Կրոնի դասագիրք

Other Subjects

Հրատարակությունը Հայաստանի Հանրապետությունում լույս տեսնող պարբերական մամուլի վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկությունների համակարգված ցանկ է, որն ընդգրկում է 2022 թվականի հունվարից հունիս ընկած ժամանակահատվածը։ Այն նպատակ ունի մեկտեղել և կարգավորել նշված ժամանակահատվածում ՀՀ-ում հրատարակված պարբերականների վերաբերյալ տվյալները՝ ընթերցողին, գրադարանավարին և հետազոտողին հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել մամուլի առկա տեսականու մեջ։ Մատենագիտությունը կարող է ներառել թերթերի, ամսագրերի, տեղեկագրերի և այլ պարբերական հրատարակությունների անվանումները, հրատարակության հաճախականությունը, թողարկման տվյալները, հրատարակչական տեղեկությունները և այլ անհրաժեշտ մատենագիտական նկարագրություններ։ Նման համակարգված ցանկը կարևոր նշանակություն ունի ազգային մատենագիտական հաշվառման, գրադարանային ֆոնդերի համալրման և պարբերական մամուլի պահպանման ու օգտագործման կազմակերպման համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև հետազոտողներին, որոնք ուսումնասիրում են 2022 թվականի Հայաստանի հասարակական, քաղաքական, մշակութային, գիտական և տնտեսական կյանքը, քանի որ պարբերական մամուլը տվյալ ժամանակաշրջանի իրադարձությունների և հանրային մտքի կարևոր սկզբնաղբյուրներից է։ Նյութի կառուցվածքային և մատենագիտական բնույթը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գտնել անհրաժեշտ պարբերականի վերաբերյալ տվյալները, այլև պատկերացում կազմել հանրապետությունում գործող մամուլի բազմազանության, թեմատիկ ուղղությունների և հրատարակչական գործընթացների մասին։ Այն հատկապես օգտակար է գրադարանների, տեղեկատվական կենտրոնների, բուհերի, գիտական հաստատությունների և մամուլի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես պարբերական հրատարակությունների հաշվառման և որոնման գործիք։

Other Subjects

Գիտական հոդվածների ժողովածու-ը բազմաբնույթ գիտական ուսումնասիրությունների հավաքածու է, որը միավորում է տարբեր հեղինակների հոդվածներ մեկ ընդհանուր թեմատիկ կամ ոլորտային շրջանակում՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել տվյալ գիտական ուղղության արդի վիճակը, հիմնական խնդիրները և հետազոտական միտումները, ժողովածուում կարող են ընդգրկվել տեսական և կիրառական բնույթի աշխատանքներ՝ կախված ոլորտից, որոնք անդրադառնում են կոնկրետ հարցերի խորքային վերլուծությանը, մեթոդաբանական մոտեցումներին և նոր արդյունքների ներկայացմանը, միաժամանակ նման հավաքածուները հաճախ ծառայում են որպես գիտական քննարկումների հարթակ՝ հնարավորություն տալով համեմատել տարբեր հեղինակների մոտեցումները և ձևավորել բազմակողմանի պատկերացում ուսումնասիրվող թեմայի վերաբերյալ, աշխատությունը կարևոր դեր ունի գիտական հաղորդակցության և գիտելիքի տարածման գործընթացում՝ նպաստելով նոր գաղափարների ձևավորմանը և հետագա հետազոտությունների խթանմանը։

Linguistics

Գիտական աշխատանքը նվիրված է բառիմաստի ներլեզվական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ անգլերենից և հայերենից փոխառված բառերի օրինակների հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես են լեզվում արդեն գործածության մեջ մտնող փոխառյալ բառերը ժամանակի ընթացքում ենթարկվում իմաստային փոփոխությունների, ինչպես են ձևավորվում դրանց նոր նշանակությունները և ինչպիսի ներլեզվական ու արտալեզվական գործոններ են պայմանավորում այդ փոփոխությունները։ Փոխառությունը սովորաբար չի սահմանափակվում միայն բառի՝ մեկ լեզվից մյուսը անցնելու գործընթացով․ նոր լեզվական միջավայրում հայտնվելով՝ բառը կարող է աստիճանաբար ձեռք բերել նոր իմաստներ, կորցնել սկզբնական նշանակության որոշ կողմեր, նեղացնել կամ ընդլայնել իր իմաստային ծավալը, ստանալ փոխաբերական կամ դարձվածային կիրառություններ և ներառվել տվյալ լեզվի բառապաշարային համակարգի մեջ։ Աշխատության շրջանակում կարևոր է փոխառյալ բառի սկզբնական նշանակության և ընդունող լեզվում ձևավորված իմաստների համեմատական քննությունը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե արդյոք փոխառված միավորը պահպանել է սկզբնաղբյուր լեզվի իմաստը, թե ենթարկվել է մասնագիտացման, ընդհանրացման, իմաստային տեղաշարժի կամ այլ փոփոխության։ Անգլերենի և հայերենի նյութի համադրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր լեզվական համակարգերում ընթացող իմաստային զարգացման ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը իմաստային փոփոխությունների դասակարգումն է։ Կարող են ուսումնասիրվել իմաստի ընդլայնման և նեղացման, իմաստի բարելավման կամ վատթարացման, փոխաբերականացման, իմաստային տեղափոխության և այլ գործընթացներ։ Յուրաքանչյուր փոփոխություն կարելի է դիտարկել կոնկրետ բառի պատմական կիրառության օրինակներով՝ պարզելու համար, թե ինչպես է փոխվել դրա իմաստային կառուցվածքը տարբեր ժամանակաշրջաններում և տարբեր հաղորդակցական միջավայրերում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի փոխառությունների հարմարեցումը ընդունող լեզվի բառապաշարային համակարգին։ Փոխառված բառը գործածության մեջ մտնելով՝ կարող է ստանալ նոր բառակապակցություններ, մասնակցել նոր բառակազմական շղթաների ձևավորմանը և փոխհարաբերությունների մեջ մտնել տվյալ լեզվի արդեն գոյություն ունեցող բառերի հետ։ Այդ գործընթացը կարող է հանգեցնել նաև իմաստային նոր կապերի ձևավորմանը, որոնց արդյունքում փոխառությունը աստիճանաբար դառնում է լեզվի բնական և ակտիվ բառապաշարային միավոր։ Աշխատանքի մեջ կարող է կարևորվել նաև համատեքստի դերը։ Բառի իմաստը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն բառարանի սահմանմամբ, այլև այն միջավայրով, որտեղ այն գործածվում է։ Տարբեր ոլորտներում՝ տեխնոլոգիա, տնտեսություն, քաղաքականություն, գիտություն, մշակույթ կամ առօրյա հաղորդակցություն, նույն փոխառյալ բառը կարող է ստանալ տարբեր մասնավոր նշանակություններ։ Այս երևույթը հատկապես նկատելի է ժամանակակից լեզուներում, որտեղ միջազգային հաղորդակցությունը արագացնում է նոր բառերի և հասկացությունների ներթափանցումը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող է դիտարկվել նաև լեզվական և հասարակական փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը։ Նոր տեխնոլոգիաների, սոցիալական հարաբերությունների, մշակութային երևույթների և միջազգային շփումների զարգացումը ստեղծում է նոր հասկացությունների անվանման անհրաժեշտություն։ Անգլերենը ժամանակակից միջազգային հաղորդակցության մեջ ունեցած իր մեծ դերակատարության շնորհիվ բազմաթիվ ոլորտների համար դարձել է նոր բառապաշարի կարևոր աղբյուր, և այդ բառերի՝ հայերենում գործածության ընթացքում կարող են առաջանալ իմաստային յուրահատուկ փոփոխություններ։ Միաժամանակ հայերենից այլ լեզուներ անցած բառերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հակառակ ուղղությամբ ընթացող գործընթացները և պարզել, թե ինչպես է սկզբնաղբյուր լեզվի բառային միավորը փոխակերպվում օտար լեզվական միջավայրում։ Համեմատական վերլուծությունը կարող է բացահայտել, որ նույն բառը տարբեր լեզուներում կարող է զարգացնել տարբեր իմաստային շերտեր։ Դա պայմանավորված է տվյալ լեզվի ներքին համակարգով, խոսողների մշակութային փորձով, բառի գործածության հաճախականությամբ և այլ բառերի հետ ունեցած հարաբերություններով։ Հետևաբար փոխառության հետագա իմաստային զարգացումը պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես օտար բառի մեխանիկական ներմուծում, այլ որպես նոր լեզվական միջավայրում դրա վերաիմաստավորման և համակարգայնացման գործընթաց։ Հետազոտության կարևոր աղբյուրներ կարող են լինել տարբեր ժամանակաշրջանների բառարանները, գրական և հրապարակախոսական տեքստերը, մամուլի նյութերը, մասնագիտական գրականությունը և ժամանակակից էլեկտրոնային հաղորդակցության լեզվական օրինակները։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս հետևելու բառի իմաստային փոփոխությանը ժամանակի ընթացքում և տարբերակելու կայուն, անցողիկ ու համատեքստային նշանակությունները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտակար լինել ինչպես հայերենի և անգլերենի բառապաշարի ուսումնասիրության, այնպես էլ փոխառությունների տեսության և լեզվական շփումների հետազոտության համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը փոխառյալ բառը դիտարկում է որպես լեզվական համակարգում շարունակաբար զարգացող միավոր։ Այն ցույց է տալիս, որ բառի՝ նոր լեզու անցնելուց հետո նրա պատմությունը չի ավարտվում․ հակառակը, նոր լեզվական միջավայրը կարող է առաջացնել իմաստային վերակազմավորումներ, նոր նշանակությունների ձևավորում և գործածական նոր ոլորտների ընդլայնում։ Այդ գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու լեզուների փոխազդեցությունը, բառապաշարի փոփոխության ներքին մեխանիզմները և բառիմաստի պատմական զարգացումը։

