Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Technology

    Բազմաբաղադրիչ նյութերի կիրառմամբ ասբեստազերծ արգելակային ջերմակայուն կոմպոզիտային շփանյութերի ստացման տեխնոլոգիայի մշակումը

    Աշխատությունը նվիրված է բազմաբաղադրիչ հումքային համակարգերի հիմքով ասբեստ չպարունակող, բարձր ջերմաստիճանների նկատմամբ կայուն կոմպոզիտային շփանյութերի ստեղծման և դրանց արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների մշակման խնդիրներին։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է տարբեր բաղադրիչների համատեղ ազդեցությունը նյութի կառուցվածքի, մեխանիկական ամրության, շփման գործակցի, մաշակայունության և ջերմային կայունության վրա՝ նպատակ ունենալով ստանալ արգելակային համակարգերում կիրառման համար համապատասխան հատկություններով կոմպոզիտ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կապակցող նյութերի, ամրացնող մանրաթելերի, հանքային և այլ լցանյութերի, շփման հատկությունները կարգավորող բաղադրիչների և տեխնոլոգիական հավելումների նպատակային ընտրությանը։ Կարևորվում է բաղադրության օպտիմալ հարաբերակցության որոշումը, քանի որ առանձին բաղադրիչների քանակական փոփոխությունները կարող են անմիջականորեն ազդել շփանյութի ջերմահաղորդականության, կարծրության, ամրության և շահագործման ընթացքում մաշման բնույթի վրա։ Ասբեստի բացառումը դիտարկվում է որպես նյութագիտական և տեխնոլոգիական կարևոր խնդիր, որը պահանջում է համապատասխան փոխարինող բաղադրիչների ընտրություն՝ առանց պատրաստի արտադրանքի անհրաժեշտ շահագործական հատկությունների վատթարացման։ Հետազոտվում են խառնուրդի պատրաստման, բաղադրիչների համասեռ բաշխման, ձևավորման, սեղմման և ջերմային մշակման տեխնոլոգիական փուլերը, ինչպես նաև դրանց պարամետրերի ազդեցությունը վերջնական կոմպոզիտի կառուցվածքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բարձր ջերմաստիճանային պայմաններում շփանյութի վարքին, քանի որ արգելակման ընթացքում առաջացող ջերմությունը կարող է փոփոխել նյութի մակերևութային շերտը և դրա շփական բնութագրերը։ Քննվում են շփման գործակցի կայունությունը տարբեր ջերմաստիճանային ու բեռնվածքային պայմաններում, մաշման ինտենսիվությունը և բազմակի ջերմային ազդեցություններից հետո նյութի հատկությունների պահպանման հնարավորությունը։ Կառուցվածքային և ֆիզիկամեխանիկական հետազոտությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բաղադրության, պատրաստման տեխնոլոգիայի և շահագործական ցուցանիշների միջև առկա կապերը։ Կարևորվում է նաև պատրաստի նյութի որակի վերահսկման չափանիշների սահմանումը և տարբեր բաղադրությունների համեմատական գնահատումը՝ առավել արդյունավետ տարբերակների ընտրության նպատակով։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ տրանսպորտային միջոցների և այլ տեխնիկական համակարգերի արգելակային հանգույցների համար ժամանակակից շփանյութերի արտադրության կատարելագործման, դրանց ջերմակայունության և ծառայության տևողության բարձրացման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նյութագիտության, կոմպոզիտային նյութերի տեխնոլոգիայի, տրիբոլոգիայի, մեքենաշինության և շփական նյութերի արտադրության ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-17
    Բազմաբաղադրիչ նյութերի կիրառմամբ ասբեստազերծ արգելակային ջերմակայուն կոմպոզիտային շփանյութերի ստացման տեխնոլոգիայի մշակումը
    Online

    Culture

    Համառոտ ձեռնարկ գծագրութեան

    Գիրքը գծագրության հիմունքներին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է սովորողներին տեխնիկական գծագրության սկզբնական գիտելիքներ հաղորդելու և նրանց գործնական կարողությունները զարգացնելու համար։ Աշխատությունը ներկայացնում է գծագրության ուսուցման կարևոր սկզբունքները՝ նպաստելով գծերի, երկրաչափական պատկերների, ձևերի և դրանց ճշգրիտ պատկերման եղանակների յուրացմանը։ Ձեռնարկը նախատեսված է կրթական նպատակների համար և արտացոլում է 19-րդ դարի հայ դպրոցներում գործնական ու տեխնիկական առարկաների դասավանդման զարգացման միտումները։ Այն կարևոր տեղ ունի հայերեն ուսումնական գրականության պատմության մեջ, քանի որ տեխնիկական գիտելիքները ներկայացնում է մայրենի լեզվով՝ նպաստելով մասնագիտական բառապաշարի ձևավորմանն ու տարածմանը։ Հրատարակությունը լույս է տեսել 1874 թվականին Վաղարշապատում՝ Սուրբ Էջմիածնի տպարանում, և բաղկացած է 72 էջից։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ կրթական համակարգի պատմության, գծագրության դասավանդման մեթոդների, տեխնիկական կրթության և 19-րդ դարի հայերեն մասնագիտական գրականության ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-10-24
    Համառոտ ձեռնարկ գծագրութեան
    Online

