվիրվածության արտահայտություն։ Վկայաբանություններում նահատակների կյանքի ու մահվան պատմությունները ձեռք են բերում ոչ միայն կենսագրական, այլև դավանաբանական և բարոյախոսական նշանակություն։ Դրանք ընդգծում են այն գաղափարը, որ քրիստոնեական հավատքը կարող է պահպանվել նույնիսկ ամենածանր փորձությունների պայմաններում, իսկ հոգևոր հաղթանակը չի սահմանափակվում երկրային կյանքի հաջողություններով։ Նահատակների օրինակները հավատացյալներին սովորեցնում են քաջություն, հաստատակամություն և համոզմունքների հանդեպ պատասխանատվություն։ Ժողովածուի կարևոր գաղափարական ուղղություններից է սրբության ընկալումը որպես հոգևոր կատարելության և քրիստոնեական առաքինությունների ամբողջություն։ Սրբերի կյանքը ներկայացվում է որպես հավատքի գործնական արտահայտություն, որտեղ աղոթքը, պահեցողությունը, ապաշխարությունը, ողորմածությունը և բարեգործությունը դառնում են մարդու հոգևոր գոյության անբաժանելի մասերը։ Սրբությունը մեկնաբանվում է ոչ միայն որպես առանձնահատուկ կրոնական կարգավիճակ, այլև որպես աստվածային պատվիրաններին հետևելու և սեփական կյանքը հոգևոր արժեքներին նվիրելու արդյունք։ Այս մոտեցումը սրբերի վարքերը վերածում է բարոյական ուղեցույցների, որոնք կարող են ծառայել տարբեր սերունդների դաստիարակությանն ու հոգևոր զարգացմանը։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև եկեղեցական հիշողության և սրբերի պաշտամունքի փոխկապակցվածությունը։ Հայ Առաքելական Եկեղեցու հին տոնացույցը պահպանել է սրբերի հիշատակության օրերը և դրանց համապատասխան եկեղեցական ավանդույթները՝ ձևավորելով քրիստոնեական պատմական հիշողության կարևոր համակարգ։ Տոնացույցում ներառված սրբերի անունները կապված են եկեղեցու պատմության, հավատքի տարածման, նահատակության և հոգևոր ծառայության տարբեր դրվագների հետ։ Սակայն սրբերի հիշատակությունը միայն նրանց անունների հիշատակմամբ չի սահմանափակվում։ Նրանց կյանքի պատմությունների ներկայացումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հիշատակության հոգևոր հիմքերը, ճանաչելու նրանց առաքինությունները և հասկանալու, թե ինչու են նրանք արժանացել եկեղեցական մեծարման։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը լրացնում և ընդլայնում է տոնացույցի տեղեկությունները՝ սրբերի հիշատակությունը վերածելով ամբողջական պատմողական և դաստիարակչական նյութի։ Ժողովածուի նշանակությունը հատկապես մեծ է հայ քրիստոնեական ինքնության պահպանման տեսանկյունից։ Հայ ժողովրդի պատմության ընթացքում եկեղեցին կարևոր դեր է կատարել ազգային հոգևոր կյանքի կազմակերպման, մշակութային ժառանգության փոխանցման և հասարակական միասնության պահպանման գործում։ Սրբերի վարքերը ներկայացնում են այն հոգևոր կերպարները, որոնց գործունեությունն ու անձնազոհությունը նպաստել են քրիստոնեական արժեքների ամրապնդմանը։ Դրանք միաժամանակ արտացոլում են հայ եկեղեցական ավանդության կապը համաքրիստոնեական աշխարհի հետ՝ պահպանելով սրբերի այնպիսի պատմություններ, որոնք կարևոր են քրիստոնեական ընդհանուր հիշողության համար։ Սրբերի կենսագրությունների միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է տարբեր ժամանակաշրջանների կրոնական պատկերացումներին, եկեղեցական հարաբերություններին, քրիստոնեական համայնքների կյանքին և հոգևոր ծառայության ձևերին։ Գրական առումով աշխատությունը պատկանում է վարքագրական և վկայաբանական արձակի դասական ավանդույթին։ Այս ժանրին բնորոշ են կենսագրական պատմությունների, կրոնական ավանդությունների, բարոյախոսական մեկնաբանությունների և հոգևոր խորհրդածությունների համադրությունը։ Վարքագրական շարադրանքը նպատակ ունի բացահայտելու սրբի կյանքի նշանակալի իրադարձությունները՝ դրանց հաղորդելով դաստիարակչական և հոգևոր իմաստ։ Վկայաբանական պատումներում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հավատքի փորձությունը, հալածանքների նկարագրությունը, նահատակության հանգամանքները և հոգևոր հաղթանակի գաղափարը։ Այսպիսի ստեղծագործություններում պատմական իրադարձություններն ու կրոնական խորհրդաբանությունը հաճախ միավորվում են՝ անհատական կենսագրությունը վերածելով քրիստոնեական հավատի ընդհանրական վկայության։ Լեզվական առումով ժողովածուն կապված է հայ եկեղեցական գրականության ավանդական ոճին, որն առանձնանում է հանդիսավոր շարադրանքով, աստվածաբանական բառապաշարով, բարոյական գնահատականներով և հոգևոր իրադարձությունների նկատմամբ ակնածալից վերաբերմունքով։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է նաև սրբերի կենսագրական նյութերի համակարգված ներկայացումը՝ ըստ եկեղեցական հիշատակության ավանդույթի։ Այդ հանգամանքը ժողովածուն դարձնում է ոչ միայն հոգևոր ընթերցանության, այլև պատմական ու մատենագիտական ուսումնասիրությունների արժեքավոր նյութ։ Պատմական և մշակութային առումով աշխատությունը