Կիլիկիայի հայկական պետության քրեական իրավունքը

Литература

Հրատարակությունը ներկայացնում է ազգային երգիչների ստեղծագործական ժառանգությունը՝ ընդգրկվելով հայ երգային և բանաստեղծական մշակույթի պահպանման ու տարածման պատմության մեջ։ Ազգային երգիչների արվեստը կարևոր դեր է ունեցել ժողովրդի հոգևոր կյանքի, պատմական հիշողության և մշակութային ինքնության արտահայտման գործում։ Նրանց երգերում արտացոլվել են մարդկային զգացմունքները, սիրո ու կարոտի ապրումները, հայրենիքի և ժողովրդի հանդեպ կապվածությունը, բարոյական պատկերացումները և հասարակական կյանքի տարբեր դրսևորումները։ Երգերը հաճախ փոխանցվել են բանավոր ավանդությամբ, կատարվել տարբեր համայնքներում և ժամանակի ընթացքում ձեռք բերել տարբերակներ՝ պահպանելով իրենց հիմնական թեմաներն ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Դրանց տպագիր հավաքումն ու տարածումը նպաստել են ստեղծագործությունների ամրագրմանը, ընթերցողների շրջանակի ընդլայնմանը և հետագա սերունդների համար մշակութային ժառանգության պահպանմանը։ Ժողովածուն կարող է օգտակար լինել հայ աշուղական արվեստի, երաժշտական բանահյուսության, բանաստեղծական լեզվի և 19-րդ դարի հայ մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ազգային երգարվեստի գրավոր ներկայացման ձևերին և տպագիր գրքի դերին ժողովրդական ու հեղինակային ստեղծագործությունների տարածման գործում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ երգային ժառանգությամբ և դրա պատմական զարգացմամբ զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Лингвистика

Ռուսերենի և հայերենի միջև լեզվական հաղորդակցությունը դյուրացնելու և երկու լեզուների բառապաշարի յուրացմանը նպաստելու նպատակով կազմված այս աշխատությունը երկլեզու բառարան է, որն ուղղված է ռուսերեն բառերի հայերեն համարժեքների ներկայացմանը և լեզվական գիտելիքների գործնական կիրառության ապահովմանը։ Գրքի հիմնական նպատակն է ընթերցողին հնարավորություն տալու հասկանալ ռուսերեն բառերի իմաստները, գտնել դրանց համապատասխան հայերեն արտահայտությունները և զարգացնել երկու լեզուներով հաղորդակցվելու ու գրավոր խոսք կազմելու հմտությունները։ Համառոտ բառարանային ձևաչափը վկայում է գործնական կիրառության առաջնահերթության մասին. այն նախատեսված է որպես լեզվական տեղեկատու միջոց, որը կարող է օգտակար լինել ինչպես ռուսերեն սովորող հայախոսների, այնպես էլ հայերենին ծանոթանալ ցանկացող ռուսախոսների համար։ Աշխատության բովանդակային առանցքը բառային միավորների ընտրությունն ու դրանց իմաստային համապատասխանությունների ներկայացումն է։ Ռուսերեն բառերի հայերեն համարժեքների միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում համեմատելու երկու լեզուների բառապաշարային համակարգերը, ճանաչելու բառերի իմաստային նրբերանգները և ընդլայնելու սեփական լեզվական պաշարը։ Նման բառարանները կարևոր դեր ունեն օտար լեզվի ուսուցման գործընթացում, քանի որ բառի իմաստի ճիշտ ըմբռնումը նախապայման է ընթերցանության, թարգմանության, խոսակցական հաղորդակցության և գրավոր արտահայտման համար։ Բառային համապատասխանությունների ներկայացումը նպաստում է նաև երկու լեզուների կառուցվածքային ու իմաստային առանձնահատկությունների ճանաչմանը՝ հնարավորություն տալով համեմատելու բառերի կիրառության ոլորտները և դրանց նշանակությունները տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Աշխատության կրթական նշանակությունը հատկապես կարևորվում է ռուսերենի և հայերենի միջև լեզվական միջնորդության ապահովման տեսանկյունից։ Ռուսերենը 19-րդ դարում աստիճանաբար ընդլայնում էր իր գործածությունը կրթական, վարչական, գիտական և հասարակական