Culture

Հրատարակությունը ներկայացնում է հայ նկարիչների ստեղծագործությունների երկրորդ ցուցահանդեսի պատկերացանկը, որը կազմվել է 1976 թվականի հոկտեմբերին և ունի միաժամանակ ցուցահանդեսային, մատենագիտական ու արվեստաբանական նշանակություն։ Այն համակարգված կերպով ներկայացնում է ցուցահանդեսում ընդգրկված նկարիչների և նրանց ներկայացրած ստեղծագործությունների վերաբերյալ տեղեկությունները՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում հայկական կերպարվեստի ներկայացուցչական կազմի և ստեղծագործական ուղղությունների մասին։ Նյութը կարող է ներառել արվեստագետների անունները, ստեղծագործությունների անվանումները, ստեղծման ժամանակը, տեխնիկան, չափերը և ցուցադրությանը վերաբերող այլ մատենագիտական տվյալներ։ Պատկերացանկը արժեքավոր աղբյուր է նաև այն առումով, որ փաստագրում է 1970-ական թվականների հայկական կերպարվեստի որոշակի հատվածը՝ պահպանելով տեղեկություններ այն աշխատանքների և հեղինակների մասին, որոնք ընդգրկվել են տվյալ ցուցահանդեսում։ Ցուցահանդեսային նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու այդ շրջանի գեղարվեստական հետաքրքրություններին, թեմատիկ նախասիրություններին, ժանրային բազմազանությանը և նկարիչների ստեղծագործական մոտեցումներին։ Մատենագիտական բնույթը միաժամանակ հեշտացնում է առանձին արվեստագետների և նրանց գործերի հետագա ուսումնասիրությունը, քանի որ ներկայացված տեղեկությունները կարող են օգտագործվել արվեստագիտական հետազոտությունների, ցուցահանդեսների պատմության վերականգնման և հավաքածուների նույնականացման նպատակներով։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև հայկական կերպարվեստի պատմության փաստագրման տեսանկյունից՝ որպես որոշակի ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի սկզբնաղբյուր։ Այն կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, նկարիչների ստեղծագործությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին, թանգարանների և պատկերասրահների մասնագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, հավաքածուների կազմողներին և հայկական կերպարվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Political Science

