More in Literature

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Technology

    Создание базовой геоинформационной системы в сфере кадастра, ее внедрение и пути повышения эффективности использования в системах государственного управления местного самоуправления

    Աշխատությունը նվիրված է կադաստրի ոլորտում բազային երկրատեղեկատվական համակարգի ձևավորման, գործնական ներդրման և պետական կառավարման ու տեղական ինքնակառավարման համակարգերում դրա կիրառման արդյունավետության բարձրացման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տարածական և կադաստրային տվյալների միասնական տեղեկատվական միջավայրի ստեղծումն է, որը հնարավորություն է տալիս հավաքագրել, համակարգել, պահպանել, թարմացնել, վերլուծել և քարտեզագրական ձևով ներկայացնել անշարժ գույքի, հողային ռեսուրսների, վարչատարածքային միավորների և տարածքային ենթակառուցվածքների վերաբերյալ տվյալները։ Քննվում են համակարգի կառուցվածքային և գործառական բաղադրիչները, տարածական տվյալների բազաների նախագծման սկզբունքները, թվային քարտեզագրության հնարավորությունները և տարբեր տեղեկատվական շտեմարանների փոխգործունակության ապահովման հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կադաստրային տվյալների ճշգրտությանը, ամբողջականությանը, արդիականությանը և միասնականացմանը, քանի որ այդ հատկանիշներն ուղղակիորեն պայմանավորում են տեղեկատվական համակարգի գործնական արժեքը կառավարչական որոշումների ընդունման ընթացքում։ Ուսումնասիրվում են պետական կառավարման մարմինների և համայնքների տեղեկատվական պահանջները՝ տարածքային պլանավորման, հողօգտագործման, անշարժ գույքի հաշվառման, համայնքային ենթակառուցվածքների կառավարման և այլ գործառույթների իրականացման համատեքստում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր գերատեսչությունների միջև տարածական տեղեկատվության փոխանակման կազմակերպումը և կրկնվող տվյալների ստեղծման նվազեցումը։ Դիտարկվում են նաև համակարգի ներդրման կազմակերպական, տեխնիկական և իրավական նախադրյալները, տվյալների հասանելիության ու պաշտպանության հարցերը, ինչպես նաև տեղեկատվության պարբերական թարմացման մեխանիզմների նշանակությունը։ Արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները կապվում են տվյալների ստանդարտացման, թվայնացման, տեղեկատվական հոսքերի ավտոմատացման, միասնական դասակարգիչների կիրառման և կառավարման տարբեր մակարդակների միջև տեղեկատվական փոխգործակցության կատարելագործման հետ։ Երկրատեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը կարող է նպաստել տարածքային երևույթների տեսողական ներկայացմանը, տարածական վերլուծությունների իրականացմանը և որոշումների հիմնավորման համար անհրաժեշտ տեղեկատվության արագ ստացմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գեոինֆորմատիկայի, կադաստրի, տարածական տվյալների կառավարման և հանրային կառավարման մոտեցումները՝ ներկայացնելով երկրատեղեկատվական համակարգերը որպես պետական ու համայնքային կառավարման տեղեկատվական ապահովման կարևոր գործիք։

    Updated: 2026-09-22
    Создание базовой геоинформационной системы в сфере кадастра, ее внедрение и пути повышения эффективности использования в системах государственного управления местного самоуправления
    Online