միջավայրերում, իսկ հայ կրթական հաստատություններում դրա ուսուցումը կարևոր տեղ էր զբաղեցնում ժամանակակից գիտելիքների ձեռքբերման և միջմշակութային հաղորդակցության զարգացման գործում։ Այս պայմաններում երկլեզու բառարանների ստեղծումը անհրաժեշտ գործիք էր դառնում ռուսերենով մատչելի դարձած գիտական ու գրական նյութերը հայերենով հասկանալու և հայերեն մտքերը ռուսերեն արտահայտելու համար։ Բառարանը կարող էր ծառայել նաև թարգմանական աշխատանքներին՝ օգնելով գտնել բառերի համապատասխան իմաստային համարժեքները և խուսափել լեզվական անհարկի շփոթություններից։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկություններից է նրա գործնական ուղղվածությունը։ Ի տարբերություն ընդարձակ լեզվաբանական ուսումնասիրությունների՝ բառարանային ձեռնարկը կենտրոնանում է անմիջականորեն կիրառելի տեղեկությունների տրամադրման վրա՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով արագ գտնելու անհրաժեշտ բառը և դրա հայերեն համարժեքը։ Այսպիսի հրատարակությունները նպաստում էին ինքնուրույն ուսուցման զարգացմանը, բառապաշարի հարստացմանը և լեզվական ինքնակրթության տարածմանը։ Դրանք կարևոր նշանակություն ունեին նաև դպրոցական կրթության մեջ, քանի որ սովորողներին ապահովում էին օտար լեզվի յուրացման համար անհրաժեշտ օժանդակ նյութերով։ Պատմական և մշակութային առումով աշխատությունը նշանակալի է 19-րդ դարի հայ բառարանագրության և ռուս-հայկական լեզվամշակութային կապերի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը հայ կրթական և գիտական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որի գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայագիտական ուսումնասիրությունների, լեզվական կրթության, գիտական գրականության և թարգմանական աշխատանքի զարգացմանը։ Ճեմարանի հրատարակչական գործունեության շրջանակում լույս տեսած լեզվաբանական աշխատությունները նպաստում էին հայերեն ուսումնական գրականության հարստացմանը և ռուսական կրթամշակութային միջավայրի հետ հայ մտավոր կյանքի կապերի ամրապնդմանը։ Ռուսերեն-հայերեն բառարանների ստեղծումը կարևոր քայլ էր նաև հայերեն մասնագիտական բառապաշարի զարգացման և երկու լեզուների միջև թարգմանական համապատասխանությունների ձևավորման ուղղությամբ։ Գրական առանձնահատկությունների տեսանկյունից աշխատությունը պատկանում է երկլեզու բառարանագրության գործնական ժանրին։ Դրա կառուցվածքային հիմնական սկզբունքներն են բառային միավորների ընտրությունը, դրանց իմաստային համադրումը և համապատասխան լեզվով ներկայացումը։ Բառարանային այս ձևաչափը միավորում է ճանաչողական և ուսուցողական գործառույթները՝ ծառայելով որպես լեզվի յուրացման, թարգմանության և ինքնուրույն աշխատանքի օժանդակ միջոց։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ-ռուսական լեզվական հարաբերությունների, հայ բառարանագրության պատմության, 19-րդ դարի կրթական համակարգի և Լազարյան ճեմարանի գիտակրթական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, բառարանագետներին, թարգմանիչներին, հայ և ռուս լեզուների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև հայ կրթական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա կարևոր ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է երկու լեզուների բառապաշարային կապերի ճանաչման, հայերեն բառարանագրական ավանդույթի զարգացման և ռուսերենի ուսուցման պատմական մեթոդների ուսումնասիրության հնարավորությամբ։

История

