Կարս․ հայոց բանահյուսական մշակույթը

Medicine

Բժշկակենսաբանական, փորձարարական սրտաբանության և ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սրտամկանի ադրենալինային վնասման պայմաններում առաջացող ձևաբանական, գործառական և նյութափոխանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց շտկման հնարավորությունների գնահատմանը։ Քննության են առնվում ադրենալինի ազդեցության ֆիզիոլոգիական և ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, սրտամկանի բջիջների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և սրտի գործունեության կարգավորման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կատեխոլամինների ավելցուկային ազդեցության հետևանքով սրտամկանում առաջացող փոփոխություններին, բջջային վնասման մեխանիզմներին և սրտամկանի կծկողական գործառույթի հնարավոր խանգարումներին։ Վերլուծվում են էներգետիկ նյութափոխանակության, օքսիդավերականգնման գործընթացների, լիպիդային փոխանակության և բջջային թաղանթների կայունության հետ կապված կենսաքիմիական տեղաշարժերը։ Քննարկվում են օքսիդատիվ սթրեսի, կալցիումային հավասարակշռության խանգարումների և նյութափոխանակային փոփոխությունների նշանակությունը սրտամկանի վնասման զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են կիրառվել փորձարարական մոդելավորման, հյուսվածաբանական հետազոտության, կենսաքիմիական ցուցանիշների որոշման և սրտի գործառական վիճակի գնահատման մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում սրտամկանի վնասման պայմաններում պաշտպանական և վերականգնողական մեխանիզմների ակտիվացման հնարավորություններին, ինչպես նաև տարբեր շտկող ազդեցությունների արդյունավետության փորձարարական գնահատմանը։ Կարևորվում է ձևաբանական, գործառական և նյութափոխանակային ցուցանիշների համակցված ուսումնասիրությունը՝ սրտամկանի ախտաբանական փոփոխությունների զարգացման օրինաչափությունները բացահայտելու և դրանց կանխարգելման գիտական հիմքերը մշակելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել փորձարարական սրտաբանության, ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, դեղաբանության և սրտանոթային հիվանդությունների մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Other Subjects

Սա բուսաբանական գիտական աշխատություն է, որը ներկայացնում է Էրիվանի նահանգի բուսական աշխարհի ուսումնասիրման շրջանակներում 1914 թվականի մայիսին Արազդայան կալվածքի տարածքում՝ Սադարակի տափաստանում և Դագնա լեռան շրջանում, հավաքագրված բույսերի համակարգված ցանկը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տվյալ տարածաշրջանում տարածված բուսատեսակների անվանումները, դրանց տարածվածության առանձնահատկությունները և հավաքագրման վայրերը՝ նպաստելով տեղական ֆլորայի կազմի և բուսական բազմազանության գիտական փաստագրմանը։ Հավաքված նյութերը կարևոր սկզբնաղբյուր են տարածաշրջանի բուսածածկույթի պատմական վիճակի, բուսաշխարհագրական առանձնահատկությունների և բուսականության փոփոխությունների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը նաև արժեքավոր հիմք է ֆլորիստիկական, համակարգաբանական և բնապահպանական հետազոտությունների իրականացման, ինչպես նաև Հայաստանի և հարակից տարածքների բուսական աշխարհի համեմատական ուսումնասիրությունների համար։ Այն առանձնահատուկ նշանակություն ունի բուսաբանների, էկոլոգների, բնապահպանների և կենսաբազմազանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Other Subjects