    Literature

    Խղճի և պատասխանատվության մոտիվները Լիլիան Հելլմանի ստեղծագործություններում

    Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Լիլիան Հելլմանի ստեղծագործություններում խղճի, բարոյական ընտրության և պատասխանատվության գաղափարների քննությանը՝ բացահայտելով դրանց դերը հեղինակի դրամատուրգիական աշխարհում և կերպարների հոգեբանական կառուցվածքում։ Հելլմանի պիեսներում մարդկային հարաբերությունները հաճախ զարգանում են բարոյական բարդ իրավիճակների պայմաններում, երբ հերոսները ստիպված են ընտրություն կատարել անձնական շահի, վախի, հավատարմության, ճշմարտության և արդարության միջև։ Այդ ընտրությունները ոչ միայն առաջ են մղում դրամատիկական գործողությունը, այլև բացահայտում են մարդու ներքին աշխարհը, նրա արժեքային համակարգը և սեփական արարքների հետևանքների նկատմամբ վերաբերմունքը։ Խղճի թեման Հելլմանի ստեղծագործություններում հանդես է գալիս որպես մարդու ներքին դատաստանի յուրահատուկ ձև։ Կերպարները կարող են փորձել արդարացնել իրենց քայլերը, թաքցնել ճշմարտությունը կամ պատասխանատվությունը փոխանցել ուրիշներին, սակայն անցյալի որոշումները շարունակում են ազդել նրանց հոգեբանական վիճակի և հարաբերությունների վրա։ Այս տեսանկյունից խիղճը ոչ միայն բարոյական չափանիշ է, այլև ներքին հակամարտության աղբյուր, որը հաճախ ավելի ուժեղ է դառնում արտաքին ճնշումներից։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատասխանատվության խնդրին։ Հելլմանի հերոսները գործում են այնպիսի սոցիալական և բարոյական միջավայրում, որտեղ անհատի որոշումները կարող են ազդեցություն ունենալ ոչ միայն իր, այլև շրջապատի մարդկանց կյանքի վրա։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ պատասխանատվությունից խուսափելու փորձը հաճախ հանգեցնում է նոր հակասությունների, իսկ լռությունը, անգործությունը կամ ճշմարտությունը թաքցնելը կարող են ունենալ նույնքան ծանր հետևանքներ, որքան անմիջական գործողությունը։ Այս պատճառով նրա դրամատուրգիայում բարոյական ընտրությունը հազվադեպ է ներկայացվում որպես պարզ և միանշանակ գործընթաց։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունը։ Հելլմանի ստեղծագործություններում մարդը հաճախ հայտնվում է սոցիալական ճնշումների, քաղաքական իրավիճակների, իշխանության հարաբերությունների և հասարակական կարծիքի ազդեցության ներքո։ Այդ պայմաններում սեփական խղճին հավատարիմ մնալը պահանջում է ոչ միայն ներքին համոզվածություն, այլև քաջություն։ Հեղինակը հետաքրքրված է հատկապես այն պահով, երբ անհատը պետք է որոշի՝ ենթարկվել միջավայրի պահանջներին, թե պաշտպանել իր բարոյական սկզբունքները՝ գիտակցելով հնարավոր կորուստներն ու վտանգները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է լռության և մեղսակցության խնդիրը։ Հելլմանի կերպարների վարքագծում լռությունը երբեմն կարող է թվալ չեզոք դիրք, սակայն ստեղծագործությունների տրամաբանության մեջ այն հաճախ վերածվում է պատասխանատվությունից խուսափելու կամ անարդարությանն անուղղակիորեն մասնակցելու ձևի։ Այս հանգամանքը հատկապես կարևոր է հեղինակի սոցիալական և քաղաքական թեմատիկայի ուսումնասիրության համար, քանի որ բարոյական դիրքորոշումը դրսևորվում է ոչ միայն այն բանում, թե մարդն ինչ է անում, այլև այն հարցում, թե ինչի դեմ է նա պատրաստ խոսել և ինչի նկատմամբ է ընտրում լռել։ Հելլմանի դրամատուրգիայի առանձնահատկություններից է նաև կերպարների հոգեբանական երկիմաստությունը։ Նրա հերոսները սովորաբար չեն բաժանվում պարզապես «բարի» և «չար» կողմերի։ Նրանց գործողությունների հիմքում կարող են միաժամանակ լինել սերը, վախը, շահը, նախանձը, հավակնությունը, հավատարմությունը կամ ինքնապաշտպանության ցանկությունը։ Այդ բազմաշերտությունը հնարավորություն է տալիս բարոյական խնդիրները ներկայացնել ավելի իրատեսական կերպով և ցույց տալ, որ պատասխանատվության հարցը հաճախ առաջանում է հենց հակասական իրավիճակներում, երբ ճիշտ որոշումը հեշտ չէ։ Խղճի և պատասխանատվության թեմաները կապված են նաև հիշողության հետ։ Անցյալում կատարված գործողությունները Հելլմանի ստեղծագործություններում հաճախ չեն անհետանում ժամանակի հետ, այլ շարունակում են գոյություն ունենալ կերպարների գիտակցության մեջ։ Հիշողությունը կարող է վերածվել մեղքի, զղջման կամ ինքնադատաստանի աղբյուրի և ստիպել մարդուն վերադառնալ նախկին ընտրություններին։ Այսպիսով, անցյալը դառնում է ներկայի բարոյական խնդիրների անբաժանելի մասը։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Հելլմանի ստեղծագործությունների արժեքավոր կողմերից մեկը մարդու բարոյական պատասխանատվության նկատմամբ հետևողական հետաքրքրությունն է։ Նրա դրամատուրգիան ընթերցողին և հանդիսատեսին ստիպում է ոչ միայն հետևել գործողությունների զարգացմանը, այլև գնահատել կերպարների ընտրությունները, դրանց պատճառները և հետևանքները։ Խիղճը, պատասխանատվությունը, մեղավորությունը, լռությունը, ճշմարտությունը և բարոյական դիմադրությունը միավորվում են՝ ստեղծելով մարդկային վարքագծի բարդ և հակասական պատկերը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ամերիկյան գրականությամբ, դրամատուրգիայով, բարոյափիլիսոփայական խնդիրներով և XX դարի մշակութային ու հասարակական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալու Լիլիան Հելլմանի ստեղծագործությունների գաղափարական բովանդակությունն ու կերպարների ներքին դրամատիզմը։

