Կիրակի

Economics

Ձեռնարկատիրական գործունեությունը տնտեսական գործունեության ձև է, որի ընթացքում անհատը կամ կազմակերպությունը նախաձեռնում, կազմակերպում և ղեկավարում է արտադրական, առևտրային կամ ծառայությունների մատուցման գործընթացներ՝ շահույթ ստանալու նպատակով և միաժամանակ կրելով այդ գործունեության հետ կապված ֆինանսական և կազմակերպչական ռիսկերը։ Այն հիմնված է նախաձեռնողականության, նորարարության և ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման վրա, որտեղ ձեռնարկատերը փորձում է գտնել շուկայի կարիքները և առաջարկել դրանց համապատասխան ապրանքներ կամ ծառայություններ։ Ձեռնարկատիրական գործունեությունը կարող է իրականացվել տարբեր ձևերով՝ անհատ ձեռնարկատիրությունից մինչև խոշոր ընկերություններ և կորպորացիաներ, և այն կարևոր դեր ունի տնտեսության զարգացման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման և տեխնոլոգիական առաջընթացի խթանման մեջ։ Ձեռնարկատիրական գործունեություն-ը նաև կապված է նորարարության հետ, քանի որ ձեռնարկատերերը հաճախ ներդնում են նոր գաղափարներ, արտադրական մեթոդներ կամ բիզնես մոդելներ՝ մրցակցային առավելություն ստանալու համար։ Այս գործունեությունը կարգավորվում է իրավական և հարկային համակարգերով, որոնք սահմանում են դրա իրականացման կանոնները և պատասխանատվությունները, իսկ հաջող ձեռնարկատիրությունը պահանջում է ռազմավարական մտածողություն, ռիսկերի գնահատում և շուկայի խորքային վերլուծություն։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Արևմտյան Հայաստանի և Օսմանյան կայսրության հայկական բնակավայրերի պատմական, քաղաքական, սոցիալական և ազգային խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է այն ժամանակաշրջանի իրադարձություններին ու գործընթացներին, երբ հայաբնակ նահանգների բնակչությունը գտնվում էր Օսմանյան իշխանության ներքո, իսկ հայկական հարցը աստիճանաբար վերածվում էր միջազգային քաղաքականության կարևոր խնդրի։ Ուսումնասիրության առանցքում Արևմտյան Հայաստանի վարչական, ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական իրավիճակն է, հայ բնակչության իրավական ու հասարակական դրությունը, տեղական իշխանությունների քաղաքականությունը, ինչպես նաև եվրոպական տերությունների և Ռուսաստանի վերաբերմունքը հայկական հարցին։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում այն պայմաններին, որոնցում ապրում էր հայ բնակչությունը, այդ թվում՝ հարկային ծանրաբեռնվածությանը, վարչական կամայականություններին, հողային հարաբերություններին, անվտանգության խնդիրներին և քրդական ու այլ տեղական ուժերի հետ փոխհարաբերություններին։ Այս հարցերի ուսումնասիրությունը կարևոր է հասկանալու համար, թե ինչպես էին 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին կուտակվում այն սոցիալ-քաղաքական հակասությունները, որոնք հետագայում հանգեցրին ավելի լայն ճգնաժամերի։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է նաև հայկական ազգային-ազատագրական շարժումների ձևավորման և զարգացման համատեքստը։ Հայ մտավորականության, հասարակական կազմակերպությունների և քաղաքական շրջանակների գործունեությունը կապված էր ոչ միայն ազգային իրավունքների պաշտպանության, այլև կրթության, մշակույթի, ինքնակազմակերպման և բարեփոխումների պահանջների հետ։ Այդ պահանջները հատկապես սրվեցին այն պայմաններում, երբ Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգներում հայ բնակչությունը բախվում էր անապահովության և վարչական անարդարության խնդիրներին։ Հայկական հարցի միջազգայինացման գործընթացը նույնպես առանցքային տեղ է զբաղեցնում թեմայի շրջանակում։ 1878 թվականի Բեռլինի պայմանագրից հետո Օսմանյան կայսրության հայկական նահանգներում բարեփոխումների իրականացման հարցը դարձավ եվրոպական դիվանագիտության օրակարգի մաս, սակայն նախատեսված բարեփոխումների իրականացումը մնաց սահմանափակ և անկատար։ Այս հանգամանքը հետագայում խորացրեց հայկական հասարակության հիասթափությունը և նպաստեց ազգային հարցի ավելի սուր քաղաքականացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև 1890-ականների զանգվածային բռնությունների և հայ բնակչության դեմ իրականացված հալածանքների պատմական համատեքստը հասկանալու համար։ Այդ իրադարձությունները հանգեցրին մարդկային մեծ կորուստների, բնակչության տեղահանությունների և հայկական համայնքների սոցիալ-տնտեսական կյանքի ծանր խաթարման։ 20-րդ դարի սկզբի քաղաքական փոփոխությունները, հատկապես 1908 թվականի Երիտթուրքական հեղափոխությունը, որոշ ժամանակ ստեղծեցին բարեփոխումների և հավասարության ակնկալիքներ, սակայն հետագա զարգացումները ցույց տվեցին, որ հայերի անվտանգության և քաղաքական իրավունքների հարցը շարունակում էր մնալ չլուծված։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին իրավիճակը կտրուկ փոխվեց, և Օսմանյան կայսրության հայ բնակչությունը ենթարկվեց զանգվածային տեղահանությունների և կոտորածների, որոնք պատմագիտության մեջ բնորոշվում են որպես Հայոց ցեղասպանություն։ Արևմտյան Հայաստանի պատմության ուսումնասիրությունը, հետևաբար, անմիջականորեն կապված է նաև այդ աղետի պատճառների, ընթացքի և հետևանքների հետ։ Թեմայի կարևորությունը չի սահմանափակվում միայն քաղաքական պատմությամբ․ այն ներառում է նաև հայկական բնակչության մշակութային կյանքը, եկեղեցական և կրթական հաստատությունները, քաղաքային ու գյուղական համայնքների կառուցվածքը, տնտեսական գործունեությունը և ազգային ինքնության պահպանման ձևերը։ Այս տեսանկյունից Արևմտյան Հայաստանը ներկայացվում է որպես բազմաշերտ պատմական տարածք, որտեղ հայերի երկարատև ներկայությունը արտահայտվել է բնակավայրերի, եկեղեցիների, վանքերի, դպրոցների, արհեստների և մշակութային ավանդույթների միջոցով։ Աշխատանքը կարող է կարևոր լինել նաև հայկական հարցի և մեծ տերությունների քաղաքականության փոխկապակցվածությունը հասկանալու համար։ Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի և եվրոպական այլ պետությունների քաղաքական շահերը հաճախ խաչվում էին Օսմանյան կայսրության տարածքային ամբողջականության պահպանման, տարածաշրջանում ազդեցության ընդլայնման և հայերի բարենորոգումների պահանջների հետ։ Այդ պատճառով հայկական հարցը միաժամանակ ազգային, ներքին քաղաքական և միջազգային դիվանագիտական խնդիր էր։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր է Արևմտյան Հայաստանի պատմական իրավիճակի, հայ բնակչության սոցիալական և քաղաքական դրության, հայկական հարցի միջազգայինացման և 19-րդ դարի վերջի ու 20-րդ դարի սկզբի ողբերգական իրադարձությունների նախադրյալների ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, հայկական հարցով, միջազգային հարաբերություններով և Հայոց ցեղասպանության պատմությամբ զբաղվող պատմաբաններին, հետազոտողներին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

