Кристаллический фундамент Армении

Mathematics

Նյութում քննարկվում են հանրահաշվի հիմնական կառուցվածքների՝ բազմությունների, խմբերի, օղակների և դաշտերի ալգորիթմական ներկայացման սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գծային և ոչ գծային հավասարումների համակարգերի լուծման ալգորիթմներին, մատրիցային հաշվարկներին, ինչպես նաև խորհրդանշական հաշվարկների մեթոդներին։ Ձեռնարկը նաև ընդգծում է ալգորիթմների արդյունավետության գնահատումը և դրանց կիրառությունը համակարգչային հանրահաշվական համակարգերում՝ կապ ստեղծելով մաթեմատիկայի և ինֆորմատիկայի միջև։

History

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 330–387 թվականներին Մեծ Հայքի թագավորության ներքին և արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի պատմության համար կարևորագույն քաղաքական և աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների ժամանակաշրջանում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են 4-րդ դարի ընթացքում հայկական պետականության առջև ծառացած ներքին կառավարման խնդիրները, արքունիքի քաղաքականությունը, իշխանական տների հարաբերությունները, պետական կառավարման համակարգը, քրիստոնեության տարածումից հետո հասարակական և քաղաքական կյանքի փոփոխությունները, ինչպես նաև կենտրոնական իշխանության ամրապնդման կամ թուլացման գործընթացները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Արշակունյաց թագավորության ներքին քաղաքականության առանձնահատկություններին, թագավորական իշխանության և նախարարական տոհմերի փոխհարաբերություններին, եկեղեցու դերի աճին և երկրի քաղաքական կայունության վրա ազդող գործոններին։ Արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրության առանցքում գտնվում են Մեծ Հայքի հարաբերությունները Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Իրանի հետ։ 4-րդ դարում Հայաստանը գտնվում էր այդ երկու հզոր պետությունների շահերի բախման գոտում, ինչի պատճառով արտաքին քաղաքականությունը հաճախ պայմանավորված էր տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցությամբ և Հայաստանի նկատմամբ նրանց ազդեցությունը հաստատելու ձգտմամբ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ Տրդատ Մեծից հետո ձևավորված քաղաքական իրադրությանը, Խոսրով Կոտակի, Տիրանի, Արշակ Բ-ի և Պապ թագավորի կառավարման ժամանակաշրջաններին, ինչպես նաև հայ-պարսկական և հայ-հռոմեական հարաբերությունների տարբեր փուլերին։ Հատկապես կարևոր է Արշակ Բ-ի և Պապի օրոք Հայաստանի՝ արտաքին քաղաքական ինքնուրույնությունը պահպանելու փորձերի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում ռազմական, դիվանագիտական և ներքաղաքական գործոնները սերտորեն փոխկապակցված էին։ Աշխատանքի առանցքային թեմաներից է նաև 363 թվականի հռոմեա-պարսկական պայմանագրից հետո Հայաստանի միջազգային դրության փոփոխությունը և 387 թվականի Հայաստանի բաժանմանը հանգեցրած քաղաքական գործընթացները։ 387 թվականի պայմանավորվածությունը փաստացի ավարտեց Մեծ Հայքի միասնական թագավորության գոյության փուլը՝ երկրի արևմտյան և արևելյան հատվածների նկատմամբ համապատասխանաբար Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Իրանի ազդեցության հաստատմամբ։ Այս իրադարձությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես արտաքին քաղաքական զարգացումների հետևանք, այլև որպես նախորդ տասնամյակների ներքին և արտաքին քաղաքական գործընթացների արդյունք։ Աշխատանքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել 4-րդ դարի Մեծ Հայքի պետական կառավարման, քաղաքական ինստիտուտների, արքունիքի և նախարարական համակարգի փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև Հռոմի և Պարսկաստանի միջև Հայաստանի վարած բարդ քաղաքականության մասին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ Հայաստանի վաղ միջնադարյան պատմության, Արշակունյաց թագավորության քաղաքական համակարգի, հայ-հռոմեական և հայ-պարսկական հարաբերությունների ու 387 թվականի Հայաստանի բաժանման նախադրյալների ուսումնասիրության համար։

Economics

Սոցիալ-տնտեսական և հանրային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալական պաշտպանության համակարգի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում սոցիալական պաշտպանության տեսական և իրավական հիմքերը, սոցիալական քաղաքականության նպատակները, պետական սոցիալական երաշխիքների նշանակությունը և բնակչության սոցիալական ապահովության կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղքատության, գործազրկության, եկամուտների անհավասարության, սոցիալական խոցելիության և բնակչության տարբեր խմբերի սոցիալական կարիքների գնահատման խնդիրներին։ Վերլուծվում են կենսաթոշակային ապահովության, սոցիալական նպաստների, զբաղվածության աջակցության, հաշմանդամություն ունեցող անձանց, տարեցների, երեխաների և սոցիալապես անապահով ընտանիքների պաշտպանության կազմակերպական ու ֆինանսական առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են սոցիալական աջակցության հասցեականության, պետական միջոցների արդյունավետ բաշխման, սոցիալական ծառայությունների հասանելիության, կառավարման թափանցիկության և միջգերատեսչական համագործակցության կատարելագործման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության սոցիալական պաշտպանության համակարգի ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը, սոցիալական ծրագրերի իրականացման մեխանիզմները և դրանց արդյունավետության գնահատման տնտեսական ու սոցիալական չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի կիրառման, սոցիալական ծառայությունների թվայնացման, զբաղվածության խթանման և սոցիալական ներառման քաղաքականության զարգացման հնարավորություններին՝ բնակչության բարեկեցության բարձրացման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սոցիալական քաղաքականության, տնտեսագիտության, հանրային կառավարման, սոցիալական աշխատանքի և Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Other Subjects