Այս նյութը վերաբերում է խորհրդային շրջանում գրադարանների դերակատարմանը գաղափարական աշխատանքի և պետական քաղաքականության տարածման գործընթացում՝ հատկապես ՍՄԿՊ Կենտկոմի հունիսյան պլենումի որոշումների պրոպագանդման համատեքստում։ Այն ներկայացնում է, թե ինչպես էին գրադարանները օգտագործվում որպես մշակութային-կրթական ինստիտուտներ՝ զանգվածների քաղաքական իրազեկվածությունը բարձրացնելու, կուսակցական որոշումների բովանդակությունը բացատրելու և հասարակության մեջ գաղափարական ազդեցություն տարածելու նպատակով։ Շեշտադրվում է գրադարանային աշխատողների կազմակերպչական և մեթոդական գործունեությունը՝ գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ քննարկումների, ընթերցողական հանդիպումների և քարոզչական նյութերի տարածման միջոցով։ Նյութը նաև ընդգծում է գրադարանների ինտեգրումը պետական գաղափարախոսական համակարգին, որտեղ դրանք ոչ միայն տեղեկատվության պահպանման վայրեր էին, այլ նաև ակտիվ դեր ունեին հասարակական կարծիքի ձևավորման մեջ՝ համապատասխանեցնելով իրենց աշխատանքը կուսակցական որոշումների պահանջներին և ուղղություններին։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հին Հռոմի պատմության համառոտ և համակարգված ներկայացմանը՝ անդրադառնալով հռոմեական քաղաքակրթության ծագմանը, Հռոմի պետականության ձևավորմանը, քաղաքական ու հասարակական կառուցվածքի զարգացմանը, ռազմական նվաճումներին, մշակութային վերելքին և պատմական անկմանը։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հին աշխարհի ամենաազդեցիկ պետություններից մեկի պատմական ընթացքին՝ սկզբնական ավանդական ժամանակներից մինչև Հռոմեական կայսրության անկումն ու նրա քաղաքակրթական ժառանգության տարածումը։ Աշխատության պատմական շարադրանքի կարևոր սկզբնակետը Հռոմ քաղաքի հիմնադրման ավանդական պատմությունն է, որը կապված է Հռոմուլոսի և Հռեմոսի մասին առասպելի հետ։ Հռոմի վաղ շրջանի պատմության ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ճանաչելու թագավորական իշխանության ձևավորման, հռոմեական հասարակության կազմակերպման, կրոնական ավանդույթների և պետական կառավարման սկզբնական համակարգի առանձնահատկությունները։ Հետագա պատմական զարգացումը կապված է թագավորական կարգի վերացման և հանրապետական կառավարման հաստատման հետ, որի ընթացքում ձևավորվում են սենատի, ժողովրդական ժողովների, հյուպատոսների և պետական այլ մարմինների դերերն ու լիազորությունները։ Հռոմեական հանրապետության պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հասարակական տարբեր խավերի միջև պայքարը, պատրիկների և պլեբեյների հարաբերությունները, իրավական համակարգի զարգացումը և քաղաքացիական իրավունքների ընդլայնումը։ Պետության հզորացմանը զուգընթաց Հռոմը սկսում է իրականացնել լայնածավալ ռազմական արշավանքներ՝ աստիճանաբար ընդլայնելով իր ազդեցությունը Ապենինյան թերակղզում և Միջերկրական ծովի ավազանում։ Պունիկյան պատերազմները, հատկապես Կարթագենի դեմ երկարատև պայքարը, վճռորոշ նշանակություն են ունենում Հռոմի՝ որպես միջերկրածովյան գերտերության հաստատման գործում։ Հետագա նվաճումները Հռոմին հնարավորություն են տալիս ընդլայնելու իր տարածքները, վերահսկողություն հաստատելու բազմաթիվ ժողովուրդների ու երկրամասերի նկատմամբ և ձևավորելու բազմազգ պետական համակարգ։ Աշխատության կարևոր թեմաներից է նաև հանրապետական կարգերի ճգնաժամը, որը պայմանավորված էր հասարակական անհավասարության խորացմամբ, քաղաքական հակամարտություններով, զորավարների ազդեցության աճով և իշխանության կենտրոնացման ձգտումներով։ Այս գործընթացների համատեքստում ներկայացվում են Մարիոսի, Սուլլայի, Պոմպեոսի, Կեսարի և այլ նշանավոր պատմական գործիչների գործունեությունը, ինչպես նաև քաղաքացիական պատերազմները, որոնք հանգեցրին հանրապետական կառավարման թուլացմանն ու կայսերական իշխանության հաստատմանը։ Օգոստոս Օկտավիանոսի