Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Artemius von Wagarschapat am Gebirge Ararat
Այս աշխատությունը ներկայացնում է Արարատի և Վաղարշապատի շրջանի վերաբերյալ պատմական ու աշխարհագրական տեղեկությունների ուսումնասիրություն՝ եվրոպական գիտական և ճանապարհորդական ավանդույթի համատեքստում։ Նյութը կարող է արժեքավոր լինել հատկապես այն առումով, որ տարածաշրջանը ներկայացվում է օտարազգի դիտորդի տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել Արարատ լեռան, Վաղարշապատի և հարակից բնակավայրերի բնական միջավայրի, պատմական հուշարձանների, բնակչության, տեղական սովորույթների և մշակութային ժառանգության մասին։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել Արարատի աշխարհագրական դիրքի և բնության նկարագրությունները, լեռան հետ կապված պատմական ու ավանդական պատկերացումները, ինչպես նաև տարածաշրջանի ճանապարհների, բնակավայրերի և տեսարժան վայրերի վերաբերյալ դիտարկումները։ Վաղարշապատի ուսումնասիրությունը առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ այն դարեր շարունակ եղել է հայկական քաղաքական, կրոնական և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը։ Այդ պատճառով քաղաքի եկեղեցիների, վանքերի, հնագիտական մնացորդների և այլ պատմամշակութային հուշարձանների վերաբերյալ նկարագրությունները կարող են կարևոր աղբյուր լինել տարածաշրջանի պատմական կերպարի վերականգնման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև Արարատյան դաշտի բնաշխարհի, բնակչության կենցաղի, գյուղատնտեսության, տեղական տնտեսության և հասարակական կյանքի մասին տեղեկությունների շնորհիվ։ Նման աղբյուրների առանձնահատկությունն այն է, որ դրանցում պատմական փաստերը հաճախ համադրվում են հեղինակի անձնական դիտարկումների, ճանապարհորդական տպավորությունների և ժամանակի եվրոպական գիտական պատկերացումների հետ։ Հետևաբար նյութը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես Հայաստանի վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքածու, այլև որպես այն ժամանակաշրջանի եվրոպական հետաքրքրության արտահայտություն դեպի հայկական պատմությունը, քրիստոնեական մշակույթը և Արարատի տարածաշրջանը։ Աշխատությունը կարող է կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունենալ Վաղարշապատի և Արարատի տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրության, հուշարձանների, մշակութային ժառանգության և եվրոպական հայագիտական հետաքրքրությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հայագետներին, հնագետներին, մշակութաբաններին, աշխարհագրագետներին և ճանապարհորդական գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը հնարավորություն է տալիս Արարատի և Վաղարշապատի պատմամշակութային միջավայրը դիտարկել օտարազգի հեղինակի դիտանկյունից՝ միավորելով աշխարհագրական նկարագրությունը, պատմական տեղեկությունները, հնագիտական դիտարկումները և հայկական մշակույթի վերաբերյալ վկայությունները։
Updated: 2026-09-06
Pedagogy
Դպրոցի և ընտանիքի համատեղ գործունեությունը կրտսեր դպրոցականների առողջ ապրելակերպի ձևավորման գործում (ֆիզիկական դաստիարակության օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է դպրոցի և ընտանիքի համագործակցության մանկավարժական նշանակության ուսումնասիրությանը կրտսեր դպրոցականների առողջ ապրելակերպի վերաբերյալ գիտելիքների, վերաբերմունքների և առօրյա օգտակար սովորությունների ձևավորման գործընթացում՝ ֆիզիկական դաստիարակությունը դիտարկելով որպես այդ համագործակցության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխայի զարգացման երկու հիմնական միջավայրերի՝ ընտանիքի և դպրոցի նպատակների, պահանջների և դաստիարակչական գործունեության համաձայնեցումն է։ Քննվում են կրտսեր դպրոցական տարիքի առանձնահատկությունները, որոնց պայմաններում աստիճանաբար ձևավորվում են ֆիզիկական ակտիվության, անձնական հիգիենայի, օրվա ռեժիմի, հանգստի և ընդհանուր առողջապահական վարքագծի վերաբերյալ պատկերացումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ֆիզիկական դաստիարակության դասերի կրթական և դաստիարակչական հնարավորություններին, շարժողական ակտիվության նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորմանը և երեխայի տարիքին ու անհատական հնարավորություններին համապատասխան ակտիվ կենսակերպի խրախուսմանը։ Ընտանիքի մասնակցությունը դիտարկվում է որպես դպրոցում ձևավորվող գիտելիքների և սովորությունների շարունակականությունն ապահովող կարևոր գործոն, քանի որ երեխայի առօրյա վարքագծի զգալի մասը ձևավորվում է ընտանեկան միջավայրում։ Ուսումնասիրվում են ուսուցիչների և ծնողների համագործակցության ձևերը՝ խորհրդատվությունները, ծնողական հանդիպումները, համատեղ կրթական և ֆիզկուլտուրային միջոցառումները, տեղեկատվական աշխատանքը և երեխայի զարգացման վերաբերյալ փոխադարձ հաղորդակցությունը։ Կարևորվում է այնպիսի միասնական մոտեցման ձևավորումը, որի դեպքում դպրոցական և