History

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի առաջին կեսին Արևելյան Շիրակի պատմական և ժողովրդագրական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ տարածաշրջանի բնակչության կազմի, բնակավայրերի համակարգի, ժողովրդագրական շարժերի և սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոխկապակցված վերլուծությամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական և վարչատարածքային փոփոխությունների ազդեցությունն է բնակչության թվաքանակի, տեղաբաշխման և բնակավայրերի զարգացման վրա։ Քննվում են գյուղական և քաղաքային բնակչության հարաբերակցությունը, բնակավայրերի տարածական բաշխումը, ընտանիքների և տնտեսությունների վերաբերյալ պատմական տվյալները, ինչպես նաև բնակչության բնական շարժի ու տեղաշարժերի հնարավոր դրսևորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատերազմների, սահմանային փոփոխությունների, գաղթերի և վերաբնակեցումների ժողովրդագրական հետևանքներին՝ դրանք դիտարկելով տարածաշրջանի ավելի լայն պատմական գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրության աղբյուրագիտական հիմքը կարող են կազմել վարչական հաշվառումները, մարդահամարային և հարկային բնույթի նյութերը, եկեղեցական փաստաթղթերը, տեղագրական նկարագրությունները, ճանապարհորդական տեղեկությունները և ժամանակաշրջանին վերաբերող այլ վավերագրեր։ Տարբեր ծագում ունեցող աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս քննադատաբար գնահատել թվային տվյալները և վերականգնել բնակչության կազմի ու բնակեցման պատկերը հնարավորինս ամբողջական ձևով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բնակավայրերի պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրությունը՝ դրանց անվանումների, վարչական պատկանելության, բնակչության և տնտեսական նշանակության փոփոխությունների դիտարկմամբ։ Ժողովրդագրական գործընթացները կապվում են նաև գյուղատնտեսության, արհեստների, առևտրի, հողօգտագործման և հաղորդակցության ուղիների զարգացման հետ, քանի որ տնտեսական պայմանները կարող էին ազդել բնակչության տեղաբաշխման և բնակավայրերի կենսունակության վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև տարածաշրջանի էթնաժողովրդագրական պատկերը՝ խուսափելով առանձին վիճակագրական տվյալները պատմական համատեքստից դուրս մեկնաբանելուց։ Ժամանակագրական մոտեցումը նպաստում է XIX դարի սկզբի և հաջորդ տասնամյակների ժողովրդագրական իրավիճակների համեմատությանը և փոփոխությունների հիմնական միտումների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմագիտության, պատմական ժողովրդագրության, աղբյուրագիտության և պատմական աշխարհագրության մեթոդները՝ Արևելյան Շիրակի բնակչության ու բնակավայրերի զարգացման բազմակողմ պատկերը վերականգնելու նպատակով։