իշխանության հաստատմամբ սկսվում է Հռոմեական կայսրության պատմության նոր փուլը, որը բնութագրվում է կենտրոնացված պետական կառավարման ամրապնդմամբ, տարածքային ընդլայնմամբ, տնտեսական զարգացման և մշակութային ծաղկման գործընթացներով։ Կայսրության պատմության ուսումնասիրությունը ներառում է տարբեր կայսրերի կառավարման ժամանակաշրջանները, պետական վարչական համակարգի զարգացումը, հռոմեական բանակի դերը, իրավունքի կատարելագործումը և հռոմեական ազդեցության տարածումը Եվրոպայում, Ասիայում ու Աֆրիկայում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հռոմեական հասարակության առօրյա կյանքը՝ ընտանիքի, կրթության, քաղաքային մշակույթի, հասարակական հարաբերությունների, ստրկատիրական համակարգի և տնտեսական գործունեության առանձնահատկություններով։ Աշխատության պատմական ընդգրկման կարևոր բաղադրիչներից է հռոմեական կրոնի և դիցաբանության զարգացումը, ինչպես նաև քրիստոնեության առաջացումը, տարածումը և աստիճանական հաստատումը կայսրության տարածքում։ Քրիստոնեության պատմությունը Հռոմեական կայսրության համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ այն փոխեց ոչ միայն կրոնական կյանքը, այլև եվրոպական քաղաքակրթության հետագա զարգացման ուղղությունը։ Կայսրության ներքին ճգնաժամերը, տնտեսական դժվարությունները, քաղաքական անկայունությունը, սահմանային ճնշումները և բարբարոսական ցեղերի ներխուժումները հանգեցնում են նրա աստիճանական թուլացմանը։ Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկումը ներկայացվում է որպես անտիկ աշխարհի ավարտը և միջնադարյան պատմական իրողությունների ձևավորման կարևոր հանգրվան։ Միաժամանակ հռոմեական պետական, իրավական, վարչական և մշակութային ավանդույթները շարունակում են գոյատևել և ազդեցություն ունենալ հետագա դարերի եվրոպական հասարակությունների վրա։ Գրական և գիտամեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է պատմության համառոտ ուսումնական շարադրանքի ավանդույթին, որի նպատակն է պատմական իրադարձությունները ներկայացնել հաջորդական և փոխկապակցված ձևով՝ բացահայտելով քաղաքական որոշումների, հասարակական փոփոխությունների և ռազմական գործընթացների պատճառահետևանքային կապերը։ Հռոմեական պատմության ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պետական կառավարման տարբեր ձևերը, հանրապետական և միապետական համակարգերի առանձնահատկությունները, իրավական մտածողության զարգացումը և կայսերական քաղաքականության ազդեցությունը ժողովուրդների ճակատագրերի վրա։ Պատմամշակութային առումով աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տասնիններորդ դարի հայ պատմագիտական և կրթական գրականության զարգացման համատեքստում։ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական գործունեությունը կարևոր դեր է ունեցել հայ ընթերցողին համաշխարհային պատմության, անտիկ մշակույթի և եվրոպական գիտական մտքի հետ հաղորդակից դարձնելու գործում։ Հին Հռոմի պատմության հայերեն ուսումնասիրությունը նպաստել է պատմական գիտելիքների տարածմանը և հայ կրթական միջավայրում համաշխարհային քաղաքակրթությունների պատմության նկատմամբ հետաքրքրության ընդլայնմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հռոմեական քաղաքակրթության, հին աշխարհի պատմության, պետական կառավարման համակարգերի, իրավունքի պատմության և եվրոպական մշակույթի ակունքների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, մանկավարժներին, ուսանողներին և անտիկ աշխարհի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու Հռոմի պատմական վերելքի, հզորացման, ճգնաժամերի և համաշխարհային քաղաքակրթության մեջ ունեցած նշանակության