Հրատարակությունը մատենագիտական բնույթի տեղեկատու է, որը համակարգում և ներկայացնում է 1960-ական թվականների առաջին կեսին Խորհրդային Հայաստանում հրատարակված գրական-գեղարվեստական ժողովածուների վերաբերյալ տվյալները՝ ստեղծելով տվյալ ժամանակահատվածի գրական հրատարակչական արտադրանքի ուսումնասիրման ամբողջական տեղեկատվական հիմք։ Այն կարող է ընդգրկել տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններից կազմված ժողովածուներ, գրական ալմանախներ, թեմատիկ հրատարակություններ, պոեզիայի և արձակի հավաքածուներ, ինչպես նաև գրական կյանքի տարբեր իրադարձություններին, հոբելյաններին կամ առանձին թեմաներին նվիրված բազմահեղինակ գրքեր։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս պարզելու հրատարակությունների հեղինակային ու խմբագրական կազմը, հրատարակության վայրը, հրատարակչական պատկանելությունը և այլ տվյալներ, որոնք անհրաժեշտ են համապատասխան նյութերի նույնականացման ու որոնման համար։ Առանձնահատուկ արժեք ունի ժողովածուների բովանդակության բացահայտումը, քանի որ նման հրատարակություններում հաճախ ընդգրկվում են բազմաթիվ հեղինակների առանձին ստեղծագործություններ, որոնց հայտնաբերումը միայն գրքի ընդհանուր վերնագրի միջոցով կարող է դժվար լինել։ Այս տեսանկյունից մատենագիտական ցուցիչը կարող է ծառայել նաև որպես գրական ստեղծագործությունների և հեղինակների որոնման արդյունավետ գործիք։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տվյալ տարիների սովետահայ գրական դաշտը, հետևելու տարբեր հեղինակների ներկայությանը հավաքական հրատարակություններում և բացահայտելու ժամանակաշրջանում տարածված ժանրային ու թեմատիկ ուղղությունները։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է նաև գրքի և հրատարակչական գործի պատմության համար, քանի որ դրա միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել գրական ժողովածուների հրատարակման ծավալի, կառուցվածքի և մշակութային նշանակության մասին։ Ժամանակագրական սահմանների հստակությունը նպաստում է որոշակի շրջանի գրական արտադրանքի ամբողջացմանը և այն հետագա տարիների մատենագիտական տվյալների հետ համադրելուն։ Ընդհանուր առմամբ տեղեկատուն կարևոր գործիք է գրականագետների, մատենագետների, գրադարանավարների, գրքի պատմությունն ուսումնասիրողների և հայ գրականության հետազոտողների համար՝ նպաստելով սովետահայ գրական ժառանգության համակարգմանը, որոնելիությանը և հետադարձ ուսումնասիրությանը։

Culture

Թատերագիտական, մշակութաբանական և կենսագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ թատերական արվեստի նշանավոր ներկայացուցիչ Մարտիրոս Մնակյանի կյանքին, ստեղծագործական գործունեությանը և բեմարվեստի զարգացման գործում նրա ունեցած դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում դերասանի կենսագրության հիմնական փուլերը, մասնագիտական ձևավորման պայմանները և թատերական գործունեության պատմամշակութային միջավայրը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մնակյանի դերասանական արվեստի առանձնահատկություններին, բեմական կերպարների մեկնաբանությանը և կատարողական վարպետության զարգացմանը։ Վերլուծվում են նրա խաղացանկի ձևավորման սկզբունքները, տարբեր դրամատիկական ժանրերում ունեցած դերակատարումները և կերպարների հոգեբանական ու գեղարվեստական մարմնավորման եղանակները։ Քննարկվում են Մնակյանի գործունեության կապերը Կոստանդնուպոլսի հայ թատերական կյանքի, արևմտահայ մշակութային միջավայրի և հայ պրոֆեսիոնալ թատրոնի զարգացման գործընթացների հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ժամանակակիցների հուշերը, թատերական քննադատության հրապարակումները, մամուլի նյութերը, ներկայացումների վերաբերյալ վկայությունները և կենսագրական փաստաթղթերը։ Անդրադարձ է կատարվում դերասանի ստեղծագործական համագործակցություններին, թատերախմբերի գործունեությանը և հայ բեմարվեստի կազմակերպական ու գեղագիտական ավանդույթների ձևավորմանը։ Կարևորվում է Մնակյանի դերասանական ժառանգության ուսումնասիրությունը՝ հայ թատրոնի պատմության մեջ նրա ստեղծագործական անհատականությունը և բեմական արվեստի զարգացմանը բերած ներդրումը գնահատելու տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է նպաստել արևմտահայ թատերական կյանքի պատմության լուսաբանմանը, դերասանական արվեստի զարգացման օրինաչափությունների բացահայտմանը և հայկական մշակութային ժառանգության պահպանմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել թատերագիտության, հայ մշակույթի պատմության, բեմարվեստի, արվեստագիտության և կենսագրական ուսումնասիրությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է բենզո[h]քինազոլինների և կարբոցիկլերի հետ սպիրոկապակցված միացությունների սինթեզի, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և կենսաքիմիական ու քիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են օրգանական սինթեզի ժամանակակից մեթոդները, ռեակցիոն մեխանիզմները և փորձարարական մոտեցումները, որոնք կիրառվում են նշված հետերոցիկլային համակարգերի ստացման համար։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է ստացված միացությունների կառուցվածք-ակտիվություն կապերը՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը կենսաբանական ակտիվության վրա, այդ թվում՝ հակամանրէային, հակաուռուցքային և ֆերմենտային համակարգերի վրա ազդող հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սպիրոկապակցված կարբոցիկլերի տարածական կառուցվածքին, էլեկտրոնային հատկություններին և դրանց դերին կենսաբանական թիրախների հետ փոխազդեցության գործընթացներում։ Աշխատությունում ներառված են նաև ֆիզիկաքիմիական հետազոտության մեթոդներ՝ սպեկտրոսկոպիա, քրոմատոգրաֆիա և կառուցվածքային անալիզ, որոնք հնարավորություն են տալիս հաստատել ստացված միացությունների կառուցվածքը և մաքրությունը։ Գրքի արդյունքները կարևոր են դեղագործական քիմիայի, օրգանական սինթեզի, կենսաօրգանական քիմիայի և նոր կենսաակտիվ միացությունների մշակման ոլորտներում աշխատող գիտնականների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով նոր դեղանյութերի և կենսաակտիվ մոլեկուլների նախագծման գործընթացին։