Հրատարակությունը ներկայացնում է տարեգրքի կամ տեղեկատու բնույթի նյութերի ժողովածու՝ կապված 1891 թվականի հետ։ «Դիտակ» անվանումը ենթադրում է դիտարկման, տեղեկացման և ժամանակի իրադարձությունների ներկայացման նպատակ, ինչի շնորհիվ գիրքը կարելի է դիտարկել որպես ժամանակաշրջանի հասարակական ու մշակութային կյանքի վերաբերյալ տեղեկություններ պահպանող հրատարակություն։ Նման գրքերը կարող էին ներառել տարեթվին առնչվող տարբեր տեղեկություններ, հանրային կյանքի իրադարձությունների ամփոփումներ, մշակութային նորություններ և ընթերցողին կողմնորոշելու համար նախատեսված նյութեր։ Այնուամենայնիվ, առանց բովանդակության մանրամասն տվյալների հնարավոր չէ հաստատել, թե կոնկրետ ինչ բաժիններ կամ տեղեկություններ են ընդգրկված այս հատորում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում տասնիններորդ դարի վերջի հայ տպագիր մշակույթի, Կոստանդնուպոլսի հայալեզու հրատարակչական միջավայրի և տեղեկատու գրականության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև պատմաբաններին և հետազոտողներին, որոնք ուսումնասիրում են ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքը, մամուլի ու գրքի փոխհարաբերությունը և տարեգրքային հրատարակությունների դերը տեղեկությունների տարածման գործում։ Նման նյութերի մատենագիտական գրանցումը նպաստում է հայ գրավոր ժառանգության պահպանմանն ու հետագա հետազոտություններին։

Law

Իրավական օրենք աշխատությունը նվիրված է իրավական համակարգի հիմքային տարրերից մեկի՝ օրենքի էության, կառուցվածքի և գործառույթի գիտական վերլուծությանը՝ ներկայացնելով, թե ինչպես է օրենքը ձևավորվում, կիրառվում և ազդում հասարակական հարաբերությունների կարգավորման վրա։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են իրավական նորմերի տեսակները, դրանց փոխկապակցվածությունը, օրենքի ուժի և պարտադիրության սկզբունքները, ինչպես նաև օրենսդրության ստեղծման գործընթացները և իրավական ակտերի համակարգը։ Հեղինակը անդրադառնում է իրավական պետության գաղափարին, օրենքի գերակայության սկզբունքին և իրավունքի դերին հասարակության սոցիալական կարգի պահպանման գործում՝ ընդգծելով, որ օրենքը հանդիսանում է հասարակական հարաբերությունների կարգավորման հիմնական գործիք։ Աշխատությունում վերլուծվում են նաև իրավական պատասխանատվության, իրավական գիտակցության և իրավական մշակույթի ձևավորման խնդիրները՝ ներկայացնելով դրանց ազդեցությունը իրավական համակարգի արդյունավետության վրա։ Գիրքը համադրում է տեսական իրավաբանական մոտեցումներ, օրենսդրական օրինակներ և վերլուծական մեկնաբանություններ՝ ընթերցողին տրամադրելով ամբողջական պատկերացում իրավական օրենքի էության և նշանակության մասին։ Այն նախատեսված է թե իրավաբանության ուսանողների, թե մասնագետների և իրավունքի հարցերով հետաքրքրված ընթերցողների համար։

Philosophy

Այս փիլիսոփայական-վերլուծական աշխատությունը նվիրված է Գեորգի Գյուրջիևի էզոտերիկ ուսմունքի գաղափարական համակարգի քննությանը՝ փորձելով բացահայտել դրա հիմնական տեսական հիմքերը, մարդաբանական պատկերացումները և հոգևոր ինքնաճանաչման մեթոդաբանությունը։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում է Գյուրջիևի ուսմունքը որպես բազմաշերտ համակարգ, որտեղ համադրվում են արևելյան և արևմտյան հոգևոր ավանդույթների տարրեր, միստիկական փորձառություն և ինքնազարգացման պրակտիկաներ։ Հեղինակը վերլուծում է մարդու «մեխանիկական» վարքի, գիտակցության «արթնացման» և ներքին ներդաշնակության հասնելու գաղափարները՝ դրանք համադրելով փիլիսոփայական մարդաբանության և գիտակցության տեսությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսմունքի խորհրդանշական լեզվին, էթիկական պահանջներին և մարդու ինքնակատարելագործման փուլային համակարգին։ Աշխատությունը նաև քննադատական մոտեցմամբ գնահատում է Գյուրջիևի գաղափարների գիտական և փիլիսոփայական հիմնավորվածությունը՝ դրանք դիտարկելով ինչպես միստիկական ավանդույթի, այնպես էլ XX դարի հոգևոր-փիլիսոփայական շարժումների համատեքստում։ Այն օգտակար է փիլիսոփաների, կրոնագետների, մշակութաբանների և հոգեբանության տեսաբանների համար։