ընտանեկան պահանջները չեն հակասում միմյանց, այլ նպաստում են երեխայի ինքնուրույնության, պատասխանատվության և առողջության նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի զարգացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել մանկավարժական դիտարկումներ, հարցումներ, զրույցներ և կրթական աշխատանքի արդյունքների համեմատական գնահատում՝ համագործակցության տարբեր ձևերի արդյունավետությունը պարզաբանելու նպատակով։ Առողջ ապրելակերպի ձևավորումը ներկայացվում է ոչ թե որպես առանձին սովորությունների մեխանիկական յուրացում, այլ որպես շարունակական կրթադաստիարակչական գործընթաց, որը պահանջում է երեխայի ֆիզիկական, հոգեբանական և սոցիալական զարգացման առանձնահատկությունների հաշվառում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տարրական կրթության մանկավարժության, ֆիզիկական դաստիարակության և ընտանեկան դաստիարակության մոտեցումները՝ դպրոցի և ընտանիքի արդյունավետ համագործակցության միջոցով երեխաների առողջության պահպանմանն ու ակտիվ կենսակերպի մշակույթի ձևավորմանը նպաստելու նպատակով։
Updated: 2026-09-22
Economics
Հարկային համակարգի կառուցվածքային փոփոխության հիմնախնդիրները (ՀՀ օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի կառուցվածքի ձևավորման, զարգացման և փոփոխությունների հետ կապված տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հարկային համակարգի կառուցվածքային բաղադրիչների փոխհարաբերությունները, հարկատեսակների դերը պետական եկամուտների ձևավորման գործում, հարկային բեռի բաշխման առանձնահատկությունները և հարկային քաղաքականության ազդեցությունը տնտեսական գործունեության վրա են։ Հարկային համակարգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման մեխանիզմ, այլև որպես տնտեսական քաղաքականության կարևոր գործիք, որի միջոցով հնարավոր է ազդել սպառման, խնայողությունների, ներդրումների, ձեռնարկատիրական ակտիվության և եկամուտների բաշխման գործընթացների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցությունը, տարբեր հարկատեսակների ֆիսկալ նշանակությունը, հարկային արտոնությունների և հատուկ հարկման ռեժիմների ազդեցությունը, ինչպես նաև հարկային բազայի ընդլայնման ու հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հարցին, թե հարկային համակարգի կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես են անդրադառնում տնտեսավարող սուբյեկտների վարքագծի, ներդրումային որոշումների, գործարար միջավայրի և տնտեսության տարբեր հատվածների զարգացման վրա։ Կարևոր ուղղություն է հարկային բեռի արդար և արդյունավետ բաշխման սկզբունքների ուսումնասիրությունը՝ պետական ֆինանսական պահանջները տնտեսական աճի խթանման և սոցիալական նպատակների հետ համադրելու տեսանկյունից։ Կարող են քննության առնվել նաև հարկային օրենսդրության կայունության, կանխատեսելիության և պարզության խնդիրները, քանի որ հարկային կանոնների հաճախակի կամ բարդ փոփոխությունները կարող են մեծացնել տնտեսավարողների վարչարարական ծախսերն ու անորոշությունը։ Հետազոտության մեջ կարող է նշանակալի տեղ զբաղեցնել հարկային վարչարարության կատարելագործումը, թվային գործիքների կիրառումը, հարկային կարգապահության բարձրացումը և ստվերային տնտեսական գործունեության սահմանափակման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների գնահատումը։ Հայաստանի փորձի ուսումնասիրությունը կարող է համադրվել միջազգային մոտեցումների հետ՝ բացահայտելու ազգային տնտեսական պայմաններին համապատասխան հարկային կառուցվածքի ձևավորման հնարավոր ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պետական ֆինանսների, հարկային քաղաքականության և մակրոտնտեսական կարգավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով համակարգային գնահատել հարկային համակարգի կառուցվածքային վերափոխումների պատճառները, տնտեսական հետևանքները և կատարելագործման հնարավորությունները։
Updated: 2026-09-28
History
Отклики революционного народничества 70-80-х гг. XIX в. в армянской действительности
Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի 1870–1880-ական թվականների ռուսական հեղափոխական նարոդնիկական շարժման գաղափարների արձագանքների և ազդեցությունների ուսումնասիրությանը հայկական հասարակական իրականության մեջ։ Հետազոտության առանցքում այն գաղափարական, քաղաքական և մշակութային ուղիներն են, որոնց միջոցով նարոդնիկական հայացքները տարածվել, ընկալվել և վերաիմաստավորվել են հայ մտավորականության ու հասարակական շրջանակների կողմից։ Քննվում են ժամանակաշրջանի սոցիալ-քաղաքական պայմանները, Ռուսական կայսրության հասարակական շարժումների զարգացումը և դրանց կապերը հայկական միջավայրում ձևավորվող գաղափարական որոնումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երիտասարդ մտավորականության, ուսանողության, մամուլի և հասարակական խմբերի դերին նոր գաղափարների տարածման գործում։ Նարոդնիկական շարժման գաղափարական համակարգը դիտարկվում է գյուղացիության հասարակական դերի, սոցիալական անհավասարության, հասարակության վերափոխման, ժողովրդական լուսավորության և քաղաքական պայքարի վերաբերյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ պատկերացումների համատեքստում։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է, թե այդ գաղափարներն ինչպիսի փոփոխությունների էին ենթարկվում հայկական հասարակության առանձնահատուկ սոցիալական, ազգային և մշակութային պայմաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ռուսական հասարակական մտքի և հայ մտավորականության միջև գաղափարական փոխազդեցության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով կրթական կենտրոնների, գրականության, մամուլի և անձնական կապերի նշանակությունը։ Քննության առարկա կարող են դառնալ հրապարակախոսական նյութերը, նամակագրությունը, հուշագրությունները, մամուլի հրապարակումները և այլ պատմական սկզբնաղբյուրներ, որոնք արտացոլում են ժամանակակիցների վերաբերմունքը սոցիալական ու քաղաքական փոփոխությունների վերաբերյալ գաղափարներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու գաղափարական ազդեցությունը կազմակերպված քաղաքական գործունեությունից և պարզելու, թե ռուսական հեղափոխական շարժումների առանձին գաղափարներ որքանով էին ընդունվում, քննադատվում կամ հարմարեցվում հայկական իրականության պահանջներին։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սոցիալական ազատագրության և ազգային խնդիրների փոխհարաբերությանը, քանի որ հայկական հասարակական մտքի զարգացման ընթացքում այդ հարցերը հաճախ հանդես էին գալիս փոխկապակցված ձևով։ Նյութը դիտարկվում է նաև XIX դարի երկրորդ կեսի հայ հասարակական-քաղաքական մտքի ընդհանուր զարգացման շրջանակում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել եվրոպական և ռուսական գաղափարական հոսանքների հետ նրա փոխազդեցությունը։ Աշխատությունը կարևոր է ժամանակաշրջանի գաղափարական բազմազանությունը, մտավորականության հասարակական դերակատարությունը և հայ հասարակական մտքի ձևավորման արտաքին ու ներքին գործոնները հասկանալու համար՝ միաժամանակ ներկայացնելով հեղափոխական նարոդնիկության ազդեցությունը որպես պատմական ուսումնասիրության առարկա, այլ ոչ թե որպես քաղաքական գնահատական։
Updated: 2026-09-19
Other Subjects
Նոր գրքեր: Հայաստան: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги. Арменика. Информационный указатель (1977, Օգոստոս, թիվ 8)
Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։
Updated: 2026-11-02
Culture
Фортепиано в камерно - инструментальных произведениях армянских композиторов (вторая половина XX века)
Աշխատությունը նվիրված է XX դարի երկրորդ կեսի հայ կոմպոզիտորների կամերային-գործիքային ստեղծագործություններում դաշնամուրի դերի, գործառույթի և գեղարվեստական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է դաշնամուրային պարտիայի տեղն ու նշանակությունը տարբեր կամերային կազմերում՝ հաշվի առնելով դրա մեղեդային, հարմոնիկ, ռիթմական, տեմբրային և կառուցվածքային գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դաշնամուրի և այլ գործիքների փոխհարաբերությանը, ձայնային հավասարակշռությանը, երկխոսային և անսամբլային սկզբունքներին, ինչպես նաև դաշնամուրային հնչողության միջոցով երաժշտական կերպարների և գեղարվեստական գաղափարների ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հայ կոմպոզիտորական դպրոցի զարգացման առանձնահատկություններին և այն ստեղծագործական որոնումներին, որոնք բնորոշ էին XX դարի երկրորդ կեսի երաժշտական մշակույթին։ Վերլուծության ընթացքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ազգային երաժշտական մտածողության, հայկական ժողովրդական երաժշտության ինտոնացիոն և ռիթմական տարրերի, ինչպես նաև ժամանակակից կոմպոզիցիոն տեխնիկաների դրսևորումը կամերային ստեղծագործություններում։ Դաշնամուրի պարտիայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է փոխվել դրա գեղարվեստական գործառույթը՝ ավանդական ուղեկցող դերից մինչև լիարժեք համահեղինակային և կառուցվածքաստեղծ դեր։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են քննության առնվել նաև դաշնամուրային տեխնիկայի առանձնահատկությունները, ռեգիստրային և տեմբրային հնարավորությունների օգտագործումը, հնչերանգային լուծումները, պոլիֆոնիկ և հոմոֆոնիկ կառուցվածքները, ինչպես նաև կատարողական բարդությունները։ Աշխատանքի կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն մեկտեղում է երաժշտատեսական և կատարողական վերլուծությունը՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ կամերային երաժշտության զարգացման և դաշնամուրի դերի մասին այդ գործընթացում։ Այն կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, դաշնակահարներին, կոմպոզիտորներին, կատարողներին, արվեստաբաններին և հայ երաժշտական մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։
Updated: 2026-09-23