    Literature

    New books. Information bulletin. 2015 yearly

    Այս տեղեկատու հրատարակությունը ներկայացնում է 2015 թվականի ընթացքում հրատարակված նոր գրքերի վերաբերյալ համակարգված մատենագիտական տեղեկատվություն՝ ընթերցողներին, գրադարաններին, հետազոտողներին և գրքի ոլորտի մասնագետներին հնարավորություն տալով ծանոթանալու տվյալ տարվա նոր հրատարակություններին։ Նյութը կարող է ներառել տարբեր գիտական, կրթական, մշակութային, հասարակական և գեղարվեստական ուղղություններով լույս տեսած գրքերի մատենագիտական նկարագրություններ՝ ներկայացնելով հեղինակների, հրատարակությունների վերնագրերի, հրատարակման տվյալների և այլ անհրաժեշտ bibliographic տեղեկությունների ամբողջությունը։ Տեղեկատուի տարեկան բնույթը հնարավորություն է տալիս դիտարկել 2015 թվականի գրահրատարակչական գործընթացների ընդհանուր պատկերը և հետևել այդ ժամանակահատվածում հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանային ֆոնդերի համալրման, գրականության որոնման և ընտրության, մատենագիտական սպասարկման, գիտական հետազոտությունների և ընթերցողական պահանջների բավարարման համար։ Հրատարակության համակարգված կառուցվածքը հեշտացնում է անհրաժեշտ գրքերի վերաբերյալ տեղեկությունների հայտնաբերումը և կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր հետագա մատենագիտական կամ գրադարանագիտական աշխատանքների համար։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն նաև գրքի տարածման և ընթերցանության խթանման գործում, քանի որ մեկտեղում են որոշակի ժամանակահատվածում հրապարակված նոր գրականության մասին տեղեկատվությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը հանդես է գալիս որպես 2015 թվականի գրահրատարակչական նորույթների փաստագրական և մատենագիտական ուղեցույց՝ ապահովելով նոր գրքերի վերաբերյալ տեղեկատվության կազմակերպված, հասանելի և գործնական ներկայացում։

    Updated: 2026-09-12
    New books. Information bulletin. 2015 yearly
    Online

    Political Science

    Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունը և նրա դերը ՀՀ ազգային անվտանգության ապահովման գործում

    Աշխատությունը նվիրված է Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության գործունեության և Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ապահովման գործում դրա հնարավոր դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում կազմակերպությունը դիտարկվում է որպես տարածաշրջանային և միջազգային անվտանգության համակարգի բաղադրիչ՝ ուշադրություն դարձնելով դրա ձևավորման պատմությանը, նպատակներին, կառուցվածքին, անդամ պետությունների միջև ռազմաքաղաքական համագործակցության մեխանիզմներին և հավաքական անվտանգության սկզբունքներին։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի մասնակցության առանձնահատկությունները կազմակերպության շրջանակում և այն հնարավորությունները, որոնք կարող են կապված լինել պաշտպանական համագործակցության, ռազմական պատրաստվածության, տեղեկատվության փոխանակման, համատեղ միջոցառումների և ճգնաժամային իրավիճակներում փոխգործակցության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ ազգային անվտանգության վրա տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական իրավիճակի ազդեցությանը և այն հարցին, թե ինչ նշանակություն կարող են ունենալ բազմակողմ անվտանգության մեխանիզմները երկրի պաշտպանունակության և անվտանգության շահերի ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել կազմակերպության ռազմաքաղաքական կառույցները, հավաքական անվտանգության համակարգի գործնական հնարավորություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև անդամ պետությունների շահերի համադրման խնդիրները։ Կարևորվում է նաև Հայաստանի անվտանգության միջավայրի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանային հակամարտությունները, արտաքին քաղաքական զարգացումները և անվտանգության սպառնալիքների փոփոխվող բնույթը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոչ միայն կազմակերպության ֆորմալ նշանակությունը, այլև դրա իրական ազդեցության շրջանակը Հայաստանի անվտանգության քաղաքականության վրա։ Միաժամանակ քննարկվում են այն գործոնները, որոնք կարող են սահմանափակել հավաքական անվտանգության մեխանիզմների արդյունավետությունը՝ անդամ պետությունների տարբեր քաղաքական առաջնահերթությունները, շահերի հնարավոր հակասությունները և կազմակերպության ներսում որոշումների կայացման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ՀՀ անվտանգության քաղաքականության, միջազգային կազմակերպությունների և տարածաշրջանային անվտանգության համակարգերի վերաբերյալ ավելի ամբողջական պատկերացման ձևավորմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, անվտանգության ոլորտի հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների, իրավաբանների, ուսանողների և տարածաշրջանային քաղաքականությամբ զբաղվող փորձագետների համար։

    Updated: 2026-09-14
    Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունը և նրա դերը ՀՀ ազգային անվտանգության ապահովման գործում
    Online

    Chemistry

    Полигалогенорганические кислоты в синтезе карбоциклов

    Այս աշխատանքը նվիրված է պոլիհալոգենօրգանական թթուների կիրառությանը կարբոցիկլային միացությունների սինթեզում՝ ընդգծելով դրանց ռեակտիվության, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և օրգանական սինթեզի մեջ դերակատարման մեխանիզմները։ Հետազոտության մեջ պոլիհալոգենացված օրգանական թթուները դիտարկվում են որպես բազմաֆունկցիոնալ միջանկյալներ, որոնք իրենց էլեկտրոնաքաշող հալոգենային ատոմների շնորհիվ ունեն բարձր ռեակտիվություն և կարող են մասնակցել տարբեր նուկլեոֆիլ և ռադիկալային փոխակերպումների։ Աշխատությունը վերլուծում է այն հիմնական սինթետիկ ուղիները, որոնց միջոցով այս միացությունները նպաստում են փակ ածխածնային օղակների՝ կարբոցիկլերի ձևավորմանը, ներառյալ ցիկլացման, կոնդենսացման և վերախմբավորման ռեակցիաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռեակցիոն միջավայրի պայմանների՝ ջերմաստիճանի, լուծիչների, կատալիզատորների և հալոգենների տեսակի ազդեցությանը սինթեզի ելքի և ընտրողականության վրա։ Միաժամանակ քննարկվում են մեխանիստական մոդելները, որոնք բացատրում են միջանկյալ ակտիվ համալիրների ձևավորումը և դրանց վերածումը կայուն կարբոցիկլային կառուցվածքների։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ պոլիհալոգենօրգանական թթուները հանդիսանում են արժեքավոր գործիքներ օրգանական սինթեզում՝ հնարավորություն տալով արդյունավետ կառուցել բարդ կարբոցիկլային համակարգեր, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն դեղագործության, նյութագիտության և սինթետիկ քիմիայի տարբեր ոլորտներում։

    Updated: 2026-09-06
    Полигалогенорганические кислоты в синтезе карбоциклов
    Online

    Management

    Entrepreneurial Values and Strategic Management

    Entrepreneurial Values and Strategic Management-ը կառավարման և ձեռնարկատիրության ոլորտի ուսումնական ձեռնարկ է, որը համադրում է ձեռնարկատիրական արժեքների ձևավորման և ռազմավարական կառավարման հիմնական սկզբունքները, աշխատությունում ներկայացվում են ձեռնարկատիրական մտածողության հիմքերը՝ նախաձեռնողականություն, նորարարություն, ռիսկի ընդունում և արժեք ստեղծելու ունակություն, միաժամանակ բացատրվում են ռազմավարական կառավարման հիմնական փուլերը՝ նպատակների սահմանում, արտաքին և ներքին միջավայրի վերլուծություն, ռազմավարության ձևավորում, իրականացում և վերահսկում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում մրցակցային առավելության ստեղծմանը, կազմակերպական մշակույթին և փոփոխությունների կառավարման գործընթացներին, ինչպես նաև ձեռնարկությունների երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարություններին գլոբալ շուկայական պայմաններում, աշխատությունը ներառում է նաև գործնական օրինակներ և մոդելներ, որոնք օգնում են հասկանալ ձեռնարկատիրության և կառավարման փոխկապակցվածությունը՝ նպատակ ունենալով զարգացնել ռազմավարական մտածողություն և գործարար հմտություններ։

    Updated: 2026-09-20
    Entrepreneurial Values and Strategic Management