նշանակալի տեղ ունի հայ միջնադարյան մատենագրական ժառանգության պահպանման և տպագիր տարածման պատմության մեջ։ Հայ վարքագրական գրականությունը դարերի ընթացքում ձևավորել է հարուստ ավանդույթ, որի միջոցով պահպանվել են սրբերի մասին պատմությունները, եկեղեցական հիշողության կարևոր դրվագները և քրիստոնեական բարոյականության հիմնարար պատկերացումները։ Այդ ժառանգությունը փոխանցվել է ձեռագրերի, տոնացույցերի, սրբախոսական ժողովածուների և տպագիր հրատարակությունների միջոցով։ Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը կարևոր դեր է ունեցել այդ գրավոր ժառանգության հավաքման, պահպանման, մշակման և հրատարակման գործում։ Միաբանության գիտական ու հրատարակչական գործունեությունը նպաստել է հայ միջնադարյան մատենագրության վերարժևորմանը և հոգևոր գրականության հասանելիության ընդլայնմանը։ Նման ժողովածուների հրատարակությունը հնարավորություն է տվել պահպանելու եկեղեցական ավանդության մեջ ամրագրված պատմությունները և դրանք փոխանցելու նոր սերունդներին։ Աշխատությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է հայ վարքագրության, վկայաբանության, սրբախոսության, եկեղեցական տոնացույցի, քրիստոնեական դավանաբանության և հայ ժողովրդի հոգևոր պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, պատմաբաններին, հայագետներին, բանասերներին, միջնադարագետներին և եկեղեցական մատենագրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընթերցողական առումով այն արժեքավոր է նաև քրիստոնեական բարոյականության, հավատի ամրության, հոգևոր տոկունության և անձնազոհության թեմաներով հետաքրքրվողների համար։ Ժողովածուի կարևորությունը պայմանավորված է ոչ միայն սրբերի կենսագրական պատմությունների պահպանմամբ, այլև այն գաղափարական և մշակութային համակարգի ներկայացմամբ, որի միջոցով հայ եկեղեցին դարեր շարունակ փոխանցել է իր հոգևոր արժեքները։ Այն հայ քրիստոնեական մատենագրության նշանակալի վկայություններից է, որտեղ պատմական հիշողությունը, կրոնական ավանդությունը և բարոյական դաստիարակությունը միավորվում են՝ ստեղծելով սրբերի կյանքի ու վկայության ամբողջական հոգևոր պատկեր։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ճառագայթման դաշտերի բնութագրերի ուսումնասիրման համար օպտիկական և էլեկտրոնային սկզբունքների համատեղ կիրառման մեթոդների տեսական ու փորձարարական հիմքերի քննությանը։ Հետազոտության առանցքում տարբեր բնույթի ճառագայթային դաշտերի հայտնաբերումը, գրանցումը, չափումը և տարածական ու էներգետիկ բնութագրերի գնահատումն է օպտոէլեկտրոնային համակարգերի միջոցով։ Նման համակարգերում լուսային կամ այլ էլեկտրամագնիսական ազդանշանը համապատասխան ընդունիչ տարրերի օգնությամբ փոխակերպվում է էլեկտրական ազդանշանի, որն այնուհետև կարող է մշակվել և վերլուծվել՝ հետազոտվող դաշտի վերաբերյալ քանակական տեղեկատվություն ստանալու համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ճառագայթման ինտենսիվության տարածական բաշխումը, ժամանակային փոփոխությունները, սպեկտրային առանձնահատկությունները, ուղղվածությունը և այլ ֆիզիկական պարամետրեր։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի օպտոէլեկտրոնային ընդունիչների զգայունության, սպեկտրային արձագանքի, լուծունակության և չափումների ճշգրտության գնահատումը, քանի որ այդ բնութագրերը պայմանավորում են ամբողջ չափիչ համակարգի հնարավորությունները։ Կարող են դիտարկվել նաև տարբեր տեսակի ֆոտոընդունիչների, օպտիկական տարրերի, ազդանշանների մշակման էլեկտրոնային հանգույցների և գրանցման համակարգերի փոխազդեցության ընդհանուր սկզբունքները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է չափման արդյունքների վրա ազդող աղմուկների և արտաքին գործոնների գնահատումը, ինչպես նաև ստացված ազդանշաններից օգտակար տեղեկատվության առանձնացման մեթոդաբանական խնդիրները։ Օպտոէլեկտրոնային մոտեցումների առավելություններից է հեռահար և ոչ կոնտակտային չափումների իրականացման հնարավորությունը, ինչը կարևոր է այն դեպքերում, երբ հետազոտվող ճառագայթային դաշտին անմիջական միջամտությունը ցանկալի չէ կամ կարող է փոխել չափման պայմանները։ Տեսական մոդելների և փորձարարական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու օգտագործվող մեթոդների ճշգրտությունը և կիրառելիության սահմանները։ Նման ուսումնասիրությունները նշանակություն ունեն օպտիկական չափագիտության, ֆոտոնիկայի, հեռազննման, լաբորատոր ֆիզիկական փորձերի և ճառագայթային համակարգերի ախտորոշման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օպտոէլեկտրոնիկայի, ֆոտոնիկայի, չափիչ տեխնիկայի և ճառագայթման ֆիզիկայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով զարգացնել ճառագայթային դաշտերի վերաբերյալ տեղեկատվության ստացման, գրանցման և վերլուծության արդյունավետ մեթոդները։