մասին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականությունների փոխազդեցության, համաձայնեցման և արդյունավետ զուգակցման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մակրոտնտեսական կարգավորման հիմնական գործիքները, կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության նպատակներն ու մեխանիզմները, ինչպես նաև պետական բյուջեի եկամուտների և ծախսերի կառավարման ազդեցությունը տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնաճի վերահսկման, տնտեսական աճի խթանման, ֆինանսական կայունության ապահովման և պետական պարտքի կառավարման գործընթացներում երկու քաղաքականությունների փոխհամաձայնեցված իրականացման անհրաժեշտությանը։ Ուսումնասիրվում են տոկոսադրույքների, հարկային բեռի, պետական ծախսերի, բյուջետային պակասուրդի և դրամական զանգվածի փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ներդրումային ակտիվության, սպառման և համախառն պահանջարկի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկություններին, արտաքին տնտեսական ցնցումների ազդեցությանը և մակրոտնտեսական քաղաքականության իրականացման ընթացքում առաջացող սահմանափակումներին։ Կարևորվում են պետական կառավարման մարմինների և կենտրոնական բանկի համագործակցության մեխանիզմների կատարելագործումը, տնտեսական քաղաքականության կանխատեսելիության բարձրացումը և երկարաժամկետ մակրոտնտեսական հավասարակշռության ապահովումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, տնտեսական քաղաքականության հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Культура

Հրատարակությունը մատենագիտական ընթացիկ տեղեկատու է, որը նախատեսված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության մասին համակարգված տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է մշակութային և գեղարվեստական կյանքի տարբեր ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին, գրադարաններին և մասնագետներին արագ տեղեկանալ համապատասխան ժամանակաշրջանում հրապարակված նոր գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ մատենագիտական նյութերի մասին։ Տեղեկատուի հիմնական նպատակը մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տեղեկատվության կազմակերպումն ու տարածումն է՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության որոնումը և ընտրությունը։ Նյութերը կարող են ընդգրկել գրականություն, կերպարվեստ, երաժշտություն, թատրոն, կինո, ճարտարապետություն, ժողովրդական արվեստ, մշակույթի պատմություն, արվեստաբանություն և հարակից ոլորտներ։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել հրատարակությունների հեղինակներին, վերնագրերը, թեմատիկ ուղղությունները և անհրաժեշտ այլ տվյալներ՝ դրանք հետագայում գրադարանային կամ գիտահետազոտական աշխատանքներում օգտագործելու համար։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև որպես իր ժամանակաշրջանի մշակութային տեղեկատվական միջավայրի փաստաթուղթ, քանի որ արտացոլում է խորհրդային Հայաստանի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ շրջանառվող գրականության շրջանակը և տեղեկատվական առաջնահերթությունները։ Այն կարող է ծառայել որպես արագ կողմնորոշման և գրականության համալրման գործիք գրադարանների, մշակութային հաստատությունների, ուսումնական կազմակերպությունների և հետազոտական կենտրոնների համար։ Տեղեկատուն հատկապես օգտակար է գրադարանավարներին, մատենագետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, գրականագետներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և Հայաստանի խորհրդային շրջանի մշակութային ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողներին։