Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
1842 թվականի և Հայոց ՌՄՂԱ թվականի օրացույց
Հրատարակությունը նախատեսված է 1842 թվականի համար և համադրում է Քրիստոսի ծննդից հաշվվող թվականությունն ու Հայոց ՌՄՂԱ թվականը։ Այն ներկայացնում է ժամանակի հաշվառման երկու համակարգերը՝ նպաստելով դրանց համադրելիությանը և հայկական տոմարային ավանդույթի պահպանմանը։ Օրացույցի գործնական նշանակությունը կապված էր տարվա ամիսների, օրերի և ամսաթվերի որոշման, ինչպես նաև առօրյա ու եկեղեցական կյանքի կազմակերպման հետ։ Հայկական օրացույցներում կարևոր տեղ էին զբաղեցնում կրոնական տոները, սրբերի հիշատակության օրերը, պահոց շրջաններն ու ծիսական արարողությունները, որոնք համայնքի հոգևոր կյանքի կարևոր բաղադրիչներն էին։ Նման հրատարակությունները ծառայում էին որպես պարբերաբար օգտագործվող տեղեկատուներ և միաժամանակ նպաստում էին հայկական թվականության ու օրացուցային սովորույթների շարունակական կիրառությանը։ Լազարյան ճեմարանի տպագրական գործունեության հետ կապված այս օրացույցը ներկայացնում է նաև Մոսկվայի հայ կրթական և մշակութային միջավայրի մի հատվածը։ Այն արժեքավոր է հայկական տոմարագիտության, եկեղեցական ժամանակագրության, օրացույցների պատմության և 19-րդ դարի հայ տպագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-11-05
Mathematics
Линеаризованные покрытия в конечных полях
Աշխատությունը նվիրված է վերջավոր դաշտերի հանրահաշվական և կոմբինատոր կառուցվածքների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով գծայնացված ծածկույթներին, դրանց կառուցման սկզբունքներին և հիմնական հատկություններին։ Հետազոտության կենտրոնում վերջավոր դաշտերի վրա սահմանված գծային ու գծայնացված օբյեկտների փոխհարաբերություններն են, որոնք հնարավորություն են տալիս ծածկույթի խնդիրը ներկայացնել հանրահաշվական մեթոդներով և ուսումնասիրել դրա կառուցվածքային օրինաչափությունները։ Քննվում են վերջավոր դաշտերի վեկտորական տարածությունների հատկությունները, ենթատարածությունների համակարգերը, գծային արտապատկերումները և այն պայմանները, որոնց դեպքում համապատասխան կառուցվածքների միջոցով հնարավոր է ստանալ ամբողջ տարածքը կամ դրա որոշակի ենթաբազմությունները ընդգրկող համակարգեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գծայնացման գաղափարին, որի միջոցով սկզբնական կոմբինատոր կամ երկրաչափական խնդիրը կապվում է գծային հանրահաշվի գործիքների հետ՝ հնարավորություն տալով կիրառել մատրիցային ներկայացումներ, ռանգի վերաբերյալ փաստարկներ և վերջավորաչափ վեկտորական տարածությունների տեսությունը։ Ուսումնասիրվում են ծածկույթների գոյության պայմանները, դրանց նվազագույն կամ օպտիմալ պարամետրերի գնահատման խնդիրները, տարբեր կառուցվածքների համարժեքությունը և հնարավոր դասակարգման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում վերջավոր երկրաչափության հետ կապը, քանի որ վերջավոր դաշտերի վրա կառուցված վեկտորական և պրոյեկտիվ տարածությունները բնական միջավայր են նման համակարգերի երկրաչափական մեկնաբանության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև գծայնացված բազմանդամներ և դրանց հետ կապված արտապատկերումներ, որոնց հանրահաշվական հատկությունները կիրառվում են վերջավոր դաշտերի ենթատարածքային կառուցվածքները նկարագրելու համար։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում կառուցողական մեթոդները, որոնց օգնությամբ հնարավոր է ստանալ պահանջվող պարամետրերով նոր օրինակներ և համեմատել դրանք արդեն հայտնի դասերի հետ։ Նման խնդիրներն առնչվում են նաև կոդավորման տեսության, կոմբինատոր դիզայնների և դիսկրետ մաթեմատիկայի այլ ուղղությունների հետ, որտեղ վերջավոր դաշտերի կառուցվածքային հատկությունները լայն կիրառություն ունեն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է վերջավոր դաշտերի տեսության, գծային հանրահաշվի, վերջավոր երկրաչափության և կոմբինատորիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գծայնացված ծածկույթների կառուցման, նկարագրման և դասակարգման մաթեմատիկական օրինաչափությունները։
Updated: 2026-09-22
Other Subjects
Մակրոէկոնոմիկայի ծագումը, անհրաժեշտ նախադրյալները և սկզբունքները