    Updated: 2026-09-05
    Խղճի և պատասխանատվության մոտիվները Լիլիան Հելլմանի ստեղծագործություններում
    Online

    History

    Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ արաբական աղբյուրներ, հատոր Բ․ Իբն ալ-Ասիր

    Սույն աշխատությունը հայ ժողովրդի պատմության ուսումնասիրության համար կարևոր նշանակություն ունեցող սկզբնաղբյուրների ժողովածուի երկրորդ հատորն է՝ նվիրված արաբական պատմագրական ժառանգությանը և մասնավորապես միջնադարյան արաբ պատմիչ Իբն ալ-Ասիրի երկերում պահպանված տեղեկություններին Հայաստանի, հայ ժողովրդի և տարածաշրջանի պատմական զարգացումների վերաբերյալ։ Այն ներկայացնում է արաբական պատմագիտական ավանդույթի այն արժեքավոր վկայությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս Հայաստանի անցյալը դիտարկել ոչ միայն հայկական և բյուզանդական, այլև արաբական պատմական մտածողության ու պատմագրության տեսանկյունից։ Իբն ալ-Ասիրը միջնադարյան իսլամական աշխարհի նշանավոր պատմագիրներից է, որի աշխատություններում արտացոլված են Մերձավոր Արևելքի, Հարավային Կովկասի և հարակից տարածքների քաղաքական, ռազմական ու հասարակական իրադարձությունները։ Նրա պատմական հաղորդումները կարևոր տեղեկություններ են պարունակում Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի, հայկական իշխանությունների և քաղաքական կազմավորումների, հայերի ու հարևան ժողովուրդների փոխհարաբերությունների, տարածաշրջանում տեղի ունեցած պատերազմների, ռազմական արշավանքների, իշխանական փոփոխությունների, դիվանագիտական հարաբերությունների և պատմական իրադարձությունների հաջորդականության մասին։ Ժողովածուում ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի միջնադարյան պատմության այն դրվագները, որոնք տարբեր պատճառներով կարող են ոչ ամբողջական կերպով արտացոլված լինել հայկական գրավոր աղբյուրներում, ինչպես նաև համադրելու արաբական պատմագրական տեղեկությունները հայ պատմիչների և այլ ժողովուրդների պատմական վկայությունների հետ։ Առանձնահատուկ արժեք ունեն այն հաղորդումները, որոնք վերաբերում են արաբական խալիֆայության և Հայաստանի պատմական փոխհարաբերություններին, արաբական արշավանքներին, քաղաքական գերիշխանության հաստատմանն ու փոփոխություններին, տեղական իշխանությունների դիրքին, ինչպես նաև տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված քաղաքական և ռազմական կապերին։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ արաբական պատմագրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու միջնադարյան Հայաստանի պատմության արտաքին ընկալումը, տարբեր քաղաքական ուժերի շահերը և տարածաշրջանային իրադարձությունների փոխկապակցվածությունը։ Իբն ալ-Ասիրի հաղորդումները կարևոր նյութ են Հայաստանի քաղաքական պատմության ժամանակագրությունը ճշգրտելու, պատմական իրադարձությունների ընթացքը վերակազմելու, առանձին փաստերի արժանահավատությունը համադրական եղանակով գնահատելու և միջնադարյան Արևելքի պատմության ընդհանուր պատկերը ամբողջացնելու համար։ Ժողովածուն կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայագիտության սկզբնաղբյուրագիտական գրականության մեջ, քանի որ օտարալեզու պատմական վկայությունների գիտական շրջանառության մեջ ներմուծումը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու Հայաստանի պատմության ուսումնասիրման աղբյուրագիտական հիմքը և այն դիտարկելու ավելի լայն միջազգային ու տարածաշրջանային համատեքստում։ Այն արժեքավոր աշխատություն է Հայաստանի միջնադարյան պատմությամբ, արաբական պատմագրությամբ, հայ-արաբական հարաբերություններով, Արևելքի ժողովուրդների քաղաքական ու մշակութային փոխազդեցություններով հետաքրքրվող պատմաբանների, արևելագետների, հայագետների, ասպիրանտների, ուսանողների և հետազոտողների համար։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի նաև պատմական սկզբնաղբյուրների հետ աշխատելու մեթոդաբանության տեսանկյունից՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալու Հայաստանի մասին օտար պատմագիրների պահպանած տեղեկություններին և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ ժողովրդի պատմական անցյալի, տարածաշրջանային դերի ու միջնադարյան աշխարհի քաղաքական զարգացումներում ունեցած մասնակցության մասին։