History

Աշխատությունը քաղաքական-պատմական և ինքնաքննադատական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է 20-րդ դարի առաջին տասնամյակների հայ քաղաքական կյանքի, պետականաշինության և կուսակցական գործունեության վերաբերյալ հեղինակի դիտարկումներն ու գնահատականները։ Հեղինակը Հովհաննես Քաջազնունին է՝ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության առաջին վարչապետը և Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության հիմնադիր անդամներից մեկը։ Գիրքը ձևավորվել է կուսակցության արտասահմանյան մարմինների խորհրդաժողովին ներկայացված զեկուցման հիման վրա, իսկ ռուսերեն հրատարակությունը լույս է տեսել Թիֆլիսում 1927 թվականին։ Հեղինակը հետադարձ հայացքով անդրադառնում է կուսակցության քաղաքական գործունեությանը, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ժամանակաշրջանի պետական ու արտաքին քաղաքական խնդիրներին, տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության փոփոխություններին և հայկական քաղաքական շրջանակների առջև ծառացած բարդ ընտրություններին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նախկին որոշումների և քաղաքական հաշվարկների քննադատական վերագնահատումը․ հեղինակը քննարկում է կազմակերպության հնարավորությունների գնահատման, արտաքին ուժերի նկատմամբ ակնկալիքների, պետական կառավարման փորձի և փոփոխված քաղաքական պայմաններին հարմարվելու խնդիրները։ Աշխատության առանցքային առանձնահատկությունն այն է, որ քննադատությունը ներկայացվում է հենց կուսակցության նախկին ղեկավար գործչի դիրքերից և արտացոլում է նրա անձնական քաղաքական եզրահանգումները, այլ ոչ թե չեզոք պատմագիտական գնահատական։ Հեղինակը հանգում է այն տեսակետին, որ պատմական նոր պայմաններում կուսակցության նախկին քաղաքական առաքելությունը սպառվել է, և անհրաժեշտ է վերանայել նրա հետագա գործունեության նպատակահարմարությունը։ Այս դիրքորոշումը հրապարակումից հետո առաջացրել է զգալի արձագանք և բանավեճ ինչպես կուսակցական շրջանակներում, այնպես էլ հայկական հասարակական ու քաղաքական միջավայրում։ Հետազոտական տեսանկյունից նյութը կարևոր է ոչ միայն ներկայացված քաղաքական գնահատականների, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի հայ քաղաքական մտքի ներքին հակասությունները, պարտությունների ու ճգնաժամերի վերաիմաստավորման փորձերը և կուսակցական ինքնաքննադատության առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Այն կարող է օգտագործվել որպես պատմական սկզբնաղբյուր՝ հեղինակի պնդումները համադրելով նույն ժամանակաշրջանի այլ փաստաթղթերի, հուշագրությունների և պատմագիտական ուսումնասիրությունների հետ։