Մակրոէկոնոմիկան տնտեսագիտության այն կարևոր ճյուղն է, որն ուսումնասիրում է ազգային տնտեսության ընդհանուր գործունեությունը, տնտեսական համակարգի զարգացման օրինաչափությունները, համախառն արտադրության, զբաղվածության, գնաճի, գործազրկության, պետական բյուջեի, դրամավարկային քաղաքականության և տնտեսական աճի փոխազդեցությունները։ Այն ձևավորվել է որպես առանձին գիտական ուղղություն՝ պայմանավորված տնտեսական կյանքի բարդացմամբ, արդյունաբերության զարգացման արագ տեմպերով և պետության դերի մեծացմամբ տնտեսության կառավարման գործընթացում։ Մակրոէկոնոմիկայի ծագման հիմնական նախադրյալներից էր այն հանգամանքը, որ միկրոէկոնոմիկական ուսումնասիրությունները չէին կարող ամբողջությամբ բացատրել ազգային տնտեսության մակարդակում տեղի ունեցող լայնածավալ փոփոխությունները, ինչպիսիք էին տնտեսական ճգնաժամերը, զանգվածային գործազրկությունը կամ երկարատև գնաճը։ Հատկապես 1929-1933 թվականների համաշխարհային տնտեսական մեծ ճգնաժամը ցույց տվեց, որ անհրաժեշտ է տնտեսությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին ձեռնարկությունների և սպառողների, այլ ամբողջ տնտեսական համակարգի մակարդակում։ Այդ շրջանում մեծ նշանակություն ունեցան անգլիացի տնտեսագետ Ջոն Մեյնարդ Քեյնս-ի գաղափարները, ով հիմնավորեց, որ պետությունը պետք է ակտիվորեն միջամտի տնտեսությանը՝ ապահովելու տնտեսական կայունություն և բարձր զբաղվածություն։ Նրա տեսությունները դարձան ժամանակակից մակրոէկոնոմիկայի հիմքը և նպաստեցին այս գիտության զարգացմանը։ Մակրոէկոնոմիկայի առաջացման անհրաժեշտ նախադրյալներից էին նաև աշխատանքի բաժանման խորացումը, միջազգային տնտեսական կապերի ընդլայնումը, շուկաների փոխկախվածության աճը և ֆինանսական համակարգի զարգացումը։ Տնտեսական հարաբերությունների բարդացումը հանգեցրեց այն բանին, որ պետությունները սկսեցին մշակել ընդհանուր տնտեսական քաղաքականություններ՝ ուղղված ազգային եկամտի աճին, սոցիալական կայունության պահպանմանը և տնտեսական ճգնաժամերի կանխմանը։ Մակրոէկոնոմիկայի հիմնական սկզբունքները հիմնված են տնտեսական համակարգի ամբողջական ուսումնասիրության վրա։ Այդ սկզբունքներից են ազգային տնտեսության միասնական դիտարկումը, տնտեսական ցուցանիշների փոխկապակցվածության ճանաչումը, պետական կարգավորման անհրաժեշտության ընդունումը և տնտեսական գործընթացների կանխատեսման հնարավորությունը։ Մակրոէկոնոմիկան լայնորեն օգտագործում է այնպիսի կարևոր ցուցանիշներ, ինչպիսիք են համախառն ներքին արդյունքը, ազգային եկամուտը, գնաճի մակարդակը, գործազրկության ցուցանիշը և վճարային հաշվեկշիռը։ Այս ցուցանիշների միջոցով գնահատվում է երկրի տնտեսական վիճակը և մշակվում տնտեսական քաղաքականությունը։ Մակրոէկոնոմիկայի կարևոր սկզբունքներից է նաև հավասարակշռության գաղափարը, որի համաձայն տնտեսության արդյունավետ զարգացումը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ պահանջարկն ու առաջարկը հարաբերականորեն հավասարակշռված են։ Բացի դրանից, մակրոէկոնոմիկան ուսումնասիրում է տնտեսական ցիկլերը, որոնք բնութագրվում են վերելքների և անկումների պարբերական փոփոխություններով։ Ժամանակակից պայմաններում մակրոէկոնոմիկան մեծ դեր ունի ոչ միայն տնտեսագիտական տեսությունների զարգացման, այլև գործնական քաղաքականության մշակման մեջ, քանի որ դրա միջոցով կառավարությունները կարողանում են վերահսկել տնտեսական գործընթացները, պայքարել ճգնաժամերի դեմ և խթանել տնտեսական աճը։ Այսպիսով, մակրոէկոնոմիկայի ծագումը պայմանավորված էր տնտեսական հարաբերությունների զարգացման անհրաժեշտությամբ, իսկ դրա սկզբունքները դարձան ազգային տնտեսության արդյունավետ կառավարման և տնտեսական կայունության ապահովման կարևոր հիմք։
Updated: 2026-10-23
Technology
Կադաստրային քարտեզագրման նպատակով գեոդեզիական ցանցերի ստեղծումը էլեկտրոնային և արբանյակային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ
Գրքում ներկայացվում են կադաստրային քարտեզագրման նպատակով գեոդեզիական ցանցերի ստեղծման գիտական և տեխնոլոգիական հիմքերը՝ էլեկտրոնային և արբանյակային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ, վերլուծվում են բարձր ճշգրտության չափումների կազմակերպման սկզբունքները, գեոդեզիական հենակետային ցանցերի նախագծման և իրականացման փուլերը, ինչպես նաև դրանց դերը տարածքային կադաստրի ձևավորման և հողօգտագործման հաշվառման գործընթացներում, դիտարկվում են GNSS համակարգերի, էլեկտրոնային տախեոմետրերի և թվային քարտեզագրման գործիքների կիրառման հնարավորությունները, ներկայացվում են տվյալների հավաքագրման, մշակման և սխալների նվազեցման մեթոդները, ուսումնասիրվում են կոորդինատային համակարգերի միավորման և ճշգրտման հարցերը, ընդգծվում է ժամանակակից GIS տեխնոլոգիաների ինտեգրումը կադաստրային համակարգերում, գիրքը միավորում է տեսական գեոդեզիական հիմունքները և գործնական կիրառությունները՝ նպատակ ունենալով ապահովել տարածքային տեղեկատվության ավելի ճշգրիտ, արդյունավետ և թվայնացված կառավարում։
Updated: 2026-09-20
History
Mandatory for Armenia
Աշխատությունը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Հայաստանի Առաջին Հանրապետության միջազգային կարգավիճակի, անվտանգության և պետականության պահպանման հիմնախնդիրներին, մասնավորապես՝ Հայաստանի նկատմամբ ամերիկյան մանդատ հաստատելու քաղաքական նախաձեռնությանը։ Քննարկվում են 1918–1920 թվականների միջազգային հարաբերությունները, հայկական հարցի քննարկումները Փարիզի խաղաղության վեհաժողովում և Հայաստանի ապագայի վերաբերյալ դաշնակից պետությունների դիրքորոշումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի քաղաքականությանը, Հայաստանի նկատմամբ ամերիկյան հովանավորության գաղափարին և դրա հնարավոր քաղաքական, տնտեսական ու վարչական հետևանքներին։ Ուսումնասիրվում են Ազգերի լիգայի մանդատային համակարգի սկզբունքները, Հայաստանի անվտանգության ապահովման միջազգային երաշխիքների անհրաժեշտությունը և տարածաշրջանում մեծ տերությունների շահերի բախումը։ Անդրադարձ է կատարվում 1920 թվականի հունիսին ԱՄՆ Սենատի կողմից Հայաստանի մանդատը ստանձնելու առաջարկի մերժմանը, դրա ներքաղաքական պատճառներին և հայկական պետականության միջազգային աջակցության հնարավորությունների սահմանափակմանը։ Կարևորվում են Սևրի պայմանագրի ստորագրման պատմական հանգամանքները, Հայաստանի սահմանների վերաբերյալ Վիլսոնի իրավարար վճիռը և այդ նախաձեռնությունների գործնական իրականացման խոչընդոտները։ Դիտարկվում են նաև Հայաստանի Առաջին Հանրապետության արտաքին քաղաքական մարտահրավերները, թուրք-հայկական պատերազմը, տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցությունը և 1920 թվականի վերջին Հայաստանի խորհրդայնացման պատմական նախադրյալները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայկական հարցի միջազգային դիվանագիտական զարգացումները և հասկանալու, թե ինչ ազդեցություն ունեցավ ամերիկյան մանդատի չիրագործումը Հայաստանի քաղաքական ճակատագրի վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, միջազգայնագետների, քաղաքագետների, դիվանագիտության պատմության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-14
Philosophy
Ա. Քամյու
Albert Camusը 20-րդ դարի ֆրանսիական գրականության և փիլիսոփայության ամենաազդեցիկ դեմքերից մեկն է, որի ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում աբսուրդի գաղափարը, մարդու գոյության իմաստի որոնումը և բարոյական պատասխանատվության հարցերը․ նրա աշխարհայացքը ձևավորվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և եվրոպական ճգնաժամերի ֆոնին, ինչի արդյունքում նա զարգացրել է այն միտքը, որ մարդը ապրում է անիմաստ թվացող աշխարհում, սակայն պարտավոր է ստեղծել իր սեփական արժեքները և պահպանել մարդկային արժանապատվությունը․ Քամյուի ամենահայտնի վեպերից է The Stranger, որտեղ գլխավոր հերոս Մերսոն արտահայտում է էմոցիոնալ օտարացման և հասարակության կողմից չհասկացված լինելու գաղափարը, իսկ The Plague ստեղծագործությունում համաճարակի միջոցով ներկայացվում է մարդկային համերաշխության, դիմադրության և բարոյական ընտրության թեման, որտեղ մարդիկ կանգնում են անխուսափելի մահվան և քաոսի առաջ՝ փորձելով պահպանել մարդկայինությունը․ Քամյուի ստեղծագործական ժառանգությունը առանձնանում է պարզ, բայց խորքային լեզվով, փիլիսոփայական խորությամբ և էթիկական հարցադրումների մշտական առկայությամբ, որոնք ընթերցողին ստիպում են վերանայել կյանքի արժեքը և մարդու տեղը աշխարհում․ նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել էկզիստենցիալիզմի և 20-րդ դարի հումանիստական մտածողության զարգացման վրա։
Updated: 2026-10-23