    Updated: 2026-11-17
    Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ արաբական աղբյուրներ, հատոր Բ․ Իբն ալ-Ասիր
    Online

    Law

    Բերա-Շիշլիի հայոց ազգային գերեզմանատան կանոնագիրք

    Այս հրատարակությունը ներկայացնում է Բերա-Շիշլիի հայոց ազգային գերեզմանատան կանոնագիրքը՝ գերեզմանատան կազմակերպման, պահպանման և գործունեության կարգը սահմանող փաստաթուղթը։ Այն վերաբերում է Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի կարևոր հասարակական հաստատություններից մեկի կառավարմանն ու կազմակերպական աշխատանքներին։ Նման կանոնագրքերը սովորաբար սահմանում էին գերեզմանատան տարածքի օգտագործման, հուղարկավորությունների կազմակերպման, գերեզմանատեղերի հատկացման, տարածքի մաքրության ու պահպանության և վարչական պատասխանատվության հետ կապված կարգավորումներ։ Փաստաթուղթը կարող էր անդրադառնալ նաև գերեզմանատան կառավարման մարմինների պարտականություններին, ծախսերի ու վճարների սահմանման սկզբունքներին, ինչպես նաև համայնքի անդամների և պատասխանատու անձանց միջև հարաբերությունների կարգավորմանը։ Այսպիսի կանոնների առկայությունը կարևոր էր գերեզմանատան բնականոն գործունեությունն ապահովելու, ընդհանուր տարածքի նկատմամբ հոգածություն պահպանելու և հուղարկավորության հետ կապված գործընթացները կազմակերպված ձևով իրականացնելու համար։ Հրատարակությունը կարող է պատմական տեղեկություններ պարունակել 19-րդ դարի Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի ինքնակառավարման, ազգային հաստատությունների կառավարման և թաղման ավանդույթների կարգավորման մասին։ Այն արժեքավոր աղբյուր կարող է լինել հայոց գերեզմանատների պատմությամբ, համայնքային հաստատությունների գործունեությամբ և Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության հասարակական կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։ Միաժամանակ, առանց կանոնագրքի ամբողջական տեքստին ծանոթանալու հնարավոր չէ հստակ նշել սահմանված բոլոր կանոնները, վարչական կառուցվածքը կամ գերեզմանատան օգտագործման և պահպանության կոնկրետ պայմանները։

    Updated: 2026-10-24
    Բերա-Շիշլիի հայոց ազգային գերեզմանատան կանոնագիրք
    Online

    Mathematics

    Աստղաչափական և քանակական եղանակների կիրառությունը հայոց տոմարի որոշ խնդիրներ լուծելիս