Medicine

Այս աշխատանքը անդրադառնում է Հայաստանի գյուղական բնակչության առողջական վիճակի վրա ազդող հիմնական խնդիրներին՝ հատկապես գյուղատնտեսության քիմիականացման հետևանքով առաջացած ռիսկերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այն, թե ինչպես են պարարտանյութերի, թունաքիմիկատների և այլ քիմիական միջոցների լայն կիրառությունը ազդում մարդու օրգանիզմի վրա՝ երկարաժամկետ և կուտակային ազդեցությունների տեսանկյունից։ Վերլուծվում են գյուղական բնակավայրերում տարածված հիվանդությունների կառուցվածքային փոփոխությունները, դրանց կապը շրջակա միջավայրի աղտոտման և սննդային շղթայի միջոցով քիմիական նյութերի ներթափանցման հետ։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև սոցիալ-տնտեսական գործոնները, որոնք խորացնում են առողջապահական խնդիրները՝ ներառյալ տեղեկատվության պակասը, կանխարգելիչ բժշկության սահմանափակ հասանելիությունը և գյուղատնտեսական պրակտիկաների ոչ բավարար վերահսկողությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելման հնարավորություններին՝ առաջարկելով հանրային առողջության քաղաքականությունների բարելավում, գյուղատնտեսական քիմիական նյութերի օգտագործման կարգավորում, բնակչության իրազեկման բարձրացում և բժշկական մոնիթորինգի համակարգերի զարգացում։ Աշխատությունը համադրում է էկոլոգիական, բժշկական և սոցիալական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել համալիր պատկեր գյուղական առողջապահական մարտահրավերների վերաբերյալ և առաջարկել գործնական լուծումներ դրանց նվազեցման համար։

Technology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է բազմաֆունկցիոնալ մագնիսաէլաստիկ փոխակերպիչների և դրանց կառավարման սարքերի մշակմանը կենսաբժշկական հետազոտությունների համար։ Գրքում ներկայացվում են մագնիսաէլաստիկ երևույթների ֆիզիկական հիմքերը, փոխակերպիչների աշխատանքի սկզբունքները և դրանց կիրառությունը կենսաբժշկական չափումների և ազդանշանների գրանցման համակարգերում։ Հեղինակը վերլուծում է մագնիսական դաշտի ազդեցությամբ մեխանիկական դեֆորմացիաների առաջացումը և հակադարձ գործընթացը՝ մեխանիկական ազդակների վերածումը էլեկտրամագնիսական ազդանշանների։ Աշխատությունում քննարկվում են բազմաֆունկցիոնալ սենսորային համակարգերի նախագծման մոտեցումները, դրանց զգայունության բարձրացման մեթոդները և աղմուկի նվազեցման տեխնոլոգիաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման էլեկտրոնիկայի նախագծմանը, ազդանշանների մշակման ալգորիթմներին և կենսաբժշկական կիրառությունների առանձնահատկություններին՝ ներառյալ հյուսվածքների մեխանիկական հատկությունների չափումը, միկրոշարժումների գրանցումը և ախտորոշիչ համակարգերի կատարելագործումը։ Գիրքը նախատեսված է ինժեներների, ֆիզիկոսների, կենսաբժշկական տեխնոլոգների, էլեկտրոնիկայի մասնագետների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ կիրառական լուծումներ։

Psychology

Գիրքը անդրադառնում է ռազմական հոգեբանության ժամանակակից խնդիրներին Հայաստանի պաշտպանության համակարգի համատեքստում՝ ներկայացնելով զինվորական ծառայության հոգեբանական բաղադրիչի դերը մարտունակության, կարգապահության և արդյունավետ կառավարման մեջ։ Հեղինակը վերլուծում է այն հիմնական հոգեբանական գործոնները, որոնք ազդում են զինծառայողների վարքագծի, որոշումների կայացման, սթրեսակայունության և թիմային փոխգործակցության վրա՝ ընդգծելով ինչպես խաղաղ, այնպես էլ մարտական պայմաններում առաջացող հոգեբանական մարտահրավերները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմական պատրաստության ընթացքում հոգեբանական ընտրության, ադապտացիայի և վերականգնման գործընթացներին, ինչպես նաև առաջնորդության հոգեբանական առանձնահատկություններին զինված ուժերում։ Գրքում քննարկվում են նաև ժամանակակից պատերազմների պայմաններում տեղեկատվական ճնշման, վախի, անորոշության և բարոյահոգեբանական կայունության պահպանման խնդիրները՝ առաջարկելով մոտեցումներ և մեթոդներ, որոնք կարող են նպաստել պաշտպանության համակարգի ընդհանուր արդյունավետության բարձրացմանը։