Գիրքը նվիրված է Արևելյան Եվրոպայի ժամանակակից վիճակի և դրա հետ կապված խնդիրների քննարկմանը՝ 19-րդ դարի քաղաքական ու պատմական իրադարձությունների համատեքստում։ Այդ ժամանակաշրջանում տարածաշրջանը գտնվում էր պետությունների շահերի բախման, տարածքային փոփոխությունների, ազգային շարժումների և դիվանագիտական հակասությունների ազդեցության ներքո։ Օսմանյան կայսրության դիրքերի փոփոխությունը, բալկանյան ժողովուրդների ազգային ինքնորոշման ձգտումները և եվրոպական տերությունների քաղաքական մրցակցությունը կարևոր դեր էին խաղում Արևելյան Եվրոպայի քաղաքական իրավիճակի ձևավորման գործում։ Նման թեմաներով աշխատությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տարածաշրջանային հակասությունների պատճառները, պետությունների փոխհարաբերությունները, քաղաքական հավասարակշռության պահպանման փորձերը և միջազգային իրադարձությունների ազդեցությունը ժողովուրդների պատմական ճակատագրերի վրա։ Հրատարակության վերնագիրը վկայում է արդիական քաղաքական խնդրի քննության մասին, սակայն առանց բովանդակության լրացուցիչ տվյալների հնարավոր չէ հստակեցնել հեղինակի դիրքորոշումը կամ քննարկվող առանձին իրադարձությունները։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև 19-րդ դարի հայերեն հասարակական-քաղաքական գրականության պատմության տեսանկյունից՝ որպես միջազգային քաղաքական հարցերի շուրջ հայերենով ձևավորված մտավոր քննարկումների օրինակ։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրողներին, քաղաքական մտքի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին և Արևելյան Եվրոպայի պատմությունն ուսումնասիրող ընթերցողներին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է նոր հիպոթալամիկ պրոլինով հարուստ պոլիպեպտիդի ազդեցության ուսումնասիրությանը լիպիդային կենսամեմբրանների բաղադրիչների փոխանակության վրա՝ թոք-սրտային անբավարարության պայմաններում՝ ընդգծելով նեյրոէնդոկրին կարգավորման և բջջային մետաբոլիզմի փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը վերլուծում է հիպոթալամուսի կողմից արտադրվող կենսաակտիվ պեպտիդների դերը օրգանիզմի հոմեոստազի պահպանման գործընթացներում՝ մասնավորապես սրտանոթային և շնչառական համակարգերի փոխազդեցության համատեքստում։ Գրքում դիտարկվում են լիպիդային մեմբրանների կառուցվածքային փոփոխությունները՝ ֆոսֆոլիպիդների, խոլեստերինի և թթվային լիպիդների փոխանակության խանգարումներ, որոնք պայմանավորում են բջջային թափանցելիության և ռեցեպտորային ակտիվության փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձարարական մոդելների վրա ստացված տվյալներին՝ պեպտիդի ազդեցությունը էներգետիկ փոխանակության, օքսիդատիվ սթրեսի և բջջային դեգեներատիվ գործընթացների վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև թոք-սրտային անբավարարության պաթոֆիզիոլոգիական մեխանիզմները և հնարավոր թերապևտիկ մոտեցումները՝ հիմնված նեյրոէնդոկրին կարգավորման մոդուլյացիայի վրա։ Աշխատությունը ընդգծում է նոր կենսաակտիվ միացությունների ուսումնասիրության կարևորությունը սրտանոթային և շնչառական պաթոլոգիաների բուժման ռազմավարություններում։ Այն օգտակար է կենսաքիմիկների, ֆիզիոլոգների և կլինիկական հետազոտողների համար։