    Աշխատությունը նվիրված է հայոց տոմարի պատմության և կառուցվածքի առանձին խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ աստղագիտական հաշվարկների և քանակական վերլուծության մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում օրացուցային համակարգի ժամանակագրական առանձնահատկությունների, տարվա կառուցվածքի, ամսաթվերի համապատասխանեցման և պատմական ժամանակագրության ճշգրտման հետ կապված հարցերն են։ Հայոց տոմարը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմամշակութային երևույթ, այլև որպես որոշակի մաթեմատիկական ու աստղագիտական սկզբունքներով գործող ժամանակի հաշվարկման համակարգ, որի ուսումնասիրությունը պահանջում է պատմական աղբյուրների տվյալների և հաշվարկային մեթոդների համադրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տոմարական տարիների, օրերի և պարբերաշրջանների հարաբերակցությանը, տարբեր օրացուցային համակարգերի միջև ամսաթվերի փոխարկման խնդիրներին և ժամանակագրական տվյալների հնարավոր անհամապատասխանությունների բացահայտմանը։ Աստղաչափական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս պատմական տեղեկությունները համադրել երկնային երևույթների պարբերականության հետ՝ այն դեպքերում, երբ սկզբնաղբյուրներում հիշատակված աստղագիտական տվյալները կարող են ծառայել իրադարձությունների ժամանակագրման լրացուցիչ հենակետ։ Քանակական մեթոդների կիրառմամբ հնարավոր է համակարգել մեծաթիվ տոմարական տվյալներ, ստուգել հաշվարկների ներքին համապատասխանությունը և համեմատել տարբեր ժամանակագրական վարկածներ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև նահանջային համակարգերի, շարժական ու անշարժ տոմարների հարաբերակցության, տոմարական շրջանների և դրանց պատմական կիրառության հարցերին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական, հուլյան և այլ ժամանակագրական համակարգերի միջև համապատասխանությունների որոշումը, քանի որ պատմական աղբյուրներում հանդիպող թվականների ճիշտ մեկնաբանությունը կարևոր է իրադարձությունների հաջորդականության վերականգնման համար։ Մաթեմատիկական հաշվարկների և աղբյուրագիտական քննության համադրումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել միայն մեկնաբանական մոտեցումներից առաջացող անորոշությունները և ստուգել առաջարկվող ժամանակագրական լուծումների հիմնավորվածությունը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև ձեռագրերում, տարեգրություններում և հիշատակարաններում պահպանված տոմարական տվյալների ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է տոմարագիտության, աստղագիտության, մաթեմատիկական ժամանակագրության և աղբյուրագիտության մեթոդները՝ հայոց տոմարի կառուցվածքի ու պատմական կիրառության հետ կապված խնդիրների առավել ճշգրիտ և համակարգված ուսումնասիրության նպատակով։

    Updated: 2026-09-22
    Աստղաչափական և քանակական եղանակների կիրառությունը հայոց տոմարի որոշ խնդիրներ լուծելիս
    Online

    Mathematics

    Квантовое перепутывание и диссипативные эффекты в нелинейных системах с временной модуляцией

    Տեսական և քվանտային ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակային մոդուլյացիայով ոչ գծային համակարգերում քվանտային փոխկապակցվածության ձևավորման և դիսիպատիվ երևույթների ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում փոխազդող քվանտային ենթահամակարգերի դինամիկան, դրանց միջև առաջացող վիճակային կապերը և արտաքին ժամանակային ազդեցությունների դերը համակարգի վարքագծի ձևավորման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ գծային փոխազդեցությունների, մոդուլյացիայի պարամետրերի և էներգիայի կորստի մեխանիզմների ազդեցությանը քվանտային վիճակների զարգացման վրա։ Վերլուծվում են բաց քվանտային համակարգերին բնորոշ դիսիպացիայի և դեկոհերենտության գործընթացները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը քվանտային փոխկապակցվածության պահպանման և փոփոխության վրա։ Քննարկվում են համապատասխան մաթեմատիկական մոդելները, դինամիկական հավասարումները և համակարգի վարքագծի տեսական նկարագրման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու ժամանակից կախված արտաքին ազդեցությունների և շրջակա միջավայրի հետ փոխազդեցության դերը ոչ գծային քվանտային համակարգերում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քվանտային ֆիզիկայի, ոչ գծային դինամիկայի, քվանտային օպտիկայի և բաց քվանտային համակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-07
    Квантовое перепутывание и диссипативные эффекты в нелинейных системах с временной модуляцией